,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი"

gurianews.com

ისტორია

,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი"

2017 სექ 1 11:25:40

,,ინგლისელებმა ბურთი და შავი ქვაი ერთად წეიღეს იქინე და დაარქვეს რეგბი”, – ამბობს შუხუთელი შაკო ორაგველიძე, დოკუმენტური ფილმის ,,ლელოს შემობრუნება” (1984) წამყვანი და მთავარი გმირი. ბურთში ის ლელოს გულისხმობს, ხოლო სინამდვილეში ,,მოგვპარეს” თუ არა ინგლისელებმა ლელობურთი, ეს კიდევ დასადგენია...

,,ლელოს შემობრუნება” ჩემი და პაატა ტაბაღუას სადიპლომო ნამუშევარია. ფილმის სცენარისტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი ცნობილი რეჟისორი ლერი სიხარულიძე გახლდათ, რომელმაც ახლადგამოჩეკილ რეჟისორებს ასეთ მნიშვნელოვან პროექტზე მუშაობის შანსი მოგვცა. ფილმზე მუშაობისას ლანჩხუთის რაიონი და მისი გამორჩეული მცხოვრებლები გავიცანი (რა ჯობდა იმნაძნებში, ორაგველიძნებში, ფირცხალაიშვილებსა და სხვა ოჯახებში ქეიფს) და რაც მთავარია – ის, რაც ხუთი წლის განმავლობაში თეატრალურ ინსტიტუტში სწავლისას ჩემი პროფესიით ვერ ან არ შევისწავლე, ფილმის გადაღებისას, პრაქტიკული მეცადინეობისას ავინაზღაურე და ახლა თუ რეჟისურაში რაიმე გამეგება, ეს ყველაფერი ლერის დამსახურებაა.

,,ლელო” უძველესი ქართული სიტყვაა და ძალით გატანას ნიშნავს, ძველად კი თურმე ლელობურთის მაგვარ თამაშს კილაშურს ეძახდნენ. ნ. ღოღობერიძის ცნობით, ბახვში ზოგიერთი ლელობურთს ,,ზედაურ-ქვედაურობას” ეძახდა. სერგი ჟღენტის ,,გურულ კილოში” ვკითხულობთ: ,,...გაჩთა მიორეხელ კიდომ თამაშობა. ქვედაბახველები ცოტა იყვენ: საცხა წასული იყვენ დღეობაზე. ზედაბახველები ბეური იყვენ. იშონეს დროი და წაგუართუენ ბულთი. გეიქცენ და მივსდევთ. რომ დევედევნეთ, დაგვიჭრენ აი თუთხმეტი კაცი და ზრუგზე შესმული წაგვიყვანენ კარქა მანძილზე. ზედაბახველებმა ჩვენზე თქუენ: ევიყვანოთ და კანცელარიაში დავანწყვტიოთო. ამ დროს ანტონა ნაკაიძემ მეიგდო ბულთ ხელში და გუუწვა ბაღდადისკენ, მარა მისი დაწევა აღარ იქნა. ბახვში ატანილი ბულთი ქე დააბრუნა ანტონამ”.
აპოლონ წულაძის მიხედვით ლელოს, იგივე გატანიე ბურთს თამაშობდნენ ორგვარს: ,,ღლეტით” და ,,არა ღლეტით” ან ,,უღლეტია”... ბურთის ტყავი სპეციალურად იკერებოდა (და დღესაც ისევე იკერება) და შემდეგ ივსება რიონის სილით და ნახერხით, ამიტომაც ბურთი იწონიდა დაახლოებით ერთ ფუთს (16 კილოგრამს). სავარაუდოდ, ბურთი ყოველთვის ასეთი მძიმე არ ყოფილა, რადგან ხშირად, როცა ლელოს თამაში მდინარის პირას მიმდინარეობდა, მოთამაშეთა ის მხარე, რომლის ლელო მდინარის ქვემოთ იყო, სპეციალურად აგდებდა ბურთს წყალში, რათა დინებას ის რაღაც მანძილზე წაეღო. ბურთი მძიმე რომ ყოფილიყო, ის ხომ აუცილებლად ჩაიძირებოდა. აპოლონ წულაძის მონათხრობის მიხედვით ,,ხშირად, რომ ბურთი მდინარეში ჩავარდებოდა, ბურთის თამაშით დამთვრალი, გაბრუებული მოთამაშეებიც წყალში ჩაყვინთავდნენ, აბა, ღობეს ვინ ერიდებოდა - ,,პინტრიშით” გაჰქონდათ, ეზოს ზიანს აყენებდნენ, მაგრამ ზარალის ანაზღაურებას არავინ მოითხოვდა...”

გადმოცემის თანახმად, სანამ ბურთს ბოლომდე მოკერავდნენ, მანამდე შიგ აგუნას წვენს ასხამდნენ. აგუნა ალადასტურის, თაფლის, ბროწეულის წვენის და კიდევ სხვადასხვა ინგრედიენტების ნაზავია. ამ ნაზავს მოთამაშეებს თამაშის წინ ასმევენ, რადგან ის, როგორც ამბობენ, ადამიანს ძალას და გამბედაობას მატებს. ამ ტრადიციას არც დღევანდელი ლელობურთელები არღვევენ (უნდა გავამხილო, რომ ჩვენს ფილმში ნაჩვენები ზოგიერთი რიტუალი ბუნებაში არ არსებობდა, ის ლერის მოგონილია; რომელი, ამას ვერ ვიტყვი, მაგრამ ხალხმა ის სახალხო რიტუალად აქცია, ეს კი ბევრის მანიშნებელია).

ლელობურთის თამაში აღდგომის დღესასწაულზე იმართებოდა, მაგრამ კომუნისტების დროს თამაში პირველ მაისს დაამთხვიეს (ერთი ჯურუყვეთელი გლეხის გამოთქმა რომ ვიხმაროთ - ,,აღდგომის მოადგილეა პირველი მაისიო”). თუმცა, აღსანიშნავია, რომ თურმე გურულებსა და მეგრელებს შორის, ანუ კუთხეებს შორის შეჯიბრი–თამაში ყოველ წელს ფოთში იმართებოდა პირველ მაისს. ერთ ასეთ თამაშს აღწერს ,,კვალი” (#20, 1897): ,,მუდამ ხმა დადიოდა 1 მაისი ფოთელებისათვის მეტად შესამჩნევი დღე არისო... აქ ჯიბრობით ბურთაობა სცოდნიათ მეგრელებსა და გურულებს... ნაშუადღევს 4 საათზე ბურთი გაგორდა და ზედ მეგრელების შტვენა-კიჟინას საზღვარი არ ჰქონია. კაციან-ბურთიანად უეცრად უნდა მიეტანათ ლელოზე, მაგრამ შევარდენივით გამოუქროლეს ორმოციოდე გურულებმა... და ნახევარი საათის განმავლობაში ბურთი ლელოზე მიარბენინეს. გულდაწყვეტილი მეგრელები ერთმანეთს ებაასებოდნენ: ,,დევიღუპეთ კოჩი, გურულებმა მორჯგინესო”.

ლანჩხუთში, კერძოდ კი სოფელ შუხუთში, თამაში სოფლის შუაგულში, ზედ საავტომობილო ტრასასთან მდებარე ცაცხვის ქვეშ იწყება და როგორც ჩვენი ფილმის გმირი იძახის – ტრასა, უკაცრავად ვარ, მარა იკეტება. მოწინააღმდგეთა მიზანია ლელო საკუთარ მხარეს გაიტანონ – ქვემოურებმა ჟორდანიას ღელეში, ზემოურებმა კი ე. წ. ,,უკან ღელეში” (ჩოხატაურლები ლელობურთის განკუთვნილ ადგილს ,,სათამაშო ეწერს” უწოდებდნენ).

ვლასა მგელაძე ასე აღწერს ლელობურთის თამაშს: ,,დაჩაქურებულ, დაკოტავებულ მობურთალების შუა გუგუნავების ეკლესიის კარის მიძღვარი იდგა, რომელმაც მთვარესავით დიდი, მრგვალი ბურთი აკურთხა. ბურთი მოხუცებულ მამა-შვილმა ზევით ააგდეს და წრიდან გავიდენ, მაყურებელთა შორის დადგენ (ჩვენ ფილმშიც ბურთი თამაშში არა საეკლესიო პირს, როგორც ახლა ხდება, არამედ ვეტერან ლელობურთელებს – კოსტა ორაგველიძეს და გირგოლ აფხაძეს შეაქვთ – ი.მ.). როგორც მწევრები ბუჩქიდან გამოვარდნილ კურდღელს, ისე მიესიენ გურულები ბურთს და შეიქნა ბდღვნა, ღლეტა, ყვირილი, ყიჟინა...”

ვლასა მგელაძის მიხედვით მობურთალები ლამის ყაბალახ-ჩაქურებში გამოწყობილნი თამაშობდნენ, შეიძლება ზოგჯერ ასეც იყო, მაგრამ როგორც წესი, მოთამაშეები ძველ ტანსაცმელს იცვამდნენ, ანდა წინასწარ ტილოსაგან იკერავდნენ, რათა ამ ორომტრიალში ტანზე არ შემოეგლიჯ-შემოეხიათ ყოველდღიური ტანსაცმელი.
ახლა აპოლონ წულაძეს მოვუსმინოთ: ,,...მოქიშპე მხარეები ცდილობენ ბურთი ხელთ ეგდოთ და გაქცეულიყვნენ ლელოსაკენ, მოწინააღმდეგე გამოუდგება.... ცხადია (ყოველი მხარე) ცდილობს თავისი ლელოსკენ წაიღოს ბურთი... მეტად კარგი საყურებელი და წარმტაცი თამაში ერთი სოფლის ცოლიანებისა და უცოლოების შეჯიბრება იყო... უცოლოები გაიხდიდნენ ჩოხას, შემოიხსნდნენ ქამარ-ხანჯალს, გადასცემდნენ გასათხოვარ ქალიშვილებს, ქალიშვილები ჩოხას კაბაზე გადაიცვამდნენ, ქამარ-ხანჯლით ვაჟურად მოირთვებოდნენ... ახალმოყვანილებიც ასევე მოირთვებოდნენ თავიანთი ქმრების ჩოხა-ქუდით, ქამარ-ხანჯლით. ქალებიც ბურთის მოთამაშეებს დასდევდნენ და თავისიანებს ამხნევედნენ, გასათხოვარი – უცოლოებს, გათხოვილები ქმრებს... შეუძახებდნენ: აბა, ბიჭებო, თქვენ იცით, მარჯვედ იყავით, თვარა თუ მაჭამეთ სირცხვილი და ,,ყაზილარებმა” გაჯობათ, ქალები გაგექცევათ, აბა, ბიჭებო! არ გაჯობოს ცოლიანებმა, თვარა, უცოლოდ დარჩებით და სხვა.”
ცნობილია, რომ ლელობურთში ხანდახან გურული ქალბატონებიც მონაწილეობდნენ. ისტორიამ შემოგვინახა მათი სახელები: ელპიტე გოგოლაშვილი, ათინო ბაჯელიძე, ელისაბედ ანდღულაძე, ლისა შავიშვილი...

თამაშის მსვლელობისას აკრძალული იყო წესების დარღვევა, როგორიცაა მოწინააღმდეგის ფიზიკური შეურაცხყოფა თუ გინება, მაგრამ აზარტში შესულ გურულებს ძალიან ხშირად წესების დაცვა ავიწყდებოდათ, იყო ერთი გაწევ-გამოწევა და ხელჩართული ჩხუბი... ლელოს თამაშის დროს თუ ვინმე წაიქცა, თამაში ჩერდება. ხშირად წაქცეული - ბურთის, ამ ,,განძის” ბედნიერი და ამავე დროს საცოდავი მფლობელია, რადგან მას ზემოდან მოთამაშეების რამდენიმე იარუსი აწვება. მოწინააღმდეგე მხარე ცდილობს ბურთის წართმევას, მომხრე კი მოთამაშის ბურთიანად ან მხოლოდ ბურთის გათავისუფლებას. თამაშის შეჩერებისას მოთამაშეები ხელების მაღლა აწევით აფრთხილებენ ყველას. ,,იყო ყვირილი: ,,გაშალეთ ბურთი! – ნუ იღლიტებით! არიქა დაიხჩვა კაცი, გეიშალეთ!” ფეხით გამოათრევდნენ თავპირ დასისხლიანებულ გულშეღონებულ მობურთალს, მარა მაგიორ ათი შედიოდა შეკრულ წრეში ბურთის გამოსატანად, გამოსაღლეტად.”
თურმე ხანდახან მოთამაშეები ეშმაკობასაც მიმართავდნენ –ორომტრიალში ჩუმად გააპარებდნენ ბურთიან კაცს, რომელიც, თუ გაუმართლებდა, საკუთარ ლელოში გაიტანდა ბურთს, მაგრამ ვაი მისი ბრალი თუ ,,შპიონს” შეამჩნევდნენ, მას გახურებული გურულების უზარმაზარი მასა ისე დაედევნებოდა, როგორც ფუტკრების გუნდი დედა ფუტკარს...
ყოფილა შემთხვევები რომ ბურთი შუაზე გაუჭრიათ: ,,შეიქნა ყვირილი: ბურთი გასჭრეს, ბურთიო! და, თავპირ დასისხლიანებული, ტანისამოს შემოხეულ-შემოწეკვილი ხალხი ზე წამოდგენ, წრე დაიშალა, ბურთაობა გათავდა.”

ზოგიერთ რაიონში ლელობურთში ცხენოსნებიც იყვნენ ჩართულნი. ისევ სერგი ჟღენტს მოვუსმინოთ: ,,აქანე ტევრში დიდი თამაშობა იცოდენ. ქვედაბახვს ორი საზოგადოება რომ მოსულიყო, ბულთს ვერ წაართუმდა. ერხელ ესოფ ქიქოძემ მეინდომა, ცხენით წიეღო ბულთი, მარა არ გაატანენ. ცხენზე რომ იჟდა და მიაჭენებდა, დიეწია აგია თენეიშვილმა, შამუახტა ცხენზე, გადმუაგდო ძირს. შეიქნა ნამეტარი ბდღვნაი, ნამეტარი წეკვა, მარა ქვედაბახვს მაინც ვერ წაართუეს ბულთი”.

თამაშის დამთავრების შემდეგ გამარჯვებული მხარის წარმომადგენლები, დამარცხებულებთან ერთად, მიდიან რომელიმე ახლადგარდაცვლილი ახალგაზრდას საფლავზე, ბურთს დებენ საფლავის ქვაზე, პატივს მიაგებენ და შესანდობარს შესვამენ (სავარაუდოდ, ეს უფრო გვიანდელი რიტუალია, რომელმაც ფეხი, ალბათ XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოიკიდა). დღესაც რომ გახვიდეთ სასაფლაოზე, იქ ნახავთ საფლავებზე დადებულ ბურთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ჟამთასვლამ ლამის მთლიანად გაანადგურა...

მახსოვს, როცა ფილმი მოსკოვში შაბოლოვკაზე ჩასაბარებლად და დასამტკიცებლად ჩავიტანეთ (კომუნისტების დროს კი, როგორც ,,ოქროს ურდოში” ისე ჩადიოდა ლამის ყველა პროფესიის ადამიანი, რადგან რუსებისაგან უნდა მიგეღო ,,დაბრო”, თორემ სხვა შემთხვევაში ფილმს თაროზე შემოდებდნენ), სეანსის დროს ჩემს უკან რამდენიმე რუსი იჯდა და ერთმანეთს ეჩურჩულებოდა. როცა ლელობურთის თამაშს ადევნებდნენ თვალყურს, ერთმა მეორეს გადაულაპარაკა: Если эти грузины так умеют играть, то как они смогут воевать  - თუ ამ ქართველებმა ასე იციან თამაში, მაშინ როგორი ბრძოლა ეცოდინებათო... საბოლოოდ, ფილმი გარკვეული ხნით შემოდეს თაროზე, ამას ვერც კოტე მახარაძის უბადლო რუსულმა გახმოვანებამ უშველა და აკრაძალვის საბაბად ანტიალკოჰოლური კამპანია დაასახელეს – ფილმში კი ბლომად იყო ღვინოსთან დაკავშირებული, სარიტუალო თუ ყოფითი სცენები.

ასეა თუ ისე, ერთი რამ უდავოა - ლელობურთი არასოდეს ყოფილა ხალხისთვის მხოლოდ გართობის საშუალება. ისტორიულმა საჭიროებებმა და გარემოებებმა, აგრესიული მეზობლებით გარშემორტყმულმა სივრცემ გამოიწვია აუცილებლობა საქართველოში და კერძოდ, გურიაში საწვრთნელ ელემენტებზე აგებული აქტიური თამაშების დამკვიდრებისა, როგორიცაა ლელობურთი, ჭაკუნობა, ხელგაკვრიე, მაია, ფირალობიე, და მრავალი სხვა. ტ. მამალაძე საგანგებოდ აღნიშნავდა, რომ ,,თამაშთა გავლენა ჩანს ამ კუთხის მცხოვრებთა ხასიათზეც. გურულები მოქნილები, ცქვიტები, გამბედავები, საზრიანები, გონებამახვილები არიან. ამ თვისებათა ჩამოყალიბებას ხელი შეუწყო გურულებისათვის საყვარელმა თამაშებმაც...” ჩვენ კი ისღა დაგვრჩენია, რომ წინაპართა მიერ დანერგილი და შემონახული ეს თამაშობანი არ დავკარგოთ და მომავალ თაობებს გადავცეთ.

გამოყენებული ლიტერატურა:
სერგი ჟღენტი, ,,გურული კილო”, 1936.
აპოლონ წულაძე, ეთნგრაფიული გურია, თბილისი, 2009.
Мамаладзе Т., Народные обычаи и поверья гурийцев. Тифлис, 1893 г.
ვლასა მგელაძე, მოგონებები, წიგნი მეორე, პარიზი, 1972.
გურია მასალები გურიის ეთნოგრაფიული შესწავლისათვის, თბილისი, 1980.


ნახვა: 884


 ახალი ამბები
  • გაიმართება თუ არა წელს „გომისმთობა“ და „შემოქმედობა“ბოლო წლებში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის კურორტ გომის მთაზე “გომისმთობა“ აგვისტოს დასაწყისში აღინიშნებოდა. “გურია ნიუსი“ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის განათლების, კულტურის, სპორტის და ახალგაზრდულ  საკითხთა სამსახურის უფროსს მარინა ჯაფარიძეს დაუკავშირდა და დაინტერესდა, ჩატარდება თუ არა წელს კურორტზე სპორტული და კულტურული ღონისძიებები. “ამ ეტაპზე ცნობილია, რომ 21 აგვისტოს არის დაგეგმილი სხვადასხვა ღონისძიებები გომისმთაზე. ზუსტი თარიღი და დრო ამ დღეებში გავრცელდება. უამინდობის გამო, გადავწიეთ თარიღი. ღონისძიებები ადგილობრივი ძალებით გაიმართება“, _ გვითხრა მარინა ჯაფარიძემ. ჩვენ, ასევე, დავინტერესდით სოფლის დღესასწაულების ჩატარებით. ჩვენ მიერ მოპოვებული ინფორმაციით, 2014 წელს აღდგენილი „შემოქმედობა“ აღარ გაიმართება. “რომელიც სოფელიც გამოთქვამს სურვილს, ჩატარდეს კულტურული თუ სპორტული ღონისძიება, აუცილებლად ჩავატარებთ. ვიცი, რომ „ასკანობა“ გაიმართება, ასევე, მიდის საუბარი „შემოქმედობა“ 2018-ის ჩატარებაზე. სოფლის მცხოვრებლები და მერის წარმომადგენლების აქტიურობაზე მოხდება ღონისძიებების ჩატარება. ოღონდ, ყველა ღონისძიება ადგილობრივი ძალებით შედგება. მოწვეული მომღერლები არ იქნებიან, რადგან ძალიან დიდ თანხებთან არის ეს ყველაფერი დაკავშირებული და ამის საშუალება არ აქვს მუნიციპალიტეტს", _ გვითხრა მარინა ... ...
  • რატომ გადაიფიქრა ექიმობა ოზურგეთელმა აბიტურიენტმაოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შემოქმედის საჯარო სკოლის კურსდამთავრებული, ლადო შაფაქიძე სან-დიეგოს უნივერსიტეტის თბილისის ფილიალში მიიწვიეს და 100%-იანი დაფინანსება შესთავაზეს. “15 წლიდან გადაწყვეტილი მქონდა, რომ ექიმი გავხვდარიყავი და ხალხისთვის საჭირო პროფესია ამერჩია. ძალიან მოულოდნელი აღმოჩნდა, როდესაც დამირეკეს და გასაუბრებაზე დამიბარეს სან-დიეგოს უნივერსიტეტის წარმომადგენლებმა.  მოსაფიქრებელი დრო ცოტა მქონდა. ბიოლოგია-ქიმიის განხრით ვისწავლი და რაც შემიძლია, თავს არ დავზოგავ იმისთვის,რომ ოჯახის, ახლობლების, მეგობრების იმედები გავამართლო. საუკეთესო შედეგების მიღებაში პედაგოგები: ნატალია ვაშალომიძე (ქართული ენა და ლიტერატურა), ეკატერინე ვანიძე (ინგლისური ენა), ანგული სარჯველაძე (ბიოლოგია), ელზა გალოგრე (ქიმია), გიორგი თოიძე (უნარები) დამეხმარნენ. სტუდენტისთვის ძალიან კარგი შემოთავაზება იყო და აქედან გამომდინარე, მივიღე ეს გადაწყვეტილება“, _ გვითხრა ლადო შაფაქიძემ. ლადო შაფაქიძემ ერთიანი ეროვნულ გამოცდებზე საუკეთესო შედეგები ... ...
  • სტუდენტური ცხოვრება ევროპაში და ევროპული სისტემის მომხიბვლელობაგზად მიმავალს, ნორვეგიიდან ჩამოსული, ჩვენი მკითხველისთვის კარგად ცნობილი პერსპექტიული ახალგაზრდა _ ნინო ჯიბუტი შემხვდა. მასთან საუბრის შემდეგ გამყვა ფიქრი, რომ არსებობენ აქტიური ახალგაზრდები, რომლებიც ძალისხმევას არ იშურებენ, კარიერული და პროფესიული ზრდისთვის, ნინო კი ამის ნათელი მაგალითია. გზა მოსწავლეობიდან სამაგისტრო სტიპენდიის მოპოვებამდე მიზნის მიღწევის სურვილით, უდიდესი შრომისმოყვარეობითა და მუდმივად ახლის ძიებით არის განვლილი. _ ნინო, მომიყევი შენი სამაგისტრო პროგრამის შესახებ... _ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სოციალური მუშაობის ბაკალავრის ხარისხის მოპოვებისა და ერთწლიანი სამუშაო პაუზის შემდეგ მიზნად დავისახე საერთაშორისო მაგისტრის ხარისხი მომეპოვებინა, წარმატებამაც არ დააყოვნა და  სრული სტიპენდიით ევროკავშირის დაფინანსებულ სამაგისტრო პროგრამაზე მოვხვდი ამავე მიმართულებით, რომელიც ითვალისწინებს თითო სემესტრით სწავლას პორტუგალიაში, ნორვეგიასა და შვედეთში, პარალელურად ადგილობრივ ორგანიზაციებში სტაჟირების გავლას. პროგრამის პირველი წელი წარმატებით დავასრულე, მომდევნო  და დასკვნით წელს კი შვედეთში გავატარებ. ერასმუს მუნდუსი არის სასტიპენდიო პროგრამა, რომელიც საშუალებას აძლევს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მცხოვრებ ახალგაზრდებს, მიიღონ ევროპული განათლება, გაიღრმავონ პროფესიული ცოდნა, მიეჩვიონ დამოუკიდებელ ცხოვრებას და ისწავლონ მასპინძელი ქვეყნების კულტურის შესახებ. ჩემს პროგრამაში 1000 აპლიკანტიდან დაფინანსება 14-მა მონაწილემ მოიპოვა, საქართველოდან კი წილად ეს პატივი მე მხვდა. _ როგორ შეაფასებდი განვლილ წელს, რა მოგცა ერასმუსის პროგრამამ? _ განვლილი წელი ძალიან საინტერესო იყო, უდიდესი ცხოვრებისეული და პროფესიული გამოცდილება მივიღე, შევიძინე არაჩვეულებრივი მეგობრები და პროფესიული კონტაქტები. კიდევ უფრო საინტერესო წელი მელოდება წინ, თუმცა, დამოუკიდებლად ცხოვრებისა და სწავლის გამოცდილება ჯერ კიდევ ამერიკაში მივიღე 2010-2011 წლებში მომავალ ლიდერთა გაცვლითი პროგრამა FLEX -ის საშუალებით. მოგვიანებით კი, ბაკალავრიატზე 2014-2015 წლებში პრაღის ჩარლზის უნივერსიტეტში ვსწავლობდი. ერასმუსის სამაგისტრო პროგრამა ჩემთვის მაინც ახალი გამოწვევა იყო, თუმცა, სიახლეებით სავსე წელმა მოლოდინს გადააჭარბა. გარდა იმისა, რომ პროგრამა სწავლის საშუალებას იძლევა სხვადასხვა ქვეყნების წამყვან უნივერსიტეტებში, ასევე არაჩვეულებრივი შანსია შეხვდე საინტერესო ადამიანებს, ისწავლო პრაქტიკულად და იმოგზაურო. _  როგორია სტუდენტური ცხოვრება ევროპაში? _ ევროპული განათლება სტუდენტის ინტერესებზე მორგებულია, ფოკუსი კრიტიკულ აზროვნებაზე კეთდება. უსაზღვრო რესურსი და მაღალი ხარისხის განათლება ქმნის ევროპულ სისტემას მომხიბვლელს სხვა ქვეყნის სტუდენტებისთვის. პროფესორები ძალისხმევას არ იშურებენ, რათა ყველა სტუდენტის ინდივიდუალური სურვილი და ინტერესის სფერო გათვალისწინებული იყოს სასწავლო გეგმის შემუშავების პროცესში. განათლების სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილია, ასევე, უკუკავშირი, სადაც სტუდენტებს საშუალება აქვთ, თავიანთი წვლილი შეიტანონ საუნივერსიტეტო სისტემისა თუ მიდგომის დახვეწის საკითხში. ძლიერია სტუდენტური გაერთიანება, რომელიც ძალიან ბევრ ღონისძიებას მართავს სტუდენტებისთვის. ნორვეგიაში სწავლისას ჩემი ინიციატივითა და უნივერსიტეტის ფინანსური მხარდაჭერით, ღონისძიება ჩავატარეთ სახელად _ "ვზეიმობთ მრავალფეროვნებას", სადაც სხვადასხვა ქვეყნების სტუდენტებმა თავიანთი სამზარეულო, ტრადიციები, კოსტუმები და კულტურა გააცნეს ნორვეგიელ სტუდენტებსა და პროფესორებს. აღნიშნული ღონისძიება მაგალითი იყო იმისა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია, როგორც სტუდენტებმა, ასევე, ჩვენი ქვეყნის ელჩებმა სწორი კუთხით დავანახოთ უცხოელებს საკუთარი ქვეყანა.  _  როგორც ვიცი, ძალიან გიყვარს მოგზაურობა,  მოგეცა საშუალება, გენახა სხვადასხვა ქვეყანა? მოგზაურობა ნამდვილად ძალიან მიყვარს. ვფიქრობ, შესანიშნავი გზაა შეიგრძნო სამყაროს მრავალფეროვნება. მოგზაურობა მეხმარება, ვისწავლო ხალხზე და კულტურებზე, მათ ტრადიციებსა და სამზარეულოზე. ჩემთვის ყოველი ახალი ქვეყანა თავისებურად საინტერესოა. 20-ზე მეტ ქვეყანაში ვარ ნამყოფი, თუმცა, არ შემიძლია არ აღვნიშნო, რომ ჩემზე ისლანდიამ მოახდინა ყველაზე დიდი შთაბეჭდილება. ზოგადად, სკანდინავიის ქვეყნების ხიბლი, ჰუმანური საზოგადოება, ეგალიტარული სისტემა და გენდერული თანასწორობა მოქალაქეებს საშუალებას აძლევს იცხოვრონ ღირსეულად და შექმნან საზოგადოებრივი დოვლათი. _ სამომავლო გეგმებზე რას გვეტყვი... _ მოუთმენლად ველოდები მაგისტრატურის ბოლო წელს შვედეთში. ამჟამად მუშაობა დავასრულე სტატიაზე, რომელიც გამოქვეყნდა საქართველოში ინგლისურენოვან გამოცემა Georgian Journal-ში, სათაურით, "რატომ არის ბავშვებში ინვესტირება მნიშვნელოვანი?" სადაც ვსაუბრობ მშობლებისთვის მოქნილი სადეკრეტო შვებულების უფლებაზე, მამის როლზე ბავშვის აღზრდის პროცესში და ემოციურ კავშირზე მშობლებსა და ბავშებს შორის. აღნიშნულ სტატიაში ვადარებ ნორვეგიისა და საქართველოს შრომით კოდექსებს და ვსაუბრობ რეკომენდაციებზე.ამ ეტაპზე გეგმა საქართველოში დაბრუნებაა სამაგისტრო პროგრამის დასრულების შემდეგ. ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის განათლებისა და კულტურის ბიუროს, ამერიკული საბჭოების დახმარებით და სხვადასხვა საერთაშორისო დონორის მხარდაჭერით, ექვსზე წელზე მეტია, არაერთ პროექტს ვაკეთებ მოწყვლადი ფენისთვის საქართველოში. იმედი მაქვს, რომ მასშტაბებს გავზრდი და საინტერესო ინიციატივას შევთავაზებ სამომავლოდ პროექტის ბენეფიციარებს.                                                                                         ქეთევან ... ...
  • "ადმინისტრაციული შენობის წინ ოზურგეთის მერს თავს დაესხნენ""ნაციონალური მოძრაობის" ოზურგეთის ორგანიზაციის თავმჯდომარის, საკრებულოს წევრის, დავით მჟავანაძის ინფორმაციით, ქალაქ ოზურგეთის მერზე, კონტანტინე შარაშენიძეზე თავდასხმა მოხდა: "როგორც ჩემთვის გახდა ცნობილი, აჭის წყლის საქმეზე გუბერნატორის, მერაბ ჭანუყვაძის და კრიმინალების საგანგებო თათბირის შემდეგ, გახორციელდა ქალაქის მერზე თავდასხმა, რომელმაც აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით გაჩუმება ამჯობინა. მიმაჩნია, რომ ეს საკითხი არ უნდა დარჩეს რეაგირების გარეშე რადგან კარიერების საქმეზე მერზე თავდასხმა არის არა ერთ კონკრეტულ პირზე, არამედ, სახელმწიფო ინსტიტუტებზე თავდასხმა და მისი მიზანმიმართული ნგრევაა, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს კრიმინალების მხრიდან ოზურგეთში ძალაუფლების აღება და კონტროლის დამყარება. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, მივმართავ და მოვითხოვ ქალაქის მერისგან, ოზურგეთში ნუ დაუშვებს კრიმინალური დაჯგუფების გაძლიერებას და გამოიყენოს კანონით მინიჭებული ყველა უფლება, რათა არ მოხდეს სახელმწიფო ინსტიტუტების ნგრევის ხარჯზე მათთვის განუსაზღვრელი ძალაუფლების მინიჭება", _ წერს სოციალურ ქსელში დავით მჟავანაძე. მჟავანაძე "გურია ნიუსთან" საუბრისას ამბობს, რომ აღნიშნული ფაქტის შესახებ წყარომ შეატყობინა: _ ვიცი, რომ შემთხვევა ოზურგეთის ადმინისტრაციული შენობის წინ, რამდენიმე დღის წინ მოხდა. ვიცი ისიც, რომ ადამიანები, რომლებიც მერს თავს დაესხნენ, თავდასხმამდე გურიის გუბერნატორთან იმყოფებოდნენ, _ აღნიშნა ჩვენთან საუბრისას მჟავანაძემ. მისივე თქმით, მას მერის ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია არ აქვს. ჩვენ შევეცადეთ უფრო მეტი დეტალი ოზურგეთის მერისგან გაგვეგო, თუმცა, შარაშენიძემ ტრადიციას არ უღალატა და "გურია ნიუსის" სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა. თემაზე კომენტარი არ გააკეთა გურიის გუბერნატორმა მერაბ ჭანუყვაძემ, რომლის თქმით, "მჟავანაძის აბსურდული განცხადებების საპასუხოდ დროს ვერ დაკარგავს". შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, შეტყობინება იმის შესახებ, რომ მერს თავს დაესხნენ, უწყებაში არ ... ...
  • ბინის გადაცემის სანაცვლოდ თანხის გამოძალვა _ საგამოძებო სამსახურმა ერთი პირი დააკავასაქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლებმა, გატარებული ოპერატიულ - სამძებრო ღონისძიებისა და  საგამოძიებო მოქმედებების  შედეგად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, მოქალაქის კუთვნილი ფულადი თანხის მოტყუებით დაუფლების მცდელობის ფაქტზე, ერთი პირი დააკავეს. გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებული, დაუკავშირდა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირს, მოიპოვა მისი ნდობა და მოტყუებით დაარწმუნა, რომ 5 000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, მაღალი რანგის სხვადასხვა თანამდებობის პირის დახმარებით, საკუთრებაში გადასცემდა თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიაზე, დევნილთათვის განკუთვნილ საცხოვრებელ კორპუსში  არსებულ  4-ოთახიან ბინას. საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლებმა ბრალდებული თანხის ნაწილის - 3 000 აშშ დოლარის აღების ფაქტზე დააკავეს. საქმეზე  გამოძიება მიმდინარეობს  საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 4-დან 7 წლამდე ... ...

არქივი

ზაფრანი

საინტერესო ფაქტები წყლის შესახებ

იუნესკოს მონაცემების მიხედვით, დედამიწაზე არსებული...

ალბინოსი მაიმუნი

ის ყველასგან გამორჩეულია, ჩხუბითაც კი...

დაბადების თარიღი და ადამიანის ხასიათი

როგორც ასტროლოგები, ფსიქოლოგები და სხვა...

აშშ-ში „ორიგინალური“ პერანგი გამოიგონეს

ცოტა ხნის წინ ამერიკელი ენთუზიასტების...

„ტომტატო“ _ კარტოფილი, რომელიც პომიდორს ისხამს

ცოტა ხნის წინ ბრიტანელმა ბიოლოგებმა...
კარმიდამო ჩემი

გურული მეურნის მიერ დამორჩილებული ცნობილი "ლედის თითები" _ იგივე ბამია

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაკვანეთის მკვიდრი,...

მცენარეთა რძე და რძის პროდუქტები

ჩვენს წარმოდგენაში რძე და რძის...

გავამდიდროთ ხაჭაპური ჯიჯილაყას ნარევი გულსართით

მცენარე ჯიჯილაყა, იგივე ამარანტი, რომელსაც...

თევზის ფილეს სალათი

ზეთში შემწვარი თევზის ფილე დავჭრათ...

ბერძნული მუსაკა

მასალა: 1 კგ კარტოფილი; 2...

სუსტი განტოტვის დამაგრება

ხეხილის მოსავლიან ბაღებში, ისეთი უხვი...

დავრგოთ ტირიფი შესაფერის გარემოში

გურიაში ტირიფს ბევრგან შეხვდებით. 600-მდე...

პირველ რიგში ჩასატარებელი სამუშაოები აგვისტოში

აგვისტოში, როგორც ბაღ-ვენახებში, ისე, ბოსტნებში...

ქართველი "ზორო" ბიზნესსაქმიანობას, ამქრებთან ერთად, "ზუკიტოს ქოხიდან" იწყებს

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში (შემოქმედის...