გურული "ჰერცოგი" _ არკადი ხინთიბიძე

ისტორია

გურული "ჰერცოგი" _ არკადი ხინთიბიძე

2017 ივლ 13 14:04:17

ქართულ კინოში იყვნენ ადამიანები, ვინც მის ჩამოყალიბების და განვითარების საქმეში უზარმაზარი წვლილი შეიტანეს.

შეიძლება ითქვას, რომ ამ ენთუზიასტებისა და პროფესიონალების გარეშე ჩვენი კინო იმ სახით, როგორც ჩვენამდე მოვიდა, არ იქნებოდა. ამიტომაც ძალზე დასანანია, როცა ფართო აუდიტორიამ და ხანდახან თვით კინოს მესვეურებმაც კი არაფერი იციან მათ შესახებ, თუმცა საიდან უნდა იცოდნენ?! ბევრ ჩვენს კინომცოდნესა თუ კინოისტორიკოსს (ისინი კი დაჩაჩანაკებული ქართული კინოს ფონზე ისე მომრავლდნენ, ქვა რომ ააგდო, აუცილებლად რომელიმე მათგანს მოხვდება), ამოჩემებული ჰყავთ რამდენიმე უცხოელი და ქართველი კინომოღვაწე და არღანივით ატრიალებენ მათ სახელებს.

მათ შესახებ იქმნება წიგნები, კეთდება დოკუმენტური ფილმები, ყველაზე მოდურ და ფეშენებლურ ადგილზე იდგმება ძეგლებიც კი. კინომცოდნეებს სხვა ნაკლებად ცნობილი თუ უცნობი სახელების გაგონებაც არ სურთ და მათზე წერაც დროის დაკარგვად მიჩნიათ. ბუნებრივია, ცნობილი მოღვაწეებისა და მათი ხელოვნების მიმართ არავის არაფერი საწინააღმდეგო არ უნდა ჰქონდეს, მაგრამ რა დააშავა იმ ადამიანთა მთელმა კოჰორტამ, რომელთაც ქართული კინოს ტრადიციებს ჩაუყარეს საფუძველი, მაგრამ მათი სახელები ჩრდილშია მოქცეული, არ არსებობს არც მათი სახელობის ქუჩა, სკვერი ან თუნდაც ბიუსტი (ძეგლს ვინღა ჩივის)?

ამ კოჰორტის ერთ-ერთი დავიწყებული წარმომადგენელია არკადი (კაკო) ხინთიბიძე; დღევანდელ და თუნდაც ჩემი თაობის ადამიანებს ეს სახელი ბევრ არაფერს ეუბნება, მაგრამ მის მიერ შექმნილი ანიმაციური ფილმები _ "წუნა და წრუწუნა", "ჩხიკვთა ქორწილი" და "მტრობა" მაყურებელთა უდიდესი ნაწილის საყვარელი ნაწარმოებებია.

არკადი ხინთიბიძე იყო ქართული მუნჯი და ხმოვანი კინოს ერთ-ერთი ყველაზე ნიჭიერი სახასიათო მსახიობი. მის მიერ განსახიერებული კოლორიტული და ბობოქარი ტემპერამენტით დაჯილდოებული გმირები _ ყარამანი ("ვინ არის დამნაშავე?"), ივანე აზნაური ("ჯანყი გურიაში"), ტიტიკო ("დარიკო"), ენაბლე ტუსაღი ("უკანასკნელი მასკარადი"), მიქელა ("დაკარგული სამოთხე") და მრავალი სხვა სამსახიობო ოსტატობის ნამდვილი საგანძურია (თუმცა, როდის გასულა ჩვენ ტელევიზიებით დახუნძლულ ტელესივრცეში რომელიმე ეს ფილმი უკანასკნელად ,ალბათ მეტნაკლებად "დარიკოს" გარდა, მე არ მახსოვს).

 50 წელზე მეტი გავიდა არკადი ხინთიბიძის ტრაგიკული გარდაცვალებიდან. მან სამსახიობო კარიერა გურიის ერთი სოფლის სცენაზე დაიწყო. იქამდე კი დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და 1918 წელს საომრად წავიდა. თავად იუმორით აღწერდა ამ ამბავს: "ქუთაისში... იმ დროს მოწაფეობას მოქარგული ენით ჯარში იწვევდნენ. ასეთ მიტინგზე მეც მოვხვდი... მე და ჩემსავით გულუბრყვილო ათიოდე მოწაფე გამოვცხადდით მეორე დღეს რკინიგზის სადგურზე... ჩვენ ჩაგვთვალეს მოხალისეებად და გაგვგზავნეს ბათუმში. მე მოვხვდი ტყვიამფრქვეველთა ასეულში. ერთი თვის მომზადების შემდეგ, წაგვიყვანეს ფრონტზე და 15 დღის ბრძოლის შემდეგ ჩავაბარეთ ბათუმი და გამოვიქეცი იქიდან უკანასკნელი მატარებლით. დიდი ბრძოლა არ გადამიტანია, მაგრამ შიში კი იმდენი ვჭამე, რომ მოქმედი ჯარი მივატოვე და მივაშურე მეორე მესაზღვრე ბატალიონის შტაბს, სადაც უბრალო მწერლად მოვეწყვე."

ჯარის შემდეგ ის მასწავლებლად გაამწესეს სოფელ ნაგომარში, სადაც ორი წელი იმუშავა, მაგრამ, მისივე თქმით, ის "ვერაფერი მასწავლებელი" იყო და ხინთიბიძე თეატრს დაუბრუნდა. 1923 წელს დღევანდელი მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის შენობაში განლაგებულ "წითელ თეატრის" დასში ჩაირიცხა. ახალგაზრდა მსახიობი რუსეთიდან ახლად ჩამოსულმა და სტანისლავსკის სისტემის მიმდევარმა ალექსანდრე წუწუნავამ შეამჩნია და მის მიერ დადგმულ სპექტაკლებში _ "ვინ არის დამნაშავე?" და "ჯანყი გურიაში", ათამაშა. ამ როლებით მან "გურულ აზნაურთა უნიჭიერესი შემსრულებლის" სახელი დაიმკვიდრა, ხოლო სპექტაკლები იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა რომ რეჟისორმა მათი ეკრანიზაცია გადაწყვიტა.

ფილმში "ვინ არის დამნაშავე" (სხვა სახელია "უაილდ ვესტის მხედარი" და მოგვითხრობს გურული მხედრების თავგადასავალზე ამერიკაში) წუწუნავამ ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი _ ყარამანის როლი არკადი ხინთიბიძეს მისცა. ამან, მსახიობის თქმით, "დიდი მითქმა-მოთქმა" გამოიწვია, რადგან სცენაზე ამ როლს მშვენივრად ასრულებდა, თურმე, სანდრო ჟორჟოლიანი და ის ითვლებოდა ფავორიტად. მაგრამ რეჟისორმა საკუთარი არჩევანი ახალგაზრდა ხინთიბიძეზე შეაჩერა და არც წააგო. "სიხარულისაგან 15 დღე მაინც არ მიძინიაო", იხსენებდა მსახიობი.

ამ ფილმში ხინთიბიძე, ისევე როგორც ყველგან, ძალიან ბუნებრივია, ის თითქოს არც კი თამაშობს, არამედ ცხოვრობს და კამერასაც, როგორც იტყვიან, ის უყვარდა. მას გააჩნდა ღმერთისაგან ბოძებული აქტიორული ნიჭი, რომელსაც ვერსად და ვერანაირი სახსრებით ვერ შეიძენ.

წუწუნავასთან თანამშრომლობამ ბევრი რამ მისცა ხინთიბიძეს და კარი გაუხსნა დიდ კინემატოგრაფში (ის თეატრალურ სცენაზე აღარ დაბრუნებულა). მსახიობი დიდი მოწიწებით იხსენებდა საკუთარ მასწავლებელს: "ბევრ რეჟისორთან მიმუშავია, მაგრამ ისეთი კმაყოფილება, როგორიც ალექსანდრე წუწუნავასთან მიმიღია, კინოში არც ერთთან არ მიგრძვნია. უნდა ითქვას, რომ მისი კინოზე ჩამოცილება დიდი შეცდომა იყო. ნამდვილი ქართული ფილმების დამდგმელი იყო და თან და თან უკეთესი ხელოვანი გახდებოდა ის კინემატოგრაფიაში, რომ დასცლოდა" (სტილი დაცულია).

კინოსტუდიაში მოღვაწეობის პარალელურად არკადი ხინთიბიძემ 1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

იგი ცნობილ და მოთხოვნად მსახიობად იქცა, მაგრამ როგორც აღმოჩნდა, არა ყველასთვის. 1934 წელს ხინთიბიძის მეგობრის სიკო ფალავანდიშვილის ფილმის "ჟუჟუნას მზითევის" გადაღებისას თბილისში ჩამოვიდა სერგეი ეიზენშტეინი და კონსულტაციას უწევდა რეჟისორს. "ეიზენშტეინმა მე დამბრაკა, _ იხსენებდა ხინთიბიძე, _ და ურჩია სხვა მსახიობის, "ტიპაჟის" აყვანა", მაგრამ საბოლოოდ რეჟისორმა თავისი გაიტანა და ხინთიბიძის მიერ განსახიერებული მუნჯი კოლმეურნეს სახე გამორჩეულია მის კარიერაში. თუმცა, საუკეთესო როლი ჯერ კიდევ წინ იყო _ ეს არის აზნაური მიქელა კალმახიძე დავით რონდელის ფილმში "დაკარგული სამოთხე". ვისაც ახსოვს ეს სურათი, ვერასოდეს დაივიწყებს ქეიფიდან წამოსული აზნაურების სიმღერას_  "ზესტაფონო გშორდები", როცა ხინთიბიძის გმირი გზა და გზა ტოვებს ნათხოვარ ტანსაცმელს და შემდეგ როგორი მეფური, ამაყი მიხვრა-მოხვრით შედის საკუთარ ეზოში.

1941 წელს მსახიობმა თავისი ბოლო როლი შეასრულა სიკო დოლიძის ფილმში _ "მეგობრობა", რის შემდეგ ის რეჟისურაზე გადაერთო. მუშაობდა როგორც მხატვრულ, ასევე დოკუმენტურ ფილმებზე, მათ შორის "დავით გურამიშვილი" (მეორე რეჟისორად), "საბჭოთა საქართველო", "ჩრდილი გზაზე".

მულტიპლიკაციაში არკადი ხინთიბიძე 50 წელს გადაცილებული მივიდა, მას არც სამხატვრო აკადემია ჰქონდა დამთავრებული და არც სპეციალური განათლება მიღებული, მაგრამ ამას არ შეუშლია ხელი მისთვის, შეექმნა ქართულ ტრადიციებსა და ფესვებზე დაფუძნებული მსოფლიო შედევრების დონის ფილმები. მან გაამდიდრა ქართული მულტიპლიკაცია ახალი გმირებით, გამომსახველობითი ხერხებით, პლასტიკით, განუმეორებელი ხიბლით, ისე, რომ მის ფილმებს სხვებისაგან აუცილებლად გამოარჩევთ. რაც მთავარია, რეჟისორმა მულტიპლიკაცია გადააქცია საინტერესო სანახაობად ნებისმიერი ასაკის მაყურებლისთვის.

კინოსტუდიაში არკადი ხინთიბიძე დიდი პოპულარულობითა და სიყვარულით სარგებლობდა (განსაკუთრებით ქალბატონებში, რომლებიც მასში შეყვარებულნი იყვნენ). ყოველთვის გემოვნებით ჩაცმული, შინაგანი არისტოკრატულობა გამოარჩევდა ღარიბი გურული გლეხის ოჯახში დაბადებულ კაცს. ამისთვის მას მეტსახელი _ "ჰერცოგი" შეარქვეს. საკუთარ დაბადების დღეებს, თურმე, კინოსტუდიაში იხდიდა ხოლმე და ლამის მთელი კოლექტივი იქ იკრიბებოდა. იგი ცდილობდა ყველას დახმარებოდა, განსაკუთრებით კი დამწყებ მულტიპლიკატორებს. ცნობილი ანიმატორი ბონდო შოშიტაიშვილი იხსენებდა, რომ როცა ის სხვა მის კოლეგებთან ერთად, მოსკოვიდან ჩამოვიდა, რეჟისორები მათ გაურბოდნენ და სამუშაოდ არ იწვევდნენ, რადგან მათი აზრით, გამოუცდელ ახალგაზრდებს შეეძლოთ ზიანი მიეყენებინა მომავალი ფილმისათვის. პირველი ადამიანი, რომელმაც ახალგაზრდებს დახმარების ხელი გაუწოდა და სამუშაოზე აიყვანა, არკადი ხინთიბიძე იყო.

1963 წლის აგვისტოში მისი თვითმკვლელობის ამბავმა თავზარი დასცა ყველას _ დღემდე უცნობია, რატომ დაასრულა ასე სიცოცხლე ამ ნიჭიერმა, თვითმყოფადმა და ფართო დიაპაზონის მქონე ხელოვანმა, რომელსაც, ალბათ, კიდევ მრავალი შედევრის შექმნა შეეძლო.

რაც შეეხება ჩვენი მედიის მესვეურთ, ხშირად გამიგია მათგან ფრაზა, რომ ესა თუ ის თემა საზოგადოების დაკვეთა არ არისო. რანაირად უნდა მოდიოდეს დაკვეთა, თუ ეს საზოგადოება ინფორმირებული არ იქნება ამა თუ იმ თემის შესახებ, თუ არ მოიძიებ და მიაწოდებ ინფორმაციას?! ეს კი, მგონია, ვისაც ამდაგვარი საქმეების კეთება ევალება, მათი გაუნათლებლობისა და შეზღუდული შესაძლებლობის ბრალია.

 ირაკლი მახარაძე




 ახალი ამბები
  • ავტოსაგზაო შემთხვევა ზესტაფონში _ არიან დაშავებულებიავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა ზესტაფონში. 2 მსუბუქი ავტოანქანის შეჯახების შედეგად 2 ადამიანი დაშავდა. ისინი საავადმყოფოში არიან გადაყვანილები. როგორც "გურია ნიუსს" შსს-ში განუცხადეს გამოძიება სსკ-ის 276-ე მუხლის 1 -ლი ნაწილით ... ...
  • "ოცნება" განცხადებას ავრცელებს _ "ვინაიდან უმრავლესობის ფორმატში ვერ ხდება საკითხების დეტალური განხილვა"პარტია „ქართული ოცნება _ დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარე ბიძინა ივანიშვილი უმრავლესობის დეპუტატების ნაწილს 25 თებერვალს შეხვდება _ აღნიშნულია განცხადებაში, რომელსაც მმართველი პარტია ავრცელებს  "პოლიტიკური გაერთიანება „ქართული ოცნება _ დემოკრატიული საქართველოს“ ლიდერი ბიძინა ივანიშვილი საპარლამენტო უმრავლესობის დეპუტატთა ჯგუფს შეხვდა. ვინაიდან უმრავლესობის ფორმატში ვერ ხდება საკითხების დეტალური განხილვა, მიღებული იქნა გადაწყვეტილება და დაიგეგმა თავმჯდომარის შეხვედრები დეპუტატთა მცირე ჯგუფებთან. შეხვედრების მიზანია ინდივიდუალურად ყველას მიეცეს შესაძლებლობა, გამოხატოს და განიხილოს საკუთარი მოსაზრებები სხვადასხვა საკითხებზე. თემის აქტუალობიდან გამომდინარე, პირველად თავმჯდომარე სწორედ იმ ჯგუფს შეხვდა, რომელმაც განსხვავებული პოზიცია გამოხატა "საერთო სასამართლოების შესახებ“ კანონპროექტთან დაკავშირებით. პარტიის თავმჯდომარის თემატური შეხვედრები უმრავლესობის წევრებთან მცირე ჯგუფების ფორმატში კვლავაც გაგრძელდება. მომდევნო შეხვედრა დეპუტატთა სხვა ჯგუფთან 25 თებერვალს არის დაგეგმილი“, _ წერია ... ...
  • ოთარ ჩრდილელი: შეიძლება ამ სერიაში გარიცხვას და სროლებს ელოდა ავის მსურველნი, მაგრამ...საპარლამენტო უმრავლესობის წევრის, ოთარ ჩრდილელის თქმით, დღეს, "ქართული ოცნების" ოფისში, ბიძინა ივანიშვილთან გამართულ შეხვედრაზე დეპუტატების გარიცხვაზე საუბარი არ ყოფილა: "პარტიის თავმჯდომარესთან შეხვედრაზე-არ ყოფილა გარიცხვაზე საუბარი, იყო მრავალ თემაზე, რაზეც სხვადასხვა აზრი გვქონდა. რამდენადაც ვიცი, ასეთი შეხვედრები პარტიის და უმრავლესობის სხვა წევრებთანაც იქნება თავისუფალ რეჟიმში.შეიძლება ამ სერიაში გარიცხვას და სროლებს ელოდა ავის მსურველნი, მაგრამ ვინც მიცნობთ იცით, რომ გულწრფელი ვარ და რაც იყო ეგ დავწერე", _ წერს ჩრდილელი. შეგახსენებთ, რომ დღეს გავრცელდა ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც ოთარ ჩრდილელი და რამდენიმე დეპუტატი პარტიიდან გარიცხეს. ჩრდილელი ბესელიასთან და 7 დეპუტატთან ერთად იმ კანონპროექტის ავტორი იყო, რომლის მიხედვითაც მოსამართლეთა უვადოდ დანიშვნა უნდა გადადებულიყო, თუმცა, საპარლამენტო უმრავლესობამ გუშინ ... ...
  • თავდასხმა ახალსოფელში _ გავრცელებული ინფორმაციით, ბრალდებული დაკავებულიაგავრცელებული ინფორმაციით, სამართალდამცავებმა ახალსოფელში მომხდარ თავდასხმაში ბრალდებული პირი უკვე დააკავეს. თუმცა, ამ ინფორმაციას შსს სამინისტროს პრესსამსახური, ჯერჯერობით, არ ადასტურებს. ცნობისთვის, ომარ მოქიას მკვლელობასა და გია ტუღუშის დაჭრის საქმეში მათივე თანასოფლელის მ.ს. სახელი ... ...
  • "ქართული ოცნების" ცენტრალურ ოფისში უმრავლესობის შეხვედრა მიმდინარეობს"ქართული ოცნების" ცენტრალურ ოფისში უმრავლესობის შეხვედრა მიმდინარეობს, რომელსაც ის დეპუტატები ესწრებიან, ვინც "საერთო სასამართლოების შესახებ" კანონპროექტს მხარი დაუჭირა. შეხვედრის დაწყებამდე უმრავლესობის წევრმა ლევან კობერიძემ განაცხადა, რომ მისთვის უცნობია, რა თემებს შეეხება ... ...

არქივი

ზაფრანი

ვიქტორია ბექჰემი 54 წლის მოკვდება

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულმა მას-მედიამ...

ყველაზე სამიჯნურო სცენები

ცოტა ხნის წინ ამერიკულმა ინტერნეტ-საიტებმა...

ჰეგემონი ციფრები

ბედის ციფრის გამოთვლის ტექნიკა ჩვენი...

რატომ ეჩვენებათ მთვრალ მამაკაცებს ყველა ქალი ლამაზი

არსებობს ცნობილი რუსული გამოთქმა: ულამაზო...

დედამიწაზე ყველა ცოცხალი არსება გონიერი რომ გახდეს

ერთ მშვენიერ დღეს დედამიწაზე ყველა...
კარმიდამო ჩემი

როგორ უნდა იცხოვროთ ისე, რომ სიმსივნით არ დაავადდეთ

ადამიანები, რომლებიც სიმსივნით იტანჯებიან და...

ოხრახუშს უნარი აქვს განკურნოს დეპრესია, შიზოფრენია და ალცჰეიმერის დაავადება

ბიოაქტიური ნივთიერება, რომელსაც შეიცავს ოხრახუში,...

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...

რა გავაკეთოთ შემოდგომის მიწურულს საკარმიდამო ნაკვეთებში

ნოემბერ-დეკემბერში აქტიური სამეურნეო სამუშაოები ძირითადად...

პესტიციდების გამოყენებისას უდიდესი სიფრხილეა საჭირო

არსებობს უნივერსალური პესტიციდები, რომლებსაც ერთდროულად...

სიმინდის მოვლა თავიდან უნდა ვისწავლოთ

სიმინდის მოვლა-მოყვანის წესებს დასავლეთ საქართველოს...

რატომ უნდა მოვაშენოთ ბატი

როგორც უხნესი ადამიანები ამბობენ, საქართველოში...

დედოფლის ყვავილს დედოფალივით მოვლა სულ არ სჭირდება

წარსულში ძალზე პოპულარული და მერე...

მოვამზადოთ ნესვის სასმელი

ნესვი გოგრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე...

თაფლის ღვინო _ "თაფლუჭა"

თაფლის ღვინო და არაყი უნიკალური...

"ზამთარშიც გაზაფხულს ვეძებ და "გატყავებულ" გარემოს ვმოსავ"

"კარმიდამო ჩემის" უამრავ რესპონდენტს შორის,...