მუჰაჯირობა, დეპორტაცია და დაკარგული ხალხი

ისტორია

მუჰაჯირობა, დეპორტაცია და დაკარგული ხალხი

2017 მარ 27 16:01:08

მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში, 50-იანი წლების დასაწყისში, ქართულ საზოგადოებაში უჩვეულო გამოცოცხლებაა _ ჩვენი ისტორიკოსების ნაწილი ზედიზედ აქვეყნებს სტატიებს იმის თაობაზე, თუ როგორ ჩაგრავენ საშინელი თურქი დამპყრობლები საკუთარ მიწა-წყალზე მცხოვრებ  გურჯებსა და ლაზებს. პროპაგანდა პიკს აღწევს.
 ჩნდება კითხვა _ თურქეთისთვის ისტორიული ქართული მიწების ჩამოჭრა მზადდება თუ  მიმდინარეობს რიგითი მოჩვენებითი  ”საბჭოური” ფახი-ფუხი? ცხარე დებატებში  თურქი მეცნიერები ერთვებიან, ხოლო  პოლიტიკური ვითარება საერთაშორისო სკანდალის ხასიათს იღებს. ბოლოს და ბოლოს, საქმეში დასავლეთის სახელმწიფოების ჩარევის  შემდეგ, დაძაბულობა ჩაცხრა. მთელი ამ  ”საბჭოურ”-პოლიტიკური თამაშებისა და პერიპეტიების შედეგი ის იყო, რომ საბჭოთა  კავშირთან თურქეთის საზღვრისპირა ტერიტორიებზე მცხოვრები ქართული მოდგმის  ხალხი შუა თურქეთის სხვადასხვა კუთხეში მიმოფანტეს.  მთელი ამ ისტორიული დავა-კამათის ცინიზმი კი იმაში მდგომარეობდა, რომ ქართული  საზოგადოების სწორედ იგივე ”საბჭოურ”-  ”პატრიოტული” ნაწილი უდრტვინველად  შეხვდა საქართველოს ტერიტორიიდან  გურჯების და ლაზების გასახლებას ”საბჭოთა”  შუა აზიაში. თურმე ჩვენც გვცოდნია ამორჩევით  და პოლიტიკური კონიუნქტურით  ”პატრიოტული ყიჟინის” დაცემა.  ახლა მოკლე, მაგრამ ტრაგიკული, ამბები ჩვენი  ისტორიიდან.
1. პირველი მუჰაჯირობა.
1828 წელს რუსეთის  საიმპერიო ჯარების მიერ ახალციხის აღებას მოჰყვა ახალციხის საფაშოს გაუქმება, რაც  დასრულდა ქართული მაჰმადიანური  მოსახლეობის საკმაოდ სოლიდური ნაწილის,  10000 ოჯახის, თურქეთში გადასახლება, ხოლო  მათ ნაცვლად ქრისტიანი სომხების ჩამოსახლება (ახალციხის სომხურ სასაფლაოზე განისვენებს სომეხი ეპისკოპოსი, რომელიც წინ მოუძღოდა რუსეთის იმპერიაში და, არა საქართველოში,  ჩამოსასახლებელ ხალხს) ”გათავისუფლებულ” მიწებზე. რუსეთის ხელისუფლებამ, რომლის გეგმასაც სამცხე-ჯავახეთში გენერალი პასკევიჩი ახორციელებდა, 1830 წელს თურქეთიდან 30 ათასამდე სომეხი ჩამოასახლა, სომხები ჩაასახლეს ქვემო ქართლში, ასევე სამცხე-ჯავახეთსა და ქვემო ქართლში ჩაასახლეს ბერძნები.
2. მეორე მუჰაჯირობა.
ისტორიიდან კარგადაა  ცნობილი, თუ კავკასიის დაპყრობის მთელს პერიოდში (XIX საუკუნის დასაწყისიდან ამავე  საუკუნის 60-იანი წლების ბოლომდე) რუსეთმა რა სასტიკ ხერხებს მიმართა აქ მცხოვრები  ხალხების მიმართ. შავიზღვისპირეთის, ისევე როგორც მთის კავკასიის, მოსახლეობის   რუსეთის იმპერიის ფარგლებიდან გასახლება იყო დასაწყისი მცირე ეთნოსების გაუგონარი  განადგურებისა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კავკასიაში დამპყრობლური ომების  დასრულებისთანავე ჯერი სამხრეთ კავკასიაზე მიდგა. რუსეთის წინააღმდეგ 1864 წლის  ლიხნის აჯანყების შემდეგ რუსეთის საიმპერიო  ხელისუფლებამ მოამზადა ”საფუძველი”  აფხაზების გასახლებისა და 1867 წელს აფხაზი მუჰაჯირების პირველმა ნაკადმა თურქეთს  მიაშურა (ისტორიის ცინიზმია, რომ ლიხნი კიდევ ერთხელ, უკვე XX საუკუნის 80-იანი  წლების ბოლოს, გამოჩნდა ქართულ-აფხაზურ ურთიერთობაში, როგორც ბოლო  ანტიქართული ”პროფანირებულ-ისტორიული” მოძრაობის დაწყების ადგილი). პირველ  მუჰაჯირობას შეეწირა დალი და წებელდა, საიდანაც გასახლდა 15 000-მდე მუსლიმი  აფხაზი.
3. მესამე მუჰაჯირობა.

1877-1878 წლებში  მიმდინარე რუსეთ-თურქეთის ომის დროს აფხაზებმა რევანში სცადეს, მაგრამ ისევ  დამარცხდნენ (რასაკვირველია, თურქულ სამხედრო შენაერთებთან ერთად) და  თურქეთში კიდევ გადასახლდა მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი. აფხაზთა პირველი  (საქართველოს ისტორიული ტერიტორიიდან მეორე) მუჰაჯირობისგან განსხვავებით,  ამჯერად გადასახლებულთა შორის ქართველებიც მოჰყვნენ. ამ პოლიტიკის შედეგი იყო ის, რომ 1888 წლის მონაცემებით სოხუმის  ოლქში სახლობდა მხოლოდ და მხოლოდ 32 000 აფხაზი.
 4. მეოთხე მუჰაჯირობა.
აჭარიდან  ქობულეთელების გადასახლება თურქეთში პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსეთ-თურქეთის ფრონტზე საბრძოლო მოქმედებების დროს მოხდა. ქართველ მაჰმადიანთა მორიგ  გაძევებას საკუთარი სახლ-კარიდან ხელმძღვანელობდა გენერალი ბრუსილოვი,  პირველი მსოფლიო ომის ”გმირი რუსი სარდალი”.
5. პირველი ”საბჭოური” დეპორტაცია.
1944  წლის 15 ნოემბერს დაიწყო და 1945 წლის იანვარში დასრულდა დეპორტაცია სამცხე-ჯავახეთის ისლამის მიმდევარი მოსახლეობისა, რომელთა შორისაც იყვნენ მაჰმადიანი ქართველები (ისინი გადასახლებულთა შორის დიდ უმრავლესობას წარმოადგენდნენ). სანახევრო რეაბილიტაციის (1956 წელს) შემდეგ მათ საქართველოში ჩამოსვლა აეკრძალათ.
6. მეორე ”საბჭოური” დეპორტაცია. 1949 წელს აფხაზეთიდან გაასახლეს ლაზები. ისინი, ძირითადად, სოხუმისა და ოჩამჩირის რაიონის სოფლებში ცხოვრობდნენ. რეაბილიტაციის შემდეგ მათი დიდი უმრავლესობა თურქეთში გადავიდა საცხოვრებლად. საერთოდ, ქართულ  საზოგადოებაში ამ ქართველური მოდგმის ხალხის შესახებ ცოტა რამ იციან. ნაკლებად იცის ვინმემ (ამის შესახებ უწყიან მხოლოდ ლაზებმა და ჩვენი საზოგადოების მათთან დაახლოებულმა ნაწილმა) აფხაზეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ლაზური მოსახლეობა განათლებას ორ ენაზე იღებდა - დაწყებითში ლაზურად, შემდეგ კი რუსულად. ამ ადამიანთაგან ბევრმა ქართული ენა მოგვიანებით ისწავლა. მაგრამ, როგორც უკვე ითქვა, მათი აფხაზეთში ცხოვრება და საქმიანობა (მათ შორის, ბავშვთა აღზრდა და სწავლა-განათლება) 1949 წელს დასრულდა (თუ დაასრულეს). პირველ და მეორე ”საბჭოურ” დეპორტაციას ფაქტობრივად ქართული სუბეთნოსისა და სუბეთნოგრაფიული ჯგუფის ”საბჭოური” მუჰაჯირობა მოჰყვა - მათი ნაწილი (ლაზებისა - დიდი, ხოლო მესხებისა - მცირე) თურქეთში  გადასახლდა. თავდაპირველად რუსეთის იმპერიის, შემდეგ ”დიადი საბჭოეთის”, ახლა კიდევ რუსეთის ფედერაციის ”მასტაბილიზებელი” როლი კავკასიაში ნათლად გამოიკვეთა. დღესაც, კავკასიის ერები თუ ეროვნებები რუსული პოლიტიკური და ინტელექტუალური (თუ ფსევდოინტელექტუალური) აზროვნებისთვის მხოლოდ ”ეთნოლოგიურ კლასიფიკაციას” ექვემდებარებიან. ამ ყაიდის ინტელექტუალთა ნააზრევით საქართველოში ცხოვრობენ: საკუთრივ ქართველები (собственно грузины), ანუ კახელები, ქართლელები, ქართველი მთიელები, იმერლები, გურულები, აჭარლები, ქობულეთელები (!) - მეგრელები, ლაზები, სვანები (1888 კალენდრის იგივე დამატება). აი, ასე, ბატონებო. სავსებით ნათელი უნდა იყოს ბოლო დროს რუსულ მედია სივრცეში გავრცელებული, თუ წიგნის ბაზარზე  გამოქვეყნებული რუკების დანიშნულება, რომლებშიც საქართველოს მხარეები ამგვარი დაყოფით არიან დალაგებულები, რისი მიუღებლობაც ისტორიულადაც და  საქართველოს პოლიტიკური ინტერესების გათვალისწინებითაც ეჭვს არ უნდა იწვევდეს. ვისაც ნათელი წარმოდგენა აქვს რუსეთზე და მის პოლიტ თუ ინტელექტელიტების აზროვნების მიმართულებაზე, მისთვის ამ ინფორმაციაში ახალი არაფერია. საუბარი ეხება  ქართული საზოგადოების მხოლოდ იმ ნაწილს, ვისთვისაც რუსეთი დღემდე მოიაზრება საქართველოს სტრატეგიულ პარტნიორად კავკასიაში. მთელი ისტორია კავკასიისა მეტყველებს იმაზე, რომ რუსეთი თავის იმპერიული მიზნებს ახორციელებდა აქ მცხოვრები ხალხების ”დამნაშავე ერებად” გამოცხადებისა და მათი გადასახლება- განადგურების გზით. ამასთან, მიზანს იგი აღწევდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც კავკასიის ერებს შორის დაპირისპირება არსებობდა, რაც მათი (ამ ჩამონათვალში ქართველებიც მოიაზრებიან) პოლიტიკური სიბეცის გამო დღესაც გრძელდება. დღეისთვის მხოლოდ ქართულ- აზერბაიჯანული ურთიერთობები აკმაყოფილებენ კეთილი და საქმიანი თანაარსებობის კრიტერიუმებს (როდესაც ქვეყნდება რისკის ზონების რეესტრი კავკასიურ სივრცეში, საქართველო-აზერბაიჯანის შეხებათა არეალი არ შედის - მაღალი, საშუალო თუ დაბალი რისკის ზონებიდან არც ერთში). ამდენად, ცოტა გაუგებარია ქართულ მედიასივრცეში დროდადრო გამოჟონილი ინფორმაცია ქართულ-აზერბაიჯანულ ურთიერთობებში მოსალოდნელი, ლამის სამკვდრო-სასიცოცხლო, დაპირისპირების შესაძლებლობაზე. როგორც ჩანს, გარკვეულ წრეებს ძალიან აძლევთ ხელს მოვლენათა ამგვარი განვითარება. ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, დრო ხომ არ მოვიდა ქართული საზოგადოება (მათ შორის, უპირველესად, პოლიტიკური) დაფიქრდეს არა იმაზე, თუ კავკასიური სივრცის სხვა ერმა თუ ეროვნებამ რა შეცდომა დაუშვა ან რა დააშავა ჩვენთან ურთიერთობაში, არამედ იმაზე, თუ ჩვენ რა შეცდომები დავუშვით მათთან მიმართებაში. დავფიქრდეთ და მომავალი საქმიანობა ისე წარვმართოთ, რომ წარსულის გადაცდომები აღარ გავიმეოროთ. ისლამურ სამყაროსთან ურთიერთობა ძალზე რთულია და პრობლემური. თუმცა, საქართველოს შესწევს უნარი კარგად გაართვას თავი მის წინაშე მდგარ სტრატეგიულ ამოცანებს - ამ მიზნების განხორციელებაში ჩვენს სახელმწიფოს ფასდაუდებელი სამსახური შეუძლია გაუწიოს ქართულმა ისლამურმა საზოგადოებებმა (რომელ ქვეყანაშიც არ უნდა სახლობდნენ ისინი), რომლებიც ნამდვილად არსებობენ და საკმაოდ მძლავრადაც, რომელთა შემჩნევა არის საჭირო და მათი მოწვევა საქართველოს სახელმწიფოს სამსახურში ჩადგომისთვის აუცილებელ ნაბიჯს წარმოადგენს.


იტერნეტმასალების მიხედვით
მოამზადა ნინო ბერძენიშვილმა




 ახალი ამბები
  • რუსთაველის გამზირი გადაიკეტებადედაქალაქის მასშტაბით, საახალწლო დეკორაციებისა და ილუმინაციების დემონტაჟი დაიწყო.   თბილისის მერიის ცნობით, ამ სამუშაოებიდან გამომდინარე, რუსთაველის გამზირი, პირველი რესპუბლიკის მოედნიდან თავისუფლების მოედნამდე, ამაღამ, 00:00 საათიდან 22 იანვრის 07:00 საათამდე გადაიკეტება. სამუშაოებს „თბილსერვის ჯგუფი“ ... ...
  • H1N1 ვირუსის კიდევ ერთი მსხვერპლი _ ქუთაისში ახალგაზრდა ქალი გარდაიცვალაქუთაისში H1N1 ვირუსით 32 წლის ქალი გარდაიცვალა. შემთხვევა დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ეროვნული ცენტრში რამდენიმე დღის წინ მოხდა. გავრცელებული ინფორმაციით, გარდაცვლილი ახალნამშობიარები ქალია. ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ეს ღორის გრიპით გარდაცვალების მე-19 დადასტურებული ... ...
  • თოფის გასუფთავების დროს მამაკაცი დაიღუპამარნეულში მამაკაცი,  თოფის გასუფთავების დროს დაიღუპა. როგორც ცნობილია, ის სანადირო თოფს ასუფთავებდა, რა დროსაც, ტყვია გავარდა. როგორც „გურია ნიუსს“ შინაგან საქმეთა სამინისტროში განუცხადეს,  მომხდარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 124-ე მუხლით დაიწყო, რაც გაუფრთხილებლობით ჯანმრთელობის დაზიანებას ... ...
  • "არ მიეცეს მსვლელობა ჩვენი კანდიდატურების განხილვას" - მოსამართლეობის კანდიდატები პარლამენტს მიმართავენუზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიტატები ერთობლივ განცხადებას ავრცელებენ. "გურია ნიუსი" მოსამართლეობის კანდიტატების განცხადებას უცვლელად გთავაზობთ:  "საზოგადოებისათვის ცნობილია, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2018 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, უზენაეს სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე ასარჩევად საქართველოს პარლამენტს  წარედგინა ჩვენი კანდიდატურები. საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ, იხელმძღვანელა რა საქართველოს კონსტიტუციით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებით (ადრე არსებული პრაქტიკის შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტიც იმავე წესით ახდენდა მოსამართლეების წარდგენას მრავალი წლის განმავლობაში) და კანონმდებლობის სრული დაცვით, საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარადგინა 10 კანდიდატი, რომელთაგან უმრავლესობა სასამართლო სისტემაში უვადო მოსამართლედ არის გამწესებული.  აღნიშნულ საკითხს შედეგად მოჰყვა არაჯანსაღი აჟიოტაჟი, მათ შორის საქართველოს პარლამენტში და გამოითქვა მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ უნდა დადგინდეს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცედურები და კრიტერიუმები და ამის შემდეგ ახლებური წესით უნდა მოხდეს კანდიდატების ნომინირება. სამწუხაროდ, ამავე დროს, ხშირ შემთხვევაში  ადგილი ჰქონდა  წარდგენილი კანდიდატების მიმართ არაეთიკურ და შეურაცხმყოფელ გამონათქვამებს, რაც მოგვიანებით ხელოვნურად გადაიზარდა სასამართლო ხელისუფლებაზე უპრეცედენტო ზეწოლის კამპანიაში, სადაც უკვე პირდაპირ გაისმის მოწოდებები რეპრესიული გზით დაიშალოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო და სასამართლო სისტემიდან განდევნილ იქნენ  მიუღებელი, მათ შორის, ამ სიაში მყოფი მოსამართლეები. ყოველივე ეს კი პირდაპირ ზიანს აყენებს სასამართლო დამოუკიდებლობას და უხეშად ხელყოფს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპს. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ ცალსახად იმოქმედა თავისი მანდატის ფარგლებში და ზედმიწევნით იხელმძღვანელა ამჟამად არსებული კანონმდებლობით, ჩვენ არ გვსურს  გარკვეულ პირებს მიეცეთ საშუალება, ეს ვითარება გამოიყენონ თავიანთი პოლიტიკური მიზნებისთვის და ხელოვნურად შექმნილი აჟიოტაჟით, კიდევ უფრო დააზიანონ მიმდინარე პროცესი და ამით ჩრდილი  მიაყენონ სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტს. ამავე დროს, მხედველობაში ვიღებთ იმასაც, რომ საქართველოს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ წარდგენილი კანდიდატურების უკან გაწვევის შესაძლებლობას და ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არაჯანსაღი სპეკულაციების თავიდან აცილების მიზნით, მივმართავთ საქართველოს პარლამენტს - არ მიეცეს შემდგომი მსვლელობა ჩვენი კანდიდატურების განხილვას. მარიამ ცისკაძე, ნინო ქადაგიძე, მიხეილ ჩინჩალაძე, პაატა სილაგაძე, დიმიტრი გვრიტიშვილი, მერაბ გაბინაშვილი, ნინო სანდოძე, თამარ ალანია, გიორგი ტყავაძე, გიორგი მიქაუტაძე", - აღნიშნულია ... ...
  • საქართველოს საკონსულო იტალიაში გამგზავრების მსურველებს აფრთხილებსიტალიის რესპუბლიკაში საქართველოს საკონსულო საქართველოს იმ მოქალაქეებს მიმართავს, რომლებიც იტალიაში გამგზავრებას აპირებენ. საკონსულო ინფორმაციას Facebook-ზე ავრცელებს. როგორც განცხადებაშია ნათქვამი, საქართველოს მოქალაქეებმა, იტალიაში გამგზავრებისას ვიზალიბერალიზაციის რეჟიმით მოთხოვნილი ყველა საჭირო საბუთი უნდა იქონიონ. “მოგახსენებთ, რომ ბოლო პერიოდში იტალიის რესპუბლიკის მთავრობის მიერ გამკაცრებული სასაზღვრო კონტროლის პირობებში, არაერთხელ დაფიქსირდა იტალიის ტერიტორიაზე იმ საქართველოს მოქალაქეების არ შემოშვების ფაქტი, რომლებსაც სასაზღვრო შემოწმებისას წესრიგში არ ქონდათ კანონით მოთხოვნილი დოკუმენტაცია. იტალიაში საქართველოს საკონსულოს, ისევე როგორც სხვა უცხო ქვეყნის საკონსულო სამსახურებს, არ გააჩნია არანაირი სამართლებრივი ბერკეტი, რომ მესაზღვრის მიერ კანონიერად მოთხოვნილი დოკუმენტების არარსებობის შემთხვევაში, ჩაერიოს მესაზღვრის კომპეტენციაში და შეცვალოს მისი გადაწყვეტილება ამა თუ იმ მოქალაქის იტალიის ტერიტორიაზე შემოშვების მიზნით. შევახსენებთ საქართველოს ყველა მოქალაქეს, რომელიც აპირებს იტალიის რესპუბლიკაში მოგზაურობას, იქონიოს ვიზა ლიბერალიზაციის რეჟიმით მოთხოვნილი ყველა საჭირო საბუთი", _ ნათქვამია საკონსულოს მიერ გავრცელებულ ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყველაზე ძვირფასი ღვინო

საფრანგეთში არსებული მამულის, რომელსაც სახელად...

ის, რაც გურმანებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ

მდოგვი ასტიმულირებს საკვების მონელებას. მას...

კონიაკი მილიონერთათვის

კონცერნ LVMH-ის ფრანგული კომპანია Moet...

ცხოველების კურთხევის ცერემონია მადრიდში

მადრიდში ძაღლები, კატები და ზაზუნა...

სიზმარის მიღმა ჭეშმარიტება

ისტორიაში საკმაოდ ბევრი მნიშვნელოვანი სიზმარია,...
კარმიდამო ჩემი

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...

რა გავაკეთოთ შემოდგომის მიწურულს საკარმიდამო ნაკვეთებში

ნოემბერ-დეკემბერში აქტიური სამეურნეო სამუშაოები ძირითადად...

პესტიციდების გამოყენებისას უდიდესი სიფრხილეა საჭირო

არსებობს უნივერსალური პესტიციდები, რომლებსაც ერთდროულად...

სიმინდის მოვლა თავიდან უნდა ვისწავლოთ

სიმინდის მოვლა-მოყვანის წესებს დასავლეთ საქართველოს...

რატომ უნდა მოვაშენოთ ბატი

როგორც უხნესი ადამიანები ამბობენ, საქართველოში...

დედოფლის ყვავილს დედოფალივით მოვლა სულ არ სჭირდება

წარსულში ძალზე პოპულარული და მერე...

მოვამზადოთ ნესვის სასმელი

ნესვი გოგრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე...

თაფლის ღვინო _ "თაფლუჭა"

თაფლის ღვინო და არაყი უნიკალური...

"ზამთარშიც გაზაფხულს ვეძებ და "გატყავებულ" გარემოს ვმოსავ"

"კარმიდამო ჩემის" უამრავ რესპონდენტს შორის,...

მოახლოებული ზამთარი და პირუტყვის მოვლა-დაბინავება

ზამთრის მოახლოებისას, შინაურ მსხვილფეხა თუ...

როგორ მოვსპოთ ზამთრის განმავლობაში ნიადაგში მავნებლები

დეკემბრიდან, ჩვენს ბაღ-ბოსტნებში, როცა უკვე...