„მათი ქცევა და მანერები თავადების შესაფერისია“ _ უცხოური პრესა გურულების შესახებ

ისტორია

„მათი ქცევა და მანერები თავადების შესაფერისია“ _ უცხოური პრესა გურულების შესახებ

2019 მარ 21 13:59:52

,,ყარამან_სხვაის რა მოგახსენო და ვინც ჩვენთან მოდის, მოგეცა სიცოცხლე_მდიდრდებიან. ნუ გეშინია, გზაში აფერი ეხარჯება, ადგილზე ცხოვრება აფერი უჯდება. ცხენი ეძლევა. ოღონ შენ იმუშავე ცხენზე და იყავი შენთვის. თვეში მიიღე ასი მანათი და რაც გინდა, იგი უქენი; გინდა შინ გააგზავნე, გინდა იქეიფე...” (ნ. ნაკაშიძე ,,ვინ არის დამნაშავე?”)

სანამ ამბის მოყოლას დავიწყებდე... უკვე ოც წელზე მეტია, რაც გურული მოჯირითეების ისტორიაზე ვმუშაობ, მას შემდეგ კი, რაც ჩემი ფილმის გადაღებისას ბატონმა ამირან ცამციშვილმა, ამ საქმის პირველმა მკვლევარმა  დამაკვალიანა, ეს ჩემს მოთხოვნილებად გადაიქცა. დღესაც ყველგან, სადაც კი შეიძლება, ვეძებ გურულ მოჯირითეებთან დაკავშირებულ ამბებსა და ფოტოებს და ვპოულობ კიდევაც ხშირად. მაგრამ, ასევე, ინტერნეტში თუ ბეჭდურ გამოცემებში ხშირად მხვდება ჩემი ტექსტებიდან პირდაპირ  მოპარული, სხვა სიტყვას ვერ ვპოულობ და თავისად გასაღებული წერილები. ,,ავტორებს” ეზარებათ თუ სირცხვილად მიაჩნიათ წყაროს მითითება, ვერ გამიგია... თუმცა, უპასუხოდ თითქმის არავის ვტოვებ...

ახლა კი საქმე:

როგორც წესი, შოუს მეპატრონეები მონაწილეებს, რაღა თქმა უნდა, ქართველებსაც, კონტრაქტს უდებდნენ, კონტრაქტი იდებოდა 6 თვის ვადით

,,ამნაირათ დღესაც დადის ლუკაია (ჩხარტიშვილი_ი.მ.) ამერიკაში და ასრულებს მტკიცეთ და განუდრეკელათ იმ ინგლისელთან თავის პირობას. ლუკაია ღებულობს ბ-ნი ქუთაისის სამხედრო გუბერნატორისაგან სამზღვარ გარეთ გასვლის ნებართვას, ყოველ მარტის დამდეგს და მიჰყავს ამერიკაში ცხრა-ცხრა ყმაწვილი; ხოლო ბრუნდება ამერიკიდან კავკასიაში იმავე წელს ოქტომბრის გასულს”. (,,კვალი”, 1896 წ.)

 ზამთარში, როცა შოუ იხურებოდა, მოჯირითეები ან სახლში ბრუნდებოდნენ, ან რჩებოდნენ ამერიკაში, მაგრამ ამ შემთხვევაში თავის თავზე თვითონვე უნდა ეფიქრათ. (,,...შოვი რომ იკილტება ნიორგში მისვლას უნდა 35 დოლარი 70 р. კარგათ არ ვიცი,  სად დავრჩები ამ ზამთარში”_ქრისტეფორე იმნაძის წერილიდან.

,,...იმის სიმაგრეა ზამთარში მუშაობა ამერიკაში მარა ჩვენ კვირეში ორ დღეს მაინც წევიმუშავებთ და იმით თავი გვინდა გევიტანოთ...”_ უცნობი მოჯირითეს წერილიდან).

იქ გათვალისწინებული იყო სხვადასხვა პუნქტები, მათ შორის: დასახიჩრების შემთხვევაში მეპატრონე ყველა ხარჯს თავის თავზე იღებდა, სეზონის დამთავრებისას მონაწილეს აუცილებლად ეძლეოდა იმ რაოდენობის თანხა, რათა ის სამშობლოში დაბრუნებულიყო.

მოცემული იყო შოუს მონაწილის ქცევის წესები: მონაწილეს ყოველთვის წესრიგში უნდა ჰქონოდა ამუნიცია, ტანსაცმელი, უნდა მოქცეულიყვნენ ისე, როგორც ჯენთლმენებს შეეფერებათ, არ უნდა ჰქონოდა ადგილი ჩხუბს, ლოთობას, აზარტულ თამაშებს, აკრძალული იყო თვალის ჩაკვრა, გადალაპარაკება და საერთოდ არშიყი აუდიტორიაში მჯდომ ქალბატონებთან (,,არენაზე ციცებთან ლაპარიკი აკრძალული იყო მარა შემდეგ რავარც ტკიპა ისთე იყვენ მიწეპებულნი ჩვენს ბიჭეფიზა, ვერ მუაშორებდი. ანცანდრეს იქოური ქალი შუუჩთა, ცოლად გამოგყობიო... ჯერე უარობდა, მარა მერე დეიწერა ჯვარი და დეეთხუა შოვს ახლა ცხოვრობს კალიფორნიაში ცოლთან  ერთად", _  წერდა  უცნობი მოჯირითე.).

აკრძალული იყო აგრეთვე ჩექმებით ლიგინში დაწოლა. განსაზღვრული იყო ბარგის რაოდენობაც, აკრძალული იყო აგრეთვე ძაღლებიც, გამონაკლისს შეადგენდნენ ინდიელები, რადგან მათ ძაღლები გამოსვლებში სჭირდებოდათ.

,,მათი ქცევა და მანერები თავადების შესაფერისია, კაზაკებს ისე უჭირავთ თავი, რომ ეს მაღალ წარმომავლობაზე მიუთითებს. ჩვენ დაბადებიდან თავადები ვართო, _ აცხადებენ ისინი და ეს გამოსჭვივის მათ სიტყვა-პასუხსა თუ დარბაისლურ მიხვრა-მოხვრაში. ჩვენ არ ვიცით კარგად რუსული, ჩვენ ყველანი ჩვენს ენაზე _ ქართულად ვლაპარაკობთ, _ აცხადებს მათი ბელადი და საუბრის დროს მოჩანს მისი სპილოს ძვალივით თეთრი კბილები”, _იტყობინებოდა ერთი გაზეთი. 

Brooklyn Citizen, 1894, საგანგებოდ აღნიშნავდა: ,,კაზაკებს მართკუთხა კარვები აქვთ, რომლებსაც ისინი იდეალურ მდგომარეობაში ინახავენ. კარვებში თითოეული მონაწილის აღჭურვილობა სრულ მზადყოფნაშია წარმოდგენისათვის... პატარა მაგიდაზე რამდენიმე წიგნი, ბანქო და სხვადასხვა საწერი საშუალება მომხიბლავი წესრიგით არის დალაგებული.... ხის იატაკი გაწმენდილ-გასუფთავებულია, ხოლო მათი საწოლები ეს აკურატულობის ნიმუშია.”

ქართველები უცხოეთში ყოფნისას ცდილობდნენ არაფერი ისეთი არ ჩაედინათ, რაც მათ შეარცხვენდა, ამას ადასტურებს კირილე ხოფერიასა და გიორგი ჩხაიძის მოგონებანიც _ გურულები რესტორნებში ევროპულ ტანსაცმელში, ხანდახან ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილნი შედიოდნენ. ბევრმა ამა თუ იმ კერძის ჭამის წესი არ იცოდა, ამიტომ სხვებს აკვირდებოდა. გურულების მადის შესახებ წერდნენ, რომ მათ ქვა რომ გადააყლაპო, იმასაც მოინელებენო. ბაფალო ბილის ველური დასავლეთის შოუს მთავარი მზარეული ერთ საგაზეთო ინტერვიუში ამბობდა: ,, ...ჩვენ ყოველდღე ვამზადებთ 800-დან 1000-მდე ბიფშტექსს... ო, ბიჭები ბიფშტექსის ნამდვილი მტრები არიან! კაზაკებს და ინდიელებს ხორცი უნდათ სამჯერ დღეში და ისინი მას ღებულობენ!”

 ერთხელ მოჯირითეები სასადილოში შესულან და ერბო-კვერცხი მოუთხოვიათ, მაგრამ ინგლისურის არცოდნის გამო ოფიციანტს ვერაფერი გააგებინეს. მაშინ მოჯირითე სერაპიონ იმნაძე ოდნავ ჩაიცუცქა, ხელები ქათმის ფრთებივით აამუშავა და კაკანი მორთო: კო კო კო! ამან სასადილოში მხიარულება გამოიწვია, ოფიციანტი კი მიუხვდა, თუ რა უნდოდათ ამ უცნაურ გადამთიელებს. ყველაფრის მიუხედავად, ხშირი იყო ჩხუბებიც და უსიამოვნო ინციდენტებიც, Arkansas Democrat (1901, 21 ოქტომბერი) აღწერს შემთხვევას, როდესაც დილაუთენია ცხრის ნახევარზე ვინმე მიულერის სალუნში იქ მყოფთ შიშის ზარი დასცა წითელი ღვინით გამომთვრალმა კაზაკმა. იგი ხანჯლით ემუქრებოდა მოქალაქეებს და სალუნიდან აგდებდა, მისი ამხანაგები ცდილობდნენ მის დამშვიდებას, მაგრამ ამაოდ, მოვიდა პოლიციელი და მთვრალი ხანჯლით მისკენაც გაიწია. იგი წაიყვანეს პოლიციაში და ელოდებოდნენ მის გამოფხიზლებას, რათა დაეკითხათ. რაც შეეხება მის სახელს, ეს მეორე პრობლემა აღმოჩნდა, რადგან ერთადერთი, რაც პოლიციელებმა გაიგეს ეს იყო მისი სახელი, რომელიც ამგვარად ჩაწერეს ‘თჰეფორდ”. სამწუხაროდ, არ ვიცი თუ როგორ დამთავრდა ეს ისტორია.

გიორგი ჩხაიძის შვილი მამის ერთ მონაყოლს იხსენებს _ ერთხელ ჩიკაგოში მყოფმა გურულებმა ვარჯიშის შემდეგ ვაშლის მშვენიერ ბაღებს ჩაუარეს. ერთ-ერთი მათგანი გადახტა ბაღში, დაკრიფა ვაშლები და ამხანაგებს დაურიგა. მეორე დღეს ეს ამბავი გაზეთში დაუბეჭდავთ, კაზაკები ვაშლებს იპარავდნენო. გურიაში რამდენიმე ცალი ვაშლის მოკრეფისათვის ვინ რას გეტყოდა, ამერიკაში კი რაც კაზაკებთან იყო დაკავშირებული, ყველაფერში სენსაციას ეძებდნენ. სირცხვილით გარეთ როგორ გამოვსულიყავით, არ ვიცოდითო, _ იხსენებდა მოჯირითე. 

მიუხედავად ყველაფრისა, ჟურნალ-გაზეთები უამრავ შეთხზულ ამბავს ბეჭდავს მათ შესახებ. აი, მაგალითად, რას წერდა პარიზის Petit Journal, რომლის წერილი გაზეთმა „ივერიამ” გადმობეჭდა (1893 წ. #58): `ჩვენს რედაქციას ამ დღეებში თხუთმეტი კავკასიელი ეწვია. ყველანი საუკეთესო და თამამი მხედარნი არიან. ეს კავკასიელები ჩიკაგოს მიემგზავრებიან ბ-ნ ერკოლის მეთაურობით. ჩიკაგოს გამოფენაზედ, სხვათა შორის, დოღიც გაიმართება, რომელშიაც მონაწილეობას მიიღებენ საფრანგეთის კავალერისტები, გერმანელი ულანები, ინგლისელები, ამერიკის ინდიელნი და ეს კავკასიელნიც. კავკასიელ მხედართა მეთაური, ბ-ნი ერკოლი გამოცდილი კაცია და დარწმუნებულია, ჩემი დასი გაიმარჯვებს დოღშიო. ცხენები უკვე გაუგზავნიათ გემით ამერიკაში. დასს მეთაურობს თ. ეკისთავი (ერისთავი თუ იქნება). მეთაური დასისა არაფრით განირჩევა თავის ამხანაგებისაგან: შავი ტყავის ქუდი ჰხურავს, ნაბადი, წითელი ტანთსაცმელი აცვია, მასრებით, შეიარაღებულია გრძელ დამბაჩებით და ხმლითა, ხმლის ტარი ჩუქურთმიანი, ქარქაში შავი ტყავისაა.

ყველანი სამეგრელოს და საქართველოს (ი.მ.) შვილები არიან და ბევრჯერ მიუღიათ მონაწილეობა მტერთან ბრძოლაში და ყველანი რუსეთის ჯარში ყოფილან, თუმცა ამ ერის ენა სრულებით არ იციან, რომელსაც ემსახურებიან.

საკვირველს სურათს წარმოადგენენ ეს მეომარნი: სახე ერთსა და იმავე დროს მკაცრიცა აქვთ და წყნარიც, შავი, ჭკვიანი თვალები და შავი, გრძელი წვერი რაღაც უცნაურ ელფერს სდებს მათ სახეს... სთქვეს თავიანთი სიმღერა, რომელსაც რაღაც უცნაური მელოდია ჰქონია, თუმცა სიმღერა წყნარი იყო, მაგრამ შიგადაშიგ საშინლად გაჰკიოდნენ...

ამ სიმღერის გამგონმა საკმარისია თვალები დახუჭოს და იმ წამსვე წარმოუდგება აზიის ხრიოკი ვაკე და მათ შორის ბრბო მეომართა, რომლებიც თავიანთ ღმერთებს ლოცულობენ და სისხლის დასაღვრელად ემზადებიან.~ შეთხზა რა აღფრთოვანებულ ფანტაზიით ეს საოცარი სურათი, გაზეთი Petit Journal დასძენს: რარიგ განსხვავდებიან ჩვენს განათლებულ ერისაგან ეს ბარბაროსები აზიისა, რომლებიც ამპარტავნობენ თავის ახოვანის ტანით, იარაღის სილამაზით და იმავე დროს ბავშვებსავით უხარიათ, როცა შამპანის ღვინით სავსე ბოთლები იხსნება! (სტატიაში ლაპარაკია ამერიკაში გასული გურულების პირველ გუნდზე).




 ახალი ამბები
  • სამტრედიაში მომხდარ მკვლელობის ფაქტზე მუხლი გადაკვალიფიცირდასამტრედიაში მომხდარ მკვლელობის ფაქტზე მუხლი გადაკვალიფიცირდა. მამაკაცს, რომელმაც სამტრედიაში ცოლი მოკლა,17-წლამდე პატიმრობა ელის. შინაგან საქმეთა სამინისტროს იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის პოლიციის დეპარტამენტის სამტრედიის სამმართველოს თანამშრომლებმა, ჩატარებული ოპერატიულ-საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, 1992 წელს დაბადებული გ.ა. სამტრედიაში, ოჯახის წევრის მიმართ დამამძიმებელ გარემოებაში ჩადენილი განზრახ მკვლელობის ბრალდებით დააკავეს. ინფორმაციას შსს ავრცელებს. უწყების ცნობით,გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულმა სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს სამტრედიის ფილიალის მოქალაქეთა მომსახურების დარბაზში, განქორწინების პროცედურის დაწყებამდე, ცოლს - 1994 წელს დაბადებულ ს.ბ.-ს ცივი იარაღით სასიკვდილო ჭრილობები მიაყენა. დაჭრილი ქალი შემთხვევის ადგილზე გარდაიცვალა. სამართალდამცველებმა გ.ა. მომხდარიდან მალევე, ცხელ კვალზე, სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს სამტრედიის ფილიალის მოქალაქეთა მომსახურების დარბაზშივე დააკავეს. პოლიციამ დანაშაულის ჩადენის იარაღი - დანა შემთხვევის ადგილიდან ნივთმტკიცებად ამოიღო. გამოძიება ოჯახის წევრის მიმართ დამამძიმებელ გარემოებაში ჩადენილ განზრახ მკვლელობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ის 11 პრიმა 109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით მიმდინარეობს. აღნიშნული დანაშაული 13-დან 17 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ... ...
  • სიახლე ოზურგეთში _ დასაქმების ბირჟამ ფუნქციონირება დაიწყოახლახან, ოზურგეთელმა ნუგზარ რუხაძემ შრომის ბირჟა გახსნა. ის არაერთ ხელმძღვანელ თანამდებობაზეა ნამუშევარი და როგორც თავად ამბობს, კარგად ერკვევა , თუ რა პროფესიის ადამიანები სჭირდება ქალაქს და როგორ დაასაქმოს ისინი ისე, რომ მოსახლეობას მლესავის, ელექტროშემდუღებლის თუ უბრალოდ, დამხმარე მუშის საჭირობის დროს, პრობლემა არ შეექმნას. _ ხშირად გვესმის, რომ ხალხი სამუშაოს ეძებს და დასაქმების შანსი არ არის. არადა, ბევრჯერ პირიქითაა: ადამიანები ეძებენ ელექტრომონტიორს, კაფელის ხელოსანს თუ მლესავს და ვერ პოულობენ. ამიტომ დავისახე მიზნად, თავი მოვუყარო მაღალი კლასის და დავასაქმო  საჭიროების  მიხედვით. ჩვენ უკვე აღრიცხვაზე ავიყვანეთ სანტექნიკოსები, დურგლები, მეთუნუქეები, ელექტროშემდუღებლები, მღებავები, სახლის მშენებლები, პიანინოს ამწყობები,  უბრალოდ, ტვირთის გადამზიდავები და მიწის დამბარავებიც კი. ზოგს აწი მივიღებთ. მთავარია, თავის პროფესიაში ერკვეოდნენ კარგად და  შესაბამისად, დასაქმებისას კარგ ანაზღაურებასაც მიიღებენ, ჩვენ უკვე დავიწყეთ მუშაობა, _ თქვა „გურია ნიუსთან“ ინდმეწარმე ნუგზარ რუხაძემ. დასაქმების ბირჟა ოზურგეთში, რკინიგზის სადგურში, პირველ სართულზეა განთავსებული და მასში უკვე ბევრი სხვადასხვა პროფესიის ადამიანი გაწევრიანდა.      ... ...
  • ჩოხატაურელი მხატვარი გურამ მიქაძე გარდაიცვალაჩოხატაურელი მხატვარი გურამ მიქაძე გარდაიცვალა, _ ამის შესახებ ფერისბუქის საკუთარ გვერდზე  ჩოხატაურის სამხატვრო სკოლის დირექტორმა მზია კვინტრაძემ დაწერა. "წავიდა ჩვენგან უნიჭიერესი მხატვარი, უანგარო და ერთგული მეგობარი გურამ მიქაძე. ღმერთმა ნათელში ამყოფოს მისი სული", _ წერს გურამ მიქაძის ... ...
  • მკვლელობა სამტრედიაში _ მამაკაცს, რომელმაც ცოლი მოკლა,15-წლამდე პატიმრობა ელის სამტრედიაში მომხდარ მკველობასთან დაკავშირებით შსს-მ გამოძიება სსკ-ის 108-ე მუხლით (განზრახ მკველობა) დაიწყო, _ ამის შესახებ "გურია ნიუსს" უწყების პრესსამსახურში განუცხადეს. მათივე ინფორმაციით, სავარაუდო ბრალდებული უკვე დაკავებულია. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, მამაკაცს 7-დან 15-წლამდე პატიმრობა ელის. შეგახსენებთ, მკველობა სამტრედიაში ცოტა ხნის წინ მოხდა. ახალგაზრდა მამაკაცმა ცოლს სასიკვდილო ჭრილობა ცივი იარაღით რამდენჯერმე ... ...
  • პარლამენტმა ვალერი გელაშვილის სადეპუტატო უფლებამოსილება ცნოსაქართველოს პარლამენტმა ვალერი გელაშვილის სადეპუტატო უფლებამოსილების ცნობას მხარი 82 ხმით დაუჭირა. მეცხრე მოწვევის პარლამენტში გელაშვილი კარლო კოპალიანს ჩაანაცვლებს, რომელმაც პარლამენტი გასულ სასესიო კვირაში დატოვა. „ქართული ოცნების“ წევრი, დეპუტატი კარლო კოპალიანი კი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კანცლერად აირჩიეს. მის კანდიდატურას მხარი საბჭოს 34-მა წევრმა ... ...

არქივი

ზაფრანი

მკურნალი პროდუქტები

დამწვრობისას გიშველით ალოე ვერა. დღეში...

„წყალგარეული“ ღვინის მომავალი

სამხრეთ აფრიკელმა მეღვინეებმა ბევრი იფიქრეს,...

ჯონ ლენონის ნივთები დღესაც სარფიანად იყიდება

მას შემდეგ, რაც დიდი ბრიტანელი...

ლუდი გონების სამსახურში

როგორც ამერიკელმა და ახალზელანდიელმა მეცნიერებმა...

ბრიტანელები ჰიტლერის ფოტოებით დაინტერესდნენ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკის შეერთებულ...
კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...