ქართველები ამერიკაში

ისტორია

ქართველები ამერიკაში

1 აპრ. 2019, 18:24:35

ქართული ემიგრაციის ისტორია XIX საუკუნის შუაწლებიდან იწყება _ ეს რაც დოკუმენტალურად დასტურდება, თორემ ალბათ იქამდეც იქნებოდა უცხოეთში უკეთესი ხვედრის მაძიებელთა გასვლის მცდელობებიც. თუმცა, ქართველთა პირველი მრავალრიცხოვანი გასვლა 1724 წელს მოხდა, როცა მეფე ვახტანგ VI ინტელექტუალური ელიტისაგან შემდგარი ათასკაციანი ამალით რუსეთში ჩავიდა, საიდანაც უკან არავინ დაბრუნებულა.


ეს უდიდესი დარტყმა იყო იმ დროისთვის დასუსტებული ქვეყნისთვის. ქართველთა დიდი პროცენტი, ისევე, როგორც ევროპის სხვა სახელმწიფოების მოქალაქეებისა, ატლანტიკის ოკეანის გადაღმა, ამერიკის შეერთებული შტატებში მიემგზავრებოდა. ვინ იყო პირველი ქართველი ემიგრანტი, დანამდვილებით არავინ იცის. ასევე, ალბათ, ვერასოდეს დავადგენთ ყველა იმ ქართველის ვინაობას, რომელიც ჩავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და საკუთარი წვლილი შეიტანა ამ ქვეყნის აღმშენებლობის საქმეში. ცნობილი ქართველ-ამერიკელი ჟურნალისტი და ექიმი გივი კობახიძე წერდა: "ამერიკა ყოველთვის ანდამატივით იზიდავდა მსოფლიოს მრავალ ხალხებს და რასაკვირველია, არც ქართველებს გამოეპარებოდათ ეს პროცესი მხედველობიდან. მაგრამ თუ სხვა ეროვნებითი შვილები ამერიკაში მიდიოდნენ იქ სამუდამოდ დასახლების მიზნით და მათი დიდი უმრავლესობა მართლაც საბოლოოდ ბუდეს ამერიკაში იკეთებდა, ქართველები ამას თითქმის არასოდეს სჩადიოდნენ... ამერიკაში მიმავალი ქართველები ისევ სამშობლოს უბრუნდებოდნენ და მათმა ახალშენმა ფეხი ვერ მოიკიდა ახალ მიწაზე, არც სიმდიდრე და არც სხვა რამ სიკეთე მათ არ იზიდავდა, სამშობლოსაკენ ლტოლვის გრძნობა ყველა სხვა გრძნობებზე ძლიერი იყო... უცხოეთში რჩებოდნენ ძლიერ ცოტანი და უმეტესად ისინი, რომელნიც ცოლ-შვილს ეკიდებოდნენ და მათ გამო ვეღარ სცილდებოდნენ ახალ სამშობლოს...”

არსებობს ლეგენდა, რომ ქართველებმა ბევრად უფრო ადრე დაადგეს ფეხი ამერიკის კონტინენტს. ეს ლეგენდა ქრისტეფორე კოლუმბის ორი ქართველი მეზღვაურის ძმები მოლაშხიების შესახებაა. თურმე მოლაშხიებს ადგილობრივი ბატონი შემოაკვდათ, ისინი სამეგრელოდან გამოიქცნენ და დიდი ხნის ხეტიალის შემდეგ მოხვდნენ ბასკეთში, სადაც ქრისტეფორე კოლუმბი თავისი ექსპედიციისათვის ძლიერ და ჯანმრთელ ადამიანებს ეძებდა. მოგზაურობის დროს ძმები თურმე თვით კოლუმბის გემზე "სანტა მარიაზე” იმყოფებოდნენ. სხვადასხვა ცნობებით, მოლაშხიების შთამომავლები ცხოვრობენ მეხიკოში და ბასკეთში, აგრეთვე საქართველოში. თუმცა, ეს ამბავი დოკუმენტალურად არ არის დადასტურებული, მაგრამ მაინც ლამაზი ლეგენდაა... ჩვენი თანამემამულეების უმეტესობა უცხოეთში ლუკმა-პურის საშოვნელად მიდიოდა, თუმცა, იყვნენ იდეალისტებიც, რომლებიც დემოკრატიის დასაცავად მიემგზავრებოდნენ ცხრა მთას იქით. ასეთი იყო ალექსანდრე ერისთავი _ მეფის არმიის ოფიცერი, რომელიც ამერიკის სამოქალაქო ომში (1861-65) იბრძოდა. ასევე, გივი კობახიძის თქმით, "იყო იძულებითი, პოლიტიკური მოსაზრებით გამოწვეული შემოსახლება შეერთებულ შტატებში”. მხედველობაში ჰყავდა სასულიერო სემინარიის რექტორის ჩუდეცკის მკვლელი იოსებ ლაღიაშვილი. ასევე, მართლმსაჯულებას გამოექცნენ მომავალი მოჯირითეები ვასო წულაძე და სემ სერგი (მისი ნამდვილი სახელი ჯერჯერობით ვერ დავადგინე), რომელთაც XX საუკუნის დასაწყისში მატარებელი გაძარცვეს, გაიქცნენ ამერიკაში და შეუერთდნენ გურულ მოჯირითეებს. თავდაპირველად საშოვარზე წასული ქართველთა უმრავლესობას გურულები და რაჭველები შეადგენდნენ. ამის პირველი მიზეზი კი გაჭირვება და მცირე მიწიანობა იყო. მაგალითისთვის მოვიყვანთ გურიას. გაზეთ "შრომის” კორესპონდენტის სიტყვით, გურიაში იმის გამო, რომ მიწის მთელი ფონდი, "მცირე ნაწილს გარდა”, მებატონეთა და ხაზინის საკუთრებას წარმოადგენდა, გლეხებს უმიწოდ სული ძვრებოდათ. ერთი ასკანელი გლეხი ჩიოდა: "საღამოს რომ დავწვებით, თავი სხვის მამულში მაქვს და ფეხები კიდევ მეორეში.” ამიტომ გასაკვირი არ ყოფილა გურულების და საერთოდ, დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის საშოვარზე გადინება, ჯერ რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ადგილებში, შემდეგ კი უფრო შორს _ აშშ-ში.
ერთ-ერთი პირველები ამერიკაში გურული მოჯირითეები, ბახველები და ლანჩხუთელები, ჩავიდნენ. მათთან ერთად რაჭველები, რომლებიც კონტრაქტით ამერიკასა და კანადაში მუშაობდნენ. რაჭველების უმრავლესობა კონტრაქტის დასრულების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა, ნაწილმა კი საცხოვრებლად ქალაქი სიეტლი (ვაშინგტონის შტატი) არჩია. გივი კობახიძის თქმით, სიეტლში რეხვიაშვილები რეხონის გვარით დაფუძნდნენ. უცხოეთში გადახვეწილი ქართველთა უმრავლესობა, არისტოკრატი თუ გლეხი, გაჭირვებაში ცხოვრობდა; ბევრმა ცხოვრება რესტორნის მიმტანად, მომვლელად და ტაქსის მძღოლად დაასრულა. მაგრამ ზოგიერთმა მოახერხა ცხოვრება მშვენივრად აეწყო. ქართველ მამაკაცთა ერთი ნაწილი დაქორწინდა მდიდარ და გავლენიან ქალბატონებზე და მათი სიმდიდრის წყალობით შეძლო ფუფუნებაში ეცხოვრა.  უმრავლესობამ საკუთარი ნიჭის წყალობით შეძლო ნულიდან დაეწყო ცხოვრება და ახალ სამშობლოს დიდი ამაგი დასდო: ჯორჯ ბალანჩინი, ალექსანდრე ქართველი, თამარ თუმანიშვილი, გიორგი პაპაშვილი... მათ შესახებ უფრო დეტალურად ქვემოთ გვექნება საუბარი. ისიც უნდა ითქვას, რომ ბევრი ქართველი ემიგრანტების შთამომავალი აღარ ფლობდა მშობლიურ ენას, რა იყო და რა არის ამის მიზეზი, ხასიათი, ზნე-ჩვეულება თუ უცხო ქვეყანასთან შეგუება-ადაპტაციის პოლიტიკა, ძნელი სათქმელია. ამ უცნაურობაზე ყურადღება აქვს გამახვილებული გიორგი პაპაშვილს წიგნში "ყველაფერი შეიძლება მოხდეს”.

თურმე ერთი ქართველი ემიგრანტის შვილი, რომელმაც ქართული არ იცოდა, პაპაშვილს მამის შესახებ უყვებოდა, რომ "...ერთხელ, ათი წლის წინათ, მან განცხადება გაუგზავნა "სან ტელეგრაფს” _"ვუხდი 1000 დოლარს, ვისაც ეცოდინება ჩემი ენაო”. მამამისს ქართველი ადამიანი 30 წლის განმავლობაში არ ენახა. თუმცა, უზარმაზარი თანხის გადახდა აღარ დაჭირვებია, რადგან პაპაშვილს შეხვდა და მათ რამდენიმე დღე ქართულად საუბარში, ქეიფსა და სიმღერაში გაატარეს. 

XX საუკუნის ქართული ემიგრაციის ისტორია ჩრდილოეთ ამერიკაში სამ ეტაპად არის დაყოფილი. ყოველ მათგანს საკუთარი გამომწვევი მიზეზები ჰქონდა. ემიგრანტთა ასაკობრივი, გენდერული და სოციალურ-პოლიტიკური შემადგენლობა თუ განათლების დონეც განსხვავებული იყო. ამიტომაც, მნიშვნელოვნად განსხვავდება მათი ამერიკანიზაციის ხარისხი და ახალ სამშობლოში მიღწეული წარმატებანი და შეტანილი ღვაწლი. შედარებით დიდი ნაკადი ლტოლვილებისა ამერიკაში ჩავიდა საბჭოთა რუსეთის მიერ 1921 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაპყრობის შემდეგ. ეს იყო 200-300 ოჯახი, რომელიც საფრანგეთიდან ამერიკაში გადავიდა. უნდა ითქვას, რომ ბევრ მათგანს არ სჯეროდა რომ ბოლშევიკების პარპაში დიდხანს გასტანდა, ამიტომ, რაც გაიტანეს, იმ იმედით ფლანგავდნენ, რომ სამშობლოში მალე დაბრუნდებოდნენ, მაგრამ მოლოდინი 70 წლით გაიწელა. ბევრი ემიგრანტი, რომელმაც ინგლისურად ერთი სიტყვაც არ იცოდა, მძიმე და გაჭირვებულ ცხოვრებას ეწეოდა. სამშობლოში მათ რაღაც სტატუსი მაინც გააჩნდათ, უცხო მიწაზე კი ისინი ბევრს არაფერს წარმოადგენდნენ, ამიტომაც ბევრი დეპრესიამ და ნოსტალგიამ გადაიყოლა. მათი გაჭირვების კიდევ ერთი მიზეზი ემიგრანტთა შორის პოლიტიკოსთა სიმრავლე იყო, რომლებიც დიდი შეძლებით არ გამოირჩეოდნენ. ემიგრანტთა მეორე ტალღა აშშ-ში მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ წამოვიდა. ესენი უმთავრესად სამხედრო ტყვეები და ევროპაში ომამდე მოხვედრილი ქართველები იყვნენ, რომელთაც ეშინოდათ საბჭოთა რეპრესიული მანქანისა. პირველ და მეორე ტალღას შორის სოციალური განხეთქილება წარმოიშვა, რაც განპირობებული იყო სოციალური ასპექტების გამო, რადგან ომის შემდგომ ამერიკაში ჩადიოდნენ უბრალო ოჯახის წარმომადგენლები, მაშინ, როცა პირველ ტალღაში თავად-აზნაურები სჭარბობდნენ. 20-იან წლებში ჩასული ემიგრანტებისაგან განსხვავებით, ამ ახალმა ლტოლვილებმა სხვადასხვა საქველმოქმედო ორგანიზაციებისაგან, მათ შორის "ქართველთა ასოციაცია აშშ-ში” და  The Tolstoy Foundation დახმარება და თანადგომა მიიღეს.  XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ჩასულ რაჭველებს ჰქონდათ ჩამოყალიბებული ურთიერთდახმარების ერთგვარი სისტემა, რის შედეგად ახალჩამოსულს უადვილდებოდა უცხო ქვეყანასთან და წეს-ჩვეულებებთან ადაპტაცია. თურმე ვანკუვერში მცხოვრებმა 25 რაჭულმა ოჯახმა, დაახლოებით, 200-მა ქართველმა, შეიძინა უზარმაზარი სამსართულიანი სახლი და ერთად დასახლდა. ეს იმ ქართული ტრადიციის გამოძახილი იყო, რაც რაჭველებმა ჩამოიტანეს ახალ მიწაზე. უკვე ოცდაათიანი წლების დასაწყისში კი, როცა ამერიკაში მცხოვრები ქართველთა რაოდენობამ იმრავლა, გადაწყდა ქართული სათვისტომოს დაარსება. ამ საქმეს პავლე კვარაცხელიამ მეუღლითურთ და ვასო კობახიძემ მოჰკიდეს ხელი. მათი თაოსნობით 1931 წელს ნიუ იორკში დაარსდა "ქართული სათვისტომო ამერიკის შეერთებულ შტატებში”. პავლე კვარაცხელია აშშ-ში 1920 წლიდან ცხოვრობდა მოღვაწეობდა. გივი კობახიძეს თქმით: "ბატონი პავლეს უშრეტ ენერგიას, მგზნებარე პატრიოტიზმს და ორგანიზატორულ ნიჭს უნდა ვუმადლოდეთ ქართულიო სათვისტომოს დაარსებას... და იმასაც, რომ სათვისტომო ახლაც განაგრძობს არსებობას, _ იმდენად ფუძემტკიცე იყო ქვაკუთხედი, დადებული მესაძირკვლე პავლე კვარაცხელიას მიერ...” საზოგადოებას საშტატო იუსტიციის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული წესდება ჰქონდა. სათვისტომოს პირველი თავმჯდომარე იყო პავლე კვარაცხელია, ხოლო მდივანი ვანო კობახიძე. ქართული სათვისტომოს დაარსებისა და მომძლავრების საქმეში სხვადასხვა დროს დიდი წვლილი შეიტანა ვასილ დუმბაძემ, გიორგი მაჩაბელმა, არჩილ გურიელმა-ჭყონიამ, კირილე გურგენიძემ, ასლან ყრუაშვილმა, ნიკოლოზ ამილახვარმა და სხვებმა.   ემიგრანტთა მესამე ტალღის გასვლა 90-იან წლებში დაიწყო და ის ახლაც გრძელდება. დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატის მონაცემებით ამჟამად ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაახლოებით 30 ათასიდან 100 ათასამდე საქართველოს მოქალაქე იმყოფება, მათ 85-90%-ს ქალები შედგენენ (ექსპერტთა დაკვირვებით, ქართველ ქალთა დიდი ნაწილი, განსაკუთრებით ახალგაზრდობა, საქართველოში აღარ აპირებს დაბრუნებას, გამოექცნენ რა მძიმე, დამთრგუნველ და არასასურველ პირობებს, მათთვის უფრო ადვილი ხდება ადაპტაცია ახლა გარემოსთან და ამერიკული ცხოვრების წესი უფრო მისაღები ხდება; თუნდაც იგივე "ბოიფრენდის” ინსტიტუტიც, რაც საქართველოსთვის, განსაკუთრებით კი პროვინციებისთვის ჯერ კიდევ უცხო ხილია. იქმნება ახალი შერეული ოჯახები და ასეთ ოჯახებში დაბადებული ბავშვების ამერიკანიზაცია არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს, თუ მშობლები კიდევ ინარჩუნებენ ეროვნულ იდენტურობას, ძალიან ხშირად შვილებმა ქართული არ იციან და თავს ამერიკელებად თვლიან).  ქართველთა რაოდენობის ზრდა უმთავრესად არალეგალურ ემიგრანტების ხარჯზე მოდის, აქედან გამომდინარე ზუსტად იმის თქმა, თუ რამდენი ქართველია ახლა აშშ-ში, ძნელია. მაგალითად, 1991-1996 წლებში ამერიკის მოქალაქეობა მიიღო საქართველოდან ჩასულმა 1834-მა ადამიანმა, 1997 წელს _ 425-მა, 1998 წელს _ 100-მა. ეს წვეთია ზღვაში, თუ გავითვალისწინებთ რომ 1965-2000 წლებში აშშ-ში 23 მილიონი ემიგრანტი ჩავიდა, თითქმის იმდენივე რამდენიც ემიგრანტული ბუმის დროს, 1880-1920 წლებში. ქართველთა უმეტესობა თავმოყრილია ნიუ იორკის, ჯორჯიისა და ნიუ ჯერსის შტატებში, ასევე მრავლად არიან ემიგრანტები სან ფრანცისკოში, სადაც დაარსებულია ქართველთა სათვისტომო, რომლის ძირითად ნაწილს 1993 წლიდან ემიგრაციის მესამე ტალღის წარმომადგენლები შეადგენენ.  მრავალი ქართველისთვის ამერიკის შეერთებული შტატები მეორე სამშობლოდ იქცა, სადაც ბევრმა შეძლო განეხორციელებინა "ამერიკული ოცნება” და გამხდარიყო ქვეყნის სამაგალითო და სახელოვანი მოქალაქე. ქართველები მადლიერნი იყვნენ და არიან ახალი ქვეყნისა, რომელმაც გაჭირვების ჟამს დახმარების ხელი გაუწოდა და შეიფარა. მაგრამ ვალში არც ქართველები დარჩენილან და უამრავმა ამერიკელმა ქართველმა დიდი ღვაწლი დასდო ამერიკას. ასევე მრავალი სახელოვანი ქართველი ამერიკაში დაიბადა. როგორც სიმონ სიდამონ-ერისთავი ამერიკაში გაჩენილი საკუთარი ორი შვილის შესახებ წერდა: "გულით ისევ ქართველი დავრჩი... ჩემ ახალ სამშობლოს მე ფასდაუდებელი საჩუქარი გავუკეთე ქართული სისხლის ორი მკვიდრი მოქალაქის სახით”. დღესაც, ისევე როგორც გასული ასი წლის განმავლობაში, ბევრი ქართველი გაჭირვებას გაურბის და ამერიკაში მიემგზავრება. სამწუხაროდ, ამ დროს ხდება ე.წ. "ტვინის გადინება” ანუ საუკეთესო სპეციალისტების, მეცნიერების, ხელოვნების მოღვაწეთა გასვლა საქართველოდან, რაც თავისთავად აუნაზღაურებელ დანაკლისს აყენებს ჩვენს ისედაც მცირერიცხოვან ერს და ქვეყანას. ემიგრაციის შემცირება კი თუნდაც ისეთ სასურველ ქვეყანაში, როგორიც ამერიკაა, იმ შემთხვევაში მოხდება, თუ საქართველოში აღარ იქნება დაძაბული სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური სახის კატაკლიზმები.




 ახალი ამბები
  • "საქმე გვაქვს „ჩასაფრებული ადამიანის“ კლასიკურ შემთხვევასთან" _ ცერცვაძე ჟამურაშვილს პასუხობსინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრის გენერალურმა დირექტორმა, პროფესორმა თენგიზ ცერცვაძემ გერმანიაში მომუშავე ქართველი ექიმის, თამარ ჟამურაშვილის საპასუხოდ წერილი გამოაქვეყნა. წერილში ცერცვაძე ჟამურაშვილს აკრიტიკებს საქართველოს ჰოსპიტალურ სექტორთან დაკავშირებით გამოთქმული უარყოფითი შეფასების გამო და აცხადებს, რომ მისი პოზიცია “ჩასაფრებული” ადამიანის პოზიციაა. 22 მაისს რადიო თავისუფლებამ გამოაქვეყნა ინტერვიუ გერმანიაში მომუშავე ქართველ ექიმთან ქ-ნ თამარ ჟამურაშვილთან. ინტერვიუს წამძღვარებული აქვს წინასიტყვაობა, რომ „თამარი გერმანიის გარდა საქართველოზეც ფიქრობს და ამბობს, რომ დრო, როცა მთელი ქვეყნის მოსახლეობა რეკომენდაციებს ასრულებდა და სახლში რჩებოდა, საქართველოს სამედიცინო სექტორის გასაძლიერებლად არ ყოფილა გამოყენებული და თუ შემოდგომისთვის მაინც არ დავიჭერთ თადარიგს, მეორე ჯერზეც გამართლების იმედად მოგვიწევს ყოფნა“ . რატომღაც, სამწუხაროდ, შეიმჩნევა ერთი ტენდენცია. უცხოეთში სამუშაოდ წასული ქართველი ექიმების ნაწილი, საბედნიეროდ მხოლოდ ერთი ნაწილი, ცდილობს დააკნინოს და ნეგატიურ ჭრილში წარმოაჩინოს ქართული მედიცინა და მისი მიღწევები. არადა, ეს ყოველთვის სამართლიანი არ არის. მართალია, ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების უმრავლესობა საქართველოზე ეკონომიკურად ბევრად უფრო ძლიერია და ბევრად უფრო ძლიერი და გამართული ჯანდაცვის სისტემაც აქვთ, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ ქართულ მედიცინაში არაფერი ღირებული არ არის, მაღალი დონის სპეციალისტები არა გვყავს და ა.შ. არაიშვიათად უცხოეთში სამუშაოდ წასული ექიმები, სულაც არ გამოირჩევიან მაღალი დონით და თავიანთი ცოდნით და პროფესიონალიზმით არაფრით სჯობიან ქართველ კოლეგებს. ვფიქრობთ, ქ-ნი თამარი, ბ-ნი იაგო ფრანგიშვილის და სხვა მსგავსი ექსპონატებისაგან განსხვავებით, ნამდვილად კარგი პროფესიონალია. იგი კარგად აღწერს გერმანიის ჯანდაცვის სისტემის COVID-19-თან საპასუხო ღონისძიებების მაღალ დონეს და ეფექტიანობას და ასევე ობიექტურად აფასებს და კარგ შეფასებას აძლევს საქართველოს ეპიდსაწინააღმდეგო სამსახურის მუშაობას, მაგრამ ჩვენთვის უცნობი მიზეზების გამო უკიდურესად ნეგატიურად და თან ყოველგვარი არგუმენტების გარეშე აფასებს საქართველოს ჰოსპიტალურ სექტორს და უაპელაციოდ ამბობს, „გაგვიმართლა, ძალიან გაგვიმართლა, რომ ასეთი ცოტა რაოდენობის კრიტიკული შემთხვევები გვქონდა“, თორემ შავ დღეში აღმოვჩნდებოდითო. ქ-ნი თამარი ხაზს უსვამს აგრეთვე საქართველოში მედპერსონალის ინფიცირების დიდ რაოდენობას, რასაც ასევე ჰოსპიტალური სექტორის მომზადების დაბალი დონით ხსნის. მე მინდა შევახსენო ქ-ნ თამარს ზოგიერთი ციფრები: გერმანიას, რომელიც მართლაც ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულად ითვლება ევროპაში COVID-19-თან ბრძოლის საქმეში, სადღეისოდ ჰყავს 183 294 COVID-19-ით ავადმყოფი და 8 600 გარდაცვლილი, რაც დადასტურებული შემთხვევების 4,69%-ს შეადგენს. საქართველოს ჰყავს 783 ავადმყოფი და მხოლოდ 12 (თორმეტი) გარდაცვლილი, რაც დადასტურებული შემთხვევების 1,53%-ს შეადგენს. თუ ამ ციფრებს გადავიანგარიშებთ ერთ მილიონ მოსახლეზე, მივიღებთ, რომ გერმანიას ჰყავს 2 208 COVID-19-ით ავადმყოფი და - 104 გარდაცვლილი, ხოლო საქართველოს ჰყავს 196 ჩOVID-19-ით ავადმყოფი (11-ჯერ ნაკლები, ვიდრე გერმანიას) და მხოლოდ 3 გარდაცვლილი (34-ჯერ ნაკლები, ვიდრე გერმანიას). სხვანაირად რომ ვთქვათ, საქართველოზე შეუდარებლად უფრო ძლიერ გერმანიას რეალურად ერთ მილიონ მოსახლეზე საქართველოზე 11-ჯერ მეტი COVID-19-ით ავადმყოფი და 34-ჯერ მეტი გარდაცვლილი ჰყავს. აღარაფერს ვამბობ ევროპის იმ ქვეყნებზე (ინგლისი, საფრანგეთი, იტალია და სხვ.), სადაც გარდაცვლილთა რიცხვი 10-დან 19%-მდეა. რაც შეეხება ინფიცირებულ მედპერსონალს, საქართველოს მართლაც ჰყავს 96 COVID-19-ით ინფიცირებული სამედიცინო მუშაკი (ერთ მილიონ მოსახლეზე 24). მაშინ, როცა გერმანიას 10 000-ზე მეტი ინფიცირებული სამედიცინო მუშაკი ჰყავს (ერთ მილიონ მოსახლეზე 120-ზე მეტი). ანუ, საქართველოზე სულ ცოტა 5-ჯერ მეტი. ეს მაშინ, როდესაც გერმანიის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა შეუდარებლად უფრო ძლიერია. აი, ამას ჰქვია, რომ „კაცი საკუთარ თვალში დირეს ვერ ხედავს და სხვის თვალში კი ბეწვსაც ამჩნევსო“. გერმანიასთან შედარებას რომ თავი დავანებოთ, ჯანმო-ს მონაცემებით მსოფლიოში მედპერსონალზე მოდის COVID-19-ის ყველა დადასტურებული შემთხვევის, დაახლოებით 20%. მაშინ, როდესაც საქართველოში ინფიცირებული სამედიცინო მუშაკები დადასტურებული შემთხვევების მხოლოდ 12,6%-ს შეადგენს. აი ასეთია ობიექტური რეალობა და თუ ქ-ნ თამარს მართლა სჯერა, რომ ეს ყველაფერი მხოლოდ გამართლების და თან ძალიან გამართლების შედეგია, მისი ნებაა, „ნეტარ არიან მორწმუნენი“. რაც შეხება ავადმყოფების სიმძიმეს - საქართველოში 783 დადასტურებული შემთხვევიდან 101 ავადმყოფი იყო მძიმე, ხოლო 39 ავადმყოფი - კრიტიკულად მძიმე და მათგან მხოლოდ 12 გარდაიცვალა. ამასთან, მათ რიცხვში შედის ის ავადმყოფებიც, რომლებსაც COVID-19 ჰქონდათ, მაგრამ რეალურად სხვა თანმხლები დაავადებისგან (მაგ. ინსულტისგან) გარდაიცვალნენ, ხოლო 2 ავადმყოფი გარდაცვალებისას სულაც უკვე ვირუსნეგატიურები იყვნენ და მაინც COVID-19-ისგან გარდაცვალებულად ჩაითვალნენ. ანუ, საქართველო ზეპატიოსნად ითვლის COVID-19-ისგან გარდაცვალებულ პირებს, მაშინ როდესაც ყველა ქვეყანა ასე სულაც არ იქცევა. საინტერესოა, საიდან იცის ქ-ნმა თამარმა, რომ საქართველოს ჰოსპიტალური სექტორი, მისი სტაფი სრულიად მოუმზადებელი და გაუმართავი შეხვდა COVID-19-ის პანდემიას?! რასაც იგი არაერთგზის შესაშური დაჟინებით იმეორებს. მაშინ, როცა შედეგები საპირისპიროს მეტყველებს. სინამდვილეში საქართველოში სწორედ ჰოსპიტალური სექტორი მუშაობდა საათივით გამართულად. პაციენტების კვლევის და ნაკადების მოძრაობის ალგორითმები და პროტოკოლები იყო ოპტიმალური: სასწრაფო_სპეციალურად მომზადებული ოჯახის ექიმი_ე.წ. ცხელების ცენტრი _ COVID ცენტრი. არცერთი პაციენტი 1 საათიც კი არ მდგარა რიგში და არ დარჩენილა მაღალკვალიფიციური მომსახურების გარეშე. COVID-ის დიაგნოზი ისმებოდა მაქსიმუმ 12 საათში, ხოლო COVID ცენტრებში პაციენტებს მკურნალობენ უმაღლესი საერთაშორისო სტანდარტებით. ეს ეხება როგორც სიმპტომურ და დამხმარე მკურნალობას, ისე პათოგენეზურ მკურნალობას და ინოვაციურ მიდგომებს - პლაქვენილი, ლოპინავირ/რიტონავირი, ტოცილიზუმაბი, კონვალესცენტების პლაზმის გადასხმა, პლაზმაფერეზი, ექსტრაკორპორალური „სისხლის გაწმენდა“ სხვადასხვა სორბენტების გამოყენებით და სხვ. სხვათაშორის პლაქვენილზე საქართველოში არცერთი სერიოზული გვერდითი მოვლენა არ დაფიქსირებულა. ამასთან, მსოფლიოს ბევრი წამყვანი ქვეყნისგან განსხვავებით, საქართველოში დროულად მოხდა L და H ტიპების გამიჯვნა და არასაჭირო ინტუბაციების თავიდან აცილება, რაც სავარაუდოდ პოზიტიურად აისახა გარდაცვლილთა რაოდენობაზე. სხვათაშორის, როდესაც ჩვენ საქართველოში COVID-19-თან წარმატებული ბრძოლის შედეგებს ვდებთ, გაღიზიანებული ოპონენტები ხშირად გვეკითხებიან - „ესე იგი, თქვენ გინდათ თქვათ, რომ დასავლეთის განვითარებულ ქვეყნებზე უფრო ძლიერი ჯანდაცვის სისტემა აქვთ“. არამცდა არამც, სამწუხაროდ, ეს ასე არ არის. ჩვენი ჯანდაცვის სისტემა მთლიანობაში გაცილებით უფრო სუსტია, მაგრამ ეს არ გამორიცხავს, რომ ცალკეულ სეგმენტებში ჩვენ შეიძლება უფრო წარმატებულები ვიყოთ და ამის შესანიშნავი მაგალითია ის, რომ აშშ დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა და კომპანია GILEAD-მა მსოფლიოს 200-ზე მეტი ქვეყნიდან C ჰეპატიტის ელიმინაციისათვის პირველ სამოდელი ქვეყანად სწორედ საქართველო აირჩიეს და არც შემცდარან, ან თუნდაც ის, რომ საქართველოში აივ/შიდსით სიკვდილობის მაჩვენებელი 2.5 ჯერ ნაკლებია, ვიდრე საშუალოდ მსოფლიოში და 2-ჯერ ნაკლები, ვიდრე აშშ-ში. ასეთი მაგალითების მოყვანა კიდევ შეიძლება. ქ-ნი თამარი იმასაც ამბობს, რომ საქართველოში COVID-19-ის გავრცელება გვიან დაიწყო, თორემ იანვარში რომ დაწყებულიყო, სავალალო შედეგები გვექნებოდაო. მოკლედ, აღარ იცის რა თქვას. ამის საპასუხოდ ერთ მაგალითს მოვიყვან. საქართველოში COVID-19-ის პირველი შემთხვევა ა.წ. 26 თებერვალს დაფიქსირდა და სადღეისოდ 783 ავადმყოფი და 12 გარდაცვლილი (1.53%) გვყავს. ხოლო ევროპის ერთ-ერთ სამაგალითო ქვეყანაში - ნიდერლანდებში COVID-19-ის პირველი შემთხვევა ა.წ. 27 თებერვალს დაფიქსირდა, მაგრამ მათ სადღეისოდ 46 422 ავადმყოფი და 5 956 გარდაცვლილი (12,83%) ჰყავთ. ასეთი მაგალითები სხვაც ბევრია. ასე, რომ ჩვენ მიღწეული შედეგებით, რა თქმა უნდა, ზედმეტად არ უნდა გავთამამდეთ და თვითკმაყოფილებას არ უნდა მივეცეთ, მაგრამ არც ის იქნება სწორი, რომ მუდმივად არასრულფასოვნების კომპლექსით ვიყოთ შეპყრობილი და მიგვაჩნდეს, რომ უცხოეთის ქვეყნებთან შედარებით ჩვენთან ყველაფერი უფრო ცუდად კეთდება. ზედმეტად მიმაჩნია იმის გამეორება, რომ ყველა საერთაშორისო ინსტიტუციები და ავტორიტეტული ლიდერები გაეროთი და ჯანმო-თი დაწყებული და აშშ-ს პრეზიდენტით და Washington POST-ით დამთავრებული, საქართველოს COVID-19-თან ბრძოლაში ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ქვეყნად მიიჩნევენ. ქ-ნი თამარი არ ტოვებს ისეთი პიროვნების შთაბეჭდილებას, რომელიც კარგს და ცუდს ერთმანეთისგან ვერ არჩევს. მაშინ რატომ დასჭირდა მას საქართველოს ჰოსპიტალური სექტორის უკიდურესად ნეგატიურად და ტენდენციურად წარმოჩენა? ვფიქრობთ, მიზეზები ყველასთვის გასაგებია. საქმე გვაქვს „ჩასაფრებული ადამიანის“ კლასიკურ შემთხვევასთან. სხვათაშორის, ნიშანდობლივია, რომ ქ-ნი თამარი ძალიან გაახალისა (მისივე სიტყვებით) იმ დაუდასტურებულმა შეტყობინებამ, რომ მარნეულში სამარშრუტო ტაქსის მძღოლმა მგზავრებს პირბადეები ათხოვა და ჩასვლისას უკან დააბრუნებინა. ამის გაკეთება ცხადია, არ შეიძლება, მაგრამ სამწუხარო ის არის, რომ ქ-ნი თამარი საქართველოში მხოლოდ ნეგატიური ფაქტების წარმოჩენითაა დაკავებული და ძალიან „უტყდება“. და ბოლოს, ქ-ნო თამარ! გერმანია დიდი ქვეყანაა და COVID-19-ს ისევე, როგორც ნებისმიერ სხვა გამოწვევას იგი უთქვენოდაც გაუმკლავდება. დასაფასებელი ის არის, როცა ამას საქართველოსნაირი ეკონომიკურად შეზღუდული შესაძლებლობების ქვეყანა აკეთებს და თან ძალიან დიდი ... ...
  • რატომ არ მიეწოდება საგურამოს მოსახლეობას ელექტრო ენერგია და გაზისაგურამოს მოსახლეობას ამ დროისთვის არც გაზი და არც ელექტროენერგია არ მიეწოდება. ამის შესახებ ადგილობრივმა მოსახლეობამ „გურია ნიუსს“ აცნობა. როგორც ჩვენთვის ცნობილია, გაზის შეწყვეტა მოსახლეობისთვის გაზსადენის მილზე მომხდარმა დაზიანებამ გამოიწვია. საგურამოს ადმინისტრაციული ერთეულის წარმომადგენლის, ბადრი უნდილაშვილის თქმით, ელექტროენერგიის გათიშვას კავშირი ბუნებრივი აირის მილის დაზიანებასთან არ აქვს. „დაზიანდა გაზის მილი სადღაც და გამშვები აყენია საგურამოში, რის გამოც შეწყდა გაზი, რომ გააკეთონ. ელექტროენერგიის გათიშვა კი  ავარიულად მოხდა და მალე ჩაირთვება“,_ გვითხრა უნდილაშვილმა. როგორც "ენერგო პრო ჯორჯიას" მიერ აბონენტებისთვის გაგზავნილ შეტყობინებაშია ნათქვამი, ელექტრო ენერგიის შეწყვეტა ქსელში ავარიულმა დაზიანებამ გამოიწვია. მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები. აღდგენის სავარაუდო დროდ კი 22:00 საათი ... ...
  • ავტოავარია ოზურგეთში _ გარდაცვლილია 60 წლამდე ასაკის ქალბატონი, მძღოლი კი მიიმალაახლახან ოზურგეთში, პეტრიწისქუჩაზე, ტრაგიკულად დასრულდა ავტოავარია. ავტომანქანის მძღოლი, რომელიც ქუჩის კუთხეში მდგარ ქალბატონს დაეჯახა ადგილიდან მიიმალა. ქალატონი კი გარდაიცვალა. ადგილზე მობილიზებულია პოლიცია. შსს-ს ინფორმაციით, საქმე აღძრულია და გამოძიება მიმდინარეობს სისხლის სამართლის კოდექსის 267-ე ... ...
  • „აივანზე ჩამომხრჩვალი იპოვეს“ – 16 წლის მოზარდმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულასაზარელი ტრაგედია მოხდა გორში - სოფელ ახალშენში 16 წლის მოზარდმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. როგორც „გურია ნიუსს“ მერის წარმომადგენელმა აღნიშნულ თემში, დავით ცერცვაძემ განუცხადა, გოგონა  გარდაცვლილი დღეს დილით, საკუთარ სახლში აივანზე იპოვეს. რა გახდა სუიციდის მიზეზი ... ...
  • წვიმა, სეტყვა, ძლიერი ქარი, ზღვაზე ღელვა- გაფრთხილება ამინდის შესახებგარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, 2 ივნისს, დღის ბოლოდან 4 ივნისის დილამდე და 4 ივნისის საღამოდან 6 ივნისის დილამდე საქართველოში მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა ელჭექით, ზოგან ძლიერი, შესაძლებელია სეტყვა, იქროლებს დასავლეთის მიმართულების ძლიერი ქარი, ზღვაზე შესაძლებელია 2-3 ბალიანი ღელვა. მოსალოდნელმა ძლიერმა ნალექებმა შესაძლებელია საქართველოს მდინარეებზე წყლის დონეების მნიშვნელოვანი მატება და პატარა მდინარეებზე წყალმოვარდნები გამოიწვიოს.ქვეყნის მთიან ზონებში შესაძლოა მეწყრულ-ღვარცოფული პროცესების ჩასახვა-გააქტიურება ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...