კანვოი _ რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები

ისტორია

კანვოი _ რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები

2019 მაი 22 18:46:35

დღემდე საქართველოში არის დიდი ნაწილი ადამიანებისა, რომელიც მისტირის დიდ რუსეთს და ისევ მისი კალთის ქვეშ შეძრომა სურს. ავიწყდება თუ რა ზიანი მოუტანა ამ სახელმწიფომ ჩვენს ქვეყანას, რომლის შედეგებსაც დღემდე ვიმკით. გთავაზობთ ამონარიდს ჩემი წიგნიდან ,,კანვოი _ რუსეთის იმპერატორთა ქართველი მცველები".

ქართველებმა უთვალავი ენერგია ჩაიმარხეს შავ მიწაში. ამის ნაცვლად იგი სავსებით რომ გაეშალნათ, ახლა ერთი ფეხი როსტოვში გვექნებოდა, მეორე კი – სპარსეთის ყურეში _ მიხეილ ჯავახიშვილი.

[ქართველები]... შეიძლება ვაღიაროთ მსოფლიოში საუკეთესო კავალერისტებად, და ჩემი აზრით, ქართველი ცხენზე, ხმლით ხელში, ჯაბნის ორ უნგრელს _ ფიოდორ ტორნაუ, რუსეთის    გენერალური შტაბის ოფიცერი

1724 წელს კურიერმა ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ს ამბავი მოუტანა – იმპერატორი  პეტრე I მას რუსეთში იწვევდა. იმპერატორი ითხოვდა, მეფეს თან ეახლა რამდენიმეათასიანი ჯარი და დაერწმუნებინა ქართველები, გადასახლებულიყვნენ რუსეთში და დასახლებულიყვნენ რუსეთ-საქართველოს საზღვართან.

XVIII საუკუნის 20-ანი წლებიდან სპარსეთი დაუძლურების გზაზე იდგა. ამას ხედავდა სამეზობლო – რუსეთი და ოსმალეთიც. რუსეთის იმპერატორს სპარსეთში საკუთარი ინტერესები ჰქონდა, – პირველ რიგში, ეკონომიკური ხასიათისა. რუსეთს სჭირდებოდა კასპიის ზღვის მიდამოების ათვისება, ამის დასაკმაყოფილებლად და გასაჩარხად პეტრეს დამხმარე სჭირდებოდა და მან გადაწყვიტა ვახტანგ VI-ის გამოყენება. ქართლის მეფემაც გადაწყვიტა მომენტი გამოეყენებინა და სპარსელებისაგან განთავისუფლებულიყო. მან სამხედრო კავშირი შეკრა რუსეთის იმპერატორ პეტრე I-თან. ყველაფერი ისე მოაწყვეს, რომ თითქოს პეტრე I შეწუხებული იყო საქართველოსა და იქ მცხოვრები ქრისტიანული მოსახლეობის სავალალო მდგომარეობით, სურდა მათი დახსნა სპარს-ოსმალოებისაგან და ამიტომაც აპირებდა მათ წინააღმდეგ გალაშქრებას. რუსების ეს დიპლომატიური ხრიკები ქართველებმა სინამდვილედ მიიჩნიეს. `რელიგიასა დ ეროვნებას ჩვენი წინაპრები ერთი მეორეში ვერ არჩევდენ. ეგონათ, რომ ყოველი ქრისტიანი, თუ კი ის მართლმადიდებელი იყო, საქართველოსთვისაც იზრუნებდა. როგორც მკვიდრი ქართველი. ყველაფერს სარწმუნოებრივი თვალსაზრისით ზომავდნენ და გარეშე საქრისტიანო სახელმწიფოებთან ურთიერთობის დროს ამითვე ხელმძღვანელობდნენ~.  ალბათ, აქედან დაიწყო საქართველოს სამეფოს დასასრულის დასაწყისი, მისი გაქრობა მსოფლიო პოლიტიკური რუკიდან.

1722 წელს რუსეთის ჯარი დარუბანდისკენ დაიძრა, ვახტანგ VI კი ჯარით განჯაში ჩავიდა, სადაც უნდა შეერთებოდა რუსებს. მაგრამ პეტრე I-მა გეგმა შეცვალა და ლაშქრობა 1724 წლისათვის გადადო. ამით კი ვახტანგ VI ორ ცეცხლს შუა ჩააგდო: რუსებთან დამეგობრება არც სპარსეთს და არც ოსმალეთს არ ეპიტნავა. `საქართველო გადიდებისა და გაძლიერების მაგიერ მტრის სათარეშო გახდა: ქართლი აოხრდა და ოსმალებს ჩაუვარდა ხელში, ლეკებმა ხალხს ცარცვა-გლეჯა დაუწყეს. ვახტანგ მეფეს, რომელსაც საქართველოს სახელმწიფოებრივი, კულტურული და ეკონომიური აღორძინებისათვის დაუღალავი შრომა ჰქონდა გაწეული და ქვეყნის აღმაშენებლობითი მუშაობით იყო გატაცებული, პეტრე I-ისაგან ასე მოტყუებულსა და ყოვლად უმწეოდ მიტოვებულს საქართველოთდგან გახიზნვის მეტი აღარაფერი დარჩენოდა...~ - წერდა ივანე ჯავახიშვილი.  ეს პრელუდია იყო იმ მზაკვრული და მუხანათური პოლიტიკისა, რომელიც რუსეთი ახორციელებდა საქართველოს წინააღმდეგ და რომლის სიავე ქართველებმა ძლიერ გვიან გაიაზრეს და მიხვდნენ, რომ `იმ მოკავშირეზე უარესი მტერი, რომელსაც თავიანთი ბედი მიანდეს, ორი ათასი წლის განმავლობაში არ ჰყოლიათ~.

სწორედ მაშინ მოუვიდა იმერეთში გახიზნულ ვახტანგ მეფეს პეტრეს შიკრიკი, რამაც ძალიან გაახარა: მას კიდევ იმედი ჰქონდა, რომ რუსეთიდან უკან სამშობლოში ის რუსულ ჯართან ერთად დაბრუნდებოდა, მტერს გაჰყრიდა, საქართველოს გააერთიანებდა და ფეხზე წამოაყენებდა. რუსეთში წასვლის მისი გადაწყვეტილება ხალხისთვის მეხის დაცემას ჰგავდა – ისინი სთხოვდნენ მეფეს, ამ უბედურობის ჟამს, სახლში დარჩენას ან კიდევ ერთ-ერთი შვილის დატოვებას მაინც. `ეგების მოშველებამდინ (ხალხი დარწმუნებული იყო, რომ მეფე მათ მალე მოეშველებოდა რუსის ჯარით) სულ არ წავხდეთო~. ვახტანგ მეფემ `ქართველთ ხვეწნა ტირილს ყური არ ათხოვა~, და რუსეთში საკუთარი ოჯახით გადავიდა, თან წაიყვანა 1186 კაცი.  ვახტანგის ხალხმრავალმა ამალამ არათუ განაცვიფრა რუსები, არამედ იმედგაცრუებული დატოვა იმით, თუ რა ცოტა ქართველი ჩამოიყვანა მეფემ. საქმე ისაა, რომ რუსული ხელისუფლება, ქართველებისგან განსხვავებით, ყველაფერს პრაგმატული თვალსაზრისით უდგებოდა. ვახტანგ მეფე და მისი ამალა ეს იყო იარაღი მათი პოლიტიკის განსახორციელებლად, ქართველები სამხედრო მასალა და ის ელემენტი, რითაც სურდათ დაესახლებინათ კასპიისპირეთის ახალი ტერიტორიები) . პეტერბურგში ვახტანგ მეფეს და მის ამალას ზარბაზნების სროლითა და დიდი ზეიმით შეხვდნენ, თუმცა ის `უფრო მადლიერი იქნებოდა, რომ მის პატივსადებათ დახარჯული წამალი საქართველოს მტრების წინააღმდეგ მიმართულიყო~. 

პარალელურად კი პეტრემ ოსმალეთთან ზავი დადო, რომლის პირველი მუხლის თანახმად, მთელი აღმოსავლეთ საქართველო ოსმალეთს დაუთმო, თუმცა ეს ტერიტორია მის საკუთრებას არ წარმოადგენდა...  სამაგიეროდ, კასპიის ზღვის სანაპიროებზე მდებარე ადგილები უომრად ჩაიგდო ხელში.

ვახტანგ მეფისა და მისი ქვეშევრდომების რუსეთში გადახვეწა იწვევდა აქტიური ბრძოლიდან თავის არიდებას და ძნელბედობასთან პასიური შერიგების ტენდენციებს. რუსეთის ხელისუფლება ცდილობდა ქართველი ემიგრანტები `კასპიის ზღვის ირანული პროვინციების დაჭერა-ათვისებაში გამოეყენებინა. რაც შეეხება დახმარების აღმოჩენას, ქართველებს განუსაზღვრელი ვადით უნდა ელოდათ, `სანამ უფალი ღმერთი იმპერატორს არ მისცემდა რაიმე შემთხვევას ძლიერი დახმარების აღმოსაჩენად...~. 

ვახტანგ მეფემ რუსეთში მრავალწლიანი ცდის შემდეგ სანუკვარ ოცნებას ვერ მიაღწია და 1738 წელს გარდაიცვალა. თუ რუსეთის მთავრობა ქართლის მეფეს და მის მრავალრიცხოვან ამალას გულუხვად უმასპინძლდებოდა და წლების განმავლობაში მუქთად ინახავდა, მისი სიკვდილის შემდეგ, ქართველებს დახმარება თითქმის შეუწყვიტეს და მათ მოუხდათ გადარჩენისთვის ბრძოლა. ისინი ან სამშობლოში უნდა დაბრუნებულიყვნენ, ან კიდევ რუსეთის ქვეშევრდომობა მიეღოთ და იქ ემსახურათ. ქართველების ნაწილი შეუერთდა მოსკოვის ქართულ კოლონიას, რომელიც XVIII საუკუნის 90-იან წლებში დააფუძნა არჩილ მეფემ. პოლიტიკაში რომ არაფერი გამოუვიდათ, ქართული კოლონიის ბევრმა წარმომადგენელმა ლიტერატურულ და მეცნიერულ მოღვაწეობას მიჰყო ხელი. ნაწილი საქართველოში დაბრუნდა, ერთმა ნაწილმა კი (87-მა კაცმა) თხოვნით მიმართა რუსეთის დედოფალ ანას, მიეღო ისინი სამხედრო სამსახურში და შეექმნათ ქართულ ჰუსართა ასეული.  დედოფალმა მათი თხოვნა დააკმაყოფილა და 1738 წლის 25 მარტს ჩამოყალიბდა ქართველ ჰუსართა ასეული, რომელიც მცირე ხანში პოლკად გადაკეთდა. ამ პოლკში რიგითად მსახურობდა პოეტი დავით გურამიშვილიც. აღსანიშნავია, რომ ქართველები იქამდეც მსახურობდნენ რუსეთის ჯარში. მაგალითად, 1723 წლის 16 სექტემბრიდან რუსეთის არმიაში შეიქმნა ქართული რაზმები.

ამავდროულად, რუსები დროს არ კარგავდნენ და ქართველ თავად-აზნაურებს ჩამოართვეს რუსი მეფის ერთგულების ფიცი, რომ ისინი და მათი შთამომავლობა რუსეთის ქვეშევდრომებად დარჩებოდნენ და საზღვარგარეთ უპასპორტოდ არ გაემგზავრებოდნენ. ჰუსარები ვალდებულნი იყვნენ მუდმივად მზად ჰქონოდათ მუნდირები, თოფი, საომარი ამუნიცია და საკუთარი ხარჯით ცხენი. ომიანობის დროს მამაკაცები ვალდებულნი იყვნენ გამოცხადებულიყვნენ ომში წასასვლელად. 

ქართველებმა, როგორც ეს სჩვევიათ, ბრძოლებში მამაცობით გამოიჩინეს თავი. მთავარსარდალი, ფელდმარშალი მინიხი სამხედრო კოლეგიას მოახსენებდა: ,,ბრძოლაში ჩაბმის წინ გამოგზავნილ იქნა ქართველ ჰუსართა ასეული, რომელიც მთელი ამ ხნის განმავლობაში ამ კამპანიაში იმყოფებოდა. ასეულის ოფიცრები და რიგითები ისე მოქმედებდნენ, როგორც შეშვენის ძალიან მამაც და სანდო ხალხს, რომელთა საჭიროება არმიაში დიდია~. 

1769 წლის ოქტომბერში ქართული ჰუსართა პოლკი ნაწილობრივ დაიშალა – ორი ესკადრონი გამოიყენეს მოსკოვის ლეგიონის შესაქმნელად და კიდევ ორი შეუერთეს კავკასიურ კორპუსს. მოგვიანებით, 1776 წელს, დარჩენილი ორი ესკადრონი გამოიყენეს ჰუსართა ცხრა ახალი პოლკის შესაქმნელად.

ამასობაში კი `...საქართველოში ყველაფერი გათავდა: თბილისი დაიწვა, ირაკლი მოკვდა, გიორგი მოკვდა, მეფის სახლობა რუსეთში გაიგზავნა, საქართველოში რუსეთის მთავრობა დაწესდა...~.  ვახტანგ VI-ის ამალა ერთგვარ ლაბორატორიად იქცა, სადაც წლების განმავლობაში ქართველებზე დაკვირვებას აწარმოებდნენ.  მეტიც, მათ სწავლობდნენ. რუსებმა ქართველთა სუსტი მხარეები ჩინებულად შეისწავლეს და შემდგომში თავისდა სასარგებლოდ და ჩვენდა საზიანოდ მრავალჯერ გამოიყენეს. მოსკოვის ქართული კოლონია XVIII საუკუნის განმავლობაში და შემდგომ წლებშიც დიდ ზეგავლენას ახდენდა საქართველოს პოლიტიკაზე. მეფის ხელისუფლება ოსტატურად იყენებდა საკუთარ ქვეშევრდომებად გადაქცეული ქართველებით `არა მარტო რუსეთის სასარგებლო განწყობილების პროპაგანდისთვის საქართველოში, არამედ პოლიტიკური ინტრიგებისთვისაც ქართლ-კახეთის მეფის წინააღმდეგ~.  

შემდგომ წლებში, როგორც რუსეთის იმპერიაში დაბადებული და აღზრდილი ქართველები, ასევე განაპირა გუბერნიად ქცეული საქართველოს მკვიდრნიც, რეგულარულად მსახურობდნენ რუსულ არმიაში. მათ მიღწევებზე ბევრი დაწერილა. რად ღირს თუნდაც ის ფაქტი, რომ 1812-1814 წლებში ნაპოლეონთან ომის დროს ევროპის ფრონტზე 70-80 ქართველი ოფიცერი მსახურობდა, მათ შორის 12 გენერალი.  ამბობენ, ბევრი რიგითიც იყოო, რაც თავისთავად არ არის გამორიცხული, მაგრამ ისტორიამ მათი გვარ-სახელები არ შემოგვინახა.

სულ მალე სახელმწიფოდაკარგულ ქართველებს სანუკვარი სურვილი აუხდათ _ ისინი მსოფლიო ასპარეზზე გამოჩნდნენ. რა უნდა ყოფილიყო იმაზე უფრო `მოკლე გზა~ მსოფლიო სცენაზე გამოსვლისა, ვიდრე უზარმაზარი იმპერიის სიცოცხლით ცხოვრება, მის სამსახურში თავქუდმოგლეჯით გადაშვება, მით უმეტეს, როცა ზურგს უზარმაზარი ძალა – რუსული არმიის სახით გიმაგრებს. რა უფრო ააგზნებდა ქართველს _ მსოფლიოსთვის უცნობი და `მიყრუებული~ ქვეყნის, ანუ სამშობლო-საქართველოს ნაბიჯ-ნაბიჯ რუტინული შენება, თუ რუსული სახელმწიფოს სამსახურში ყოფნა და მისი დაცვა?

მას შემდეგ რაც რუსეთმა საქართველო დაპყრო და ქართული სახელმწიფოებრიობა მოსპო, ქართველი ერის ნაღების უდიდესი ნაწილი მშვენივრად მოერგო არსებულ სიტუაციას; რუსის სამსახურში ყოფნა ქართველ ადამიანს საშუალებას აძლევდა, პრივილეგირებულ მდგომარეობაში ყოფილიყო, თავი უცხოდ არ ეგრძნო, ანუ ამ ბუნებრივად უცხო ორგანიზმის განუყოფელი ნაწილად ქცეულიყო. ძველი ქართული ანდაზისა არ იყოს, მელას თავისი მახრჩობელა უყვარდაო... რუსულმა ადმინისტრაციამ კი საკუთარი მიზნების განსახორციელებლად მშვენივრად გამოიყენა ქართველი თავადაზნაურობა და შემდეგ `ის როგორც გამოწურული ლიმონი, ისე გადააგდო. სახელოვანი ქართული თავადაზნაურობა, მოკლებული ყოველნაირ ინიციატივას... იძულებული შეიქმნა ზემოდან მიგდებული ნასუფრალით ეცხოვრა~.  ამ სავალალო გარემოებას მიზეზთა მთელი კომპლექსი უძღოდა წინ და დამნაშავედ მხოლოდ ქართული ხასიათის დასახელება არ იქნება მართებული. როგორც ჩანს, სახელმწიფოებრიობისა და ერის გადარჩენისთვის საუკუნეების განმავლობაში მიმდინარე ბრძოლამ ქართველობა ძალ-ღონისგან დაცალა, მასაში კი იძულებითმა კონფორმიზმმა დაისადგურა. მიუხედავად აჯანყებათა მთელი სერიისა, რომელიც XIX საუკუნეში მოხდა და რომელიც რუსებმა ისევ და ისევ ქართველთა დახმარებით სასტიკად ჩაახშეს. ქართველობას აღარ შეეძლო მედგარი წინააღმდეგობა გაეწია რუსებისთვის, და როგორც იტყვიან, ჩათრევას ჩაყოლა ამჯობინა...

აღსანიშნავია, რომ ქართველები ახალი `სამშობლოსა~ და პატრონის ყველაზე ერთგული და საიმედო დამცველები გახდნენ. ისინი აკეთებდნენ ბევრად უფრო მეტს, ვიდრე ეს მათ მოეთხოვებოდათ. გიორგი მუხრანბატონი (1820-1877), სენატორი, მეფისნაცვლის საბჭოს წევრი, მთავარი სამმართველოს სასამართლო საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორი თავის წიგნაკში «О существе национальной индивидуальности и об образовательном значении крупных народных единиц», (Тифлис, 1872) მრავალი ქართველისთვის გულზე მალამოდ მოსადებ სიტყვებს წერდა: `საქართველო მალე მოისპობა, ამას ეჭვი არ უნდა; ამისი მსგავსი ბუნებაშიც ბევრია _ დიდი თევზი პატარას ჭამს, დიდი მხეცი _ პატარას... ჩვენ მომავალი არა გვაქვს და უმჯობესია ჩვენი გადაგვარება და გარუსება~.  მუხრანბატონი რა მოსატანია და თვით პლატონ იოსელიანმა ქართველებს ასე მიმართა: `ბრიყვებო! არ იცით, რომ საქართველოს საქმე წასულია!~ და მოუწოდებდა ქართულ ენაზე წერის დანებებას და რუსულზე გადასვლას. რუსულად ვწერ და რას ვაგებ ამითო! `ნაცვლად ამისა, მადლობას ვიმსახურებ – ჩინებს, ფულს და პატივისცემას. ქართულს ენაზე დაწერილს კი ვინ წაიკითხავს! არავინ~.  მსგავსი დამრიგებლური ხასიათის შეგონებანი ამართლებდნენ რუსული სახელმწიფოს დამპყრობლურ პოლიტიკას და რუსი რეაქციონერების წისქვილზე გამუდმებით ასხამდნენ წყალს. ისინი კი პირდაპირ მოუწოდებდნენ პატარა ერებს ეროვნულ ტრადიციებზე ხელის აღებასა და მათი გარუსების აუცილებლობას ყურით მოთრეული და გამოგონილი საბუთებით ამტკიცებდნენ. სწორედ მათნაირებზე თქვა მიხეილ ჯავახიშვილმა ნაღდი სიტყვები: `როცა რუსი უარს ამბობს რუსობაზე, ისევ რუსად რჩება. თუ ქართველი აღარ ქართველობს, იცოდეთ, გარუსებულია~.

ერთი ამბავი გამახსენდა ამასთან დაკავშირებით – დრამატურგსა და საზოგადო მოღვაწეს გიორგი შერვაშიძეს თავისი დეიდაშვილისთვის, პოეტ მამია გურიელისთვის შეუთავაზებია `ხელის-არ-ჩამომრთველთა~ საზოგადოების დაარსება: არ გავუწოდოთ ხელი არც ერთ ქართველს, რომელიც სამშობლოს განუდგა, საკუთარი კარიერისა და კეთილდღეობისთვის ერის სამსახური დაივიწყა და დამპყრობლის მოხელე ან ყურმოჭრილი მონა-მორჩილი გახდაო. მამია გურიელს ნაღვლიანი ღიმილით მიუგია: ჩემო გიორგი, ეგენი იმდენი არიან, რომ მაშინ მე და შენ ხელები გულზე უნდა დავიკრიფოთ და ისე ვიაროთო... 

XIX საუკუნის შუა წლებში კი ქართველებმა იმდენად დაიმსახურეს ახალი პატრონის ნდობა, რომ მათ დააკისრეს რუსი მეფის დაცვა. ამით კი საშუალება მიეცათ კიდევ ერთხელ დაემტკიცებინათ საკუთარი ერთგულება, რაც უმაღლეს დონეზე აღასრულეს კიდევაც.




 ახალი ამბები
  • მერი შავაძე: "როდესაც შვილის სიცოცხლეს ეხება საქმე, იქ უკვე სხვა დედა, სხვა ადამიანი ხდები"“რეპრესირებული ოჯახის შვილი ვარ, მაგრამ არასდროს დავცემულვართ სულიერად. ძალიან მშრომელი მშობლებში ოჯახში გავიზარდე და მეც მათგან ვისწავლე დაუღალავი შრომა“, _ გვიყვება თავის შესახებ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანავას (მთისპირი) მცხოვრები მერი შავაძე. მერი შავაძე მეუღლესთან, ჯემალთან და შვილთან _ თამუნასთან ერთად სოფლის ბოლოს, მთის ძირას ცხოვრობს. ქალაქიდან მოშორებით, შეიძლება ითქვას, სხვა სამყაროში. ჯემალს და მერის კიდევ ჰყავს ერთი შვილი, რამაზი, რომელიც ოჯახთან ერთად ბათუმში ცხოვრობს. დღეს მხოლოდ ქალბატონი მერის შესახებ მოგითხრობთ. ვთვლი, რომ ის ჩვენი დროის გმირია და თუ რატომ ვფიქრობ ასე, ამას წერილიდან შეიტყობთ. მერის ამბები სპონტანურად ჩავწერეთ. ხან _ ბოსტანში, ხან _ სამზარეულოში და ხან კიდევ ეზოში მოგვიწია მასთან გასაუბრება. ბავშვობა “ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოტში ვცხოვრობდით. ვიდრე ცოცხალი იყო ბებიაჩემი და ბაბუაჩემი გადასახადს იხდიდნენ, რადგან რეპრესირებული ოჯახის წევრები ვიყავით. ბაბუაჩემი 1941 წელს წაიყვანეს  ომში, ბებიაჩემი მარტო დარჩა ორ შვილთან ერთად. ჩვენს ოჯახს შუა აზიაში უპირებდნენ გადასახლებას, მაგრამ ბებიაჩემა იმდენი მოახერხა, დატოვეს. მამაცი ქალი იყო, წერა-კითხვა არ იცოდა. შვილებთან ერთად მუშაობდა ყოველდღე. მისი ნამუშევარის დიდ ნაწილს ხარკის სახით სახელმწიფოს უხდიდა. წლების შემდეგ გაირკვა, რომ ბაბუაჩემს ცოლად გერმანელი ქალი შეურთავს. ბაბუაჩემმა მითხრა, ომში სიცოცხლე გერმანელმა ქალებმა შეგვინარჩუნესო. გერმანიაში ორი შვილი შეეძინათ, შემდეგ ბაბუაჩემი შვილებთან ერთად ჩამოვიდა ზოტში. ბავშვები ბებიაჩემმა და მამიდაჩემმა გაზარდეს. რაც შეეხება ჩემს ბავშვობას, არანაირი გასართობი არ იყო ბავშვებისთვის... მახსოვს კვირაში ერთხელ კინო იყო სოფელში. ბავშვობიდან ვიყავი ბოსტანში, ყანაში, ვუვლიდი შინაურ ცხოველებს და ფრინველებს“. პირველი სიყვარული და ოჯახი... „მამაჩემის ბიძაშვილმა ცოლი მოიყვანა უკანავიდან. როდესაც სოფელში მოიყვანეს პატარძალი, იქ დავინახე ჯემალი და დაიწყო ჩვენი სიყვარულის ამბავი. წელიწადში ერთხელ ვნახულობდით ერთმანეთს. გაცნობიდან სამ წელში გავთხოვდი. მეათე კლასში ვიყავი, საგამოცდო ბილეთები მქონდა ხელში, როდესაც დავინიშნე ჯემალზე. პედაგოგიურზე ვაპირებდი ჩაბარებას, მაგრამ ოჯახის შექმნა გადავწყვიტე. შეგვეძინა ორი შვილი _ რამაზი და თამუნა". მერი შავაძე 2006 წელს „გურია ნიუსის“ რედაქციაში მოვიდა და თავისი მთავარი გასაჭირის გასაცნობად სახლში მიგვიწვია. „ყველაზე მძიმე პერიოდი გამოვიარეთ, ვიდრე თამუნა ეტლით მოსარგებლე გახდებოდა, ათასი პრობლემა იყო სოფელში და ეს ჩვენს ოჯახსაც შეეხო. 90-იანი წლები ყველას ახსოვს. მე და ჩემმა მეუღლემ სოფლის მეურნეობას მივყევით ხელი _ წელიწადში მარტო ათას ძირ ლობიოს ვუვლიდი, სიმინდის ყანა გვქონდა, შინაური ცხოველები. როდესაც ოჯახი შევქმენით უკანავაში დავსახლდით. ტყის პირას ქოხში ვცხოვრობდით. წლების შემდეგ პატარა სახლი ავაშენეთ. შემდეგ მოხდა უბედური შემთხვევა _ თამუნას ოთხივე კიდური პარალიზებული ჰქონდა (მოჭრილი ხის დაცემის შედეგად). მოტეხილი ჰქონდა კისერი, კერძოდ, მეხუთე და მეექვსე მალა. ქუთაისში ჩატარებული ოპერაციის შედეგად გადარჩა. ამის შესახებ ყველამ კარგად იცის. ახლაც სჭირდება დახმარება და რეაბილიტაციისთვის თურქეთში წასვლა, მაგრამ ამის საშუალება არ გვაქვს. წამებში შეიცვალა ჩემი ცხოვრება. ერთი თვე დამჭირდა გამეაზრებინა თამუნას ამბავი და შემდეგ შევუდექი აქტიურობას. 2006 წლიდან დღემდე ყველას შეძლებისდაგვარად ვაწუხებდი და ვაწუხებ. როდესაც შვილის სიცოცხლეს ეხება საქმე, იქ უკვე სხვა დედა, სხვა ადამიანი ხდები და ეს გრძნობა ენით აღუწერელი არის. იყო დრო, როდესაც ხელისუფლების წარმომადგენელს ვხვდებოდი, ფეხსაცმელიც არ მქონდა მთელი, შიგნით ცელოფანი მქონდა ჩაფენილი და ისე მივდიოდი სოფლიდან ქალაქში. რამდენჯერ ცხვირწინ მოუხურავთ ჩემთვის კარი, ამის გამო მიტირია, მაგრამ ეს ამბავი სახლში არ მითქვამს. ბევრჯერ დაგვხმარებია ხელისუფლება, პოლიტიკოსები, საზოგადოების წევრები. კეთილი ადამიანები არსებობენ და ამით გადავრჩით. ხშირად მქონია უიმედობის შეგრძნება, მაგრამ ისევ კეთილი ადამიანებს გამოვუყვანივარ მდგომარეობიდან". “როგორია ქალის ცხოვრება სოფლად?“ „იშვიათად მცალია მეზობელთან გადავიდე და ყავა დავლიო. დილა იწყება ჩემთვის 6 საათზე და არც ვიცი, როდის ვიძინებ. დილით ყავას დავლევ და შემდეგ, როდის ვჭამ საჭმელს, არ ვიცი. ბოსტანი მაქვს, ვუვლი ყვავილებს, ზაფხულიდან დღემდე ზამთრისთვის შესანახებს ვინახავ. მეტი, რა უნდა გავაკეთო, ერთმა ქალმა. ასეთია სოფლად მცხოვრების ქალის ბედი. მთავარია, ჯანმრთელობა და სხვას მე არაფერს ვნატრობ“. რაზე ოცნებობს მერი შავაძე? “თამუნიას ჯანმრთელობაზე ვოცნებობ, რომ ეტლით აღარ დადიოდეს. ჩემი ოცნება ეს არის. მინდა წავიყვანო თურქეთში და ჯანმრთელად მყავდეს ჩემი გოგო. მეტს არაფერს ვთხოვ ღმერთს, ყველაფრისთვის მადლობელი ვარ“. 15 ოქტომბერი სოფლად მცხოვრები ქალების საერთაშორისო დღეა! საქართველოში დასაქმებული ქალების 36% სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. გაეროს ქალთა ორგანიზაციის ინფორმაციით, მათი უმრავლესობა მცირე საოჯახო მეურნეობებში მუშაობს. მცირე მეურნეობების მხარდაჭერა სოფლად ქალების გაძლიერებას ... ...
  • საქართველოს ბანკის პარტნიორობით „უძრავი ქონებისა და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი“ იმართება (R)საქართველოს ბანკის პარტნიორობით, Property Georgia-ს, FIABCI Georgia-ს ინიციატივითა და ორგანიზებით 15-16 ოქტომბერს „უძრავი ქონებისა და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი „მდგრადი და მედეგი ქალაქების მშენებლობა“ იმართება. ფორუმის მიზანია, საქართველოს მსოფლიო რუკაზე პოზიციონირება მოხდეს, როგორც უძრავი ქონებისა და ტურიზმის, სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ლოკაცია. ფორუმზე განიხილება  ისეთი საკითხები, როგორიცაა: მდგრადი ქალაქების შექმნის ეკონომიკური შედეგები; ქალაქებში მდგრადი ურბანული ინფრასტრუქტურისა და ტურიზმის  განვითარება. ფორუმს 300-ზე მეტი დელეგატი და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მოწვეული 50-ზე მეტი ინვესტორი ესტუმრა, რომლებიც, თბილისთან ერთად, საქართველოს რამდენიმე რეგიონს მოინახულებენ. სტუმრობის მიზანია, ინვესტორები გაეცნონ უძრავი ქონებისა და ტურიზმის საუკეთესო შეთავაზებებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ღონისძიებას საერთაშორისო მედიაპარტნიორობას გაუწევს Dow Jones/Mansion Global/FN. ფორუმს გააშუქებს წამყვანი და  გავლენიანი საერთაშორისო მედიასაშუალებები: BBC, CNN, Bloomberg. „მოხარული ვართ, ვიყოთ ასეთი საერთაშორისო და მასშტაბური ფორუმის გენერალური პარტნიორები, რომლის მიზანიცაა, ხელი შეუწყოს  საქართველოს მსოფლიო რუკაზე პოზიციონირებას, როგორც უძრავი ქონებისა და ტურიზმის, სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ლოკაციას. ამის დიდი პოტენციალი ნამდვილად აქვს ჩვენს ქვეყანას. საინტერესოა, რომ ფორუმის ფარგლებში  50-ზე მეტ ინვესტორს ექნება შესაძლებლობა, გაეცნონ ქართული უძრავი ქონების ბაზარს  და ტურიზმს.  ვფიქრობ, ეს არის ძალიან კარგი შესაძლებლობა, როგორც მათთვის, ისე ჩვენთვის, ქვეყნისთვის, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის საქართველოს ცნობადობას. ფორუმის მიმართ არის ძალიან დიდი ინტერესი, რაც  სასიხარულოა. მსგავსი ღონისძიებები  მნიშვნელოვანია, რათა რაც შეიძლება მეტ ადამიანს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით და  მეტ ინვესტორს,  არსებულსა თუ პოტენციურს, გავაცნოთ ის რეალური შესაძლებლობები, რაც ჩვენს ქვეყანას აქვს“, - განაცხადა საქართველოს ბანკის გენერალური დირექტორის მოადგილემ, გიორგი ფაილოძემ. ... ...
  • ოზურგეთში საყოველთა ჯვრისწერა გაიმართაქალაქ ოზურგეთში, ღმრთისმშომბლის მიძინების საკათედრო ტაძარში საყოველთაო ჯვრისწერა გაიმართა. ეს ღონისძიება საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის კურთხევითა და საქართველოს ჩოხოსანთა ორგანიზაციის ორგანიზებით შედგა. ოზურგეთში საყოველთა ჯვრისწერა ჩოხოსანთა ორგანიზაციის წევრების თემურ სირაძისა და თამარ გიორგაძის ხელმძღვანელობით გაიმართა. ამჯერად, ჯვარი დაიწერეს წყვილებმა: ბადრი კვირკველიამ და ნანა სიხარულიძემ; გერონტი გიორგაძემ და სოფიო ტარიელაძემ; ჯემალ და ლენა შუკაკიძეებმა;  ავთანდილ ცეცხლაძემ და ნანული სურგულაძემ; გიორგი  და  მედეა მაღლაკელიძეებმა. მოქალაქეებს ჯვარი დეკანოზმა ერმოლაუსმა დაწერა. ორგანიზატორის თამუნა გიორგაძის თქმით, საყოველთა ჯვრისწრა მომავალშიც ... ...
  • "ჯადოსნური ახალი წელი აბუ დაბიში" _ ლიბერთის და VISA-ს ერთობლივი კამპანია მხოლოდ Apple Pay-ს მომხმარებლისთვის...15 ოქტომბრის 00:00:01 საათიდან 24 ნოემბრის 23:59:59 საათის ჩათვლით Apple Pay-ს საშუალებით Visa ბარათით განხორციელებული ტრანზაქციები ლიბერთის მომხმარებლისთვის მომგებიანია!  კამპანიის ფარგლებში კამპანიის პირობებით განსაზღვრული ყველა Visa ბარათის მფლობელი,  რომელიც კამპანიის პერიოდში გადაიხდის მინიმუმ 10 ლარს Apple Pay-ს საშუალებით მიიღებს ქეშბექს 10 ლარის ოდენობით პირველ გადახდაზე.   კამპანიის დასრულების შემდეგ გამოვლინდება გამარჯვებული, რომელიც მიიღებს სამოგზაურო პაკეტს აბუ დაბიში ახალი წლის ღამეს ბრუნო მარსის კონცერტზე დასასწრებად! კამპანიის გამარჯვებულს გამოავლენს ლიბერთი ბანკი მის ხელთ არსებული მონაცემების საფუძველზე და გამარჯვებულად ჩაითვლება კამპანიაში მონაწილე პირი, რომელსაც 15 ოქტომბრის 00:00:01 საათიდან 24 ნოემბრის 23:59:59 საათის ჩათვლით დაუფიქსირდება ბანკის Visa ბარათით განხორციელებული ყველაზე მეტი ტრანზაქცია Apple Pay-ს საშუალებით (თითო ტრანზაქცია - მინიმუმ 10 ლარი). სამოგზაურო პაკეტი მოიცავს:   5 დღიან საგზურს აბუ დაბიში, 5 ან მეტ ვარსკვლავიან სასტუმროში 2 ადამიანზე; ავიაბილეთებს; საახალწლო ვახშამს; 2 VIP ბილეთს ბრუნო მარსის კონცერტზე, 31 დეკემბერს  იხილეთ დეტალური წესები და პირობები ბმულზე: http://bit.ly/2OJOkCF  ლიბერთის მომხმარებლები, Apple Pay-ს მარტივი, უსაფრთხო და კონფიდენციალური გადახდის სისტემით მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ლიბერთი ბანკის პარტნიორ ორგანიზაციებში 3 სექტემბრიდან უკვე სარგებლობენ. აქციის ფარგლებში ქეშბექის და სამოგზაურო პაკეტის მოგების შანსის მიღება3500-ზე მეტ უკონტაქტო ტერმინალზე გადახდისას არის შესაძლებელი. Apple Pay-ს გამოყენება და მასში ბარათების დამატება მარტივია. მაღაზიებში, Apple Pay-ს გამოყენება შესაძლებელია iPhone SE, iPhone 6 და მის შემდეგ გამოშვებული მოდელების, ასევე Apple Watch მოწყობილობების გამოყენებით.  გაიგე როგორ დაამატო ბარათი Apple ... ...
  • „დეპრესიას უმადურობა იწვევს“ - ფსიქოლოგი მარინა კაჭარავა„აზროვნების აკადემია“,  პროექტ  „სალონური საუბრების” ფარგლებში, სოციალურ ქსელში ამჯერად ფსიქოლოგ მარინა კაჭარავას ლექციას აქვეყნებს, რომელიც დერპესიულ აშლილობას ეხება: “ფსიქიატრების აზრი ძალიან უახლოვდება რელიგიურ მოსაზრებას, რომ უმადურება უდრის დეპრესიას. ამ დროს არ აქვს მნიშვნელობა, ბევრი გაქვს თუ ცოტა, ხახვის და პურის უმადური ხარ თუ სასახლეები გაქვს და ამის. ზოგადად, უმადურობა იწვევს დეპრესიას. აღმოჩნდა, რომ თავის ტვინში არის ოპიატური რეცეპტორები, სიამოვნების ჰორმონი, რომელიც თურმე გამომუშავდება მაშინ, როდესაც ხარ მადლიერი. როდესაც არ ხარ მადლიერი, ეს სიამოვნება დაკარგული გაქვს და მას ეძებ.  თუ ხარ მადლიერი იმის, რაც გაქვს, გაქვს სიმშვიდეც. სიმშვიდეც მადლიერებას მოაქვს და ანტიდეპრესანტიც ეგაა. ჩვენ კულტურალურად ძალიან დამძიმებულები და უმადურები ვართ. დაახლოებით 20 წლის წინ ამერიკელებთან ერთად ტრენინგზე ვისხედით და იქ იყო ასეთი სიტუაიცა. ყველა იწყებდა საუბარს ასე, გამარჯობა, მინდა მადლობა გადავუხადო ბებიას, რომელმაც ფუნთუშები დამიმზადა. მეორემ მადლობა მეზობელს გადაუხადა, რომელმაც გაუღიმა. მესამემ მადლობა გადაუხადა მზეს მზეს და მივხვდი, რომ აქ ხდება პოზიტივში საკუთარი თავის ამოქოქვა. ანუ დღეს ვიწყებთ პოზიტიურად იმით, რომ მადლობას ვუხდით ვინმეს და ეს თურმე ჩვენთვისვე არის კარგი. მადლობელი რომ ხარ უკვე ეს ჩემთვისაა კარგი და არა მისთვის, მისაც ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყავა სიკვდილის რისკს ამცირებს

ცოტა ხნის წინ ესპანეთის ქალაქ...

ჩაის რეცეპტი, რომელიც სიგარეტის მოწევის სურვილს აქრობს

თუ სიგარეტისთვის თავის დანებება გინდათ,...

რომელი პროდუქტი არ უნდა შეინახოთ საყინულეში

მაცივრის საყინულეში ბევრ საკვებ პროდუქტებს...

როგორ ამოვიცნოთ გენმოდიფიცირებული პროდუქტი

საზიანოა თუ არა გენმოდიფიცერებული საკვები...

მარტივი მეთოდები ჯანმრთელობის შესამოწმებლად

თვალები _ მოშორდით მონიტორს 4-5 ნაბიჯით,...

ხილი, რომელსაც უნდა ვერიდოთ

სამწუხაროდ, ყველა ხილი ჩვენი ფიგურისთვის...
კარმიდამო ჩემი

ციტრუსოვანთა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა კიდევ უფრო უნდა გავააქტიუროთ

მეციტრუსეობა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის...

მოცვის კულტურა სოფლის ხვალინდელი დღეა (R)

მოცვის კულტურის გაშენებით დაინტერესებულმა პირებმა...

გურიაში გოჯიბერის გაშენება პერსპექტიულია

არსებობს მცენარეთა ისეთი პერსპექტიული, პოპულარული...

ულამაზესი, "მორჩილი" სურო და ლიანებით გამოხატული სილამაზე

სუროს დეკორატიულობა განსაკუთრებით თვალში საცემი...

როგორ შევინახოთ სათესლედ და სანელებლად გამოსაყენებელი ბოსტნეული

სხვადასხვა ბოსტნეული, განსაკუთრებით, სანელებლები, როგორიცაა...

როგორ ვებრძოლოთ კოღოებს ხალხური მეთოდებით

კოღოები ნამდვილადაა დიდი თავსატეხი. არც...

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...