ქართველი ყაჩაღი ქალი, რომლითაც უცხოური პრესა დაინტერესდა

ისტორია

ქართველი ყაჩაღი ქალი, რომლითაც უცხოური პრესა დაინტერესდა

2019 თებ 22 15:03:49

“გურია ნიუსის” მკითხველს რამდენიმე წლის წინ მეგრელი ყაჩაღი ქალის, ბარბარა დანელიას შესახებ პატარა ცნობა მივაწოდეთ (2016, 2 სექტემბერი). ახლა კი უფრო ვრცელ წერილს გთავაზობთ.

ამერიკელი ყაჩაღები საქვეყნოდაა ცნობილი - ამას მრავალი ფაქტორი უწყობდა ხელს: ძლიერი ქვეყანა, რომლისკენაც მთელი მსოფლიოს ყურადღება იყო მიპყრობილი (დღემდე ასეა), მთელ მსოფლიოში გავრცელებული ამერიკული ბულვარული რომანები ბანდიტებსა და ველური დასავლეთის გმირების შესახებ, ბაფალო ბილ ქოუდის ველური დასავლეთის შოუ, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ბანდიტის და ქაუბოის რომანტიულ იმიჯს, დანარჩენი კი კინემატოგრაფმა გააკეთა. შედარებისათვის, ავსტრალიელებსაც ჰყავდათ განთქმული ყაჩაღები (ნედ ქელი, ,,ცოფიანი ძაღლი” მორგანი, ბენ ჰოლი და სხვები), მაგრამ ინფორმაციის და რეკლამის ნაკლებობის გამო ისინი მხოლიდ საკუთარ სამშობლოში იყვნენ ცნობილნი.

ქართველი ყაჩაღების, ბანდიტებისა და ტერორისტების შესახებ, რომლებიც თავისი თავგადასავლებით არაფრით ჩამოუვარდებიან, თუ არა ჯაბნიან კიდევაც, ამერიკელ და ავსტრალიელ თანამოძმეებს, თითქმის არავინ არაფერი იცის. ზოგიერთი გამონაკლისის გარდა - ალბათ პირველი ქართველი ყაჩაღი, რომლითაც უცხოური პრესა დაინტერესდა იყო ბარბარა დანელია 

1898 წლის 16 ოქტომბრის ,,ნიუ იორკ თაიმსმა” სტატია მიუძღვნა მეგრელ ყაჩაღ ქალს ბარბარა დანელიას, რომელიც თურმე შიშის ზარს სცემდა არა მარტო სამეგრელოს, არამედ იმერეთსაც. იმ ხანებში, ⅩXI-XⅨ საუკუნის მიწურულს, გურიაში ფირალური მოძრაობა დროებით ჩაწყნარდა, მეზობელ რეგიონებში კი, ამერიკული გაზეთის მიხედვით, სისხლიანი ძარცვა_გლეჯა მიმდინარეობდა. დანელია აღწერილია, როგორც უბადლო ცხენოსანი და ჩუბინი, რომელიც რუსულ ვერცხლის მონეტას, ,,რომელიც ჩვენი ექვსი პენსის მონეტაზე უფრო მცირეა”, შორი მანძილიდან ახვედრებდა ტყვიას. ამასვე ადასტურებს ქართული ,,ცნობის ფურცელი” (1898, 706): ,,ცხენზე ჯდომა იცოდა საოცარი, იარაღსაც ხმარობდა როგორც კარგი მეომარი... მისი ბღვრიალა თვალები უნებლიედ კაცს შეაშინებდა”.

,,ნიუ იორკ თაიმსის” და სხვა უცხოური გაზეთების მიერ ის გამოყვანილია ნამდვილ ,,რობინ ჰუდად”, რომელიც თურმე კაცის ტანსაცმელში გამოწყობილი მხოლოდ მდიდრებს ძარცვავდა. ,,ღარიბ მოგზაურებს არავითარი საშიშროება არ ელით ბარბარასაგან, _ წერდა გაზეთი _ რადგან ის ძალიან ხელგაშლილი და გულკეთილია”. ქართული გაზეთი ,,ცნობის ფურცელი” (1898, # 623) კი მას აუგად მოიხსენიებს, როგორც ყაჩაღს, რომელიც ,,თითქმის ათ წელიწადზე მეტია... ქურდობს და ყაჩაღობს... რამდენი თავმომწონე ყმაწვილები ჩამოუხტუნებია ცხენიდან და გაუძარცვავს, რამდენი ავქალობა ჩაუდენია და სასამართლოებში ჰქონია საქმე, მაგრამ ყოველთვის გამომძვრალა.”

გაზეთი The Philipsburg Mail (1899) ბარბარა დანელიას ადარებდა ცნობილს ამერიკელ ყაჩაღ ქალბატონს დორა კოქსს - ,,ყველაზე ცნობილ კანონგარეშე ქალს, რომელსაც უცხოვრია ოკლაჰომაში”. (Re-Dressing America’s Frontier Past By Peter Boag)  საინტერესოა, რომ კოქსის და დანელიას ბიოგრაფიები წააგავენ ერთნანეთს თავზეხელაღებული და საოცარი თავგადასავლებით: ისინი ერთი და იმავე წლებში ,,მოღვაწეობდნენ”. ორივე ატარებდა კაცის სამოსს, ძარცვავდა მგზავრებს, იპარავდა ცხენებს და ციხიდან იყო რამდენჯერმე გამოქცეული. ერთხელ როცა ციხეში ისხდნენ, დანელიამ და კოქსმაც, თავი შეაყვარეს ციხის დარაჯებს და მათი საშუალებით დააღწიეს საპყრობილეს. ერთმა უცხოურმა გაზეთმა მას Bandit Queen ბანდიტი - დედოფალი - შეარქვა და სწორედ ასე ეძახდნენ სახელგანთქმულ ბანდიტ ქალს ბელ სტარს და ზოგიერთ სხვა ყაჩაღ ქალბატონს ამერიკის  ,,ველურ” დასავლეთში.

თურმე ძარცვისას დანელია თავაზიანად ექცეოდა მსხვერპლს, ყოფილა შემთხვევა ღვინოსც კი შეუთავაზებია. თუმცა მას ხელი სისხლში ჰქონია გასვრილი: ერთხელ მას დაედევნა პოლიციელი ერისთავი, რომელთანაც შეტაკება მოსვლია და ეს უკანასკნელი დაღუპულა.

როგორც წესი ყაჩაღის დასასრული ეს ძალადობრივი სიკვდილია სახრჩობელაზე ან ტყვიით. ასევე დასრულდა,,ლომ-კაცა-ქალი” ბარბარა დანელიას ცხოვრება, რომელიც იმ დროს იქნებოდა 35-40 წლის, შვილების პატრონი: ,,საბრალო საქურდლად წასულა, მაგრამ გაუგეს და მოკლეს.” თურმე ის იძახდა, რომ ,,მე უნდა მოვკვდე ვაჟკაცურადო, გამგმირავს ოდესმე თოფ-ხმალ-ხანჯალი და მოულოდნელად შეიტყობს ყველა ჩემს სიკვდილსო”, რაც აღსრულდა კიდევაც.




 ახალი ამბები
  • მიხეილ ბატიაშვილი: ლადო აფხაზავა გამარჯვებულია, გამარჯვებულები ვართ ყველანი“ჩვენს ქვეყანას ჰყავს ლადო აფხაზავა და სწორედ მის გამო უდიდესი სიამაყის გრძნობა მაქვს მე და დარწმუნებული ვარ თითოეულ ქართველს. რა თქმა უნდა, ის გამარჯვებულია, გამარჯვებულები ვართ ჩვენ ყველანი, ყველა მასწავლებელი, მთელი საქართველო. დღეს ლადო მსოფლიოს 179 ქვეყნის 10 000 აპლიკანტიდან შერჩეულ 10 საუკეთესო მასწავლებელთან ერთად იდგა სცენაზე. აქ, განათლების გლობალურ ფორუმზე, საკუთარი უნიკალურობით, მსოფლიოს მან კიდევ ერთხელ გააცნო საქართველო! დიდი მადლობა მას მთელი საქართველოს სახელით, ვულოცავ კიდევ ერთხელ ამ დიდ მიღწევას, წინ კიდევ ბევრი გამარჯვებაა." _ განაცხადა განათლების მინისტრმა მიხეილ ბატიაშვილმა. დღეს, დუბაიში, განათლებისა და უნარების გლობალურ ფორუმზე „Global Teacher 2019“-ის გამარჯვებული პედაგოგი გამოვლინდა. გამარჯვებული გახდა პიტერ ტაბიჩი, მასწავლებელი კენიიდან.  2019 წლის მსოფლიოს საუკეთესო მასწავლებლის 10 ფინალისტს შორის, წელს ქართველი პედაგოგი – ლადო აფხაზავა მოხვდა. ფინალისტები 179 ქვეყნის 10 000 განაცხადიდან შეირჩნენ. ლადო აფხაზავას მხარდასაჭერად დუბაიში საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი, მიხეილ ბატიაშვილი იმყოფებოდა. დაჯილდოების ცერემონიის დასრულების შემდეგ, მინისტრმა პირადად მიულოცა მას მსოფლიოს 10 საუკეთესო მასწავლებელთა შორის მოხვედრა და სამომავლო საქმიანობაში წარმატება ... ...
  • მასწავლებლის გლობალური ჯილდოს მფლობელი კენიელი პედაგოგი გახდაკენიელი პედაგოგი პიტერ ტაბიჩი მასწავლებლის გლობალური ჯილდოს მფლობელი გახდა. "პიტერი ასწავლის სოფელ პვანის სკოლაში, კენიის ცენტრისგან მოშორებულ ღარიბ რეგიონში, სადაც გვალვა და შიმშილობა ჩვეული მოვლენაა. პიტერის მოსწავლეების 95 პროცენტი სიღარიბეში ცხოვრობს, თითქმის ყოველი მესამე მოსწავლე ობოლია, ან მხოლოდ ერთი მშობელი ჰყავს, ბევრ მათგანს კი სახლში საჭმელი არ აქვს. ნარკოტიკების მოხმარება, არასრულწლოვანთა ფეხმძიმობა და ქორწინება, სკოლის მიტოვება ადრეულ ასაკში და თვითმკვლელობები ამ რეგიონში ხშირად ხდება. პიტერი სკოლაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს ასწავლის და თავისი ყოველთვიური შემოსავლის 80 პროცენტს ღარიბების დასახმარებლად ხარჯავს. შეცვალო სკოლა, სადაც მხოლოდ ერთი კომპიუტერია, ცუდი ინტერნეტი და 58 მოსწავლეზე მხოლოდ ერთი მასწავლებელი მოდის, იოლი ამოცანა არ არის, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ მოსწავლეებმა, სკოლამდე რომ მიაღწიონ, 7 კილომეტრი უნდა გაიარონ ფეხით გზაზე, რომელიც წვიმის სეზონზე გაუვალი ხდება. პიტერმა შექმნა ტალანტებისა და სამეცნიერო კლუბები სკოლაში, ეხმარებოდა მოსწავლეებს კვლევითი პროექტების შექმნაში. კენიის სამეცნიერო-ტექნიკურ ბაზრობაზე პიტერის მოსწავლეებმა წარადგინეს მათ მიერ შექმნილი მოწყობილობა, რომლის საშუალებითაც სმენა და მხედველობადაქვეითებულ ადამიანებს საშუალება ეძლევათ გაზომონ საგნები. პეტერის მოსწავლეებმა მიიღეს ჯილდო ქიმიკოსთა სამეფო საზოგადოებიდან, მას შემდეგ, რაც გამოიყენეს ადგილობრივი მცენარე ელექტროენერგიის მისაღებად. ამჟამად პიტერის სკოლის მათემატიკოსთა გუნდი ემზადება საერთაშორისო სამეცნიერო-ტექნიკური გამოფენისთვის, რომელიც წელს, არიზონაში, აშშ-ში გაიმართება. პიტერი და მისი კოლეგები დასვენების დღეებში ინდივიდუალურ გაკვეთილებს უტარებენ ბავშვებს ღარიბი ოჯახებიდან. სამი წლის განმავლობაში სკოლაში მოსწავლეების რაოდენობა გაორმაგდა, დისციპლინის დარღვევის შემთხვევები კვირაში 30-დან სამამდე შემცირდა. იტერი ასწავლის სოფელ პვანის სკოლაში, კენიის ცენტრისგან მოშორებულ ღარიბ რეგიონში, სადაც გვალვა და შიმშილობა ჩვეული მოვლენაა. პიტერის მოსწავლეების 95 პროცენტი სიღარიბეში ცხოვრობს, თითქმის ყოველი მესამე მოსწავლე ობოლია, ან მხოლოდ ერთი მშობელი ჰყავს, ბევრ მათგანს კი სახლში საჭმელი არ აქვს. ნარკოტიკების მოხმარება, არასრულწლოვანთა ფეხმძიმობა და ქორწინება, სკოლის მიტოვება ადრეულ ასაკში და თვითმკვლელობები ამ რეგიონში ხშირად ხდება. პიტერი სკოლაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს ასწავლის და თავისი ყოველთვიური შემოსავლის 80 პროცენტს ღარიბების დასახმარებლად ხარჯავს", _ წერს მასზე "ბათუმელები". პიტერმა ჯილდოდ მილიონი დოლარი მიიღო. ამ კონკურსზე წელს პირველად მონაწილეობდა საქართველო, რომლის წარმომადგენელი, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიბათის სამოქალაქო განათლების პედაგოგი ლადო აფხაზავა მსოფლიოს საუკეთესო ათ მასწავლებელში დასახელდა და დღეს, დუბაიში, დაჯილდოების ცერემონიალზე იმყოფებოდა. ლადომ მოახერხა და ორი დღის განმავლობაში, მსოფლიოს საქართველო სხვა კუთხით გააცნო _ იქ მყოფ კოლეგებს საკუთარი გამოცდილებაც გაუზიარა და მასტერკლაებიც ჩაატარა. "მე კი ყველაფერს გავაკეთებ, მაგრამ მე ხომ უკვე გამარჯვებული ვარ, რადგან დამარცხებული ამ კონკურს არასდროს ჰყოლია", _ ეს გზავნილი საქართველოს საუკეთესო მასწავლებლის ტიტულის მფლობელმა, ლადო აფხაზავამ მის გულშემატკივრებს გუშინ გამოუგზავნა. ამავე თემაზე: რა ხდება დუბაიში მასწავლებლის გლობალური ჯილდოს გამარჯვებულის დასახელებამდე (ვიდეო) "მილიონი ჩემთვის არ მინდა" _ 24 მარტს მსოფლიოს საუკეთესო მასწავლებელი გამოვლინდება „ჩემი ქორწინების დღეს დედა გარდაიცვალა“ _ რა ხდება ლადო აფხაზავას პირად ცხოვრებაში (ექსკლუზივი) რატომ გაათავისუფლა სამსახურიდან ლანჩხუთის გამგებელმა მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში დასახელებული პედაგოგი ... ...
  • „ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარედ გრიგოლ ვაშაძე აირჩიესერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარედ გრიგოლ ვაშაძე აირჩიეს.  „ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარე  დელეგატებმა ახალი მეთოდით აირჩიეს. კენჭისყრა ელექტრონული ხმის მიცემით ჩატარდა. დელეგატებმა მობილური ტელეფონების საშუალებით სპეციალური აპლიკაციით მიიღეს კენჭისყრაში მონაწილეობა, რაც როგორც პარტიაში ამბობენ, ინოვაციური მეთოდია. კენჭისყრაზე 364-მა დელეგატმა მხარი დაუჭირა გრიგოლ ვაშაძეს, ერთმა წინააღმდეგ მისცა ხმა, ერთმა კი თავი შეიკავა. სასტუმრო "ბილტმორში" ნაციონალური მოძრაობის რიგით მერვე ყრილობა ... ...
  • „ნაციონალური მოძრაობა“ მერვე ყრილობას მართავსსასტუმრო "ბილტმორში" ნაციონალური მოძრაობის რიგით მერვე ყრილობა მიმდინარეობს. განსახილველ საკითხთა შორისაა პარტიის თავმჯდომარის არჩევა, რომელიც წინაწარი ინფორმაციით გრიგოლ ვაშაძე იქნება. ნიკა მელია შეინარჩუნებს პოლიტსაბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობას. დღეიდან პარტიას აღმასრულებელი მდივანიც ეყოლება, ამ თანამდებობაზე წარდგენილია კობა ნაყოფიას კანდიდატურა. ყრილობას 300-ზე მეტი დელეგატი ესწრება, ისინი ხმის მიცემის პროცედურას, სპეციალური აპლიკაციის საშუალებით, ელექტრონული წესით ... ...
  • ოზურგეთელმა მოსწავლეებმა მონაწილეობა რობოტიქსის ვორქშოფში მიიღესოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სხვადასხვა სკოლის მოსწავლეები თბილისის ტექნოპარკს სტუმრობდნენ. 25-მა ახალგაზრდამ რობოტიქსის ვორქშოფში მიიღო მონაწილეობა _ მათ თანამედროვე ტექნოლოგიების, სტარტ-აპების შესაძლებლობების და ტექნო პროგრამების გაცნობის საშუალება მიეცათ. პროექტი ოზურგეთის მაჟორიტარი დეპუტატის ბიუროს მიერ ხორციელდება. ეს, ახალი ტექნოლოგიების პროგრამის ფარგლებში, დეპუტატის ბიუროს მიერ ჩატარებული მეორე აქტივობაა, რომელიც ონლაინ პლატფორმით ორგანიზდება. აღსანიშნავია, რომ ოზურგეთში, პირველი საჯარო სკოლის განახლების პროექტში ტექნოლოგიური ცენტრის შექმნაც არის გათვალისწინებული, რომელიც ტექნოპარკის კონცეფციაზე დაყრდნობით ... ...

არქივი

ზაფრანი

მეცნიერებმა დედამიწის ზედაპირზე ოქროს გაჩენის საიდუმლო ამოხსნეს

ამერიკელი მეცნიერების აზრით, ოქრო დედამიწის...

როგორ გავზარდოთ ჭკვიანი ბავშვი

ყველა მშობელს სურს, რომ გაზარდოს...

საინტერესო ფაქტები ფაუნის სამყაროდან

ყავისფერი პანდა. ის ამ შეფერილობის...

ყველაზე იღბლიანი ზოდიაქოს ნიშნები

1. ვერძი ვერძებს ყველაფერში უმართლებთ,...

ეს „მახინჯი“ ეიფელის კოშკი

პარიზში ეიფელის კოშკის მშენებლობის დაწყებისას...

ლონდონური „ექსპერიმენტი“

ცოტა ხნის წინ, ქალაქ ლონდონის...
კარმიდამო ჩემი

ჟოლო გახდომაში დაგეხმარებათ

ჟოლოს ერთდღიანი დიეტა ორგანიზმს შლაკებისა...

თაფლი მხედველობას აუმჯობესებს

დღეისათვის კომპიუტერთან მუშაობა ჩვეულებრივ ამბად...

თხილის მცენარის დაავადებათა აფეთქება

თხილის დაავადების აფეთქებას ჩვენში მოსახლეობა...

მეფუტკრე და ადრიანი გაზაფხული

გაზაფხულის დადგომისთანავე განსაკუთრებული ყურადღება უნდა...

თხილის დამღუპველ დაავადებას წლევანდელი თბილი ზამთარი ეხმარება

თხილის კულტურას რომ ყოფნა-არყოფნის საფრთხე...

მოვამზადოთ სათესლე მასალა და დახურულ გრუნტში დავთესოთ

სხვადასხვა ბოსტნეულის დათესვა, უმჯობესია, თებერვლის...

სანამ გაგრძელდება მშრომელი ხალხის აბუჩად აგდება?

საქართველოში, დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, ჩვენ,...

როგორ უნდა იცხოვროთ ისე, რომ სიმსივნით არ დაავადდეთ

ადამიანები, რომლებიც სიმსივნით იტანჯებიან და...

ოხრახუშს უნარი აქვს განკურნოს დეპრესია, შიზოფრენია და ალცჰეიმერის დაავადება

ბიოაქტიური ნივთიერება, რომელსაც შეიცავს ოხრახუში,...

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...