მარტივი ბედნიერება _ ავტოსტოპით თურქეთში

ისტორია

მარტივი ბედნიერება _ ავტოსტოპით თურქეთში

2017 სექ 19 18:44:05

სანამ ირანიდან დავბრუნდებოდი, უკვე შემდეგ მოგზაურობაზე ვფიქრობდი. რუკას ვუყურებდი და შესაძლო ვარიანტებს განვიხილავდი, რომელი ქვეყანა ყოფილიყო შემდეგი. თავიდან გვინდოდა სტამბულის გავლით ევროპაში წავსულიყავით, თანაც უვიზო რეჟიმი ზუსტად მაგ დროს გაიხსნა, მაგრამ მერე მივხვდით, რომ არც დრო გვეყოფოდა და არც ფული, რამდენიმე ქვეყანაში სახეტიალოდ, ამიტომ არჩევანი თურქეთის დიდი ნაწილის მოვლაზე გავაკეთეთ.

წასვლამდე ერთი თვით ადრე მე და თორნიკე შევხვდით ერთმანეთს, რომ ქალაქები და უეჭველად სანახავი ადგილები შეგვერჩია. მოძრაობის დიდი გეგმა არ გაგვიკეთებია, რამდენიმე მთავარი გაჩერება ჩამოვწერეთ, სადაც აუცილებლად უნდა მოვხვედრილიყავით, დანარჩენი ყველაფერი კი უბრალოდ გარემო ფაქტორებზე იქნებოდა დამოკიდებული.  მერე ერთვი თვის განმავლობაში ის არასრული გეგმაც, რამდენჯერმე შეიცვალა და წასვლის წინა დღეს ჯერ კიდე იმაზე ვბჭობდით რომელი საზღვრიდან გადავსულიყავით. ორი ვარიანტი გვქონდა, რახან პირველი გაჩერება ტაო კლარჯეთი იყო ან ვალეს გამშვებ პუნქტზე ვფიქრობდით ან კარწახზე. კარწახის გზა უფრო ლამაზია მაგრამ მოძრაობა თითქმის არ არის. ამიტომაც გადავედით ვალედან.

12 აგვისტო გათენდა, თორნიკე ჩემთან მოვიდა სახლში, ეს ერთგვარი ტრადიციაა გასვლის დღეს ყოველთვის ჩემთან ვიკრიბებით. სადღაც 10 საათი იყო დიღმის ტრასაზე რომ დავდექით. მალევე გაგვიჩერა მანქანამ, რომელმაც ხაშურამდე ჩაგვიყვანა, ხაშურში ჩვენ კიდევ ერთ მეგობარს, ტატეს შევხვდით და უკვე სრული შემადგენლობით დავიძარით საზღვრისკენ.

პირველი ქალაქი სადაც უნდა გავჩერებულიყავით და ღამე გაგვეთია პოსოფი იყო, დილას ადრე კი არდაჰანში ჩავსულიყავით, ციხე გვენახა.

მაგრამ არდაჰანში ჩასვლა იმ დღესვე შევძელით. კარავი ქალაქშივე მაგისტრალთან ახლოს გავშალეთ რომ დილას გზაზე გასასვლელად დრო არ დაგვეკარგა, კარვის გაშლისას კაცი მოგვადგა რათ გინდათ მაგას რომ შლითო  და სახლში მიგვიპატიჟა, მაგრამ რახან კარავი უკვე გაშლილი გვქონდა, ვიუარეთ და არ გავყევით (ირანის შემდეგ სტერეოტიპები თურქეთზეც დამემსხვრა. წასვლამდე რეკომენდაციებს ვიღებდი იმ ადამიანებისგან, ვინც ამ გზაზე ნამყოფი იყო, ძირითადად, ერთი და იმავეს მეუბნებოდნენ და ადამიანებს ცხოველებად მიხატავდნენ, მოკლედ არავინ მირჩევდა რომ თურქეთში მოგზაურობა ამ გზით დამეწყო, მაგრამ არანაირი პრობლემა არ შეგვქმნია, თითქმის ყველა ადამიანი ვინც შეგვხვდა ცდილობდა იმით დაგვხმარებოდა რაც შეეძლო).

დილას გზაზე დავდექით, მალევე გაგვიჩერა შავშეთისკენ მიმავალმა მანქანამ, გზა სამიათასი მეტრი სიმაღლის უღელტეხილზე ‘karagol national park“-ზე გადის და ძალიან ლამაზია.

შავშეთში ჩასვლის შემდეგ ციხემდე  ფეხით ვიარეთ ორი კილომეტრი იყო მხოლოდ. რამდენიმე წუთში ტრასიდანვე დავინახეთ ამაყად მდგარი. ციხესიმაგრეში მოსახვედრად გრძელი კიბეები უნდა აირო.  ამჟამად რესტავრაცია მიმდინარეობს.

ციხე აგებულია მერისა და შავშეთის წყლების შესართავში შემაღლებულ, ხეობისაკენ, წინ წამოწეულ სამკუთხა კლდოვან ბორცვზე. ციხის შიდა ფართობი დაახლოებით 4 ათას კვ.მ-ს შეადგენს. მის გეგმას ძირითადად კლდოვანი რელიეფი განსაზღრავს.

სათლელის ციხის მშენებლობა დაკავშირებულია საქართველო-ბიზანტიის ურთიერთობებთან X-XI საუკუნეებში. ის აგებულია საბა მტევრის მიერ ახლა კი ზედ თურქეთის დროშა ფრიალებს.

კომპლექსში შემავალი ნაგებობები: დასავლეთის კოშკი, დამატებითი ზღუდე, სწორკუთხა კოშკი, ეკლესია, სხვადასხვა ნაგებობები.

ციხე დავათვალიერეთ, ხედებით დავტკბით, ცოტა დავისვენეთ და გზა ხანძთისკენ განვაგრძეთ, ხანძთამდე მისასვლელად ორი მანქანის გამოცვლა დაგვჭირდა. პირველმა მანქანამ 70 კილომეტრი გაგვატარა და რიკოთის მსგავს ადგილას ჩამოგვსვა, სადაც ხილ-ბოსტნეული იყიდებოდა. მოკლედ კარგი ადგილი იყო გასასტოპად, რადგან თითქმის ყველა მანქანა ჩერდებოდა შესასვენებლად, ჩვენც ცოტა ხანს ჩამოვჯექით, წყალი ავავსეთ, სიმინდი ვჭამეთ. სანამ ჩვენც ამ პროცესში ვიყავით  წინ ხალხით გატენილი პიკაპი გაჩერდა, იმდენი იყვნენ მგონი ნახევარი საათი გადმოდიოდნენ. მთელი ოჯახი იყო თავისი ბიძაშვილ-მამიდაშვილებით. მანქანიდან გადმოსულებმა ინტერესით დაგვიწყეს ყურება კაი ხანს გვაკვირდებოდნენ, მათ შორის ორი ძალიან ლამაზი გოგო იყო, რომელთაც მე და თორნიკე მივშტერებოდით. ისინი პიკაპის საბარგულზე ისხდნენ და ჩვენ გვიყურებდნენ. ბოლოს გავძახეთ.

-          do you know english ?                

ხელები გაასავსავეს და გაგვიღიმეს, მოკლედ ხეირი არ იყო სიგარეტი მოვწიეთ, ჩანთები მოვიკიდეთ, ცოტა გავცდით ამ გაჭედილ ადგილს და ცერი გავიშვირეთ, ამასობაში ეს მთელი ოჯახი თუ სანათესაოც წამოგვეწია დიდიან-პატარიანა.

_ სენ გიდიორსუნ?

_ პორტა კილესი (ასე ქვია ხანძთის მონასტერს თურქულად).

არ იციან, რა არის, და სად არის ეს პორტა კილესი. მარა სენ გიდიორსუნზე რომ ვუპასუხეთ მერე დაიქოქნენ თურქულად, ჩათვალეს, ვიცოდით თურქული, არადა, სულ რამდენიმე ფრაზა გვქონდა დამხეცებული. ცოტა ვილაპარაკეთ თუ ბევრი, ხელებით თუ ფეხებით, ოჯახის უფროსმა წაგიყვანთო, მე და თორნიკე საბარგულში მოგვათავსეს, რომელიც სავსე იყო ტვირთით, ტატე წინ ჩაისვეს, 20 წუთი გვატარეს და მიგვიყვანეს აბრასთან,, რომელზეც წარწერა და ისარი იყო “porta manastery”  ხანძთისკენ მიმავალი გზის, აი, თვითონ გზა კი არსად ჩანდა. ესე კლდეზე ფოფხვით უნდა გვევლო. ეს მთელი ოჯახი გადმოვიდა რამდენიმე ფოტო გადავიღეთ. ამ კლდეს ახედეს მერე ჩვენ გამოგვხედეს, სავარაუდოდ, გვითხრეს, არ გირჩევთ ასვლას, გაგიჭირდებათო. დავემშვიდობეთ ამ კეთილ ხალხს და ჩვენი დიდი ჩანთებით დავიწყეთ ფოფხვა, სადღაც შუა გზაზე, რომ მივხვდით,  კაციშვილი არ ამოვიდოდა, ჩანთები დავტოვეთ. ამ კლდეს, რომ აივლი, მერე ჩვეულებრივი სამანქანო გზა იწყება, მაგრამ ერთი პრობლემაა _ მარჯვნივ თუ მარცხნივ?! ეს იმიტომ აღვნიშნე, რომ გზა აგვერია, დაახლოებით, სამი კილომეტრი ვიარეთ მარჯვნივ, არადა, წესით, ერთი კილომეტრი გვქონდა დარჩენილი. მერე რო მივხვდით იქით აღარაფერი იქნებოდა, სამანქანო გზა წყდებოდა და კლდეზე საცოციც არსად ჩანდა მოვბრუნდით, უკან გამოვიარეთ ეს სამი კილომეტრი და აღმოვაჩინეთ, რომ იმ ადგილის ცოტა მარჯვნივ, საიდანაც ამ გზაზე ამოვძვერით, წარწერაც იყო და გზა ზევით გრძელდებოდა. საბოლოოდ, მაინც მივაგენით, ისე არც წამოვიდოდით.

ხანძთაში, როგორც ცნობილია, რამდენიმე შენობა-ნაგებობა ფუნქციონირებდა, მათ შორის მთავარი ტაძარი, რომელიც დღეისათვის, ძალიან ცუდ მდგომარეობაშია. გუმბათის საკმაოდ მოზრდილი ნაწილი ჩამოშლილია და დღემდე განაგრძობს ნგრევას.

არც გზის არევა იყო ცუდი, რადგან მშვენიერი ადგილები ვნახეთ.

ხანძთიდან ჩამობობღილები გზაზე დავეყარეთ თუთუნს ვახვევდით და ამ მდგომარეობაში ვცდილობდით მანქანის გაჩერებას.
რამდენიმე წუთში ტრაილერი გამოჩნდა, წინ დიდად GEORGIA ეწერა ნომრებიც ქართული ქონდა, არიქა წამოვხტით დავიწყეთ ხელების ქნევა და ყვირილი, შენც არ მომიკვდე, მაგან გააჩეროს (ერთადერთი შემთხვევა მახსენდება, როცა ქართველმა ტრაილერმა სადღაც სამტრედიასა და ლანჩხუთს შორის გაგვიჩერა და ესეთი ტექსტით დაგვხვდა "მაინტერესებდა, რა ჯიშის იყავითო").
ტრაილერში აბობღებულებს, მძღოლი ენერგიულად გვხვდება, ქართულ მალბოროს გვაწევინებს და კითხვებს გვაყრის. რომ ვუთხარით ტიფლისიდან ვართო, არც აცხელა, არც აცია და "რომელი უბნებიდან ბრატო?" გაკვირვებულებმა ერთმანეთს გადავხედეთ, არ გვეგონა საქართველოს საზღვრის იქით უცხოელი კაცისგან მაგ კითხვას მაგ ტონალობით თუ გავიგებდით. მთავარი კი ისაა, რომ ამ კაცმა თურქულის გარდა ენა არ იცოდა და მთელი დიალოგი ჟესტიკულაციებით მიდიოდა.

საერთოდ ტრაილერის მძღოლები ის ხალხია, ვისთანაც ენის ბარიერი არ არსებობს იმდენად დამხეცებული აქვთ ჟესტიკულაცია, ყველაფერს გაგებინებენ და ყველაფერი ესმით. ამ კაცმა ართვინამდე ჩაგვასისინა თავისი კომფორტული მანქანით. 
გიჟი მძღოლი იყო უღელტეხილზე ამხელა მანქანას 100-120-ით აფრენდა.

უღელტეხილიდან ართვინი ლამაზად ჩანდა, მოპირდაპირე მთაზე შეფენილი განათებული ქალაქი. ართვინში ერთი ღამე გავჩერდით, რახან გვიანი იყო, გზა აღარ განვაგრძეთ.

მეორე დღის პირველ ნახევარში ქალაქი დავათვალიერეთ, შემდეგ უკვე იუსუფელისკენ დავიძარით, ისევ პიკაპმა გაგვიჩერა, ამჟამად სამივე საბარგულში ჩავხტით, რამდენიმე კილომეტრის შემდეგ მანქანა გაჩერდა და დავინახეთ ჩვენკენ მომავალი წყვილი ბიჭი და გოგო, რომლებიც ასევე საბარგულში ამოხტნენ. გოგო ამერიკელი იყო ბიჭი ქურთი, ქარის გამო ბევრი ვერ ვილაპარაკეთ მხოლოდ რამდენიმე კითხვა დავუსვით ერთმანეთს. „საიდან მოდიხართ, საით მიდიხართ, რა ნახეთ, რას აპირებთ, ღამეს სად ათევთ“ და ა.შ სტამბულში როდის იქნებით, სად გაჩერდებითო რა თქმაა უნდა, არ ვიცოდით ზუსტი თარიღი და ეგრეც ვუთხარით, მობილური გამომართვეს ნოუთები გამახსნევინეს და თავიანთი ნომრები ჩაწერეს ზევით კი დაასათაურეს, “Place for stay in Istanbul”

იუსუფელში ჩავედით, ამათ დავემშვიდობეთ მძღოლს მადლობა გადავუხადეთ და იქვე ჩამოვსხედით, მალე 19-20 წლის გურჯი ბიჭი მოგვადგა, ქართული არ იცოდა, google translate-თი ვსაუბრობდით, ვუთხარით, რომ საკარვე ადგილს ვეძებდით, წამოდით მე ვიცი კარგი ადგილიო, გახარებულებმა ჩანთები მოვიკიდეთ და უკან გავყევით, კარგი 4 კილომეტრი გვატარა და მიგვიყვანა, რაღაც კლდის ქვეშ, ქვებიან ადგილას, სადაც კარვის გაშლის არანაირი შანსი არ იყო. ჩამოვყარეთ ყურები და ქალაქისკენ მოვბრუნდით, ბევრი ვიარეთ ბოლოს რაღაც აბრასთან მივედით რომელზეც ეწერა საკარვე ადგილი 2 კილომეტრში, ეგ ორი კილომეტრიც გავიარეთ და მივადექით რაღაცა სახლს, ეს არის საკარვე ადგილი ?  კიო და ეზოში შეგვიყვანა ? 15 ლირა ერთი კაციო ? არ გვაწყობდა ამიტომ ისევ უკან მოვბრუნდით, რაღაც კაფესთან მივედით, საჭმელად შევედით, მიმტანი ბიჭი გამოგველაპარაკა ჰოდა ჩვენი სატკივარი, რომ გაიგო, ხალხი  წავა და აქ გაშალეთ არაა პრობლემაო. ისედაც გაბადრულები და ბედნიერები კიდევ უფრო გავიბადრეთ ის, ერთადერთი დარდიც გაგვიქარწყლდა.

დილას ძაან ადრე ავდექით კარავი ავშალეთ ჯერ თანამშრომლებიც არ იყვნენ მოსულები, წერილი დავუტოვეთ ბარზე და წამოვედით, ოთხთა ეკლესიისკენ მივიჩქაროდით.

იუსუფელიდან 13 კილომეტრი იყო  მანქანა არ დადიოდა, ამიტომ ფეხით გავუდექით გზას, ცოტახანში ავტობუსი წამოგვეწია თავისით გააჩერა და გვითხრა, რომ სოფელ დორთქილისამდე მიდიოდა, ანუ 7 კილომეტრით მიგვაახლოვებდა.  ავტობუსში დაგვაყარეს კითხვები, ქალიან კაციანა ყველა ჩვენ გვიყურებდა, მერე ერთ მომენტში უცებ გაჩერდნენ და ლოცვა დაიწყეს. ავტობუსმა სოფლის ბოლო სახლამდე მიგვიყვანა, ერთმა მგზავრმა პური გვაჩუქა, მაცხოვრებლებმა წყალი აგვავსებინეს, ჩვენ ჩანთების დატოვება ვთხოვეთ,  დაიტოვეს და გვითხრეს, თუ უკან დაბრუნებულებს სახლში არ დაგვხვდებოდნენ შევსულიყავით და აგვეღო. 12 საათი იყო, მზე მაგრად აჭერდა, ჩრდილი არსად ჩანდა, ჩვენ კი შეუსვენებლად მივუყვებოდით აღმართს. გვწყუროდა წყალი არსად იყო უკვე კარგა მანძილის გავლის შემდეგ ხეებიც გამოჩნდა, ჩრდილიც, და ამ ჩრდილში პატარა ღელე, რომელშიც პირღიები ჩავწექით.  ახალი ენერგიით ავივსეთ, კიდევ რამდენიმე მეტრი გავიარეთ და დავინახეთ, გორაზე მდგარი, ყველაზე დიდი ბაზილიკა, რაც მანამდე მინახავს. ეკლესია გორაზე დგას ირგვლივ სიმწვანეა.

X ს-ში აგებული ქართული ტაძარი ბაზილიკების ერთ-ერთი საინტერესო ნიმუშია. გარედან ეკლესია მოპირკეთებულია სუფთად გათლილი ტუფის ქვებით, რომლებიც სწორ რიგებათაა დალაგებული და რომელთა შორის არ არის დატოვებული ნაპრალი. ტლანქად ნათალი ტუფი აგურთან და რიყის ქვებთან ერთად ასევე გამოყენებულია შიდა წყობისთვის.

აფსიდით დასრულებული შუა ნავი მკვეთრად არის გამოყოფილი გვერდის ნავებისაგან, სახურავის კალთები ციცაბო, ხოლო ფასადები დამუშავებულია ვიწრო და მაღალი დეკორატიული თაღებით. ნაგებია აგურითა და ქვაყორით, შემოსილია მორუხო-მოყავისფრო თლილი ქვით. ინტერიერი მოხატული იყო.

 სახურავზე მცენარეებია ამოსული, შიგნით მიწაა შეტანლი, განადგურებულია ფრესკები.

 ეკლესიის გარეთ დიდი ქვაა კაი ხანს ვიჯექით, იქვე მოწყვეტილ პამიდორს ვაგემოვნებდით.

 საკარვედ იდეალური ადგილი იყო, მაგრამ რახან ჩანთები დატოვებული გვქონდა და თან საღამოვდებოდა, აღარ გავჩერდით. იუსუფელში შვიდის ნახევრისთვის ვიყავით, ამიტომ გადავწყვიტეთ ბარემ იშხანში ავსულიყავით და იქვე გაგვეშალა კარავი, მომდევნო დღეს კი იქიდანვე გაგვესტოპა კაბადოკიაში.  სანამ გზაზე დავდგებოდით მაღაზიაში შევედით, სალაროსთან რომ მივედით თორნიკეს ვიღაც კაცი ინგლისურად გამოელაპარაკა, ცოტა დავიბენით საზღვრის გადმოკვეთის შემდეგ პირველი ტიპი იყო ვინც ინგლისური იცოდა.

ამ კაცმა გამოგვკითხა ვინ ვართ საიდან ვართ სად მივდივართ, რომ ვუთხარით იშხანი, ვა მე იშხანში ვცხოვრობ ჩემი სახლი ეკლესიის გვერდზე დგას და წამოდით წაგიყვანთო.
ადამიანის სიკეთეს საზღვარი, რომ არ აქვს ეგ ამბავია.

მოკლედ დავიძარით იშხნისკენ, ლაპარაკისას თავისთან დარჩენა შემოგვთავაზა, ესე დაიწყო - "ჩემთან რო დარჩეთ, რა აზრის ხართ, პატარა სოფლის სახლი მაქვსო"
ჩვენც არ ვეუარეთ და ეგრევე დავთანხმდით, არა იმიტომ, რომ კარავში ძილს სახლი გვერჩივნა. ესეთი მოგზაურობის მთავარი "მუღამი" ეგ არის, რომ ბევრ საინტერესო ადამიანს ხვდები შემთხვევით, მერე ამ ადამიანებისგან ისეთ ადგილებში ხვდები, სადაც ისე ვერ მოხვდებოდი..

იშხანში ავედით თუ არა ეკლესია სახლში მისვლამდე ვნახეთ, რესტავრაცია მიდის ეხლა და შიგნით შესვლა აკრძალულია, მაგრამ ჰონდა შეგვპირდა, რომ თუ თავის მეგობარს ეცლებოდა, რომელიც ეკლესიაში მუშაობს შიგნით უპრობლემოდ შეგვიყვანდა, მაგრამ არ ეცალა ამიტომ იშხანი მხოლოდ გარედან დავათვალიერეთ.

და მი-რაი-ვიდა იშხანს, ფრიად უხაროდა პოვნაი დიდებულისა მის ადგილისაი, რამეთუ იყო მას შინა ნუგეშინის საცემელი სულიერ და ხორციელ...“.

იშხანი IX საუკუნის I ნახევარში გრიგოლ ხანძთელის დედის დისწულის და მისივე მოწაფის, საბას (საბანი) მიერ აშენდა. საბამ ტაძარი ააგო ძველი ეკლესიის ნანგრევებზე, რომლიდანაც გადარჩენილი საკურთხევლის ნახევრადწრიული აბსიდი სვეტებზე დაყრდნობილი თაღების მწკრივით ნერსეს პატივსაცემად და სახსოვრად საბას მთლიანად მოუქცევია ახალ შენობაში. საბა  გახდა იშხანის პირველი ქართველი ეპისკოპოსი, ამ ტაძრის ეპისკოპოსებს იშხნელებს ეძახდნენ. საეპისკოპოსო კათედრამ იშხანში XVII საუკუნის მეორე ნახევრამდე იარსება.

ჰონდა ნიჭიერი, მრავალმხრივ განათლებული, და უკეთილესი ტიპია, როცა მსგავს ადამიანებს ხვდები, უბრალოდ, გინდება, რომ შენც მათსავით ყველანაირი ინტერესის გარეშე აკეთო სიკეთე, მაგრამ მხოლოდ ეს არ არის, ჰონდასთან ურთიერთობამ ჩემზე ძალიან იმოქმედა, მაგ ადამიანზე ძალიან ბევრის თქმა შეიძლება, მასთან საუბარმა დამარწმუნა, რომ ძილის დრო არ არის, რომ ძალიან ბევრის გაკეთება შეიძლება, რომ ადამიანი უსაზღვრო არსებაა და რომ ეროვნებას არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, ადამიანი ყველგან ადამიანია ორი ხელით, ორი ფეხით და გონებით, ცუდი ან კარგი.

სახლში მიგვიყვანა თავისი მოსავალი გაგვასინჯა და მერე ნათესაობაში წაგვიყვანა. უკარგეს ოჯახში, ვისაუბრეთ, ჩაით ამოვსკდით, ტრადიციული ბრინჯის ფაფისნაირი რაღაც გვაჭამეს, თურმე ამ რაღაცას თუ გიკეთებენ "ოჯახის დედას" უყვარხარ და პატივს გცემს. სახლში დავბრუნდით. ჰონდამ ესეთი ჰობი მაქ ყოველ საღამოს ვეწევი და მერე მთელ იშხანს წრეს ვარტყამო, რა აზრის ხართ შემომიერთდითო, ჩვენ არც ამჯერად ვეუარეთ და ლუდთან ერთად კვლავ დავაგემოვნეთ ჩვენი თურქი მეგობრის "მოსავალი". 
იშხანშიც გავიარეთ. ულამაზესი ღამე იყო ბევრი ვარსკვლავით, ბევრი თემა განვიხილეთ, ვიცინეთ, თავიც დავიმწუხრეთ და კიდევ ერთი საინტერესო დღეც დავამთავრეთ.
მეორე დილას ჰონდას ცხენის დატვირთვაში მივეხმარეთ, ეკლესია კიდევ ერთხელ ვნახეთ, მერე იშხნიდან ჩამოგვიყვანა, ბენზინ გასამართ სადგურთან მიგვიყვანა, სადაც ტრაილერები იდგნენ, ერთ-ერთს თვითონვე უთხრა ეს ბავშვები ავტოსტოპით მოგზაურობენ თურქეთში და იქნებ ცოტა მაინც გაწიოო, მაგრამ იმ კაცმა მე რა ვალდებულება მაქ წავიდნენ და ავტობუსის ბილეთები იყიდონო. ჰონდა დამწუხრებული მოვიდა და გვითხრა, რომ ამ ტიპის ადამიანებიც არსებობენ.  დავემშვიდობეთ ჩვენს ახალ მეგობარს და დავადექით გზას კაბადოკიისკენ. ამ მოგზაურობაში ერთად გასავლელი პირველი ყველაზე დიდი მანძილი  830 კილომეტრი იყო წინ.

ქ.არდაჰანი

ლუკა ჭანუყვაძე




 ახალი ამბები
  • მასწავლებელთა გამოცდის შედეგების აპელაციის დაწყებისა და დასრულების თარიღები ცნობილია მასწავლებელთა შემოდგომის გამოცდის შედეგების აპელაცისთვის განაცხადის შეტანის თარიღი ცნობილია. ამისთვის პედაგოგებს შეფასებისა და გამოცდის ეროვნული ცენტრი 3 დღეს აძლევს. საგამოცდო ცენტრის ცნობით, სააპელაციო განაცხადები მიიღება 9 დეკემბრის 10:00 საათიდან 11 დეკემბრის 18:00 საათამდე მხოლოდ ელექტრონულად ვებგვერდებზე: online.naec.ge და naec.ge. საგნის გამოცდასთან, საგნობრივი და პროფესიული კომპეტენციების დადასტურების ტესტირებასთან დაკავშირებული სააპელაციო განაცხადის შევსებამდე აპლიკანტმა უნდა გადაიხადოს აპელაციის საფასური. ერთი საგნის შედეგის გასაჩივრების საფასურია 50 ლარი (ქულის ცვლილების შემთხვევაში თანხა უკან ბრუნდება).გადახდის დანიშნულებაში უნდა ჩაიწეროს აპლიკანტის პირადი ნომერი და საჭიროების შემთხვევაში - გვარი და სახელი. იმ შემთხვევაში, თუ აპლიკანტი უცხო ქვეყნის მოქალაქეა, მან უნდა მიუთითოს პირადობის (ბინადრობის) მოწმობა/პასპორტის სერია და ნომერი. სააპელაციო განაცხადის შევსების ინსტრუქცია:სააპელაციო განაცხადის შესავსებად უნდა ეწვიოთ ვებგვერდს და აპელაციისათვის განკუთვნილ ღილაკზე დაჭერის შემდეგ შესაბამის ველებში შეიყვანოთ პირადი ნომერი და საგამოცდო საიდენტიფიკაციო (ცხრანიშნა) ნომერი.მითითებული სიმბოლოების შეყვანის შემდეგ აჭერთ ღილაკს „შესვლა“და იწყებთ თქვენთვის სასურველი საგნის შერჩევას ჩამონათვალიდან (თუ აპელაციის საფასური არ გაქვთ გადახდილი, სისტემა არ მოგცემთ არჩევნის გაკეთების საშუალებას). საგნის არჩევის შემდეგ უთითებთ იმ დავალებებს, რომელთა გასაჩივრებაც გსურთ. შეგიძლიათ აირჩიოთ ყველა დავალება.გაითვალისწინეთ: ორი (საგანი, პროფესიული უნარები) სააპელაციო განაცხადის  არსებობის შემთხვევაში, სისტემიდან გამოსვლის გარეშე უნდა შეავსოთ ორივე და მხოლოდ ამის შემდეგ გააგზავნოთ იგი.ამ აღნიშვნების შესრულების შემდეგ სისტემა თქვენს განაცხადს ინახავს, როგორც დროებითს. დროებით განაცხადში არაერთხელ შეგიძლიათ ცვლილებების შეტანა. გახსოვდეთ, დროებითი განაცხადი გაუქმდება, თუ არ გამოიყენებთ ღილაკს „გაგზავნა“.აპელაციის წარმატებით განხორციელების შემთხვევაში აპლიკანტი დაინახავს განაცხადისათვის მინიჭებულ ნომერს. გაგზავნის შემდეგ მასში ცვლილებებს ვეღარ შეიტანთ. წყარო: ... ...
  • მოუხადა თუ არა ბოდიში რუსეთს ნინო ბურჯანაძემ გავრილოვის გამო„ერთიანი საქართველო-დემოკრატიული მოძრაობის“ ლიდერმა, ნინო ბურჯანაძემ გავრილოვის ღამის გამო,  რუსეთის ფედერაციის საბჭოს საგარეო საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარესთან, კონსტანტინ კოსაჩოვთან შეხვედრისას ბოდიში მოიხადა. აღნიშნულ ინფორმაციას TASS ავრცელებს. „არ მეშინია, ბოდიში მოვიხადო აბსოლუტურად ამაზრზენი ინციდენტის გამო. უკაცრავად,რომ საუბარს გაწყვეტინებთ, მაგრამ გაგრძელების საშუალებას არ მოგცემთ, ვიდრე ბოდიშს არ მოვიხდი. მივიჩნევ, რომ ეს პირველ რიგში ქართველი ხალხისა და ქართული სახელმწიფოს შეურაცხყოფა იყო,“_ განაცხადა ბურჯანაძემ. კოსაჩოვმა კი ბოდიშისთვის ბურჯანაძეს მადლობა გადაუხადა. რუსული სააგენტოს მიერ აღნიშნული ინფორმაციის გავრცელებას, ნინო ბურჯანაძის პრესსამსახური გამოეხმაურა. როგორც მათ მიერ გავრცელებულ განცხადებაშია ნათქვამი, ნინო ბურჯანაძეს რუსეთში ბოდიში არავისთვის მოუხდია. "ერთიანი საქართველო-დემოკრატიული მოძრაობის" ლიდერი ყველა თავის გამოსვლაში, როგორც საქართველოში, ასევე რუსეთის ფედერაციაში ყოველთვის აცხადებდა, რომ სერგეი გავრილოვი საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში თავისი ნებით არ ჩამჯდარა და ის საქართველოს ხელისუფლებამ ჩასვა აღნიშნულ სავარძელში, სიტუაციის გამწვავებისას კი მთავრობამ სტუმრის დაცვაც ვერ უზრუნველყო. სწორედ ეს გაიმეორა ქალბატონმა ნინომ კოსაჩოვთან შეხვედრისას - ფაქტს უწოდა სამწუხარო, თუმცა, მას მომხდარზე ბოდიში არ მოუხდია,"_ნათქვამია განცხადებაში.  ცნობისთვის, რუსეთის დუმის დეპუტატმა სერგეი გავრილოვმა 20 ივნისს, მართლმადიდებლური ასამბლეის გაძღოლა სცადა და საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელი დაიკავა. ფაქტს მოქალაქეების პროტესტი მოჰყვა - აქცია ღამით სპეცდანიშნულების რაზმმა დაშალა. აქციის დაშლისას არაერთი ადამიანი დაშავდა, მათ შორის, ... ...
  • 9 კრიტერიუმი _ რა უნდა იცოდეს მასწავლებლებმა მაქსიმალური ქულის მისაღებადგარე დაკვირვების ჩატარების პროცესი უკვე დაწყებულია და სასწავლო წლის ბოლომდე გაგრძელდება. ამ ეტაპზე გარე დაკვირვებაზე რეგისტრაცია 4 166 პედაგოგი დარეგისტრირდა. მასწავლებლის შეფასება ხდება: გაკვეთილის შეფასების სქემით მასწავლებლის მიერ ჩატარებული გაკვეთილის შეფასებისა და მასწავლებლის რეფლექსიის შეფასების საფუძველზე. გაკვეთილის შეფასების მაქსიმალური ქულაა 36. გაკვეთილი დადებითად შეფასებულად ჩაითვლება, თუ ის დააგროვებს ქულათა ჯამური რაოდენობის 75%-ს, ანუ მინიმუმ 27 ქულას. რაც შეეხება სპორტის გაკვეთილის შეფასებას მაქსიმალური ქულაა 32. გაკვეთილი დადებითად შეფასებულად ჩაითვლება, თუ ის დააგროვებს ქულათა ჯამური რაოდენობის 75%-ს, ანუ მინიმუმ 24 ქულას. აღსანიშნავია ის, რომ გარე დაკვირვებისას ყურადღება მხოლოდ მოსწავლის მიერ საგნის კარგად ცოდნას ან კლასში დისციპლინას არ ექცევა, მასწავლებლის შეფასება ხდება კომპლექსურად, მათ შორის მოსწავლეებთან დამოკიდებულებისა თუ მიმართვის ფორმის, დროის სწორად გადანაწილების და კიდევ სხვა ფაქტორების გათვალისწინებითაც. იმისთვის, რომ მასწავლებლებს გარე დაკვირვების პროცესი გაგიმარტივდეთ, გთავაზობთ, გარე დაკვირვების პროცესში გასათვალისწინებელ შეფასების მნიშვნელოვან კრიტერიუმებს. დაკვირვების პროცესში ყურადღება ექცევა: კლასში ურთიერთპატივისცემისა და ურთიერთგაგების ხელშემწყობი გარემოს არსებობას; კლასის მართვის პროცესს; სასწავლო რესურსის ეფექტიანი (მიზნობრივი) გამოყენება; მასწავლებლის საგნობრივი კომპეტენცია სასწავლო მიზნების განმარტება და შინაარსობრივი გამართულობას; მოსწავლეებთან კომუნიკაციასა და ინსტრუქციები აქტივობებისთვის; სწავლების სტრატეგიებს; მოტივაციასა და ჩართულობას; სწავლების დროს შეფასების გამოყენებას; რეფლექსია ჩატარებულ გაკვეთილზე. გარე საგაკვეთილო შეფასების რუბრიკის დეტალური ინსტრუქცია მასწავლებლის შეფასების სტანდარტიზებული ინსტრუმენტების შესახებ კანონშია გაწერილი. ბრძანების სრული ვერსია შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე, დოკუმენტში გარე დაკვირვების გაკვეთილის რუბრიკის შეფასება ოცდამეორე გვერდზეა მოცემული. წყარო: ... ...
  • დაპირისპირება ვაკიჯვარში ჰესის აშენების მომხრეებსა და მოწინააღმედეგეებს შორისდღეს, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ  ვაკიჯვარში, მდინარე  ნატანებზე ჰესის მშენებლობასთან  დაკავშირებით,  სოფლის მოსახლეობა ინვესტორის წარმომადგენლებს შეხვდა. შეხვედრის დასაწყისშივე გამოიკვეთა წინააღმდეგობა,  რაც დარბაზში მყოფ  ვაკიჯვრელთა შორის სიტყვიერ დაპირისპირებასა და ურთიერთ  შეურაცხყოფაშიც  კი გადაიზარდა. ინვესტორის წარმომადგენლები, სოფლის მოსახლეობასთან, როგორც თავად  თქვეს, გაცნობითი ხასიათის შეხვედრას ატარებდნენ. მათი განმარტებით, ჰესის აშენების შემთხვევაში, გარდა დასაქამებისა, ადგილობრივებს სთავაზობენ ინვესტირებას სოციალურ პროგრამებში, რაც სოლიდური ფულადი თანხით  იქნება გამოხატული.  გარდა ამისა, თუ  შეიქმნება საინიციატივო ჯგუფი,   250 ოჯახს გადაუხდიან 200 კილოვატ საათის დენის თანხას მანამ, სანამ ჰესი იარსებებს. თუმცა, ეს  ადგილობრივებმა  სარწმუნოდ არ მიიჩნიეს. ზოგმა ისიც თქვა,  ასეც რომ იყოს,  ჰესს მაინც არ ავაშენებინებთო.  _ ვინ მოგიწვიათ,  რატომ მოხვედით? არ გაგაჩანაგებინეთ, „რა არის ეს „სკოპინგი“ და გეზეშე“ ჯერ ეს აუხსენით ხალხს, თქვენთვის საუბრობთ?  _ ისმოდა ინვესტორის წარმომადგენელთა მისამართით. მოსახლეობის მომხრე-მოწინააღმდეგეებმა ერთმანეთს არაერთხელ მიაყენეს შეურაცხყოფა. ბოლოს ერთმა ნაწილმა პროტესტის ნიშნად,  დარბაზი დატოვა. _ვინც წინააღმდეგი ვართ, გავიდეთ, _ ამ მოწოდებაზე  დარბაზი ნახევრად დაიცალა. ამ საკითხის შესახებ „გურია ნიუსი“ უახლოეს საგაზეთო სტატიაში ვრცლად ... ...
  • მთავრობის ბრძოლა გარემოს დამცველებთან2019 წლის ანგარიშში „სახიფათო სამუშაო - ბრძოლა გარემოს დამცველების წინააღმდეგ“, რომელიც სხვადასხვა ქვეყნის გარემოს დამცველთა უფლებადარღვევებს და მათ საფრთხეებს მიმოიხილავს, მოხვდა „მწვანე ალტერნატივას“ მაგალითიც, სადაც, საერთაშორისო ორგანიზაციების აზრით,  გარემოს დამცველთა დისკრედიტაციის მცდელობა იკვეთება.  კვლევა ერთობლივად რამდენიმე საერთაშორისო, გარემოსა და უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ ჩაატარა, მათ შორის „Crude Accountability-მ“, რომელიც შავი და კასპიის ზღვის რეგიონებში მუშაობს,  “FracTracker Alliance-მა”, რომელიც გარემოსა და ადამიანის უფლებებს აშშ-ში იკვლევს და ყაზახეთის გარემოსდაცვითი ორგანიზაციების ქსელმა “EcoForum”.   ანგარიშში შესწავლილია 40-მდე შემთხვევა აშშ-დან და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებიდან, სადაც მთავრობები და კორპორაციები გარემოს დამცველებზე ძალადობენ, ან ემუქრებიან და აკრიტიკებენ მათ იმის გამო, რომ ისინი: იცავენ ბუნებას, ითხოვენ სუფთა ჰაერს და წყალს, ამხელენ კორუფციას, მოითხოვენ ინფორმაციის გამჭვირვალობას ინვესტიციებისა და პროექტების შესახებ. მაგალითები საქართველოდან „მწვანე ალტერნატივას“ მიმართ საქართველოს მთავრობის სხვადასხვა წარმომადგენლის შეურაცხმყოფელ და დისკრიმინაციულ ქმედებებს ეხება.  ერთ-ერთი შემთხვევა 2013 წელს ხუდონის ჰესის მშენებლობის წინააღმდეგობას ასახავს, რომელიც ორი სოფლის დატბორვას და 2000-მდე ადამიანის გადასახლებას ითვალისწინებდა და „მწვანე ალტერნატივას“ შეფასებით, ასევე, საფრთხეს უქმნიდა ბიომრავალფეროვნებას. ამის გამო, მაშინდელმა ენერგეტიკის მინისტრმა კახა კალაძემ და მისმა მოადგილემ „მწვანე ალტერნატივას“ საჯაროდ “რა­დი­კა­ლუ­რი ჯგუ­ფი” უწოდეს და მას ცილი დასწამეს, თითქოს ორგანიზაცია “ეწი­ნა­აღ­მ­დე­გე­ბოდა ქვეყ­ნის ეკო­ნო­მი­კის გან­ვი­თა­რე­ბას“.   კვლევაში, ასევე, შესულია სხვა ხელისუფლების დროინდელი, 2012 წლის მაგალითიც, როდესაც „მწვანე ალტერნატივამ“ საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ორგანოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება გააკრიტიკა; საქმე ეხებოდა კანონს, რომელიც გარემოს მსხვილ დამბინძურებლებს სახელმწიფოს წინაშე ვალდებულებებს და პასუხისმგებლობას უმცირებდა. კრიტიკის საპასუხოდ, მაშინდელმა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრმა გოგა ხაჩიძემ არასამთავრობო ორგანიზაციები „ფარისევლურ დამოკიდებულებაში“ დაადანაშაულა და განაცხადა, მისი მიზანი „საშინელი სურათის“ დახატვა და სკანდალის შექმნა იყო.   საგულისხმოა, რომ 2012 წლის ბოლოს, განახლებული მთავრობის ერთ-ერთი პირველი საკანონმდებლო ინიციატივა სწორედ იმ მოთხოვნების გაუქმება იყო, რომელსაც „მწვანე ალტერნატივა“ აკრიტიკებდა. ზემოაღწერილი შემთხვევები საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა შეაფასეს, როგორც „მცდელობები, დისკრედიტაცია გაუწიონ არასამთავრობო ორგანიზაციებს, რომლებიც მთავრობის და პარლამენტის გადაწყვეტილებებს ეწინააღდეგებიან“. კვლევაში აღნიშნულია, რომ „მწვანე ალტერნატივის“ მსგავსად, სხვა ქვეყნის გარემოს დამცველი ორგანიზაციების რეპუტაციის შელახვის და დისკრედიტაციის პრაქტიკა საკმაოდ გავრცელებულია: “სულ უფრო და უფრო მეტი ქვეყნის მთავრობა აბრალებს საკუთარ შეცდომებს და საზოგადოების ჩართულობის ნაკლებობით მიღებულ შედეგებს  არასამთავრობო ორგანიზაციებს და მათ ბრალს სდებს რადიკალიზმში, ზოგჯერ კი გარემოს დამცველებს ღიადაც ადანშაულებს რომ „სხვა ქვეყნების სასარგებლოდ მოქმედი“ აგენტები არიან“. პუბლიკაციის ბოლო მონაცემებით, გარემოსთვის, მათ შორის, მიწაზე უფლებებისთვის ბრძოლაში, 2018 წელს მსოფლიოში 164 ადამიანი გარდაიცვალა, 2017 წელს - 207.  ამ მონაცემებში არ შედის ძალადობისა და მუქარების ის მაგალითები, რომლებიც ფატალურად არ დასრულდა.   წყარო: პუბლიკაცია „Dangerous Work: Reprisals Against Environmental Defenders“ https://crudeaccountability.org/wp-content/uploads/Report_DangerousWork_compressed_for_web.pdf ... ...

არქივი

ზაფრანი

მკურნალი ყავა

საინტერესოდ გამოიყურება ჰარვარდის უნივერსიტეტის მეცნიერთა...

საშიშია თუ არა მზის სათვალე

მზის სათვალე წარმოადგენს არა მხოლოდ...

ლიმონის დიეტა

ლიმონის დიეტა გრძელდება 10-დან 14...

ახდენს თუ არა ცხელი ჩაი კიბოს პროვოცირებას

ჩინელი მედიკოსები ცხრა წლის მანძილზე...

ნივთები, რომლებიც იმაზე ჭუჭყიანია, ვიდრე წარმოგიდგენიათ

წარმოგიდგენთ ნივთებს, რომლებიც იმაზე ბინძურია,...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...

საპარლამენტო არჩევნების რომელ მოდელს უჭერთ მხარს