კადეტთა კორპუსის ისტორია

ისტორია

კადეტთა კორპუსის ისტორია

2018 დეკ 24 18:30:58

უცხო სიტყვათა ლექსიკონი სიტყვა კადეტის მნიშვნელობას ასე გადმოცემს: ,,რევოლუციამდელ რუსეთში: კადეტთა კორპუსის მოსწავლე. კადეტთა კორპუსი - დახურული ტიპის სამხედრო საშუალო სასწავლებელი, რომელშიც თავად-აზნაურთა შვილებს ამზადებდნენ ოფიცრებად”.  რუსეთის იმპერიაში ტერმინი ,,კადეტი” (ფრანგ. cadet - უმცროსი, არასრულწლოვანი) ჯერ კიდევ იმპერატორ პეტრე I-ის მმართველობის დროს შემოვიდა საფრანგეთიდან. თვით ეს ტერმინი ნაწარმოებია გასკონური კილოკავიდან capdet, რომელიც თავად მომდინარეობს ლათინური capitellum -დან, რაც ,,პატარა კაპიტანს”  ნიშნავს.

რუსეთის იმპერიაში დაახლოებით 50 კადეტთა კორპუსი ან სამხედრო-სასწავლო დაწესებულება არსებობდა. ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ, 1918 წლისთვის, ყველა კორპუსი დაიხურა, მაგრამ საზღვარგარეთ მოქმედებდა თეთრი ემიგრაციის მიერ გახსნილი ექვსი სასწავლებელი.

თბილისში გახსნილი კადეტთა კორპუსი პირველი სასწავლო დაწესებულება იყო, რომელიც ამიერკავკასიისთვის სამხედრო კადრების მომზადების ყველა სტანდარტს შეესაბამებოდა.

სამხედრო სასწავლებლის გასხნა თბილისში ჯერ კიდევ XIX საუკუნის ოციან წლებში იგეგმებოდა. 1827 წელს ოფიცრებმა და ჩინოვნიკებმა, რომლებიც სამსახურს კავკასიაში გადიოდნენ, მიმართეს იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს თხოვნით 150 კაციანი კადეტთა კორპუსის გახსნის შესახებ. მაგრამ კავკასიის ჯარების მაშინდელ სარდალს ივან პასკევიჩ-ერივანსკის სხვა შეხედულება ჰქონდა ამის თაობაზე და ასეთი სასწავლებლის გახსნა მიზანშეუწონლად და ნაადრევად მიაჩნდა. მისი აზრით, ჯერ ერთი რომ კავკასიაში ძალიან ცოტა იყო შესაბამისი ცოდნით ა.ღჭურვილი მასწავლებლები, მეორე, საქართველოს მოსახლეობა არ იყო ჯერ კიდევ ადაპტირებული რუსულ ჩვევებსა და ადათებთან, და მესამეც - მოსახლეობამ რუსული ენა არ იცოდა. ახლა ოდნავ წინ გადავინაცვლებ და გეტყვით რომ რუსული ენის არცოდნა, უკვე დიდი ხნის შექმნილ კადეტთა კორპუსში, პრობლემებს უქმნიდა სასწავლებლის დირექციას. იმის გამო, რომ დიდი ნაწილი მოსწავლეებისა ქართველები იყვნენ, ოფიცერ-დამრიგებლების დახმარების მიუხედავად, მათ დროის ყველაზე დიდი ნაწილი რუსული ენის შესწავლაში ეხარჯებოდათ. ამის გამო ხშირად სხვა საგნებში მომზადებას ისინი ვერ ასწრებდნენ. მაგალითად, 1914 წლის იანვარში, მეორე როტის მთელი განყოფილებამ უარი განაცხადა რუსულ ენაში წერით გაკვეთილზე, რადგან მათ არ ჰქონდათ საგანი მომზადებული.

კადეტთა კორპუსის ისტორია 1871 წელს დაიწყო, როცა ქალაქში დაწყებითი სამხედრო სკოლა გაიხსნა. 1875 წლის 7 ივლისს ის სამხედრო გიმნაზიად გადაკეთდა, სადაც უკვე 200 მოსწავლე სწავლობდა. ამ გიმნაზიის ბაზაზე კი 1882 წელს უკვე კადეტთა კორპუსი ჩამოყალიბდა (სხვათაშორის, კადეტთა კორპუსის გახსნამ ხელი შეუშალა საქართველოში უნივერსიტეტის გახსნას. საქმე იმაშია, რომ როცა იმპერატორი ალექსანდრე II თბილისში ჩამოვიდა, თერგდალეულთა ინიციატივით დაიწერა მოთხოვნა უნივერსიტეტის გახსნის შესახებ, მაგრამ მეფისნაცვლისა და ქართველი თავადაზნაურობის წარჩინებული, მაგრამ რეაქციული წარმომადგენლების (გიორგი და ივანე მუხრანბატონები, იასე ჭავაჭავაძე, ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი, გრიგოლ ორბელიანი და სხვები) მეცადინეობითა და ზეგავლენით თავადაზნაურთა მარშალმა რევაზ ანდრონიკაშვილმა შეცვალა ადრესის პროექტი და უნივერსიტეტის ნაცვლად იმპერატორს თბილისში კადეტთა კორპუსის გახსნა სთხოვა) .

გაზეთ ,,ცნობის ფურცლის” (1898, #642) მიხედვით ,,იმ ჟამად მთავარმართებლად ბრძანდებოდა მათი იმპერატორებითი უმაღლესობა დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე, რომლის მეცადინეობით ეს კორპუსი დაარსებულ იქმნა თანახმად უმაღლესის ბრძანების.... სულ საშტატო ადგილია 262 კაცისთვის. ამ რიგათ სამხედრო პროგიმნაზია გადაკეთებულ იქმნა სამხედრო გიმნაზიად, და რადგან ყოველივე ეს დიდი მთავრის მეცადინეობით გაკეთდა, ამის გამო კორპუსის დამაარსებლად ითვლება მისი უმაღლესობა. 1882 წ. სამხედრო გიმნაზია გადაკეთებულ იქმნა კორპუსად... პირველად 1881 წ. დაასრულა კურსი სულ 16 კაცმა. მას შემდეგ აგერ მე-19-ე რიგობა ასრულებს კურსს. დღეს კორპუსში სწავლობს 352 კაცი სახელმწიფო ხარჯზე და 32 კაცი გარედან მოსიარულე”.

აღსანიშნავია, რომ პირველი ორი სასწავლებლის ადგილმდებაროება უცნობია, კადეტთა კორპუსი კი გოლოვინის (თანამდეროვე რუსთაველის) გამზირის №31-ში განთავსდა (აშენდა 1860 წელს, არქიტექტორი უცნობია. ამის მიზეზი ის არის, რომ ეს და სხვა სამხედრო დანიშნულების შენობები სამხედრო უწყებისა და მათი არქიტექტორ-ინჟინრების მიერ არის აშენებული, ამიტომაც ხშირად არქიტექტორის ვინაობა არ იყო გახმაურებული). 1909 წლის 30 დეკემბერს კადეტთა კორპუსს დიდი მთავრის მიხეილ ნიკოლოზის ძე რომანოვის სახელი მიენიჭა. მიხეილი, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს მეოთხე ვაჟი, 1862-82 წლებში გახლდათ კავკასიის მეფისნაცვალი, მთავარსარდალი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც იმავე, 1909 წლის დეკემბერში კანში (საფრანგეთი) გარდაიცვალა.

კორპუსის შტატი დაკომპლექტდა რუსეთის იმპერიაში მიღებული სტანდარტის მიხედვით: სასწავლებელს გენერალი ან პოლკოვნიკი ხელმძღვანელობდა; ყმაწვილებს სამხედრო საქმეს კლასის ინსპექტორები და მათი დამხმარეები - ასეულის მეთაურები და აღმზრდელი ოფიცრები ასწავლიდნენ. კორპუსის მოსწავლეები განთავსებულნი იყვნენ სამ როტაში.. კადეტთა კორპუსის გარემო მაქსიმალურად იყო მიმსგავსებული სამხედრო ცხოვრებას. შტატში ირიცხებოდა მედოლე, მებუკე, ექიმები და ფერშლები. აუცილებელი იყო კორპუსს ჰქონოდა საკუთარი ეკლესია (ის განლაგებული იყო შენობის მეორე სართულზე (ნიკოლოზ II-ის ვაჟის, ალექსის დაბადებასთან დაკავშირებით კადეტთა კორპუსის შენობაში გადაიხადეს ,,სამადლობელი პარაკლისი და ითქვა მრავალ-ჟამიერი მათ იმპერატორებით-უდიდებულესობათ, უმაღლესად ახალ შობილისა... პარაკლის-მრავალ-ჟამიერის შემდეგ გაისმა აღტაცებული ,,ურა” მოწაფეთა”. ( ,,ივერია”, 1904, #190); ასევე იყო ეკლესია მანგლისში, კადეტთა საზაფხულო ბანაკში) , მღვდელი, დიაკვანი და მეფსალმუნე. როგორც ამბობენ, თბილისის კადეტთა კორპუსის დაფინანსება ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი იყო რუსეთის იმპერიაში და ის ათეულში შედიოდა (აქვე აღვნიშნავ, რომ ზოგადად კადეტთა კორპუსის დაფინანსება რუსეთის მთავრობას ძალიან ძვირი უჯდებოდა, თუმცა როგორც ამბობენ ეს ამად ღირდა, რადგან კადეტთა კორპუსიდან გამოსული ოფიცერი კორპუსში შეძენილ ცოდნას, უნარ-ჩვევებსა და რაც მთავარია ოფიცრის სულს და შემართებას გადასცემდა სხვა სამხედრო სასწავლებლის კურსდამთავრებულებს თუ სამოქალაქო პირებს, რომლებიც იმპერიის საჯარისო ნაწილებში სამსახურს გადიოდნენ. ამ კადეტურ ,,საფუარზე” გაფუვდა რუსეთის იმპერიის ოფიცერთა დიდებული ცომი, როგორც ამას წერს კადეტთა კორპუსის კურსდამთავრებული მწერალი ს. დვიგუბსკი ). ყოველწლიურად ხაზინა მასწავლებელთა ხელფასისთვის გასცემდა 32 850 რუბლს. დამატებით გამოყოფილი იყო ხარჯი სხვადასხვა კონფესიების მღვდელმსახურთათვის, რადგან, კადეტთა შორის სხვადასხვა აღმსარებლობის ადამიანები იყვნენ.

 კადეტთა სხვა სასწავლებლების მსგავსად თბილისის კადეტთა კორპუსში შემდეგ საგნებს ასწავლიდნენ:

1. საღვთო სჯული.

2. რუსული ენა.

3. ფრანგული და გერმანული ენები (ზოგან ინგლისური ენა).

4. მათემატიკა (არითმეტიკა, ალგებრა, გეომეტრია, ტრიგონომეტრია და ა. შ.).

5. საწყისი ინფორმაცია ბუნებისმეტყველების ისტორიის შესახებ.

6. ფიზიკა.

7. კოსმოგრაფია (ასტრონომია).

8. ქიმია.

9. გეოგრაფია.

10. ისტორია.

11. სამართალ,ცოდნეობა.

12. მართლწერა.

13. ხატვა და ხაზვა.

ასევე: სამწყობრო მომზადება და ფიზკულტურა: ტანვარჯიში და სხვადასხვა თამაშები, ფარიკაობა, ცურვა, ცეკვა, სიმღერა, მუსიკა და ა. შ.. 1911-12 წლებში მეოთხე კლასიდან შემოიღეს მიზანში სროლა.

თუმცა კადეტობაზე ხელი თითქმის ნებისმიერ მსურველს მიუწვდებოდა (სწავლა სახელმწიფო ხარჯზე ხდებოდა), მაგრამ კორპუსში უპირატესობა ენიჭებოდა თავად-აზნაურთა და ოფიცრის შვილებს, ექვსი წლის ასაკიდან. ბევრს ჰქონდა იქ მოხვედრის სურვილი (კადეტთა კორპუსის კურსდამთავრებულებს განსაკუთრებული პრივილეგიები ენიჭებოდათ: სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მათ უგამოცდოდ შეეძლოთ ჩაებარებინათ რუსეთის იმპერიის ნებისმიერ უმაღლეს სასწავლებელში), მაგრამ ხშირად დაბალი წოდება არ უწყობდა ხელს. შალვა მაღლაკელიძე, ცნობილი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, ვერმახტის ქართველი გენერალი იგონებდა, რომ მამამისის, ნიკოს ოცნება იყო მისი შვილი კადეტთა სკოლაში ენახა. როცა შალვა ექვსი წლის გახდა დახმარებისთვის მამამ მიმართა ნაუმ ლორთქიფანიძეს. ახლა მოვუსმინოთ მაღლაკელიძეს: ,,(ლორთქიფანიძე) იყო პირველი იურისტი და (მამამ) უთხრა, მე და შენს პატარა ძმას ალექსანდრეს ერთი ძუძუ გვაქვს ნაწოვი, დედაჩემისო. დამეხმარე, მინდა რომ ჩემი ბიჭი კადეტთა კორპუსში მომიწყოო. შენ რომ პატარაობისას პაგონები გეკეთა და „ჩესტს“ რომ იღებდიო, ისე მინდა ჩემს შვილსაც ჰქონდესო. ხარჯს არ დავერიდებიო. – ნიკოია გასულელდიო – უპასუხნია ნაუმ ლორთქიფანიძეს – შენ შვილს ვინ მიიღებს კადეტთა კორპუსშიო. ეს ჩვენთვის არის, თავადაზნაურებისთვისო. შენ გლეხიკაცი ხარ და მეტრიკაც არა გაქვსო, მეტრიკა ხომ უნდა მიიტანოო. ფულს გავიღებ, ნაუმ-ჩემოო – უპასუხნია მამაჩემს. ფული არ ჭრისო, უთქვამს ლორთქიფანიძეს, ღირსება ჭრისო. ყაძახი ხარ შენ, ყაძახიო. მე შენ გირჩევ, შეძლებული კაცი ხარ, ვენახი გაქვს, სამოყიანი თოხი უყიდე, მიეცი ხელშიო. სამოყიანი თოხი არის თქვენი, ყაძახების საქმეო”. ასე და ამდაგვარად შალვას მამამ ნიკომ ოცნება ვერ აისრულა, მაგრამ მისი შვილი მაინც ცნობილი სამხედრო პირი გახდა.

გაგრძელება იქნება




 ახალი ამბები
  • საპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებსსაპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებს. სოციალურ ქსელში გამოჩნდა კიბერთაღლითების მიერ შექმნილი ყალბი ვებ-გვერდები, რომელსაც საპენსიო სააგენტოსთან არანაირი კავშირი არ აქვს.ვებ-გვერდზე მომხმარებლებს საბანკო ბარათის მონაცემების შეყვანას თხოვენ. ყალბი ვებ-გვერდები უკანონოდ იყებენენ საპენსიო სააგენტოს სიმბოლიკას. თაღლითური სქემის შესახებ საპენსიო სააგენტომ მიმართა შინაგან საქმეთა სამინისტროს. მიმდინარეობს გამოძიება. საპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებს და განმარტავს, რომ სააგენტოს ოფიციალური ვებ-გვერდის მისამართია pensions.ge, სადაც საბანკო მონაცემების შეყვანა არ არის გათვალისწინებული. საპენსიო ანგარიშის შესამოწმებლად საჭიროა მხოლოდ პირადი ნომერი და დამსაქმებლის მიერ მოწოდებული საწყისი ერთჯერადი პაროლი, თუ სისტემაში პირველად შედიხართ, ან თქვენი პირადი პაროლი. ... ...
  • რუსთავი-თბილისის მიმართულებით მგზავრობა გაძვირდა დღეიდან რუსთავი-თბილისის მიმართულებით 11-დან 6 მარშრუტზე მგზავრობა 30 თეთრით გაძვირდა და 1,8 ლარი გახდა. რაც შეეხება დანარჩენ 5 მარშრუტს, ფასი ჯერჯერობით, უცვლელია. ახალი ტარიფის გადახდა მგზავრებს დღეიდან მეტროს სადგურ „დიდუბის“, რკინიგზის სადგურის, მეტროს სადგურ „ვარკეთილისა“ და სპორტის სასახლის მიმართულებით მგზავრობისას უწევთ. მგზავრობის ღირებულება 1.50 ლარი რჩება რუსთავი, ძველი ბაზარი - თბილისი, მოსკოვის გამზირი; რუსთავი, ძველი ბაზარი - თბილისი, ისთ ფოინთი; რუსთავი, შარტავას გამზირი - თბილისი, ლილო; რუსთავი, მეტალურგიული ქარხანა - თბილისი, გლდანი; რუსთავი, მე-19 მიკრო რაიონი - თბილისი, უნივერსიტეტის მაღლივი ... ...
  • პატრიარქი: ადამიანის სულში ცვლილებებია და საჭიროა ყურადღება, რომ მიწიერმა არ გაიტაცოსსაქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია მეორემ სამების საკათედრო ტაძარში ფერისცვალების დღესასწაულთან დაკავშირებით მრევლს ქადაგებით მიმართა. მისი თქმით, მნიშვნელოვანია ადამიანმა სრულყოფილებასა და სულიერებაზე იზრუნოს. „ერთ მდგომარეობაში არაფერი ჩერდება, ყველაფერი მოძრაობს, იცვლება. ძველი რომაელები ამბობდნენ, დრონი იცვლებიან და ჩვენ ვიცვლებით მასთან ერთადო. დღეს, როცა ასეთი ცვლილებებია ადამიანის სულში, ბუნებაში, გონებაში, საჭიროა დიდი ყურადღება, რომ მიწიერმა, ხორციელმა არ გაიტაცოს ადამიანი. ადამიანი ან მაღლა ადის სრულყოფის კიბეზე, ან დაბლა ჩადის. ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, რომ ავიდეთ მაღლა და შევხვდეთ უფალს“,  - აღნიშნა პატრიარქმა. 19 აგვისტოს მართლმადიდებელი ეკლესია მაცხოვრის ფერისცვალებას აღნიშნავს. ამ დღეს ტაძრებში წირვა-ლოცვა სრულდება. სადღესასწაულო ლიტურგია სამების საკათედრო ტაძარში 10:00 საათზე ... ...
  • ამ ეტაპზე "რუსთავი 2"-ის მყიდველი არ გამოჩენილა - სალიაამ ეტაპზე რუსთავი 2-ის მყიდველი არ გამოჩენილა - ამის შესახებ განცხადება, არხის გენერალურმა დირექტორმა პაატა სალიამ ქრონიკასთან საუბრისას გააკეთა. მისი თქმით, თუ მყიდველი დღესაც არ გამოჩნდა, კონკრეტულ გეგმებს საზოგადოებას დღეს გააცნობს.  "ამ ეტაპზე მყიდველი არ გამოჩენილა. ჩვენი პირობა იყო რომ საჯაროდ გამოჩენილიყო აღნიშნულის თაობაზე. თუ არ გამოჩნდება მსურველი მაშინ გეგმების შესახებ დღესვე გავაცნობთ. საუბრები გაკოტრების შესახებ არის გადაჭარბებული. ასეთი რამ არ იგეგმება, მაგრამ იგეგმება კონკრეტული ღონისძიებები, რაც კომპანიის ვალების გასტუმრებაში შეუწყობს ხელს",- განაცხადა ... ...
  • ყიდულობს თუ არა ვანო ჩხარტიშვილი "რუსთავი 2"_ს _ ბიზნესმენის ექსკლუზიური კომენტარიგავრცელებული ინფორმაციით, ტელეკომპანია რუსთავი 2_ს, რომლის გაყიდვის შესახებ განცხადება ხალვაშმა რამდენიმე დღის წინ გაავრცელა, მყიდველი უკვე გამოუჩნდა. როგორც ამბობენ, ტელეკომპანის ბიზნესმენი ვანო ჩხარტიშვილი ბიძინა ივანიშვილის დავალებით ყიდულობს. თუმცა, გურია ნიუსისთვის მიცემულ ექსკლუზიურ კომენტარში ჩხარტიშვილი ამას ურყოფს: _ სისულელეა და ამაზე არ გავაკეთებ კომენტარს, _ გვითხრა ჩხარტიშვილმა და დააკონკრეტა, რომ ტელევიზიის ყიდვას არ ... ...

არქივი

ზაფრანი

როგორ ზრუნავენ სილამაზეზე ზოდიაქოს ნიშნის ქალები

ალბათ, დაკვირვებიხართ, რომ სუსტი სქესის...

როგორი ცოლი სჭირდება მამაკაცს ზოდიაქოს ნიშნის მიხედვით

სრულიად საქალეთი და მამაკაცური სამყაროს...

ბავშვი, მშობელი, ასტროლოგია

ალბათ დაკვირვებიხართ იმ ფაქტს, რომ...

რეკორდული წაგება

იშვიათად მოიძებნება ადამიანი, რომლის გარემოცვაში...

ხუთი ყველაზე უცნაური პროფესია

ქოქოსის პალმის სპეციალისტი მისი დანიშნულებაა...
კარმიდამო ჩემი

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...

უნდა გავაჩაღოთ ხელოვნურად შექმნილი დამღუპველი ტენიანობის წინააღმდეგ ბრძოლა

არაერთხელ გამოთქმულ თვალსაზრისს, ბუნებაში ადამიანის...

მოვამზადოთ მოხარშული ატმის წვენი

 ზაფხულში ხილის წვენის და კომპოტების...

ზაფხული და სალათები

სალათს, რომლის სეზონი განსაკუთრებით ზაფხულშია,...

აკეთე მარტივად _ 10 საყოფაცხოვრებო ხრიკი დიასახლისებისთვის

სახლის გენერალური დალაგება-დასუფთავება საკმაოდ დიდ...

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...