"განმაცვიფრა საქართველოსთან მსგავსებამ: ყველაფერი მაგონებდა საქართველოს, კერძოდ, გურიას" _ ჩვენ და ბასკები

ისტორია

"განმაცვიფრა საქართველოსთან მსგავსებამ: ყველაფერი მაგონებდა საქართველოს, კერძოდ, გურიას" _ ჩვენ და ბასკები

2017 თებ 4 16:30:24

ქართველებისა და ბასკების ნათესაობის პრობლემა დიდი ხანია აინტერესებს მეცნიერებას, ქართველ საზოგადოებრიობას.

"ოცი საუკუნეა კაცობრიობის ისტორიაში ტრიალებს აზრი პირენეის ნახევარკუნძულის მკვიდრთა და ქართველთა ეთნიკურ ლინგვისტური მიმართების თაობაზე. ამ საკითხზე მოსაზრებები აქვთ გამოთქმული ანტიკური ხანის ავტორებს, ევროპის მეცნიერებსა და საბჭოთა მკვლევარებს. ეს პრობლემა იდგა ძველ საქართველოშიც და, როგორც ჩანს, იმდროინდელ მოწინავე მოღვაწეებს ნაბიჯებიც გადაუდგამთ "ევროპელ ქართველებთან" კავშირ-ურთიერთობის დასამყარებლად", - წერს აკადემიკოსი შოთა ძიძიგური.

1965 წელს გაზეთ "იზვესტიის" ყოველკვირეულ დამატებაში ("ნედელია") სპორტულმა ჟურნალისტმა და მწერალმა, არაერთი საინტერესო ნარკვევისა და მემუარის ავტორმა ალექსანდრე კიკნაძემ გამოაქვეყნა სტატია "ბასკები. საიდან არიან ისინი?" და "სიმღერა ბასკზე". მან საზოგადოებრივ სამსჯავროს ისევ დაუბრუნა, ცნობილი საბჭოთა მეცნიერ-აღმოსავლეთმცოდნის, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ მ. კოროსტოვცევის სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს "დაუმსახურებლად დავიწყებული" პრობლემა.

როგორც მოსალოდნელი იყო, სტატიამ დიდი გამოხმაურება პოვა. "ნედელია" რამდენიმე ხნის შემდეგ ისევ დაუბრუნდა აღნიშნულ თემას. ამ პუბლიკაციასთან დაკავშირებით ესპანეთის პროლეტარიატის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი დოლორეს იბარური წერდა ა. კიკნაძეს: ქართველ ლინგვისტებს, ისტორიკოსებსა და ეთნოგრაფებს, რომლებიც ბასკებისა და ქართველების ნათესაობის პრობლემებზე მუშაობენ, გულწრფელად ვუსურვებ წარმატებებს მათ მეტად საინტერესო და კეთილშობილურ საქმიანობაში".

შემდგომ ქართულ პერიოდულ გამოცემებში ჩანახატების, შთაბეჭდილებების, მოგონებების სახით კვლავ გამოქვეყნდა "ჩვენ და ბასკები", ხოლო გამომცემლობა "ნაკადულმა" მკითხველებს შესთავაზა ქართველთა რძლის, ბასკი მანდილოსნის მარტინა მინტეგი ბილბაოს წიგნი "ჩემი ბასკეთი".

საინტერესო მასალები გამოქვეყნდა ჟურნალებში "ტეხნიკა - მოლოდეჟი" (N 6, 1975 წ.) და "ნაუკა ი ჟიზნ" (N 8, 1975 წ.)

აკად. შ. ძიძიგური წერს, რომ X საუკუნის სახელგანთქმულ მწიგნობარს იოანე მთაწმინდელს, გამოჩენილი ქართველი ლიტერატორის გიორგი მთაწმინდელის ცნობით (ნაგულისხმებია "იოანეს და ექვთიმეს" ცხოვრება, რომელიც 1042-44 წლებშია დაწერილი, - გ.მ.), ექსპედიცია მოუწყვია ესპანეთში გასამგზავრებლად, რათა მოენახულებინა ქართველთა ნათესავნი: "განიზრახა ნეტარმან მამამან ჩუენმან იოვანე, რაითა აღიღოს ძე თვისი და რავდენნიმე მოწაფენი და ივლტოდის სპანიად... რამეთუ ასმიოდა, ვითარმედ ქართველნი არამცირედნი ნათესავნი და ერნი მკვიდრ არიან მუნ. და ამის პირისათვის წარვიდა ვიდრე ავიდოსამდე, რაითა მიერ პოვოს ნავი, კერძოთა სპანიისათა მიმავალი, და წარვიდეს მუნ..."

დოც. რ. სირაძე შენიშნავს, რომ "მართალია წარუმატებელი, მაგრამ ესაა ერთადერთი ჩვენთვის ცნობილი ცდა ძველ საქართველოში ესპანეთის იბერებთან დაკავშირებისა"* (*რ. სირაძე. "ესპანეთის ქართველთა" უძველესი მოხსენიება ქართულ მწერლობაში და მისი მნიშვნელობა (რამდენიმე შენიშვნა)". ჟურნალი "მნათობი", N 3, 1971 წ.)

მე-17 საუკუნის ფრანგი მოგზაური შარდენი საქართველოში ყოფნისას ნადიმზე მიუწვევიათ მეფესთან. "გამომშვიდობებისას, - წერს შარდენი, - მან მკითხა, როგორ ბრძანდებაო ჩემი ნათესავი, ესპანეთის მეფე, და ძვირფასი ქვებით მორთული თასით შესვა მისი სადღეგრძელო. მან მოისურვა კაპუცინებსა და მეც ამ მდიდრულ სასმისით შეგვესვა ეს სადღეგრძელო.** (**ჟან შარდენის მოგზაურობა ესპანეთსა და აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში, თბ., 1975წ., გვ. 349.) თავის მხრივ ჟან შარდენი დასძენს, ევროპაში ეს ამბავი მეც ხშირად მსმენიაო. "...დიდხანს ვიფიქრე იმის შესახებ, თუ რანაირად უნდა ყოფილიყო მთავარი ესპანეთის მეფის ნათესავი და მივხვდი, რომ ეს მრავალი ავტორის აზრს ეთანხმებოდა. ესპანელები წარმოშობით იბერიელები არიან"*** (***იქვე.)

XVIII საუკუნის თვალსაჩინო მოღვაწე და მწერალი ტ. გაბაშვილი სამოგზაურო ჟანრის თხზულებაში "მიმოსვლა" წერს: "...ვკითხევდი ევგენიოს. ხოლო იგი განგვიმარტებდა, ვითარმედ არის ძველთა წერილთა შინა მდებარედ, ვითარმედ ქართველნი მოსრულან შპანიად და დამკვიდრებულან, და უწოდეს მეფესა შპანიისასა ქართველი; და კვალად შპანიელნი წარსრულან საქართველოთა შინა და მუნ დამკვიდრებულან, ამისთვის ქართველთა და შპანიელთა ურთიერთარს სახელი ენაცვლებიან"* (*ტ. გაბაშვილი მიმოსვლა, 1956 წ., გვ. 55).

აკად. ნ. მარმა სამეცნიერო მივლინებით კარგა ხანი დაჰყო საფრანგეთის ბასკებში და 1927 წელს კავკასიის ისტორიულ-არქეოლოგიური ინსტიტუტის V ტომში გამოაქვეყნა ცნობილი ნაშრომი "Из Пиринейской Гурии".

"განმაცვიფრა საქართველოსთან მსგავსებამ: ყველაფერი მაგონებდა საქართველოს, კერძოდ, გურიას. საჭმლის კეთება ჩვენებურად იციან,** ((**პროფ. ი. ტაბაღუა, რომელიც იყო საფრანგეთის ბასკეთში, თავის ერთ-ერთ სტატიაში წერს, რომ ბასკების სახლებში ფართო კერიაა, რომელიც ქართულს მოგვაგონებს. ცეცხლის თავზე ქვაბი ჩამოკიდებულია გრძელ ჯაჭვზე. ბასკურად მას ეწოდება "ლაცა", მეგრულად - "ლარჭა". სვანურად - "ნაცა". (იხ. ი. ტაბაღუა, ბასკებთან, "ცისკარი", 1963, N 8.)

ბასკეთში გვხვდება კაფე-რესტორნები, წარწერით "გურია", რაც ქართველის ყურადღებას იქცევს. თუმცა ამ სახელწოდებას არაფერი აქვს საერთო ჩვენს გურიასთან ("გურია" ბასკურად ნიშნავს: "ჩვენთან").

პროფ. ირ. მიქელაძე მოგვითხრობს, რომ ბაიონის "ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ცოტა რამ საერთო როდი იგრძნობა გურიისა და აჭარის სოფლის ყოფასთან: დაახლოებით იგივე აკვანი, შუაცეცხლი, ურემი, სამთო მარხილი, საოჯახო დანიშნულების მრავალი საგანი და სხვა მოწყობილობა... ბასკების ცეკვამ ძალიან მოგვაგონა ჩვენებური, განსაკუთრებით ხორუმი" (გაზ. "თბილისი", 19.02.73 წ.).

მარტინა მინტეგი ბილბაო წიგნში "ჩემი ბასკეთი" მიუთითებს, რომ სადილს ბასკი უღვინოდ არ მიირთმევს, სახარჯოდ თხელი ღვინო აქვს, გურულ იზაბელას ჩამოგავს. კერძებში ბევრი პილპილი და მწვანილი იციანო.)) მიხრა-მოხრა ქართველისებურია,*** ((***ბასკონიის ქალაქ სან-სებასტიანოში გამართულ მსოფლიო კინოფესტივალის მონაწილემ, რესპუბლიკის დამსახურებულმა არტისტმა სოფიკო ჭიაურელმა თქვა, რომ ფესტივალის დღეებში აკვირდებოდა ბასკებს და "საერთოდ დიდი მსგავსება დავინახე გარეგნობაში, საქციელში, ტემპერამენტში. ისინიც ჩვენსავით გულღია, მოსიყვარულე, გულთბილი, სტუმართმოყვარე ხალხია" (გაზ. "ახ. კომუნისტი", 19.08.72 წ.)) სიმღერებიც ქართულ მოტივებს შეიცავენ, - ამბობს ნ. მარი.

შეადარეთ ერთი ადგილი "ჩემი ბასკეთიდან":

"შვიდკაცას გახსენებამ და ღვინომ სიმღერის ხასიათზე დააყენა ინიაკი, სივესტრე და ხოსე. სამხმიანი ბასკური სიმღერა წამოიწყეს, ბევრი რამ ნაცნობი მომესმა მათ სიმღერებში. განსაკუთრებით ერთი მათგანი ძალიან ჰგავდა გურულ სიმღერას: სამნი ძმანი გურულები მუშაობდნენ ყანასა..."

ვფიქრობთ, ძალზე საგულისხმოა ბასკი ხალხის საამაყო შვილის დოლორეს იბარურის განცხადება ერთ-ერთ საუბარში:

- ზოგჯერ ვფიქრობ, თუ როგორ შეხვდებოდნენ ბასკეთში და, საერთოდ, ესპანეთში ქართული სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლს... იცით, რა წარმატება ექნებოდა მას?

საოცრად საინტერესო ექსპერიმენტი ჩაუტარებია ა. კიკნაძეს: "ცალკე ფურცლებზე ამოვწერე ძველი წიგნებიდან აღებული ბასკების დახასიათება, - წერს იგი, - ამონაწერები მოგვითხრობდნენ ბასკების ზნე-ჩვეულებებს, ღვინის დაყენების დიდ უნარს, მისი დალევის არანაკლებ ხელოვნებას, ბასკების სუფრის რიტუალს.

შემდეგ ეს ამონაწერები წავუკითხე საქართველოში ცნობილ სამ ადამიანს - ისტორიკოსს, მწერალსა და ჟურნალისტს, ოღონდ არ მითქვამს, რომ ლაპარაკია ბასკებზე. სამივე დარწმუნებული იყო, რომ ეს ქართველების დახასიათებაა, და გაოცდნენ, ასეთი აღწერილობა ადრე რატომ არ გვსმენიაო".

ჟურნალისტი ა. კიკნაძე თავის ზემოხსენებულ სტატიაში ხაზგასმით აღნიშნავს ბურთის კულტზე ბასკონიაში* ((*ბურთის თამაში ბასკეთში დღესაც ძალზე პოპულარულია. რომ არაფერი ვთქვათ ლანგარასა და რეგეიროს ბრწყინვალე გუნდის შესახებ, ესპანეთის 1971 წლის ნაკრებში სამი ბასკი გამოდიოდა ბილბაოს "ატლეტიკიდან" - მეკარე ხოსე ირიბარი, ნახევარმცველი ანტონიო არიეტე, თავდამსხმელი ფიდელ ურიარტე.

რაკი სიტყვა ბასკურ ფეხბურთზეა, მოგაგონებთ ერთ საკმაოდ უცნაურ, მაგრამ უდავოდ საინტერესო დეტალს ინგლისელი ჟურნალისტის ნორმან კატლერის წერილიდან: ბილბაოს "ატლეტიკში", ბასკონიის ამ უძლიერეს გუნდის შემადგენლობაში, 1915 წლიდან დღემდე თურმე არ უთამაშია ფეხბურთელს, რომელიც ბასკეთში არ დაბადებულა (ყოველკვირეული დამატება "ფუტბოლი", N 37, 1973 წ.)) და იქვე მოჰყავს ნაწყვეტი ნიკო მარის ნაშრომიდან:

"ბურთი" - ეს წმინდა საგანია; ბურთის თამაში კულტის გადმონაშთია, როგორიც უნდა იყოს თამაშის ტექნიკა, იქნება ეს მოთამაშის წინაშე საგანგებოდ აღმართული მაღალი კედელი, როგორც ბასკებს აქვთ. ან მებრძოლები ერთმანეთს ეჯიბრებიან ბურთის ბოლომდე გატანაში. ამასთან, მიღწევას აგვირგვინებენ გამარჯვების ყიჟინით "LELO", რაც საკუთრივ, ღვთაების სახელი უნდა იყოს, გავკადნიერდები და ვიტყვი, სწორედ იმ ღვთაებისა, რომელმაც თავისი სახელი ლელო დაგვიტოვა ბასკური ეპოსის ერთ-ერთ შემონახულ ფრაგმენტში: ეს ფრაგმენტი რომის იმპერატორ ოქტავიანესთან ბრძოლის შესახებ იწყება სწორედ ამ ოთხტაეპოვანი ლექსით "ლელო! ილ ლელო!" და ა.შ. ...ყოველივე ეს განსაკუთრებით უნდა გვახსოვდეს, როცა ლაპარაკია ისეთ ქვეყანაზე - ბასკონიაზე, სადაც ბურთის თამაში - "ღვთაებრივი თამაში" უკვდავ კულტად არის გადაქცეული და ოდესღაც თვით ბასკების ბურთის თამაში იყო".

"ჩვენი და ბასკების" პრობლემის გაშუქებისას აზრთა სხვადასხვაობაა სადაურობის, ურთიერთმიმართების საკითხშიც. ეს სხვადასხვაობა თავიდანვე დაჰყოლია ამ პრობლემას, რაც ნათლად ჩანს მეორე საუკუნის ბერძენი ისტორიკოსის აპიანეს დასკვნაშიაც: "იბერებს, რომლებიც აზიაში არიან, ზოგი მიიჩნევს ევროპელი იბერების წინაპრებად, ზოგი მოახალშენეებად, სხვები კი მხოლოდ თანამოსახლეებად".

სოკრატე წერდა: "ევქსინის პონტოსთან (შავ ზღვასთან) მცხოვრები ეს იბერიელები გამოსული არიან იმ იბერიელთაგან, რომლებიც ესპანეთში იმყოფებიან". პირველ საუკუნეში მცხოვრები ვარონი ფიქრობდა, თითქოს პირინეელი იბერიელები საქართველოდან არიან გადასახლებული დასავლეთში. ამავე აზრის ყოფილა ბიზანტიელი მწერალი მაქსიმე აღმსარებელიც.

XVI საუკუნის გერმანელი დიპლომატიური მოღვაწე ს. შვაიგერი (1551-1622 წ.) ფიქრობდა, რომ ქართველები ესპანეთიდან გადასახლდნენ საქართველოში. 1606 წელს ნიურნბერგში გამოქვეყნებულ წიგნში "ახალი ჩანაწერები მოგზაურობისა გერმანიიდან კონსტანტინოპოლსა და იერუსალიმამდე" შვაიგერი გამოთვამს მოსაზრებას, რომ ქართველთა სახელწოდება ესპანეთის მდინარე იბეროდან (ებროდან) წარმოდგებაო; რომ ქართველები ოდითგანვე ამ მდინარის ნაპირას ბინადრობდნენ, ხოლო შემდგომ, როცა გამრავლდნენ, საქართველოში გადასახლდნენ.* ((*ისეთი ვერსიაც გამოჩნდა, მარტო საქართველოში კი არა, თითქოსდა, ბრიტანეთის კუნძულებზედაც წასულიყვნენ ესპანეთის იბერიიდან.

ინგლისელი ისტორიკოსი ა. მორტონი თავის კაპიტალურ ნაშრომში "ინგლისის ისტორია" (1948 წ. ლონდონი) ახსენებს იბერიელებს, როგორც დიდი ბრიტანეთის კუნძულების პირველ მერცხლებს და აღნიშნავს, რომ ისინი მოვიდნენ ესპანეთის იბერიიდან ჯერ კიდევ მესამე ათასწლეულში ჩვენს წელთააღრიცხვამდე (ლ. ბახტრიონელი, ინგლისური ივერიადა, გაზ. "სოფლის ცხოვრება", 1975 წ.)) ამასთან ერთად, შვაიგერი არც სხვათა მოსაზრებას უვლის გვერდს იმის შესახებ, რომ თითქოს ესპანელებიც იბერიელებისგან არიან წარმოშობილი (გაზ. "თბილისი", 3.04.73, შ. რევიშვილი).

ფრანგი ა. ბოდრიმონი წიგნში "ბასკების ისტორია", რომელიც 100 წლის წინათ გამოუციათ პარიზში, ასკვნის, რომ იბერიელები პირენეის ნახევარკუნძულზე მოვიდნენ კავკასიის იბერიიდან - საქართველოდან და თავიანთ ქვეყანას იმ ქვეყნის სახელი დაარქვეს (იბერია), საიდანაც მოვიდნენო.

ნიკო მარის ჰიპოთეზის მიხედვით იბერიელები (ბასკების წინაპრები) საქართველოდან არიან წასული. მათი მიგრაცია დასავლეთით ნავარაუდევია ორი გზით:

ერთი - ზღვაზე სამხრეთით, მცირე აზიისა და ხმელთაშუა ზღვის კუნძულების მიმართულებით, მეორე - ჩრდილოეთით მატერიკზე, შავი ზღვის ჩრდილო სანაპიროებზე და ევროპის სამხრეთით..

შ. ძიძიგური ხაზგასმით მიუთითებს, "საბჭოთა ქართველოლოგია აღიარებს, რომ ბასკები ქართველების მონათესავე ხალხია, ხოლო ბასკური ენა მიეკუთვნება იბერიულ-კავკასიური ენების ოჯახს (აკად. არნ. ჩიქობავა). ეს თვალსაზრისი შესულია როგორც საქართველოს ისტორიის, ისე ენათმეცნიერების სახელმძღვანელოებში".

ფონეტიკური შეპირისპირებებისა და სინტაქსური შეხვედრების გარდა, დღემდე დადასტურებული ყოფილა ბასკურ-ქართულის ორმოცამდე მორფოლოგიური შეხვედრა და სამასამდე ლექსიკური მსგავსება.

გაზეთ "ახალგაზრდა კომუნისტის" ფურცლებზე 1974 წელს გამოქვეყნდა პედაგოგ ლ. თავდუმაძის მიერ ინგლისურიდან თარგმნილი ბასკური ზღაპარი "ცრუ" 1879 წელს ლონდონში გამოცემულ წიგნიდან "ბასკური ლეგენდები". პუბლიკაციის ავტორი დოც. გ. ჭელიძე კომენტარებში შენიშნავდა, რომ "ამ ზღაპარში ქართველი მკითხველისათვის ბევრი რამაა ნაცნობი: უსაქმური პერსონაჟის სახლიდან გაგდება, მოჯამაგირედ დადგომა, უკმაყოფილების გამოთქმისას - დასჯა, ავსულებთან გაჯიბრება, სანაძლეო, მოხერხებულობა... გვაქვს ამ ზღაპრის მეორე ვარიანტიც, სადაც გადმოცემულია ვაჟის შვიდთავიან გველეშაპთან ბრძოლის სურათი, მეფის ასულის დახსნა".

1966 წლის შემოდგომაზე, პირველად თბილისის უნივერსიტეტში (და საერთოდ, ჩვენი ქვეყნის უნივერსიტეტებში) ჩატარდა ლექციების ციკლი ბასკებისა და ბასკური ენის შესახებ.

ლექციებს კითხულობდა გამოჩენილი ფრანგი მეცნიერი, ბასკოლოგ-ქართველოლოგი (იმ დროისათვის ამ ორივე დარგის ერთადერთი სპეციალისტი), ბორდოს უნივერსიტეტის პროფესორი რენე ლაფონი.* (*გაზეთ "ლიტერატურული საქართველოს" 1972 წლის 28 ივლისის ნომერში დაისტამბა ი. ტაბაღუას მიმოხილვითი ხასიათის წერილი, რომელშიც ნათქვამია: - "პარიზში გამოვიდა სამეცნიერო ჟურნალი "ბედი ქართლისა, რევიუ დე ქართველოლოჟი"-ს მორიგი ნომერი. ამ ნომერში გაერთიანებულია ორი ტომი - XXIX და XXX ტომები (რედაქტორი პროფ. კ. სალია, გამომცემელი ნინო სალია, მდივანი - გ. გოგოლაშვილი). რენე ლაფონი სტატიაში "ბასკური და კავკასიური ენების შედარებისათვის" იძლევა კავკასიურ ენებთან ბასკურის კავშირის მეტად საინტერესო მაგალითებს. რენე ლაფონის ეს მესამე სტატიაა ამ საკითხზე".

რენე ლაფონი 75 წლის ასაკში გარდაიცვალა 1974 წლის თებერვალში)).

ამ ღირსშესანიშნავ ფაქტთან დაკავშირებით, აკად. არნ. ჩიქობავა გაზეთ "კომუნისტის" ფურცლებზე წერდა: "ბასკური ენა თითქმის ორი ათასი წლის განმავლობაში მოქცეულია ინდო-ევროპულ ენათა გარემოცვაში ესპანეთსა და საფრანგეთში, მაგრამ იგი მკვეთრად განსხვავდება ინდო-ევროპულ ენათაგან არსებითი მომენტების, მიხედვით: სიტყვის (სახელის, განსაკუთრებით კი ზმნის) აგებულების და შესაბამისად - წინადადების სტრუქტურის მიხედვით.

და აი, სწორედ ამ მომენტების მიხედვითაა, რომ შეინიშნება გასაოცარი დამთხვევები იბერიულ-კავკასიურ ენებთან"* ((*საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტმა იტალიიდან 1972 წლის დასაწყისში მიიღო ოთხტომიანი წიგნი - "აღმოსავლური ცივილიზაცია" (რედაქტორი ჯუზეპე ტუჩი).

საქართველოს შესახებ ჯოზეფ სმიტის სტატიაში ნათქვამია, რომ შესაძლებელია ბასკურიც ენათესავებოდეს ქართულს. დასაშვებია ბასკები ეთნიკურადაც "კავკასიური" წარმომავლობისა იყვნენ. თუ გავიხსენებთ, რომ რომაელები საქართველოსა და ესპანეთსაც იბერიას ეძახდნენ, საფიქრებელია, ეს საერთო წარმოშობას მიუთითებდეს. (გაზ. "ლიტერატურული საქართველო", 14.04.72)).

მარტინა მინტეგი ბილბაო წიგნში "ჩემი ბასკეთი" მიუთითებს, რომ თანდებული ბასკურში, როგორც ქართულში, სიტყვის ბოლოსაა; რომ მახვილი ბასკურში არ იგრძნობა და გრამატიკული სქესიც არ არსებობსო.

ბილბაოს ფუნიკულიორი გადაჰყურებს თავს. "ჩემი ბასკეთის" ავტორი წერს: "როდესაც ბურუსიან ამინდში ატლანტის ოკეანიდან დაძრული ღრუბლები თავზე ტყვიასავით დააწვებიან ხოლმე, არჩანდა* (*ფუნიკულიორი) ნამდვილად არ ჩანს".

ბილბაოს ერთ-ერთ საუკეთესო სასტუმრო-რესტორანს იბერია ჰქვიაო, წერს მარტინა მინტეგი ბილბაო.

"ბასკები გარეგნობით ძალიან ჰგვანან ქართველებს, - განაგრძობს იგი, - მეც საქართველოში ქართველ ქალში ვერ მარჩევენ. ბასკი ფიცხი და მოუსვენარია".

გამოჩენილი ქართველი მედიკოს-მეცნიერის პროფ. ნიკოლოზ მახვილაძის ცხოვრების ერთი საინტერესო ეპიზოდი გაუზიარა მკითხველთ რამდენიმე წლის წინ მეცნიერების დამსახურებულმა მოღვაწემ პროფ. ა. გზირიშვილმა.

პროფ. ნ. მახვილაძე 1928 წელს მივლინებული იყო ესპანეთში, ტროპიკულ სნეულებათა შესასწავლად და კვალიფიკაციის ასამაღლებლად.

"სასადილოში შევედი და ცალკე მაგიდას მივუჯექი... ჩემ წინ ოთხი შავგრემანი ვაჟკაცი იჯდა. შევამჩნიე, ჩემზე ლაპარაკობდნენ და მიყურებდნენ. ერთმა მათგანმა მოიბოდიშა, გვერდით მომიჯდა და დამიწყო საუბარი ესპანურად. მე გერმანულად ვუპასუხე. ჩემდა სასიხარულოდ მან ეს ენა იცოდა.

ორი-სამი სიტყვის შემდეგ მთხოვა მათ მაგიდაზე ამხანაგებთან ერთად მესადილა... ჩვენსავით რიგრიგად სვამენ სადღეგრძელოს. ისინი მასწავლებლები იყვნენ და მითხრეს: "ჩვენი უფროსი წინაპარი იბერიელი ხართო".

1970 წლის 8 აგვისტოს შარანტის დეპარტამენტის ქალაქ კონფოლანში საზეიმოდ გაიხსნა ფოლკლორის მე-13 საერთაშორისო ფესტივალი, რომელშიც მსოფლიოს 17 ქვეყნის მხატვრული კოლექტივი მონაწილეობდა. მათ შორის რუსთავის თვითმოქმედი ვოკალურ-ქორეოგრაფიული ანსამბლი "სალხინო".

ფესტივალზე "სალხინოს" გამოსვლას წინ უძღოდა მოგზაურობა საფრანგეთის მთელ რიგ დეპარტამენტებში. გამოვიდა "სალხინო" საფრანგეთის ბასკეთშიაც, სადაც მცხოვრებლებმა უაღრესად გულთბილი შეხვედრა მოუწყეს ქართველ მსახიობებს.

საფრანგეთში გატარებულ დღეთა შთაბეჭდილებებზე საუბარში ანსამბლის მხატვრულმა ხელმძღვანელმა რ. მორჩილაძემ თქვა:

"ისინი არა მხოლოდ გარეგნულად ჰგვანან ქართველებს, არამედ ზოგიერთს გვარიც კი ჩვენებური აქვს, მაგალითად, მეუნარგია, ლორია..."

რამდენიმე წლის წინათ გაზეთ "თბილისის" ფურცლებზე" თავის ესპანურ შთაბეჭდილებებზე მკითხველებს ესაუბრა მწერალი როდამ ჩაჩანიძე. გიბრალტარიდან, სიერა-კარბონერას მთებს იქით, "კლდეთა უბეში შეყუჟული სოფელი ლენტეხი", იქვე გვერდით - ალ-იბერია, ნავსადგურში ესპანელი შეხვედრია, გვარად ... ბოკერია. ჩვენთან ნარსიებიც არიანო, "ჩემი გვარიც საკმაოდ გავრცელებულიაო", - უთქვამს ესპანელ ბოკერიას.

ადრე უკვე მოხსენებულ საუბარში სოფიკო ჭიაურელს უთქვამს, რომ სან-სებასტიანის მახლობლად გზაზე უნახავს მდინარე ალგეთი და სოფელი ალგეთი. საოცარი გრძნობა დამეუფლაო, დაუმატებია მსახიობ ქალს.

ესპანეთის კორტესების დეპუტატი, ბასკთა ქვეყნის მეგობართა საზოგადოების თავმჯდომარე, საბჭოთა კავშირისადმი სიმპათიებით ცნობილი დოქტორი მანუელ დე არანეგი, რომელსაც როგორც საპარლამენტთაშორისო კავშირის წევრს აქტიური მონაწილეობა მიუღია მშვიდობისა და უშიშროებისათვის ჰელსინკში გამართულ სრულიად ევროპის თათბირის მომზადებაში, მოსკოველი მეგობრებისა და განსაკუთრებით ჩვენი თანამემამულის ა. კიკნაძის მეშვეობით (იგი ჯერ მიმოწერით, შემდეგ კი პირადად გაეცნო ესპანელ მკვლევარს) აქტიურად ჩაება ბასკთა და ქართველთა ნათესაობის პრობლემური საკითხების შესწავლა-გაშუქების ფერხულში.

მანუელ დე არანეგიმ თარგმნა და გამოსაცემად მოამზადა შ. ძიძიგურის წიგნი "ქართული ენა", მოაწყო კონფერენცია თემაზე "იბერები და ბასკები".

სტატიაში "აქვთ თუ არა საერთო წარმოშობა ბასკურ და ქართულ ენებს?" დოქტორი არანეგი წერს: "არ შეიძლება ყურადღება არ მიიქციოს იმ ფაქტმა, რომ მრავალი ქართული გვარი ზუსტი ასლია ბასკურისა, ან პირიქით. მაგალითად: ერისთავი, ლოლუა, ნოდია, აგრეთვე მრავალრიცხოვანი გვარი, რომელთა დაბოლოებაა "ური": ხუბულური, ინაური, ოჩიაური, წიკლაური და სხვა... დიდ ინტერესს იწვევენ ტოპონიმიკის მონაცემები. ქართული დაბა სოფლების სახელწოდებანი გალი, ლენტეხი, ხაშური, გორი, მესტია და ბევრი სხვა თითქოს ბასკეთის რუკიდან აუღიათო, ან პირიქით, ქართულიდან ბასკურში გადაუტანიათო..."* (*გაზ. "კომუნისტი", 15.02.75 წ.)

საინტერესო ცნობა ამოვიკითხეთ პრაქტიკული ექიმებისა და მეცნიერ-მუშაკთათვის განკუთვნილ ნ. სოკოლოვის წიგნში "Наследственные болезни человека"** (**Изд .„ Медицина“, Москва 1965 г)

წიგნში აღნიშნულია, რომ ჩვენს დროში გამოკვლეულია ყოველი ერის ადამიანთა სისხლი და რომ ამ მხრივ სურათი ერთობ ჭრელია, რადგან სხვადასხვა ხალხსა და დედამიწის სხვადასხვა გეოგრაფიულ ზონაში სისხლის ჯგუფები სხვადასხვაგვარად არის განაწილებული. და აქ საინტერესო ის არის, რომ ბასკებსა და დასავლეთ საქართველოში სისხლის ერთგვაროვანი ჯგუფების არსებობაზე მსჯელობა ავტორს ერთ აბზაცში აქვს მოქცეული. "У басков – древнейшего коренного населения Пиренеев – отмечается исключительно высокая частота группы крови О. Очень низкое распространение группи крови В и высокое группы крови О обнаруживается в Западной Грузии“* (*Н. Соколов, „Наследственные болезни человека“, стр.99).

წერილში "სიტყვა ბასკებზე"** (**გაზ. "კომუნისტი", 15.02.75 წ.) ა. კიკნაძე მოგვითხრობს გენეტიკის დარგში ცნობილი საბჭოთა სელექციონერის აკადემიკოსის ნ. ვავილოვის დაკვირვებებზე.

მცენარეთა კულტურების მსოფლიო კერების ძიებაში მეცნიერს სამოცი ქვეყანა შემოუვლია და ჩრდილოეთ ესპანეთში უპოვია პურის ისეთი სახეობა, რაც მხოლოდ საქართველოში იყო ცნობილი და სხვაგან არსად.

ასევე მისი ყურადღება მიუქცევია პატარა ჯოხებს, რომელთაც თავთავების გადასატანად იყენებდნენ, მოსავლის მოწევის ასეთი ხერხი კი შემდეგ დასავლეთ საქართველოში დაბა ლეჩხუმში უნახავს.

"ამრიგად, - წერს მეცნიერი, - აგრონომიულად და ბოტანიკურად მოხერხდა განსაცვიფრებელი კავშირის დადგენა ჩრდილოეთ ესპანეთსა და საქართველოს შორის".

სხვადასხვა მონაცემის გაანალიზების შედეგად აკად. ვავილოვი დაასკვნის, რომ "ჩრდილოეთ ესპანეთის ხალხები გენეტიკურად შეკავშირებულან ერთიან ოჯახში... თანამედროვე კავკასიის ხალხებთან".

ფრანგული ჟურნალის "ფრანს-ურსს მაგაზინის" ფურცლებზე (1973 წლის სექტემბერი, N 60) გამოქვეყნდა პროფ. ი. ტაბაღუას წერილი "ბასკები - საქართველოდან მოვიდნენ?"

წერილის დასკვნით ნაწილში ავტორს მოჰყავს ციტატი ფრანგი ავტორის ფილიპ ვეირენის წიგნიდან "ბასკები", რომელიც გამოვიდა 1957 წელს:

"ლინგვისტები ბასკურ და კავკასიის დღევანდელ ცოცხალ ენებს შორის საერთოს პოულობენ, კერძოდ, ფონეტიკაში, სიტყვების ძირებში და გრამატიკულ სუფიქსებში. მთელი რიგი სპეციალისტებისათვის, როგორიც არიან პროფ. რ. ლაფონი და კარლ ბოუდა, არსებობს საერთო ეუსკარო-კავკასიურს შორის, რომლის ერთ-ერთი შტო არის ბასკური. მათი აზრით, ბასკები პირენეის ნახევარკუნძულზე მოვიდნენ აზიიდან, ნეოლითის ხანაში. აღვნიშნავთ, რომ ეს აზრი ამჟამად მეტად გავრცელებულია, თუმცა საყოველთაოდ აღიარებული ჯერ არ არის".

ეს მოკლე საუბარი გვსურს დავასრულოთ აკად. შ. ძიძიგურის სიტყვებით: "ათასი წლის წინანდელი იმ ქართველი მოღვაწის ოცნებას, რომელიც "ილტვოდა სპანიად რამეთუ ასმიოდა, ვითარმედ ქართველნი არამცირედნი ნათესავნი და ერნი მკვიდრ არიან", რათა შეესწავლა მათი თავგადასავალი, რეალური ხორცშესხმა შეიძლება ეღირსოს დღეს, საბჭოთა ქართველოლოგიის უმაგალითო აღმავლობის ეპოქაში".

         

გიორგი მახარაძის წიგნიდან „არდავიწყება მოყვრისა“ (თბ. 1976)

წყარო




 ახალი ამბები
  • ინგა გრიგოლია TV პირველის დირექტორი გახდატელეკომპანია პირველის მფლობელის, ვატო წერეთელის განცხადებით, დღეიდან ტელევიზიას ჟურნალისტი ინგა გრიგოლია უხელმძღვანელებს. მანამდე ამ თანამდებობას პაატა კაკაურიძე იკავებდა. დღეიდან ტელეკომპანია ,,პირველს,, ინგა გრიგოლია უხელმძღვანელებს. გადავდივართ განვითარების ახალ ეტაპზე , რომელსაც სათავეში ახალი დირექტორი ჩაუდგება, დიდი გეგმებით და მთელი გუნდის ერთიანი ძალისხმევით .ინგა ,,პირველზე,, იმ დროს მოვიდა, როცა აქ პირველი აგური იდებოდა და ჩვენი ტელევიზიის ყველა თანამშრომელთან ერთად,, მთელი ენერგია ჩადო ჩვენი ტელევიზიის განვითარებაში. უკვე დღეიდან ,,რეაქციასთან " ერთად ის მთელი არხის ახალ ეტაპზე გადასვლის პროცესს ჩაუდგება სათავეში. მჯერა, ეს ახალი ეტაპი კიდევ უფრო წარმატებული გამოგვივა. ინგა გრიგოლია, წარმატებებს გისურვებ! _ წერს ვატო წერეთელი ფეისბუქის საკუთარ ... ...
  • ვეტერანებისათვის ფილმი "შინდისის" ჩვენება გაიმართა (R)ვეტერანის დღისადმი მიძღვნილი კვირეულის ფარგლებში, მიმდინარე წლის 14 ოქტომბერს, ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის ორგანიზებით და "ახალგაზრდული მედია-კავშირის" (თავმჯდომარე, ხატია გავაშელი) მხარდაჭერით, კინოთეატრ "ამირანში" ომისა და თავდაცვის ძალების ვეტერანებისათვის, მხატვრული ფილმის, "შინდისის" დახურული ჩვენება გაიმართა. ფილმის ჩვენებას ესწრებოდნენ, შინდისის ბრძოლის გადარჩენილი გმირები: გიგა მურვანიძე, ტრისტან ჩიტიძე, მირზა მალაზონია, თენგიზ ცანავა, ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის დირექტორი, ვლადიმერ იმნაძე, დირექტორის მოადგილე, ჯანდრი უბირია, საქართველოს პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე კობა კობალაძე, ვეტერანთა არასამთავრობო ორგანიზაციების კოალიციის წარმომადგენლები, ვეტერანები და მათი ოჯახის წევრები. "ვერ აღვწერ ისეთი ემოციური იყო, პირველ რიგში, იდეის ავტორს მინდა მადლობა გადავუხადო და ყველას, ვინც ფილმზე მუშაობდა და მონაწილეობა მიიღო. მძიმე სანახავი იყო, რა თქმა უნდა, ყველაფერი ეს გამოვლილი მაქვს... "- განაცხადა ტრისტან ჩიტიძემ. "მეორედ ვნახე ფილმი, ორივეჯერ ძალიან ემოციური იყო ჩემთვის და ძალიან მძიმე, რადგან ძალიან ახლოს არის რეალობასთან. მინდა ყველას, ვინც მონაწილეობა მიიღო ფილმის გადაღებაში მადლობა ვუთხრა." - განაცხადა გიგა მურვანიძემ. "შინდისის გმირები არიან ერთ-ერთი მაგალითი ქართული გმირობის, რომელიც საუკუნეების მანძილზე ხდებოდა. ესენი არიან ის ადამიანები, რომლებმაც ყველაფერი გააკეთეს იმისათვის რომ სამშობლო და ოჯახები დაეცვათ. ჩვენ ქედს ვიხრით მათ წინაშე", - განაცხადა ჯანდრი უბირიამ. " დიდება გმირებს! ეს ქვეყანა, ეს სახელმწიფო არის თითოეული ჩვენგანის. დიდი მადლობა მინდა ვუთხრა მთელს შემოქმედებით ჯგუფს, ყველა იმ ადამიანის, ვინც მონაწილეობა მიიღო ფილმში. კიდევ ერთხელ მინდა მივუსამძიმრო დაღუპული გმირების ოჯახებს და მთლიანად ქვეყანას."- განაცხადა კობა კობალაძემ. მხატვრული ფილმი „შინდისი" 2008 წლის 11 აგვისტოს, სოფელ შინდისთან დაღუპული 17 სამხედრო მოსამსახურის ისტორიას ასახავს და მასზე მუშაობა 2 წელი გრძელდებოდა. სრულმეტრაჟიანი ფილმის იდეისა და პროექტის ავტორი ედმონდ მინაშვილია, პროდიუსერი ედმონდ მინაშვილი, ვლადიმერ კაჭარავა, მინდია ესაძე, სცენარის ავტორი ირაკლი სოლომონაშვილი. მთავარ როლებს გოგა პიპინაშვილი, დავით ბახტაძე, თამარ აფშილავა და მარიამ ჯიბლაძე ასრულებენ. ფილმზე გერმანიიდან სპეციალური მოწვევით რეჟისორმა დიტო ცინცაძემ იმუშავა. ფილმი ''შინდისი'' 2020 წელს, ამერიკის კინოაკადემიის მთავარ ჯილდოზე, „ოსკარზეა" წარდგენილი და საერთაშორისო სრულმეტრაჟიანი ფილმის ნომინაციაში მოსახვედრად იბრძოლებს. ... ...
  • როგორ უნდა გადავაჩვიოთ ბავშვები საბავშვო ბაღში ტირილსსაბავშვო ბაღში წასვლა ერთ-ერთი გარდამტეხი ეტაპია ბავშვის ცხოვრებაში და ეს პერიოდი დიდ ემოციებს იწვევს ბავშვებსა და მშობლებში. ბაღში ახალმისულ ბავშვებს უჭირთ მშობლებთან დროებით გამომშვიდობება და ტირილით ითხოვენ სახლში წასვლას ან მშობლების დარჩენას. რატომ ეჩვევიან ბავშვები ძნელად  საბავშვო ბაღს, რა არის საჭირო, რომ ბავშვი ტირილს გადაეჩვიოს და ბაღში ყოფნას მიეჩვიოს, მშობლების ნაწილს ეს მცდელობა ყოველდღე ახალი საჩუქარი (სათამაშო, ტკბილეული) უჯდება, გამართლებულია თუ არა მათი მხრიდან ასე მოქცევა_ ამ საკითხებზე „გურია ნიუსი“ ბავშვთა ფსიქოლოგს მარიტა მერკვილაძეს ესაუბრა. მერკვილაძის თქმით, ბავშვებისთვის რთული გასაგებია გარემოს და მხარდამჭერი ადამიანების ცვლილება. ბაღში მშობლის გარეშე დარჩენის დროს კი უჩნდება შიში, რომ, შესაძლოა, არ მოაკითხონ. იმისთვის, რომ ბავშვი საბავშვო ბაღს მიეჩვიოს დრო არის საჭირო, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი კი მშობელსა და აღმზრდელს შორის კარგი კომუნიკაციაა. „საბავშვო ბაღში შეყვანის ასაკი პერიოდია, როდესაც ბავშვი ან კიდევ მიჯაჭვულია მშობელს ან ახალი „ნასწავლი“ აქვს დამოუკიდებლობა. ამიტომ, ძირითადად, გარემოს და მხარდამჭერი ადამიანების ცვლილება ბავშვისთვის რთული გასაგები და მიუღებელია. მას აქვს თავისი სამყარო, ადამიანები, რომლებსაც ენდობა და სულაც არ მოსწონს, როდესაც ამის ჩანაცვლებას სთავაზობენ, თუნდაც, დროებით. გარდა ამისა, ბავშვი ვერ ხვდება მიზეზს, თუ რა საჭიროა იყოს ამ გარემოში და უჩნდება შიში მოვლენ თუ არა მის წასაყვანად. იმისათვის, რომ ბავშვმა დაინახოს, რომ აღმზრდელები ზრუნავენ მასზე, ეხმარებიან მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაში, დროის გასვლაა საჭირო. ასევე, მნიშვნელოვანია დრო დასარწმუნებლად, რომ მის წასაყვანად ყოველთვის მოდიან. გარდა ამ ორი კომპონენტისა, მნიშვნელოვანია აღმზრდელებისა და მშობლებს შორის შედგეს სწორი და ეფექტური კომუნიკაცია. ამასთან ისინი ერთმანეთის მხარდამჭერები უნდა იყვნენ. მაგალითად, მშობელი მუდმივად უნდა აქებდეს და თბილად იხსენიებდეს მასწავლებელს. აღნიშნავდეს, როგორ უყვარს მას ბავშვი და თავის მხრივ მასწავლებელი გამუდმებით არწმუნებდეს ბავშვს, რომ მისი მშობელი აუცილებლად მივა მის წასაყვანად. ეს ურთიერთ თანამშრომლობა ყოველთვის გამოიღებს შედეგს. ამასთან,  ბავშვი ურთიერთობის დროსაც კარგად ამჩნევს მშობლის განწყობას მასწავლებლის მიმართ და პირიქით“, _ ამბობს მერკვილაძე. ბავშვთა ფსიქოლოგი აღნიშნავს, რომ ბაღში მიყვანამდე მნიშვნელოვანია ბავშვს დადებითი განწყობა ჩამოუყალიბდეს და მისი ბაღში მისვლა საზეიმო ფაქტად აღინიშნებოდეს, ბაღში მისვლისას კი სასურველია, მშობელმა ჯგუფში რამდენიმე დღე გაატაროს. „მნიშვნელოვანია ბაღში მისვლა რაღაც საზეიმო ფაქტად აღინიშნებოდეს და ბაღის მიმართაც დადებითი განწყობა ჩამოვუყალიბოთ ბავშვს. იუმორით ნათქვამი ფრაზებიც კი (მაგალითად, ჯერ არ იცის, რა ელოდება და სად ამოყოფს თავს ან შენ არ იცი, რას გიპირებენ) აღიბეჭდება ბავშვში განწყობის სახით და შესაძლოა, დადებითი განწყობა უარყოფითით შეიცვალოს. იმისათვის, რომ ბავშვს მასწავლებლის მიმართ ნდობა გაუჩნდეს და მშობლის არყოფნაზე არ დარდობდეს, სასურველია, თავდაპირველი დღეები ან ერთი კვირა მშობელიც ბავშვთან ერთად იმყოფებოდეს ჯგუფში. მშობლისთვის ეს საშუალებაა, ბავშვს დაანახოს, რომ კეთილგანწყობილია მისი მასწავლებლის მიმართ“,_ ამბობს ფსიქოლოგი. რაც შეეხება ბავშვის წახალისების მეთოდს, მერკვილაძე აღნიშნავს, რომ ეს მეთოდი მაშინ არის გამართლებული, თუ დადებითი ქცევისთვის ჯილდო შესაფერისია. „წახალისების  მეთოდი გამართლებულია იმ შემთხვევაში, თუ ჯილდო შესაფერისია დადებითი ქცევის. ამასთან ბავშვს იმაზე მეტი არ უნდა მოვთხოვოთ პირველ ჯერზე, ვიდრე შეუძლია. მაგალითად, თუ ბავშვი მთელი დღე ტირის, რომ ვუთხრათ საერთოდ არ იტირო და დღის ბოლოს შოკოლადს მოგცემო, აქ შეცდომას დავუშვებთ ორმაგად. ჯერ ერთი, ისეთ რამეს ვითხოვთ, რაც არ შეუძლია და მეორე, მთელი დღე არ ტირილის სანაცვლოდ ერთი შოკოლადი ცოტაა. ასევე, უნდა აღინიშნოს, რომ ჯილდოს დიდ დროზე გაწელვა რეკომენდირებული არ არის, რადგან ბავშვს მოთმინების უნარი არ აქვს ჩამოყალიბებული. ასევე, მნიშვნელოვანია თანმიმდევრული ქცევა. მშობლებმა თავისი ემოციების კონტროლი უნდა შეძლონ. რთულია, როცა გესმის, როგორ ტირის ბავშვი და არ შეხვიდე და არ გამოიყვანო, მაგრამ, როდესაც ბავშვი დაინახავს, რომ მისმა ტირილმა შედეგი გამოიღო, ამით მანიპულირებას დაიწყებს და არასოდეს შეწყვეტს ტირილს“, _ამბობს მერკვილაძე. ბავშვთა ფსიქოლოგის თქმით, ბავშვმა უნდა დაინახოს, რომ მშობელი მტკიცეა და ბაღიდან მის წამოსაყვანად ერთსა და იმავე დროს მიდის, რადგან ერთსა და იმავე საათზე გამოყვანა ბავშვს დაცულობის და იმედის გრძნობას უჩენს. გარდა ამისა, ის თვითონ იწყებს მშობლის მისვლის დროის გაკონტროლებას. მარიტა მერკვილაძე „გურია ნიუსთან“ საუბარში, ასევე, აღნიშნავს, რომ ბაღში ბავშვის მიყვანიდან გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ  მშობელი უნდა დაინტერესდეს და შვილს ჰკითხოს, თუ ვისთან ერთად თამაშობს. „მნიშვნელოვანია გარკვეული პერიოდის მერე ბავშვს ჰკითხოთ, ვისთან ერთად თამაშობს და კიდევ ვისთან? კიდევ? ამით ჩვენ მივანიშნებთ მას, რომ ძალიან გვიხარია, როდესაც ის ვინმესთან თამაშობს და მოგვწონს ეს ფაქტი. ამასთან გააჩნია რამდენად გახსნილი და მოლაპარაკეა ბავშვი. შეგიძლიათ, გამოიყენოთ ეს მომენტი და შეაქოთ ესა თუ ის ბავშვი, მისი ჯგუფელი. ამით უკვე ის თანატოლებთან ურთიერთობას და მათ მიმართ კეთილგანწყობის ჩამოყალიბებას შეუწყობთ ხელს“, _ ამბობს ... ...
  • რას ემყარება ოზურგეთელ პარტიულ ლიდერთა და ახალი მოძრაობის დაფუძნების მსურველთა განცხადებები2020 წელს საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები უნდა ჩატარდეს. ოზურგეთში მოქმედი სხვადასხვა ოპოზიციური პარტიის ლიდერები, როგორც თავად აღნიშნავენ, განსაკუთრებით ემზადებიან ამ არჩევნებისთვის. შეინიშნება სხვადასხვა აქტივობები. ხელისუფლების საქმიანობის მუდმივი კრიტიკის მიუხედავად, ხშირად ისმის პოზიტიური შეფასებები პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლის გამო, თუმცა, ამას, ძირითადად, საკუთარ აქტივობას და "გავრილოვის ღამედ" წოდებული, 20 ივნისის აქციის ძალის გამოყენებით დაშლის შემდეგ განვითარებულ მოვლენებს უკავშირებენ. ოპოზიციური პარტიების გარდა, აქტივობა იგრძნობა ისეთი ადამიანების მხრიდანაც, რომლებიც ახლა აპირებენ ახალი მოძრაობის ჩამოყალიბებას და როგორც თავად ამბობენ, "აქვთ ამბიცია, მამულიშვილური სიტყვა თქვან". _ წინასაარჩევნო წელია და პროპორციული წესით საპარლამენტო არჩევნების ჩატარების წესი, რა თქმა უნდა, წინ გადადგმული ნაბიჯია ქვეყნის განვითარებისა და ახალი პოლიტიკური სპექტრის ჩამოსაყალიბებლად. პარტიები შეეცდებიან, ღირსეული ადამიანებით შეავსონ სია და ქმედითი, რეალური პროგრამები შესთავაზონ მოქალაქეებს. მოლოდინი დიდია. დიახ, საქართველოს სჭირდება მრავალპარტიული, ახალი და ქვეყნის ინტერესებზე ორიენტირებული პარლამენტი. იქმნება შტაბი. ვივსებით ახალი შემადგენლობით, ვგეგმავთ სამოქმედო, მოკლევადიან და გრძელვადიან მიზნებს. მომხრეები და თანამოაზრეები გვყავს, მაგრამ ამჯერად თავს შევიკავებთ არჩევნებში მიღებული პროცენტული რაოდენობის დასახელებისგან _ "საქმემან ჩვენმა წარმოგვაჩინოს", _ კომკავშირული პატაკივით მოგვაწოდა საკუთარი აზრი "ერთიანი საქართველო _ დემოკრატიული მოძრაობის" ოზურგეთის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარემ, რეზი ხუნდაძემ, რომელიც 23 წლისაა და არც გაემტყუნება ენთუზიასტის პოზიციაზე ყოფნა. რა ხდება "ევროპული საქართველოს" ოზურგეთის რაიონული ორგანიზაციის შემადგენლობაში? _ ბოლო არჩევნებში ჩვენმა პარტიამ ოზურგეთში ხუთი ათასამდე ხმა მიიღო. რაც უფრო ახლოვდება არჩევნები, მით უფრო დიდი აქტივობაა. უფრო სწორად, ჩვენ არასდროს ვჩერდებით _ სულ გავდივართ ხალხში, ქალაქში, სოფლებში. ვეცნობით, რა საკითხებია მოსაგვარებელი, რა უჭირს ხალხს, ხშირად საკრებულოს სხდომებზეც ისმება საკითხები ჩვენ მიერ მიწოდებული პრობლემების შესახებ. ასევე, პარლამენტშიც კი გაჟღერდა ჩვენ მიერ მიწოდებული ინფორმაცია, როცა გასულ წელს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში 7 მილიონი დარჩა აუთვისებელი. ამ თანხით შეიძლებოდა პენსიონერებისთვის 30-ლარიანი დანამატის გაკეთება, თუმცა, ვერასდროს მივაღწიეთ, რომ საპენსიო დანამატის ფონდი შეგვექმნა. სამომავლოდ მაინც ვეცდებით. რას ვაკეთებთ ახლა? 15 სექტემბერს იყო ჩვენი პარტიის პოლიტსაბჭოს სხდომა, სადაც მივიღეთ საპარლამენტო სიის ფორმირების წესი. ეს ძალზე საინტერესოა და ახლა ამაზე საუბარი შორს წაგვიყვანს. ჯობს, სხვა დროს ვისაუბროთ. ახლა ვმუშაობთ სოფლების და ქალაქის პირველად ორგანიზაციებთან მომავალი არჩევნებისთვის კომისიის წევრების, კოორდინატორების და აგიტატორების შერჩევასთან დაკავშირებით. ამ წუთში ეს არის ჩვენი ძირითადი ამოცანა. ვიბრძვით იმისთვის, რომ მოვიდეთ ხელისუფლებაში და მხარი დავუჭიროთ კოალიციური მთავრობის შექმნას. ხაზგასმით აღვნიშნავ, რომ ჩვენი პარტია კატეგორიულად ეწინააღმდეგება ყოველგვარ ძალისმიერ, რევოლუციურ სცენარებს ხელისუფლების შესაცვლელად და მხარს ვუჭერთ მისი მხოლოდ არჩევნების გზით შეცვლას. ჩვენი განცხადება ემყარება ჩვენს მრავალწლიან გამოცდილებას, რომელიც ხალხთან ერთად მივიღეთ და სამომავლოდ საქმის უკეთესობისკენ შესაცვლელად უნდა გამოვიყენოთ, _ გვითხრა "ევროპული საქართველოს" რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარემ მიხეილ გოგოტიშვილმა. მან, ასევე, აღნიშნა, რომ პროპორციულ სისტემაზე გადასვლა არის პოზიტიური ნაბიჯი, რასაც მხარს უჭერენ, თუმცა, თქვა ისიც, რომ მთავრობა "გავრილოვის ღამის" შემდეგ იძულებული გახდა, ეს გაეკეთებინა. _ ჩვენმა პარტიამ შეაგროვა 200 ათასზე მეტი ხელმოწერა, სწორედ პროპორციული არჩევნების მოთხოვნით. ეს იყო ჩვენი ინიციატივა, ითხოვდნენ სხვა პარტიებიც. შეგვეძლო ბევრად მეტი ხელმოწერის შეგროვება, თუმცა, აღარ გახდა საჭირო, _ თქვა გოგოტიშვილმა. ლეიბორისტული პარტიის ოზურგეთის რაიონულ ორგანიზაციაში უფრო კატეგორიული არიან და მიიჩნევენ, რომ "მმართველ ძალას _ "ოცნებას" და "ნაციონალურ მოძრაობას" ჯიბეში ჰყავს ჩასმული მოსყიდული ამომრჩეველი": _ პროპორციული არჩევნების წესზე გადასვლას ვეთანხმებით და მოგვწონს, მაგრამ ისე არა, როგორც პარლამენტმა გადაწყვიტა. ამავე დროს უნდა ყოფილიყო ბარიერი და ასევე, სავალდებულო არჩევნები, როცა მოქალაქე ვალდებული იქნებოდა, მისულიყო არჩევნებზე და გამოეხატა თავისი ნება. ახლა "ოცნებას" და "ნაცებს" ჯიბეში ჰყავთ ჩასმული 150-ლარიანი აქტივისტები და ყველა არჩევნებზე ასე გადიან ფონს, ხმის მისაცემად კი მოქალაქეთა 60 პროცენტი არ მიდის. სწორედ ამ არმისვლას დაუსვამდა წერტილს სავალდებულო არჩევნები. ამ წუთებში ჩვენ ვაქტიურობთ სხვადასხვა მიმართულებით, თუმცა, ყველგან გვბლოკავენ. განსაკუთრებით _ ცენტრალური ტელევიზიები. ან იმ დოზით უშვებენ ეთერში ლეიბორისტთა ლიდერების გამოსვლებს, რამდენადაც თავად აძლევთ ხელს. მხოლოდ ფეისბუქსივრცე, სოციალური ქსელია ჩვენთვის ხელმისაწვდომი. ერთადერთი პარტია ვართ, რომელიც ვერასდროს პროგნოზს ვერ გააკეთებს, რამდენი ადამიანი მოგვცემს ხმას და ეს იმიტომ, რომ ჯიბეში არ გვყავს ჩასმული ელექტორატი. ყოველთვის ვართ ამომრჩევლის და ღვთის ნებაზე. 22 წელია, ასე ვართ და ვერავინ იტყვის, რომ ამომრჩეველი ფულით მოვისყიდეთ. პროგნოზზე რა გითხრათ?! ვერ გეტყვით, რომ საკონსტიტუციო უმრავლესობაში ვიქნებით, თუმცა, ვიბრძოლებთ კოალიციური მთავრობის შექმნისთვის. ჩვენი მოთხოვნა პროპორციულ არჩევნებთან ერთად, სულ იქნება სავალდებულო არჩევნები, რომელიც გამორიცხავს მოსყიდვას, ძალადობას და შანტაჟს ამომრჩეველზე. როცა მოქალაქე კანონით იქნება ვალდებული, წავიდეს არჩევნებზე, რაც დაკანონებულია, როგორც ევროპაში, ისე აზიის ქვეყნებში, გაყალბება გამოირიცხება, _ გვითხრა "ლეიბორისტული პარტიის" ოზურგეთის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარემ დათო მამალაძემ, რომელიც ამავდროულად ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრია. "ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარემ დავით მჟავანაძემ გვითხრა, რომ ახლა დრო არ აქვს და საკუთარი პარტიის წინასაარჩევნო სამზადისზე უახლოეს მომავალში გვესაუბრება. პარტიების გარდა, მოახლოებულ საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობას აპირებენ ადამიანები და ჯგუფები, რომლებიც ახალი მოძრაობის დასაფუძნებლად ემზადებიან და ამბობენ, რომ აუცილებლად ექნებათ სამოქმედო გეგმა, საკუთარი კონცეფცია ქვეყნის განვითარების შესახებ, თუმცა, აკეთებენ მკვეთრ განცხადებებსაც, რა იქნება მათი მოძრაობის მთავარი მიზანი. ოზურგეთელი ლევან ჯინჭარაძე, რომელიც ახლა ბათუმში ცხოვრობს, პროფესიით ეკონომისტია, 13 წლის განმავლობაში ნოვოსიბირსკში ბირთვული ფიზიკის ინსტიტუტში მუშაობდა და 2012-14 წლებში ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის დირექტორი იყო, ამბობს, რომ ის და მისი მეგობრები უახლოეს პერიოდში აპირებენ, დააფუძნონ ახალი მოძრაობა, რომელიც მამულიშვილებით დაკომპლექტდება (ლევან ჯინჭარაძე შპს "კომბინირებული საკვები გრანულების" დამფუძნებელია, რომელიც, მისი თქმით, "თი ბი სი ბანკმა" უსამართლო გზით გააკოტრა. ამის შესახებ ორი თვის წინ წერდა "გური ნიუსი". ავტ.): _ ძალიან დიდი სურვილი მაქვს, მე და ჩემმა თანამოაზრეებმა დავაფუძნოთ ახალი მოძრაობა და მონაწილეობა მივიღოთ არჩევნებში. უპირველესი მიზანი ისიც იქნება, რომ მამუკა ხაზარაძეს და მის "ლელოს" დავხვდეთ ყველგან, სადაც მივლენ და დავუსვათ კითხვას, კონკრეტულად, რა პოლიტიკური განაცხადით მოდიან ქვეყანაში, განსაკუთრებით კი, აჭარა-გურიის რეგიონში. მე მქონდა საწარმო, როგორიც არავის გაუკეთებია მას შემდეგ, რაც 250-მილიონიანი სახელმწიფო დაიშალა. ხაზარაძემ ეს უსამართლო დამოკიდებულებით დამინგრია. ჩვენ, მე და ჩემი მეგობრები ვქმნით მოძრაობას, საიდანაც შევეცდებით, კორექტულად, არგუმენტირებულად ავუხსნათ საქართველოს მოსახლეობას, რატომ არ უნდა მოვიდნენ პოლიტიკაში ხაზარაძე და მისი გუნდი, მათ იდეოლოგიური შეუთავსებლობა აქვთ ჩვენს სამშობლოსთან. საკუთარ მაგალითზე დავრწმუნდი, რომ მათ არ უნდათ საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარება და ამას არგუმენტებით დავასაბუთებთ. ჟოლოთი და მოცვით აშენებული ქვეყანა ვინ ნახა? მილიონები იხარჯება არაფრისმომცემ პროექტებში. მარტივად რომ ვთქვათ, მიწის ხვნას და სერიოზულ საქმის კეთებას არავინ აფინანსებს. სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სოფლის განვითარებისთვის საჭიროზე მეტი ბიუჯეტი აქვს, თუმცა, უმეტესად არაფრისმომცემ პროექტებში იხარჯება. ეს იქნება ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი სათქმელი, _ ამბობს ლევან ჯინჭარაძე. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ოზურგეთში მოქალაქეთა გარკვეული ჯგუფები აქტიურობენ და სურთ ახალი მოძრაობის დაფუძნება, თუმცა, მათ ამჯერად აღნიშნულის შესახებ საუბარი არ ... ...
  • "ჯურუყვეთს წყალი, გზა და გაზი არ ეღირსა!""სოფელ ჯურუყვეთს, ისევე, როგორც საქართველოს სხვა სოფლებს, პრობლემები თითქმის ერთნაირი აქვს _ უგზოობა, უწყლობა. ვინც კი მოვიდა ხელისუფლებაში იწყებს ‘’შენებას’’, ‘’კეთებას’’, მაგრამ მაინც ერთი და იგივეა ყოველთვის საკეთებელი. რა გვჭირს?" _  სოციალურ ქსელში ძველ, 2017 წელს, თვითმმართველობის  არჩევნების წინა პერიოდში გამოქვეყნებულ პოსტს აზიარებს სოფლის მაშინდელი მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი ლანჩხუთის საკრებულოში ნონა მურვანიძე და იქვე წერს, რომ ეს პოსტი დღესაც აქტუალურია. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯურუყვეთის მოსახლეობისთვის რომ წყლის პრობლემა ერთ-ერთი მთავარია, სოფლის მაჟორიტარობის ყოფილ კანდიდატს მისი სახელისა და გვარის თანამოზიარე ფეისბუქ მეგობარიც ეთანხმება: "უპატრონოდაა სოფელი! უწყლობა ეს დიდი პრობლემაა. იყო წყალი და გაანადგურეს. ნუთუ, არავინაა ისეთი ადამიანი, ამ პრობლემას რომ მოაგვარებს? ხალხი კოსმოსში გაფრინდა და ამისთანა მილიონი რამ გაკეთდა, ჯურუყვეთს კი წყალი, გზა და გაზი არ ეღირსა, პაპუასებში ხომ არ ვართ?!" _ წერს ნონა მურვანიძე. "ჩვენთვის არც ერთი მთავრობა არ ყოფილა, თითქოს საქართველოს ნაწილი არ ვიყოთ. ერთი პრობლემა არ მოხსნილა", _ წერს იქვე კიდევ ერთი ფეისბუქმომხმარებელი მელანო თავართქილაძე. იმას, რომ ჯურუყვეთის მოსახლეობას წყალთან დაკავშირებული პრობლემები აწუხებს  "გურია ნიუსთან" საუბრისას ადასტურებს საკრებულოს მოქმედი წევრი და ამ სოფლის  მკვიდრი ამირან გიგინეიშვილი, რომლის თქმით, წყლის მიწოდების პრობლემა, ფაქტობრივად, სოფლის ყველა უბანს აქვს _ "ან საერთოდ არაა წყალი, ან  შეფერხებებით ხდება მიწოდება". ჯურუყვეთის მოქმედი დეპუტატის, სპარტაკ კვაჭაძის თქმით კი, გასულ წელს სოფელში  200-ზე მეტ ოჯახს მოუგვარდა წყლის მიწოდების პრობლემა და ამ კუთხით დამატებითი ინფრასტრუქტურული სამუშაოების გახორციელება დამდეგი  2020 წლისთვისაცაა დაგეგმილი:  "2018  წელს გახორციელებული ინფრასტრუქტურული პროექტით, დაახლოებით, 215 ოჯახს მოუგვარდა უწყლობის პრობლემა. სამომავლოდაც არის შესაბამისი უწყებებიდან დაპირება, რომ გახორციელდება საჭირო ინფრასტრუქტურული პროექტი და ჯურუყვეთში თითოეულ მოსახლემდე მივა წყალი". დეპუტატისვე ინფორმაციით, გარდა აღნიშნული პრობლემისა, მომავალი წლისთვის ჯურუყვეთში გზის სარეაბილიტაციო სამუშაოების გახორციელებაცაა გეგმაში: "2020 წელს სოფელ ეწერიდან ჯურუყვეთის რკინიგზის გადასასვლელამდე  უნდა გახორციელდეს გზის სრული რეაბილიტაცია, ამასთან ეტაპობრივად მოწესრიგდება  სოფლის შიდა გზებიც", _ ამბობს სოფლის მაჟორიტარი. რაც შეეხება მუნიციპალიტეტის მერიის პასუხს მოქალაქეთა მხრიდან ზემოთ გამოთქმულ უკმაყოფილებასთან დაკავშირებით, თითქმის სოფლის დეპუტატის პოზიციის იდენტურია: "ჯურუყვეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში 2018 წელს დაიწყო წყალმომარაგების სამუშაოები, რითაც 215 ოჯახს მოუწესრიგდა წყლის პრობლემა. ამ დროისთვის პროექტზე მუშაობა მიმდინარეობს და 2020 წელს დაიწყება სამუშაოები, რომელიც ჯურუყვეთის ადმინისტრაციულ ერთეულს მთლიანად მოიცავს", _ გვითხრა მერიის პრესასთან ურთიერთობის განყოფილების ხელმძღვანელმა მაკა ... ...

არქივი

ზაფრანი

კოკა-კოლას სასარგებლო თვისება

დღესდღეობით თითქმის ყველამ იცის კოკა-კოლას...

რატომ უნდა დადოთ საწოლთან გაჭრილი ლიმონი

ლიმონი ვიტამინი C-ს წყაროა. გარდა...

სიზმრის ახსნა

კბილის გატეხვა ან ამოღება -...

ყავა სიკვდილის რისკს ამცირებს

ცოტა ხნის წინ ესპანეთის ქალაქ...

ჩაის რეცეპტი, რომელიც სიგარეტის მოწევის სურვილს აქრობს

თუ სიგარეტისთვის თავის დანებება გინდათ,...
კარმიდამო ჩემი

ციტრუსოვანთა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა კიდევ უფრო უნდა გავააქტიუროთ

მეციტრუსეობა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის...

მოცვის კულტურა სოფლის ხვალინდელი დღეა (R)

მოცვის კულტურის გაშენებით დაინტერესებულმა პირებმა...

გურიაში გოჯიბერის გაშენება პერსპექტიულია

არსებობს მცენარეთა ისეთი პერსპექტიული, პოპულარული...

ულამაზესი, "მორჩილი" სურო და ლიანებით გამოხატული სილამაზე

სუროს დეკორატიულობა განსაკუთრებით თვალში საცემი...

როგორ შევინახოთ სათესლედ და სანელებლად გამოსაყენებელი ბოსტნეული

სხვადასხვა ბოსტნეული, განსაკუთრებით, სანელებლები, როგორიცაა...

როგორ ვებრძოლოთ კოღოებს ხალხური მეთოდებით

კოღოები ნამდვილადაა დიდი თავსატეხი. არც...

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...