ხევისთავების ინსტიტუტი გურიაში

ისტორია

ხევისთავების ინსტიტუტი გურიაში

2017 სექ 17 14:39:00

1887 წლიდან გურიაში დააწესეს ხევისთავების ინსტიტუტი, ხევისთავებად ირჩევდნენ სოფლის საზოგადოების წარმომადგენელს, რომლის მოვალეობაში შედიოდა თვალყური ედევნებინა საზოგადოებრივი წესრიგისთვის, გამოევლინა ფირალები, მათი მფარველები და საქმის კურსში ჩაეყენებინა ადმინისტრაციული ორგანოები. მაგრამ ამ ინსტიტუტს საზოგადოება ეჭვის თვალით უყურებდა. “...პირველი ქურდები და გამტყავებლები ხალხისა თვითონ ეს ხევის-თავები გახდნენ თურმე; ამათ თავიანთ მფარველობის ქვეშ ჰყავდათ ქურდები და ყოველი დაკარგული ნივთისა და საქონლიდამ სარგებლობა ჰქონდათ. ამის გამოც ეს ხევის-თაობა მალევე გადააგდეს”, წერდა დროება (1897 წ. #229). იმავე წლიდან, როგორც განსაკუთრებული ზომა, შემოღებულ იქნა სალდათად გაყვანა, რამაც ამ სფეროში ხელი შეუწყო მექრთამეობის განვითარებას. აბა, რომელ გლეხს უნდოდა ოთხი წლით რუსულ არმიაში მსახური, სადაც “ასწავლიდნენ კაცის კვლას, ოჯახების აკლებას და სხვ. ამგვარებს”, (მოგზაური 1905 წ.  #11) ამიტომ ყველა ღონესა და ხერხს ხმარობდნენ, რათა სამხედრო სამსახურიდან თავი დაეძვრინათ. თუმცა, ხშირად, ქრთამის მიცემა მათ არ შველოდათ და საწყლები ჯარში მაინც მიჰყავდათ.

შემდეგ დამატებით შემოიღეს “ზემსკაია სტრაჟა” - “სათემო დარაჯობა”, რომელიც კავკასიაში 1862 წლიდან არსებობდა. ეს იყო პოლიციის განყოფილებებს მიმაგრებული სპეციალური ჯგუფები, რომელიც კომპლექტებოდა კავკასიელი და რუსი მოხალისეებისაგან. მათზე იყო დაკისრებული საგუშაგო და საბადრაგო ვალდებულებანი. როგორც დროება აღნიშნავს: “...ყოველ საზოგადოებაში 15 რიგიანი, მართალი კაცი დაინიშნოს ავაზაკებისა და ბოროტების სადევნელად...” 

,,სტრაჟის” შემოღებამ ფირალობა ვერ შეაჩერა, სამაგიეროდ, ხალხი უფრო შეწუხდა, რადგან არსებულ გადასახედებს “სტრაჟის” გადასახადიც შეემატა. სწორედ “ზემსკაია სტრაჟის” შესახებაა ნათქვამი ცნობილი ფირალის სისონა დარჩიასადმი მიძღვნილ ლექსში: მცველეფს დაარქვეს სტრაჟია, ღმერთმა დასწყევლოს რუსები, რა უთავბოლო ხარჯია.

 ეგნატე ნინოშვილი წერდა: “...ყაჩაღების რიცხვმა იმატა და რამდენსამე დასადაც არის გაყოფილი. ჩვენში რომ იკითხო ამათი ასეთის გახელების მიზეზი, გიპასუხებენ: “იგენი” “სტრაჟების” ჯინზე შვრებიან ამ საქმესო, ყაჩაღები კიდევ ამბობენო: აბა, მოვიდენ მაგი ყაზირალები და დაგვაკლონ რამეო. მართლაც ვერაფერს დააკლებენ. ამას წინად ხუთმა ყარაულმა ერთად მიასწრეს ერთ ყაჩაღ დათუნაიშვილს მისსავე სახლში. შეტევა ვერ გაუბედეს და წავიდნენ ყველანი მთავრობის შესატყობინებლად. იქ დარაჯობა ვერ გაუბედეს: არ გამოვიდეს, არ მოგვკლასო, როცა რამდენისამე ხანს შემდეგ სახლს ჯარი შემოახვიეს, აღმოჩნდა, რომ შიგ აღარ იყო; ყაჩაღს გამოეძინა და წაბძანებულიყო ადრე ღამიან. აგიც კია სათქმელი “სტრაჟები” არც ისე მოცლილნი არიან, რომ, იმათის თქმისა არ იყოს, “ზდიონ ვინცხა გადარეულ კაძახებს ტყეში”. მთელი დღე თითქმის სულ ძილს უნდებიან. “ნეტაი ძილი არ დაჰხოცდეს მაგ საცოდავებს, თუ არა, ქურდების დაჭერას ვინ უკვეთსო”, იტყვის გურული ხშირად საყარაულოში გულაღმა წამოპარჭყულ ყარაულების გროვაზედ: ან “მაგენის დაჭერულ ქურდს ხელმეორედ დაჭერვა უნდაო”.

,,სტრაჟას” რომ  რეალური შედეგი არ მოუტანია, ამას მოწმობს ივერია: “...ორი წლის განმავლობაში ეგრეთწოდებულის “სტრაჟის” შესანახად კომლზე 15 კაპიკს იღებდნენ. გურიაში 15 000 კომლი ითვლება და მაშასადამე ეგ “სტრაჟა”, რომელსაც თითქმის არაფერი გაუკეთებია, 4 500 მანეთი დასჯდომია გურიას. ამას გარდა ფოსტის გაძარცვისათვის გადაჰხდა 600 მანეთი, სხვადასხვა გაძარცულთა სასარგებლოდ _ 1300 მანეთი. ოთხს საზოგადოებას _ ლიხაურისას, აკეთისას, ჯუმათისას და ლანჩხუთისას “ეგზეკუცია” ჩაუყენეს. თვითეულ საზოგადოებას დაუჯდა არა ნაკლებ 3000 მანეთისა _ ესეც 12 000 მანეთი. ახლა ის მოცდენა და ზარალიც წარმოიდგინეთ და ივარაუდეთ, რომ თითქმის ყოველ ცისმარე დრეს “კანცელარიაზე” ერეკებოდნენ ხალხს: “ყრილობაა, ფირალების დაჭერის შესახებ უნდა მოილაპარაკოთო” და ადვილად შეგიძლიათ დაინახოთ ილაჯგაწყვეტა ჩვენი ხალხისა... ხოლო ის კი საეჭვო არ არის, რომ ასეთ სიმკაცრეთა უსაზღვროება, რომელსამე ღარიბ-ღატაკ გოგიელას მოთმინების საზღვარს დასდებს და ერთ მშვენიერ დღეს ისიც ფირალთა სიაში ჩაეწერება”.

როდესაც ხელისუფლება ჯარის მონაწილეობით და სხვა ღონისძიებებით ვერ ახერხებდა წესრიგის დამაყარებას, თვითონ გლეხებისაგან “საყარაულო” ჯგუფებს ქმნიდა. ამასთან, ოზურგეთის მაზრაში ოთხი საგანგებო საქმეთა მოხელე და ბოქაული დაამატეს. მათ დაემატათ 32 ყაზახ-რუსი და ამდენივე ჯარისკაცი. ასევე ადგილობრივ ხელისუფლებას საჭიროებისამებრ შეეძლო მოეთხოვა ცხენოსანი ჯარი, რომელსაც არასაიმედო სოფლებში ჩააყენებდნენ, მათი რჩენა რა თქმა უნდა ხალხის კისერზე გადაივლიდა, ისევე, როგორც მამასახლის ჯამაგირი 500 მანეთის ოდენობით წელიწადში, და 300-300 მანეთი მამასახლისის დამხმარეებს... სოფლის გლეხობისაგან შედგენილი ყარაულების პრაქტიკა არსებობის მერვე წელს, 1890-ში, მთავარმართებელ გოლიცინის ბრძანებით გაუქმდა.

ყაჩაღების გასანეიტრალებლად ხელისუფლება ყველანაირ ზომას მიმართავდა, ერთ-ერთი იყო ე. წ. круговая порука ანუ “ურთიერთ თავდებობა“, როგორც ივერია წერდა: “...რა ზარალიც უნდა შეემთხვას იმ სოფლის მკვიდრს, მოპარვა იქნება, თუ გაძარცვა, დაწვა, თუ სხვა, სრულიად მიეზღოს დაზარალებულს: სოფლის ყველა მკვიდრს ცალკედ და საერთოდ მთელს საზოგადოებას უნდა გადახდეს ზარალი. ...მთელი საზოგადოება იქნება ვალდებული გადაიხადოს ზარალი, უფრო თვალ-ყურს იქონიებს და გაუფრთხილდება სხვის ქონებასაცა და თავისასაცა; აღარც ავს კაცს დაჰფარავს და აღარც მაბეზღრობის შიში და სირცხვილი ექმნება. იქ მაბეზღრობა აღარ იქნება, რადგან საერთო ზარალში თითონაც უდევს წილი და შიშიც არ ექმნება, რადგან დანაკარგს აუდგენენ”.  ამით სარგებლობდა ბევრი მემამულე და თავადი, ისინი საკუთარ საქათმეებს, ნალიებს და სხვა ნაგებობებს ცეცხლს უკიდებდნენ, მთავრობა კი განადგურებული ქონების საფასურს ერთი ათად ახდევინებდა.  იყო შემთხვევა, როცა ერთმა თავადმა ჩოხა ხეზე ჩამოკიდა, თოფი ესროლა და განაცხადა ფირალები დამესხნენო. რასაკვირველია, მსგავს შემთხვევებში ხელისუფლებისაგან გლეხების წინააღმდეგ რეაგირება ძალზედ მკაცრი იყო.

ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი, თუ მთავარი მიზეზი არა, ფირალობის ზეობისა ის იყო, რომ ფირალები ხალხის დიდი ნაწილის თანაგრძნობით და მხარდაჭერით სარგებლობდნენ. “სჩანს, ყაჩაღის მოქმედება გულსა ფხანს ხალხს, მისი პროტესტი საზოგადოების პროტესტს უახლოვდება, _ წერდა ივერია, _ ყაჩაღის მიდრეკილება საზოგადოების მიდრეკილებას ჰგავს... (საზოგადოება) მწუხარებას, კვნესას, გოდებას და ოხვრას ყაჩაღის პირით ამცნობს ქვეყანას... საზოგადოების ტანჯვაცა და ყაჩაღიც შედეგია თვით ცხოვრების მოუწყობლობისა, უკანონობისა... სასტიკის ღონისძიებით არ მოისპობა ყაჩაღობა. ყაჩაღობას მოსპობს მხოლოდ განათლება, ცხოვრების განკარგება, ადამიანურ ვითარების შექმნა”.




 ახალი ამბები
  • სოფელ ლიხაურში მცხოვრებლები შშმ პირთათვის ადაპტირებულ გარემოს ითხოვენოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ბიურომ კიდევ ერთი ელექტრონული პეტიციით ინიცირებული საკითხი განიხილა.  სოფელ ლიხაურის მოსახლეობის ინიციატივაა, რომ სოფელში მცხოვრები შშმ პირთათვის ადაპტირებული გარემო მოეწყოს. როგორც პეტიციის ერთ-ერთმა ინიციატორმა, ნანა ღაჟონიამ ბიუროს განუმარტა, პეტიცია მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს სოფელში მცხოვრები შშმ პირთა ინტეგრაციას და პროფესიული უნარ-ჩვევების განვითარების ხელშესაწყობად შესაბამისი ადაპტირებული გარემოს შექმნას. როგორც ბიუროს სხდომაზე გახდა ცნობილი, საკითხს საკრებულოს დარგობრივი კომისია ... ...
  • ბახმაროს დაბის სტატუსი მიენიჭაჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 2050 მეტრზე მდებარე ბახმაროს საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით დაბის სტატუსი მიენიჭა. „მთელი ეს წლები ბახმაროს არ ჰქონდა დასახლების სტატუსი, რაც ზღუდავდა კურორტის განვითარებას და იქ ინვესტიციების ჩადებას. მას უკვე აქვს სტატუსი, რაც ნიშნავს, რომ ექნება თვითმმართველობის სტრუქტურები  და წვდომა საერთაშორისო დაფინანსებაზე. მზარდი პოტენციალიდან გამომდინარე, ჩვენც დიდი გეგმები გვაქვს, უკვე შემუშავებულია სივრცითი განითარების გეგმა და ვმუშაობთ ბახმაროს ეკონომუკიური განვითრების გეგმაზე, რათა სწორად განვსაზღვროთ კურორტის ინფარასტრუქტურული პრიორიტეტები. შარშან დავიწყეთ და უკვე 5 მილიონ ლარზე მეტი ინვესტიციაა ჩადებული ელექტრომომრაგების პროექტში, რაც ბახმაროს დიდი ხნის პრობლემაა, წელს ეს პროექტი დასრულდება და 2400 კომლს ექნება მუდმივი ელექტრომომარაგება. ასევე ვგეგმავთ ცენტრალური სკვერის მოწყობას და  სხვა საინტერესო პროექტებს, რაც გაახარებს როგორც ადგილობრივებს, ისე - დამსვენებლებს“ _ განაცხადა ინფრასტრუქტურის მინისტრნა  მაია ცქიტიშვილმა.  ბახმაროსთვის დაბის სტატუსის მინიჭება იმას ნიშნავს, რომ ჩოხატაურში 24_ე ადმინისტრაციული ერთეული შეიქმნება. მუნიციპალიტეტის მერის ირაკლი კუჭავას თქმით, ბახმაროში მერის წარმომადგენლის თანამდებობის დასაკავებლად კონკურსი ... ...
  • პედაგოგების ანაზღაურება 1500 ლარიდან დაიწყებასასწავლო პროცესში აქტიურად ჩართული პედაგოგების სახელფასო ანაზღაურება 1500 ლარიდან დაიწყება. ამის შესახებ საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრმა მიხეილ ბატიაშვილმა სამინისტროში გამართულ პრეზენტაციაზე განაცხადა. „ვმუშაობთ კვალიფიკაციის მოდულზე თავის ანაზღაურებასთან ერთად. აპრილში წარმოვადგენთ გეგმას სისტემით, კვალიფიკაციით და ანაზღაურებით. აპრილის ბოლომდე გვექნება სახელფასო პოლიტიკა, რომელიც წლევანდელი წლიდან დაიწყება და წლების განმავლობაში გაგრძელდება. მინიმალური ხელფასი პედაგოგის, რომელიც აქტიურად არის ჩართული სასკოლო პროცესში, 1500 ლარიდან დაიწყება. მაისში წარმოვადგენთ როგორ მოხდება, რა რაოდენობები იქნება, რომლის განხორციელებაც ამ წლის შემოდგომიდან დაიწყება", - განაცხადა მიხეილ ბატიაშვილმა. მინისტრის თქმით, მომდევნო 2 კვირის განმავლობაში სამინისტრო სხვადასხვა მიმართულებით თავიანთ ხედვას ... ...
  • კურორტი გომის მთა შემოქმედის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მოექცევაოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ბიუროს სხდომაზე კურორტ გომის მთის შემოქმედის ადმინისტრაციული ერთეულის საზღვრებში მოქცევის შესახებ ისაუბრეს. საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილემ, გიორგი ღურჯუმელიძემ სხდომაზე აღნიშნა, რომ საკითხი მას შემდეგ გახდა აქტუალური, რაც გომის მთის შესახებ მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა შემუშავდა. “გეგმის დამტკიცებამდე, საჭირო გახდა კურორტ გომის მთისთვის დასახლების სტატუსის მინიჭება. შეიქმნა დროებითი სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც მოსახლეობასთან კონსულტაციებისა და საკითხის საფუძვლიანი შესწავლის შედეგად, მიიღო გადაწყვეტილება „დადგენილ იქნას შემოქმედის ადმინისტრაციული საზღვრები, სადაც მოქცეული იქნება კურორტ გომის მთის ტერიტორია“, _ თქვა გიორგი ღურჯუმელიძემ. აღნიშნული წინადადების მოწონების თაობაზე საკრებულოს მორიგ სხდომაზე ... ...
  • ვინ გახდა ლანჩხუთის საპატიო მოქალაქესაქართველოს ომისა და სამხედრო ვეტერანების ცენტრალური კავშირის ლანჩხუთის ორგანიზაციის თავმჯდომარის მოადგილეს, მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანს,  გივი ებრალიძეს, მერის, ალექსანდრე სარიშვილის გადაწყვეტილებით , საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა. მერმა პირადად  გადაუხადა მადლობა გივი ებრალიძეს გაწეული ღვაწლისთვის და საპატიო მოქალაქის მოწმობა ... ...

არქივი

ზაფრანი

კონიაკი მილიონერთათვის

კონცერნ LVMH-ის ფრანგული კომპანია Moet...

ცხოველების კურთხევის ცერემონია მადრიდში

მადრიდში ძაღლები, კატები და ზაზუნა...

სიზმარის მიღმა ჭეშმარიტება

ისტორიაში საკმაოდ ბევრი მნიშვნელოვანი სიზმარია,...

ლუდის რიტუალები საქართველოში

ლუდის სარიტუალო პროცესების სათავეში დგას...

როგორი, რასთან, რამდენი

მიღებულია, რომ თეთრი ღვინო თევზეულსა...
კარმიდამო ჩემი

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...

რა გავაკეთოთ შემოდგომის მიწურულს საკარმიდამო ნაკვეთებში

ნოემბერ-დეკემბერში აქტიური სამეურნეო სამუშაოები ძირითადად...

პესტიციდების გამოყენებისას უდიდესი სიფრხილეა საჭირო

არსებობს უნივერსალური პესტიციდები, რომლებსაც ერთდროულად...

სიმინდის მოვლა თავიდან უნდა ვისწავლოთ

სიმინდის მოვლა-მოყვანის წესებს დასავლეთ საქართველოს...

რატომ უნდა მოვაშენოთ ბატი

როგორც უხნესი ადამიანები ამბობენ, საქართველოში...

დედოფლის ყვავილს დედოფალივით მოვლა სულ არ სჭირდება

წარსულში ძალზე პოპულარული და მერე...

მოვამზადოთ ნესვის სასმელი

ნესვი გოგრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე...

თაფლის ღვინო _ "თაფლუჭა"

თაფლის ღვინო და არაყი უნიკალური...

"ზამთარშიც გაზაფხულს ვეძებ და "გატყავებულ" გარემოს ვმოსავ"

"კარმიდამო ჩემის" უამრავ რესპონდენტს შორის,...

მოახლოებული ზამთარი და პირუტყვის მოვლა-დაბინავება

ზამთრის მოახლოებისას, შინაურ მსხვილფეხა თუ...

როგორ მოვსპოთ ზამთრის განმავლობაში ნიადაგში მავნებლები

დეკემბრიდან, ჩვენს ბაღ-ბოსტნებში, როცა უკვე...