ალმასხან ხუხუნაიშვილის "გადაკისკისება", რომელიც არც მანამადე და არც მის შემდეგ არავის გაუკეთებია

ისტორია

ალმასხან ხუხუნაიშვილის "გადაკისკისება", რომელიც არც მანამადე და არც მის შემდეგ არავის გაუკეთებია

26 ივნ. 2020, 15:18:12

1915 წელს ცნობილი ისტორიკოსი თედო ჟორდანია წერდა: ,,გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით”, ზრდილობით, ძველებურ ქართულ განათლებით (ბევრმა იცოდა გალობა საუცხოოდ და უფრო მეტმა ძველი სიმღერები _ წარმტაცები), ჩვეულებათა სათნიანობით, კულტურით, რომლის ვრცლად აღწერა ითხოვს ახალს გმირებს. მათი ჩონგური და ფერხულის დაბმა ხომ გაიტაცებს იმასაც, რომლის სული მიძინებულია და მომკვდარინებული მუდმივ დუხჭირ ქვეყნიურს ზრუნვაში და ვისაც გმირული სული უღვივის გულში, იმას ხომ ცად აიტაცებს...”

,,არსად ისე არ მღერიან, როგორც აქ, ამ ქვეყანაშიო...” _ ამბობდა გალაკტიონ ტაბიძე. ამის დასტურია ლანჩხუთის რაიონში არსებული ანსამბლი ,,შვიდკაცა”, რომელიც XIX საუკუნის 90-იან წლებში დააარსა სოფელ აკეთის მკვიდრმა, შესანიშნავმა მომღერალმა, ქართული მუსიკალური ფოლკლორის შესანიშნავმა მცოდნემ კოწია ხუხუნაიშვილმა. ანსამბლის წევრები იყვნენ აკეთელი გლეხები: კოწია ხუხუნაიშვილი _ ხელმძღვანელი, ბესარიონ ხუხუნაიშვილი _ ბანი, ალმასხან ხუხუნაიშვილი _ კრიმანჭული, იოსებ ხუხუნაიშვილი _ პირველი და მეორე ხმა, სერაპიონ კუკულავა _ სიმღერის მეორე წამომწყები, რაჟდენ ხუხუნაიშვილი და ზაქრო ფიფაიშვილი _ ორი დაბალი ხმა. ანსამბლი შვიდკაცა არსებობდა XX საუკუნის 40-იანი წლების ბოლომდე.

 ,,სიმღერის პირველი კერა იყო ასკანა, მიორე კერა იყო ზედა აკეთი, ლანჩხუც ეკუთნოდა... იმ სოფელში იყო ხუხუნაიშვილები, გაღმა სოფელია აგერ, იქინეც ხუხუნაიშვილები იყო. გარდა, ერთი მოსახლე იყო მოლექსე თოფილა ხუხუნაიშვილი, დანარჩენი ოზდაათი მოლექსე იყო ყველა კრიმაჭულები, მთქმელები და ბასები სულ შით. პირველი _ ასკანა, მეორე _ აკეთი... ბესარიონ ხუხუნაიშვილი, ბანის თქმელი, დიდებული კაცი, მაღალი, სქელბეჭი. ამ ოჯახში ნამყოფია, მამაჩემი მომღერალი კაცი იყო, ხოდა დაყობოდა. მახსოვს ბანს რომ იტყოდა, უწინ დიდი ლამპები იცოდენ სახში ჩამოკიდებული, ლამპას ალი გაქანდებოდა, ის სტოლძე რომ ბანს იტყოდა..." _ დიმიტრი იმედაიშვილის მოგონებიდან. 

ჩვენამდე მოაღწია მათ მიერ შესრულებულმა ნაწარმოებებმა, რომელიც ჩაწერეს თბილისში, 1913 წელს, გრამაფონის ფირფიტების საზოგადოება ,,ამურ-რიგას” მიერ. დიდი ხნის განმავლობაში ეს ფირფიტები დაკარგულად ითვლებოდა, მაგრამ ანსამბლის ხელმძღვანელის შვილმა დავითმა დიდი ძიების შემდეგ აღმოაჩინა ხუთი ფირფიტა, რომელზეც ათი სიმღერაა ჩაწერილი. ეს სიმღერებია ,,ხასანბეგურა”, ,,ალილეო”, ,,დედოფლის სიმღერა”, ,,კალოს ხელხვავი”, ,,მაყრული”, ,,ალი-ფაშა”, ,,აკეთლების ღიღინი”, ,,ყარანაი ყანაში”, ,,ბებია”, ,,ნანინა”.

ანსამბლის მიერ ,,ხასანბეგურას” შესრულება გამოირჩევა განსაკუთრებული ორიგინალურობით. ალმასხან ხუხუნაიშვილს კრიმანჭულის ცნობილი ვარიანტები თითქოს აღარ აკმაყოფილებს და განსაცვიფრებელი სიახლე _ გადაკისკისება, ,,გადაკარკაცება” შემოაქვს. ამ სიახლემ სიმღერას სრულიად მოულოდნელი ელფერი შესძინა. კინორეჟისორ ლერი სიხარულიძეს დათიკო და პარმენ ხუხუნაიშვილებისაგან აქვს გაგონილი, რომ ზაქარია ფალიაშვილმა, რომელიც აკეთში ფოლკლორის ნიმუშებს იწერდა, აკეთში სტუმრობისას ალმასხან ხუხუნაიშვილს იმდენჯერ გაამეორებინა სიმღერაში მისი ,,კარკაცი”, რომ მომღერალს ხმა ჩაეხრინწა.

,,ათას ცხრას ათ წელს ფალიაშვილი ყოფილა ზაქრო აკეჩი, სიმღერები ჩუწერია აქ და წუღია. ის სიმღერები ნახენ ლენინგრადის მუზეიმში, ხუხუნაშვილის შვილმა ნახა. ის უკვე აღდენილია", _ დიმიტრი იმედაიშვილის მოგონებიდან. 

აკეთელები განსხვავებული მანერით მღეროდნენ, მათ თავიანთი კუთხის კოლორიტი და სიძველე ჰქონდათ შემონახული. ანზორ ერქომაიშვილი წიგნში ,,ქართული ხალხური სიმღერების ოსტატები _ გურია” ასე აღწერს ამ ფაქტს: ,,...იქ, სადაც სიმღერა ხმამაღალ კისკისში გადიოდა, ამას ურთულესი სასიმღერო ტექნიკა სჭირდებოდა. და მე მივხვდი, რომ ალმასხან ხუხუნაიშვილმა იმ მომენტში ამოწურა იმპროვიზაციის შესაძლებლობები, რაც კი შეეძლო ყველაფერი იღონა და შემდეგ, ბუნებით ბოძებული ინტუიციით სიცილში გადაიყვანა ყოველივე, რათა მუსიკალური ქსოვილი ზღვარს მიღმა კიდევ ერთხელ გამრავალფეროვნებულიყო. დიახ, სიმღერაში ,,კარკაცი” ჩართო და ამით განუსაზღვრელი, უკიდეგანო სივრცე მიენიჭა ნამღერს. მას შემდეგ ვერავინ იმღერა ალმასხან ხუხუნაიშვილივით. ეს ვარიანტი დაგვრჩა როგორც რელიქვია, როგორც ფასდაუდებელი სამუზეუმო ექსპონატი, რომელსაც მტვერი ვერ წაეყრება, ვინაიდან შთამომავლობას, მუდამ ახლის ძიებას შთააგონებს”. 

კრიმანჭულის დიდოსტატი მიხეილ შავიშვილი ალმასხან ხუხუნაიშვილის შესახებ იგონებდა: ,,ხასანბეგურაში” მის მიერ შესრულებული გადაკისკისება არც მანამადე და არც მის შემდეგ არავის გაუკეთებია და ვერც გააკეთებს, რადგან იგი ალმასხანისეულია”.




 ახალი ამბები
  • "წყალმა ფიზიკის კანონები უნდა დაარღვიოს და არხში ისკუპოს? ლანჩხუთში სოფელ  ჩიბათში ბოლო პერიოდში გაკეთებული სანიაღვრე არხების ამსახველ ფოტოებს სოციალურ ქსელში მომხმარებელი მარიამ კოიძე ავრცელებს. "აქ წყალმა ფიზიკის კანონები უნდა დაარღვიოს და არხში ისკუპოს? "- კითხვას სვამს ის. როგორც მისი კომენტარიდან  ირკვევა აღნიშნული სანიაღვრეები ე.წ. რკინიგზის უბანში გაკეთდა და მოსახლეობაც უკმაყოფილოა განხორციელებული სამუშაოებით. "უკმაყოფილო ვართ, მე და ჩემ მხარეს მცხოვრები ყველა მეზობელი. ასევე უკანა მხარეს მცხოვრებნიც. იმიტომ, რომ სანიაღვრეები გააკეთეს არა იმ მხარეს, სადაც დახრა იყო, არამედ საპირისპირო მხარეს, სადაც მიწა მაღალია. რაც იმას ნიშნავს, რომ როგორც კი ღელე ადიდდება, ჩემ ეზოში შემოვა და წაიღებს ყველაფერს. ასევე წაიღებს ჩემს უკან მცხოვრები ადამიანების ეზოებს, რომელსაც სანიაღვრე არხები არ გაუკეთეს (ყოველ შემთხვევაში, ჯერ არა)" - წერს მარიამი. ... ...
  • აგვისტოში კომერციული ბანკების წმინდა მოგება 32 870 მლნ ლარით გაიზარდაეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკის მიხედვით, კომერციულმა ბანკებმა 2020 წლის აგვისტო 96,363 მლნ ლარის წმინდა მოგებით დაასრულეს, რომელიც,  წინა თვესთან შედარებით 32,870 მლნ ლარით მეტია, ივლისში ბანკების წმინდა მოგება 63,493 მლნ ლარს შეადგენდა. ეროვნული ბანკის სტატისკის მიხედვით, 2020 წლის აგვისტოში კომერციული  ბანკების მიერ ჯარიმა/საურავებიდან მიღებულმა შემოსავალმა 32,843 მლნ ლარი შეადგინა. საკონვერსიო ოპერაციებიდან მიღებულმა წმინდა მოგება/ზარალმა 71,858 მლნ ლარი შეადგინა. როგორც სტატისტიკაშია აღნიშნული, წინა თვეში კომერციულმა ბანკებმა საკომისიოებიდან და გაწეული მომსახურეობებიდან 30,976 მლნ ლარის შემოსავლი მიიღეს. ასევე ეროვნული ბანკის სტატისტიკის მიხედვით, 2020 წლის აგვისტოში სულ ბანკების შემოსავლები  399,955 მლნ ლარი შეადგინა, საიდანაც საპროცენტო შემოსავლები იყო 330,845 ლარი. აგვისტოში კომერციული ბანკების ხარჯებმა კი, 293,344 მლნ ლარი შეადგინა. ცნობისთვის, გასულ წელს კომერციული ბანკების წმინდა მოგება 953,635 მლნ ლარს შეადგენდა, დღეის მდგომარეობით ქართულ ბაზარზე 15 კომერციული ბანკი ... ...
  • საზოგადოებრივი მაუწყებლის დირექტორის ხელფასი 4-დან 10 ათას ლარამდე გაიზარდასაზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს გადაწყვეტილებით, მაუწყებლის გენერალური დირექტორის პოზიციაზე ხელფასი 10 000 ლარი გახდა (საუბარია ხელზე ასაღებ თანხაზე). აქამდე ანაზღაურება 4 000 ლარი იყო.საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის პოზიციაზე თანამდებობრივი სარგოს გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილება მაუწყებლის სამეურვეო საბჭომ დღეს, 22 სექტემბერს მიიღო.მრჩეველთა საბჭოს თავმჯდომარის ირინა ფუტკარაძის თქმით, დირექტორის ხელფასი ძალიან დაბალი იყო და მისი გაზრდის შესახებ დიდი ხანია მსჯელობენ."კონკურსის გამოცხადებამდე ჩვენ ჩამოყალიბებული ვიყავით, თუმცა, მიზანშეწონილად არ ჩავთვალეთ, რომ ხელფასი ერთგვარი მოტივატორი არ გამხდარიყო. ვიმსჯელეთ საბჭოში და მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ დღევანდელ სხდომაზე გაგვეტანა ეს საკითხი. რაც შეეხება ოდენობას, ვფიქრობთ, რომ ეს არის ძალიან გონივრული თანხა. ჩვენ, უბრალოდ, თავს უფლებას ვერ მივცემდით, რომ უფრო მეტით გაგვეზარდა,   არ ვართ კერძო ტელევიზია და ამიტომ გარკვეულ ჩარჩოებში ვზივართ ხელფასებთან დაკავშირებით", - განუცხადა "მედიაჩეკერს" ირინა ფუტკარაძემ კითხვაზე, ახლა, ახალი დირექტორის არჩევის წინ რატომ გაიზარდა დირექტორის ხელფასი.ჩვენს კითხვაზე, მის უფლებამოსილებებში რაიმე ხომ არ იცვლება ან ემატება, რაც წინა დირექტორს არ ჰქონდა, ფუტკარაძემ გვიპასუხა:  “რჩება იგივე უფლებამოსილება, რაც განსაზღვრული აქვს კანონით, ბუნებრივია.  მაგრამ, მე პირადად, ვთვლიდი, რომ საკმაოდ არაადეკვატური (ანაზღაურება) ჰქონდა წინა დირექტორს და შესაბამისად, იმიტომ გაიზარდა, რომ ვინც იქნება ახალი დირექტორი, მას უკვე ჰქონდეს ღირსეული და ადეკვატური ანაზღაურება".შეგახსენებთ, მიმდინარე კვირაში მრჩეველთა საბჭომ მაუწყებლის ახალი გენერალური დირექტორი უნდა აირჩიოს. კონკურსში სულ 8 განმცხადებელი მონაწილეობდა, თუმცა, დირექტორობისთვის ბრძოლას I ტურის შემდეგ 4 კანდიდატი აგრძელებს. წყარო: ... ...
  • შინაგან საქმეთა მინისტრმა საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებით ბრძანება გამოსცაშინაგან საქმეთა მინისტრმა, ვახტანგ გომელაურმა საქართველოს პარლამენტის 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნების თავისუფალ, უსაფრთხო და მშვიდ გარემოში ჩატარების უზრუნველსაყოფად, ასევე, სამართალდარღვევათა  პრევენციისა და  მათზე  რეაგირების მიზნით, ბრძანება გამოსცა.   ბრძანების თანახმად, საქართველოს რეგიონებში, პოლიციის დეპარტამენტების სამოქმედო ტერიტორიებზე შეიქმნება სამართალდარღვევების პრევენციისა და მათზე რეაგირებისთვის პასუხისმგებელი ჯგუფები.  არჩევნების უსაფრთხო და თავისუფალ გარემოში ჩატარების ხელშეწყობის მიზნით, შესაბამის ჯგუფებს დაევალათ  სამოქმედო ტერიტორიაზე უზრუნველყონ სათანადო ზომების მიღება,  წინასაარჩევნო აგიტაციის მშვიდ და თავისუფალ გარემოში ჩატარება და „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად პრევენციული საპოლიციო ღონისძიებების განხორციელება. აღნიშნული ბრძანება პოლიციელებს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას პოლიტიკური ნეიტრალიტეტის პრინციპის მკაცრად დაცვას ავალდებულებს. ბრძანების თანახმად, დაუშვებელია, პოლიციელის ქმედება პირდაპირ ან არაპირდაპირ იყოს მიმართული რომელიმე პოლიტიკური პარტიის საწინააღმდეგოდ ან ... ...
  • საქართველში საპარლამენტო არჩევნებს IRI-ის წარმომადგენლები დააკვირდებიანდღეს საერთაშორისო რესპუბლიკურმა ინსტიტუტმა (IRI) გააკეთა განცხადება არჩევნების ტექნიკური შეფასების საერთაშორისო მისიის  ჩამოსვლის შესახებ. მისია შეაფასებს 2020 წლის, 31 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებს. შეფასების მისია საქართველოში ჩამოდის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მოწვევის საფუძველზე.  საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტი (IRI) დაახლოებით 25 წელია საქართველოს პარტნიორია და ბოლო ათწლეულის მანძილზე განახორციელა თითქმის ყველა არჩვნების მონიტორინგი და შეფასება. „ოქტომბერში დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნები წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს საქართველოს დემოკრატიული განვითარებისთვის და გამოცდას ქვეყნის ევრო-ატლანტიკური მისწრაფებებისთვის. IRI-ს მისია ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკვანძო საკითხებზე, რომლებიც მნიშვნელოვანია საარჩევნო პროცესის სრულყოფისთვის, მათ შორის როგორიცაა საარჩევნო ადმინისტრაცია, მედიის თავისუფლება და გამჭვირვალობა, პოლიტიკური პარტიების კამპანია და დაფინანსება. გარდა ამისა, მისია ყურადღებას გაამახვილებს კორონავირუსის პანდემიის პერიოდში, ამომრჩევლის უსაფრთხოების დასაცავად შემოღებული ზომების შესრულებაზე.“ - განაცხადა საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის ევრაზიის დირექტორმა სტივენ ნიქსმა. მისია (TEAM) შედგება მრავალმხრივი გამოცდილების მქონე ხუთი გრძელვადიანი ტექნიკური ანალიტიკოსისგან, რომლებიც დააკვირდებიან და შეაფასებენ საარჩევნო პროცესის ყველა ფაზას. მათ მიგნებებზე დაყრდნობით, IRI გამოაქვეყნებს ანგარიშებს, რომლებიც მომზადდება  მთავრობისა და საარჩევნო ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან, პოლიტიკური პარტიის ლიდერებთან, სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედიის წარმომადგენლებთან სიღრმისეული ინტერვიუების საფუძველზე. ტექნიკური შეფასების ჯგუფი იმუშავებს არჩევნების საერთაშორისო სადამკვირვებლო პრინციპების დეკლარაციისა და საერთაშორისო დამკვირვებლების ქცევის კოდექსის მიხედვით. მისიის მიგნებები და რეკომენდაციები დაეფუძნება საქართველოს კანონმდებლობას, საერთაშორისო სტანდარტებსა და პოლიტიკური პარტიების მიერ ქცევის კოდექსის ფარგლებში აღებულ ვალდებულებებს. კორონავირუსი პანდემიასთან დაკავშირებული საფრთხეების გათვალისწინებით, IRI-მ მიიღო უსაფრთხოების ყველა საჭირო ზომა, რომლებიც თანხვედრაშია საქართველოს მთავრობის მიერ დაწესებულ რეგულაციებთან.   ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...