ოქონა _ თამარ მეფის ბრძანებით ერთ დღეში აგებული ეკლესია აცანაში

ისტორია

ოქონა _ თამარ მეფის ბრძანებით ერთ დღეში აგებული ეკლესია აცანაში

2019 თებ 7 15:47:02

ნაეკლესიარი ოქონა, სოფელი აცანა _ ეკლესია მთლიანად დაუნგრევიათ 1934 წელს. ოდნავ იკითხება ჩრდილო-აღმოსავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეები. მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი ჯიშის ქვა. ეკლესიას შემოუყვებოდა გალავანი. მისგან გადარჩენილია აღმოსავლეთით მდებარ კარიბჭის მცირე ნაშთი. ეკლესიიდან წაღებული ორნამენტირებული ქვა ჩატანებულია შორიახლოს მდებარე ხიდის ბურჯში. ის წააგავს XIX საუკუნის ბოლო პერიოდის ეკლესიების ორნამენტებს.

არსებობს გადმოცემა, რომ ადრე ამ ადგილას ყოფილა ეკლესია, რომელიც თამარ მეფის ბრძანებით აუგიათ ერთ დღეში. შემდეგ ეს ეკლესია დანგრეულა და მის ადგილას აუგიათ ეს ეკლესია, რომლის ნაშთებიცაა შემორჩენილი. ხალხური გადმოცემის თანახმად აცანაში ძველი ციხესიმაგრის ადგილზე მდებარე მონასტერ ოქონას მფარველობას უწევდა პიროვნება, სახელად მალაქია. საფუძველი კი მას ჩაუყარა ქრისტეფორე კობალაძემ, რომელიც იყო მონასტრის პირველი წინამძღვარი – ეს ფაქტი დადასტურებულია ასომთავრული წარწერით ქვაზე. ცნობილი ისტორიკოსი დიმიტრი ბაქრაძე ოქონის მონასტრის აღწერისას აღნიშნავს, რომ შემონახულ წარწერებში ნახსენები პირებიდან ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ისტორიული პიროვნებაა მალაქია II გურიელი, რომელიც მართავდა გურიას 1619-1639 წლებში და ამავდროულად იყო დასავლეთ საქართველოს პატრიარქი.

მიქელ თამარაშვილის ცნობით, 1634 წელს გორიდან გურიაში ჩავიდნენ თეატინელი მისიონრებიAანტონიო ჯარდინი და ქრისტეფორე კასტელი. იტალიელმა პატრებმა ახლო ურთიერთობა დაამყარეს გურიის პატრიარქ მალაქია გურიელთან. სწორედ ქრისტეფორე კასტელიმ დაგვიტოვა მალაქია II-ის პორტრეტი, რომელიც ვატიკანში ინახება. პატრები დასახლდნენ ოზურგეთში კათალიკოსის კარზე და გააჩაღეს კულტურულ-საგანმანათლებლო მოღვაწეობა. მათ იქ დაუარსებიათ კოლეჯი, სადაც, როგორც კასტელი აღნიშნავს, ასწავლიდნენ ყმაწვილებს. თამარაშვილის მოწმობით, პატრმა ანტონ ჯარდინამ ,,კარგად იცოდა ქართული ენა, მან შეადგინა ქართული გრამატიკა და დააწყებინა ყმაწვილებს მისი შესწავლა. ყმაწვილები ჩქარა დაწინაურდნენ სწავლაში და ყველასათვის ეს საოცარნი შეიქმნენ. მისიონრები ძლიერ აქებდნენ გურულების ნიჭიერებას და მათ ყველაფრის ადვილად შეთვისების უნარსა. გურულების საოცარი ნიჭის მიზეზით მისიონრებმა დააპირეს რამდენიმე ყმაწვილი იტალიაში გაეგზავნათ, რათა იქ მაღალი სწავლა მიეღოთ და შემდგომ დაბრუნებულიყვნენ თავიანთ მამულში საშრომელად, მაგრამ მისიონრები მტრებს მოერიდნენ, იქნება ხალხში ხმა გაავრცელონ და სთქვან, რომ პატრებმა ყმაწვილები თათრებს მიჰყიდესო. ამის გამო ყმაწვილები ევროპაში აღარ გააგზავნეს”.  აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ დაახლოებით XVII საუკუნის 30-იან წლებში ქრისტეფორე კობალაძემ ტყვეთა ვაჭრებისაგან შეიძინა ორი ქართველი ბიჭი, ძმები მამულია და ზაქარია ქინქლაძეები, მიანიჭა მათ თავისუფლება და ჩაწერა საეკლესიო კომლად. ანდერძის თანახმად, მან დაუტოვა მათ ,,სახატე”, ე.ი. სალოცავი მიწა-წყალი.

პატარა ისტორიული ექსკურსი: საქართველოში ოდითგანვე ყმების გაყიდვა და მათი გადაცვლა ჩვეულებრივი მოვლენა იყო. ყმების გაყიდვა საქართველოში მრავალი საუკუნის განმავლობაში ხდებოდა, ეს საკმაოდ სარფიანი ბიზნესი გახლდათ, ტყვეებს ყიდდნენ ყველანი, ვისაც კი არ ეზარებოდა, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში. ნოე ჟორდანია თავის მემუარებში ერთ საინტერესო ამბავს ყვება: ,,ოსმალოს დამარცხების შემდეგ ჩოლოქზე ჩვენი ჯარები შევიდა აჭარა-ქობულეთში. გურული მილიციის ერთი რაზმი ანტონ ქარცივაძის მეთაურობით დაბანაკდა ქ. ართვინში. ანტონმა მიიღო დაპატიჟება სადილად თავისი რაზმით ერთ ბერძნის ოჯახში. სტუმრები გამოცხადდენ, შეხვდა ახალგაზრდა ლამაზი დიასახლისი, რომელმაც დაახვედრა ჩვენებური სადილი. ქმარი შინ არ იყო. შუა ჭამაში რომ არიან ანტონს ფერი ეცვალა. დაკვირვებით ათვალიერებს დაისახლისს, უცებ იცნო და იქვე სტოლის ქვეშ ჩაიკეცა. მივარდენ, ააყენეს, გაიყვანეს მეორე ოთახში საყვედურებით _ ბევრი დაულევიაო. მაგრამ ქალი მიხვდა რაშიდაც იყო საქმე. მიხვდა რომ ქარცივაძემ ის იცნა, შევიდა მასთან ოთახში და ანუგეშებს _ წარსული მე უკვე დიდი ხანია დავივიწყე, ხომ ხედავ ღმერთმა არ მომიძულა, მოვესწარი გურულების ნახვასაც... გამოჩნდა, რომ ეს ქალია გურიანთელი გლეხის შვილი, მოტაცებული და გაყიდული სწორეთ ანტონ ქარცივაძის მიერ”. 

სარგის კაკაბაძის თქმით, მალაქია კათალიკოსის გავლენის მიუხედავად, ის უძლური იყო შეეჩერებინა ტყვეთა გაყიდვა გურიაში. ,,ეკლესია და მალაქია კათალიკოსი ებრძოდნენ ამ ბოროტმოქმედებას, მაგრამ საერთო სტიქიურ მოვლენას მარტო ზნეობრივი ხასიათის ზომები, რასაკვირველია ვერ შეაჩერებდა”.  ტყვეთა გაყიდვის ამ აღმაშფოთებელ ტენდენციას წერტილი მხოლოდ რუსეთ-თურქეთის (1877-78) ომის შემდეგ დაესვა. 

საკურთხევლის მარჯვენა ნიშში მოთავსებული წარწერა მოწმობს რომ საყდარი წინამძღვარ ქრისტეფორე კობალაძეს მოუხატვინებია. ამასთანავე შეუწირავს ბარძიმი, ფეშხუმი, კამარა, კოვზი, საწური, საცეცხლური, ტაკუკი, სახარება, სამოციქულო, ორი კომლი კაცი კი სატრაპეზოდ გაუჩენია. მონასტერში დაცული სახარების თანახმად ,,ქრისტეფორე კობალაძემან მოვჭედე, დავდექ თქვენსა საყდარსა. მე ვადე შენი წყალობა... დავდეგ სახარება სამოციქულო”. 

დიმიტრი ბაქრაძის მოგზაურობისას, 1873 წლისათვის, მონასტერი უკვე მიტოვებული ყოფილა. მოგვიანებით, მოძღვრისა დ ადგილობრივი მოსახლეობის მცდელობით ეკლესია ამოქმედებულა. 1897 წელს ,,კვალში” გამოქვეყნდა ცნობა, რომლის თანახმადაც ,,სოფელ აცანის ოქონის მონასტერი ბლაღოჩინ მღვდელ მამა ჩხაიძის თაოსნობით დაანგრიეს და ახალი ააშენეს”. მაგრამ, როგორც თვით მღვდელ ჩხაიძის წერილიდან ირკვევა, მას კი არ დაუნგრევია ძველი ეკლესია, არამედ ჩამონგრეული კედლების ნაცვლად ახალი აუშენებია. კერძოდ, მთლიანად აღუდგენია დასავლეთის კედელი და სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების ნაწილი, ხოლო საკურთხეველი თავისი მხატვრობით ხელუხლებლად დაუტოვებია. 

აცანის ოქონის ნანგრევებისაგან გაწმენდისას, 2006 წელს, მოულოდნელად ნაპოვნი იქნა ღვთისმშობლის ფრესკის ფრაგმენტი. ასევე აღმოჩენილი იქნა საინტერესო სხვადასხვა დეტალები, რომელიც დაკავშირებულია მონასტრის დაარსებასა და მის ისტორიასთან. 

ამონარიდი მომავალი წიგნიდან ლანჩხუთი, ავტორები: ირაკლი მახარაძე, ნონა იმნაძე და ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის თანამშრომლები




 ახალი ამბები
  • აჭარის ტელევიზიის დირექტორს, სავარაუდოდ, მეორე ტურში აირჩევენსაზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს დირექტორი პირველ ტურში ვერ აირჩიეს. 2 ხმა მიიღო გიორგი კოხრეიძემ, 1 ხმა _ მაია მერკვილაძემ და 1 ხმა _ ფირუზ ბოლქვაძემ მიიღო. მეორე ტურში, რომელიც 20 წუთში გაიმართება, ეს სამი კანდიდატი მიიღებს ... ...
  • “ნაცმოძრაობის“ წევრმა პროკურატურის ეზოში ბოქლომი შეაგდოფოთში “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ და “ევროპული საქართველოს“ მიერ ორგანიზებული აქცია გრძელდება. ამ წუთებში აქციის მონაწილეები ფოთის რაიონულ პროკურატურასთან არიან. აქციის მონაწილეებმა ვერც აქ მოახერხეს ბოქლომის დაკიდება. “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ფოთის ორგანიზააცის თავმჯდომარემ დარეჯან ცხვიტარიამ ბოქლომი პროკურატორის ეზოში შეაგდო. ,, დღეს ვერ შევძელით ვერცერთი შენობის დაბოქლომება, მაგრამ ჩვენ არ გავჩერდებით. ეს პროცესი გაგრძელდება, აქციებს არ შევწყვეტთ და საწადელ მიზანს მივაღწევთ”- ასეთი კომენტარი გააკეთა ჟურნალისტებთან დარეჯან ... ...
  • სუს-თან მიმდინარე აქციაზე 7 ადამიანია დაკავებულისუსთან მიმდინარე აქციაზე 7 ადამიანია დაკავებული, მათ შორის, 4 იდენტიფიცირებულია, ისინი სხვადასხვა ოპოზიციური პარტიების წარმომადგენლები არიან, მათ შორის ლეიბორისტული პარტიის, ქრისტიან დემოკრატების, გამარჯვებული საქართველოს წარმომადგენლები. ორგანიზაცია "გაბედე" აცხადებს, რომ მათ დასახსნელად იბრძოლებენ და აქციებს ... ...
  • სუს-თან ლეიბორისტების აქტივისტი დააკავეს (ვიდეო)ამ წუთებში ხმაურია სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურთან. ორგანიზაცია "გაბედე" ცდილობს, სუს-ის შესასვლელის გადაკეტვას. თუმცა, ამის საშუალებას სამართალდამცავები არ აძლევენ. აქციაზე ერთი ადამიანი დააკავეს. როგორც "გურია ნიუსმა" გაარკვია სუსთან მიმდინარე აქციაზე დაკავებული ლეიბორისტული პარტიის აქტივისტი ოთარ ბექაურია. სუს-თან შეკრებილი ადამიანები დაკავებული წევრის გასათავისუფლებად 10 წუთს იძლევიან და ამბობენ, რომ თუ 10 წუთში მათ ლილუაშვილი არ შეხვდებათ ვაჟა ფშაველას  ... ...
  • სემეკმა ენერგეტიკული ბაზრების მონიტორინგისა და ინვესტიციების შეფასების წესები დაამტკიცასაქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია (სემეკ)  ენერგეტიკის სექტორის გაუმჯობესების მიზნით ახალი რეგულაციების დამკვიდრებას განაგრძობს.  22 ნოემბრის საჯარო სხდომაზე სემეკმა ენერგეტიკული ბაზრების მონიტორინგისა და ინვესტიციების შეფასების წესები დაამტკიცა. წესების მიზანია ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორებში, კანონშესაბამისი, ევროპული სტანდარტების დანერგვა.  ენერგეტიკული ბაზრების მონიტორინგის წესის მიზანია საქართველოს ენერგეტიკულ ბაზარებზე კონკურენტული, თავისუფალი, გამჭვირვალე და სამართლიანი ვაჭრობის მარეგულირებელი ეფექტიანი მექანიზმების შექმნა და ქსელის ოპერატორების ეფექტიანი რეგულირება, ასევე, რეგიონულ დონეზე ბაზრების ინტეგრირებისა და ენერგეტიკის დარგში სახელმწიფო პოლიტიკის ხელშეწყობა. ენერგეტიკული ბაზრების მონიტორინგის წესი განსაზღვრავს საწარმოთა მიერ კომისიაში ანგარიშგების წარმოდგენის პროცედურებს, ანგარიშგების ფორმებს, მონაცემების წარმოება-დამუშავების სტანდარტებს, საწარმოთა ელექტრონული პლატფორმის შექმნის, ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვისა და ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან არიდების წესს. ინვესტიციების შეფასების წესით განისაზღვრება ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორებში სატარიფო რეგულირებას დაქვემდებარებული ლიცენზიატების საინვესტიციო გეგმებისა და მათი შემადგენელი საინვესტიციო პროექტების შემუშავების, წარდგენის, შეფასების, დამტკიცების, მონიტორინგისა და მათში ცვლილების შეტანის ძირითადი პრინციპები და კრიტერიუმები. წესის მოქმედება ვრცელდება ელექტროენერგიის გადაცემის, დისპეტჩერიზაციისა და განაწილების ლიცენზიატებზე, ბუნებრივი გაზის ტრანსპორტირებისა და განაწილების ლიცენზიატებზე, წყალმომარაგების ლიცენზიატზე, ასევე, ელექტროენერგიის წარმოების იმ ლიცენზიატებზე, რომელთაც კომისია უდგენს ელექტროენერგიის წარმოების ტარიფს. (R)    ... ...

არქივი

ზაფრანი

საჭმელი, რომელიც კიბოს აჩქარებს

გამოცემა Sciencealert - ის ცნობით,...

რა სასმელი უნდა დალიოთ რომ დიდხანს იცოცხლოთ?

ესპანეთში ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად, რომელიც...

როგორ მოქმედებს ორგანიზმზე კომბოსტოს ფოთოლი

კომბოსტო ერთ-ერთი ყველაზე სასარგებლო პროდუქტია....

შეიძლება თუ არა ვარჯიში, როცა გაციებული ხართ

თუ რეგულარულად ვარჯიშობთ, ალბათ, თქვენთვის...

როგორ გამოვავლინოთ ნიჭიერი ბავშვი

არ დაგეგმოთ შვილებს მომავალი შეეცადეთ...

აუცილებელი წასაკითხი მამებისთვის

ახალშობილს უნდა ეძინოს დედის საწოლში...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...

დარწმუნებული ხართ თუ არა, რომ სასმელად ვარგის წყალს მოიხმართ?