"ფოთის აღმოსავლით, რიონის კიდესა ზედა არს ლანჩქუთი"

ისტორია

"ფოთის აღმოსავლით, რიონის კიდესა ზედა არს ლანჩქუთი"

15 სექ. 2017, 13:03:41

,,...რიონის თუალზედ, სამხრეთის კიდესა ზედა, არს ფოთის ციხე. რომელი აღაშენეს ოსმალთა... და დგანან მუნ მჯდომარის ფაშით. აქ ერთვის რიონს მცირე მდინარე და ამ ფოთის აღმოსავლით, რიონის კიდესა ზედა არს ლანჩქუთი. ამ ლანჩქუთს სამხრით წარმოვალს მთა საჯავახოს მთიდამ დასავლეთად...” - წერდა ვახუშტი ბატონიშვილი თავის ნაშრომში ,,აღწერა სამეფოსა საქართველოსა".

ტოპონიმი ლანჩხუთი მრავალმხრივი კვლევის ობიექტად 1900-იანი წლებიდან იქცა. აღსანიშნავია, რომ ვახუშტი ბატონიშვილი თავის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ გარკვევით წერს „ლანჩქუთს“ და არა „ლანჩხუთს“. სამართლიანად შენიშნავს პროფ. ალ. ღლონტი: „ვახუშტი ბაგრატიონის ნაშრომი დღესაც დიდ მეცნიერულ ინტერესს იწვევს... ერთადერთი სანდო წყარო, რომლის მიხედვით შეიძლება დავიწყებულ სახელწოდებათა აღდგენა და მათი კოორდინატების ჩვენება, სწორედ ვახუშტი ბაგრატიონის ნაშრომია“.

1900-იან წლებში თბილისში მოღვაწე რუსი ისტორიკოსი კონსტანტინე პანი სრული სერიოზულობით ამტკიცებდა, რომ ლანჩხუთი ხუთ ლანჩას, ანუ ფეხსაცმლის ხუთ ძირს ნიშნავსო. ამასვე ეხმიანება თქმულება, რომ თითქოს ლანჩხუთის ტერიტორიაზე მისვლამდე სალაშქროდ მიმავალ თამარ მეფის ლაშქრის ცხენებს ხუთი ლანჩის გამოცვლა დასჭირდა და თითქოსდა რაიონის სახელწოდებაც აქედან წარმოსდგებაო. ასევე არსებობს ხალხური გადმოცემა, რის მიხედვითაც ლანჩხუთი თურმე ნაჩხუბს ნიშნავს, ,,...ვინაიდგან ოსმალები რომ შემოესივნენ გურიას, პირველი და გამწვავებული ომი აქ მოჰხდა”, _ წერდა ,,ივერია», (#217, 1903).

პირველი მკვლევარი, რომელმაც ლანჩხუთის წარმომავლობის ახსნა სვანური ენის მიხედვით სცადა, აკადემიკოსი ნიკო მარი გახლდათ.

 მისი ვარაუდით ლანჩხუთი სვანური ,,ცხუმ” სიტყვისაგან უნდა ყოფილიყო წარმომდგარი, რაც რცხილნარს ნიშნავს. ამ ვარაუდს ემხრობოდნენ აკადემიკოსები ივანე ჯავახიშვილი და სიმონ ჯანაშია, ოღონდაც ისინი ამოსავლად სახავდნენ არა ცხუმს, არამედ სვანურ ,,ჩხუტ” სიტყვას, რომელიც ქართულად კენჭს ნიშნავს. ამდაგვარად კი ლანჩხუთი უნდა ნიშნავდეს კენჭნარ, საკენჭე ადგილს.

  ტოპონიმ „ლანჩხუთი“-ს ახსნა პროფესორ ზურაბ ჭუმბურიძის თვალსაზრისით ასეა: „ამ ლამაზი ქალაქის სახელი საძროხეს, ანუ ბოსელს უკავშირდება“. ,,ჩხუ” (ჩხოუ) მეგრულ-ჭანურად ძროხას ნიშნავს, „ლა“ პრეფიქსი იგივეა, რაც ქართული „სა“, და დანიშნულებას გამოხატავს, „თ“ - ხმოვანკვეცილი ზოგადქართული სუფიქსია. „ლა“ პრეფიქსის შემდეგ „ნ“ ბგერა გაჩენილა, რაც ქართულისათვის ჩვეულებრივი მოვლენაა. აქედან გამომდინარეობს დასკვნა: „ამრიგად, ლანჩხუთი ნიშნავს საძროხეს“. სახელწოდება ,,ლანჩხუთი” არ უნდა გავიგოთ როგორც უბრალოდ საძროხე, არამედ როგორც ჯოგი, ნახირის სასაძოვრე ადგილები. ამრიგად, ჩვენი ტოპონიმის თავდაპირველი ძირი (ჩხოუ) „ჩხუ“კი არა, „ჩქუ“ ყოფილა. ხოლო ,,ჩქუ” მეგრულად სიტყვა-სიტყვით ნიშნავს „ჩანს“. იგივე ძირია სიტყვებში: მიჩქუ - მოჩანს, გიჩქუ - გიჩანს (სიტყვასიტყვით „გადაჩანს“). ასე რომ  თუ ზურაბ ჭუმბურიძის ზემომოტანილ მსჯელობაში „ჩხუ“-ს ნაცვლად „ჩქუ“ ძირს ჩავსვამთ და იმავე მსჯელობას მივყვებით, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ „ლანჩქუთი“ - „ლანჩხუთი” ნიშნავს „სამზერს“, „გადასახედს“.

 ის, ვინც დღევანდელი ლანჩხუთის ადგილმდებარეობას იცნობს, შეიძლება შემოგვედაოს: ქალაქი დაბლობშია გაშენებული და „სამზერი“, „გადმოსახედი“ რად უნდა დარქმეოდაო. საქმე ისაა, რომ უწინდელი სოფელი ლანჩქუთი მაღლობში, გურია-აჭარის ქედის ფერდობებზე იყო გაშენებული და მოსახლეობამ ქვევით, დაბლობში მოგვიანებით ჩამოინაცვლა. ეს სავსებით კანონზომიერ მოვლენად ჩანს. ჯერ ერთი, ისტორიული გეოლოგია ამტკიცებს, რომ კოლხეთის დაბლობის წარმოშობა ძველ საუკუნეებში დაწყებულა, როცა ზღვას თანდათანობით მიუტოვებია ხმელეთი. მანამდე შავი ზღვის სანაპირო ხაზი გურია-აჭარის მთაგრეხილის კალთებს მიჰყვებოდა, ახლანდელ ვანამდე და ციხე სულორომდე მიდიოდა და ღრმა ყურეს ქმნიდა. ცხადია, მთის ფერდობებზე შეფენილი ლანჩხუთი ზღვასა და ფართო ყურეზე შესანიშნავი გადასახედი იქნებოდა. შემდეგ ზღვამ უკან დაიხია, მოსახლეობა ბარში ჩამოსახლდა (ლანჩხუთი ამ მხრივ გამონაკლისი როდია: ასევე „ჩამოქვეითდა“ მოსახლეობა მაღალი ჯუმათიდან სადგურ ჯუმათში, ზემო ჩიბათიდან ქვემო ჩიბათში და ა.შ.) სხვათა შორის, იმ ფერდობებიდან წყნარ ამინდში შავი ზღვა დღესაც კარგად მოჩანს. ამრიგად, ლანჩხუთი „საძროხე“ ადგილს კი არა, „სამზერს“, „გადმოსახედს“ უნდა ნიშნავდეს.

ავტორები: ირაკლი მახარაძე, ნონა იმნაძე, ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის თანამშრომლები

ნაწყვეტი გამოსაცემად გამზადებული წიგნიდან "ლანჩხუთი"

გაგრძელება იქნება...




 ახალი ამბები
  • "ევროპულმა საქართველომ" სამტრედიაში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი წარადგინადღეს, "ევროპულმა საქართველომ" სამტრედიაში ამომრჩეველთან შეხვედრა გამართა. პარტიის თავმჯდომარემ დავით ბაქრაძემ ამომრჩეველს წარუდგინა, ევროპული საქართველოს" მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი, აკაკი ბობოხიძე. დავით ბაქრაძემ ამომრჩეველს ,,ევროპული საქართველოს" საარჩევნო პროგრამა გააცნო და ადგილობრივების შეკითხვებს უპასუხა."საჭიროა გარდამტეხი ცვლილებები, რომ ქვეყანა წელში გაიმართოს და ქართველებმა იცხოვრონ ღირსეულად. ამიტომ აქვს მნიშვნელობა არჩევნებზე მისვლას და თქვენი პოზიციის დაფიქსირებას", _ მოუწოდა ბაქრაძემ სამტრედიაში, მომავლის პარკში შეკრებილ ... ...
  • გურიანთაში, მშენებარე ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესიაში, პირველი წირვა ჩაატარესოზურგეთის  მუნიციპალიტეტის  სოფელ  გურიანთაში,  ღვთისმშობლის შობის  სახელობის     ეკლესიის  მშენებლობა, რომელიც ორი წლის წინ დაიწყო,  დასასრულს  უახლოვდება. თუმცა, ამას    არ შეუშლია ხელი, რომ აქ პირველი წირვა ჩატარებულიყო. _შარშან , 21 სქტემბერს, სოფლის მცხოვრებლებმა  გადაწყვიტეს, რომ ამიერიდან, ეკლესიის დასრულებისთანავე, „გურიანთელობაც“ ეზეიმათ.  ჯერ მშენებლობა არ დასრულებულა, თუმცა მამა ერმოლაოსმა ბრწყინვალე წირვა აღავლინა. ადგილობრივები ძალიან გაგვახარა ამ ამბავმა, - გვითხრწეს გურიანთის  მრევლის წარმომადგენლებმა. _სამწუხაროდ, პანდემიამ შეგვიშალა ხელი, რომ   სოფლის   მასშტაბური დღესასწაული ჩატარებულიყო, თუმცა წირვა დაუსრულებელ ეკლესიაში მაინც ჩატარდა. ეკლესია კეთილი ადამინების შემოწირულობით   შენდება. ისინი თავს იკავებენ ვინაობის დასახელებისგან.  სოფლის მხარდამჭერი პროგრამით განსაზღვრული თანხა  კი, 40 ათასი ლარის ოდენობით, ადგილობრივთა გადაწყვეტილებით, ეკლესიის მიმდებარე სკვერის კეთილმოწყობას მოხმარდება. შორს არ არის ის დღე, როცა მთელი სოფელი   ღვთისმშობლის შობის ეკლესიის მშენებლობის დასრულებას   და „გურიანთელობას“ , ალბათ, მომდევნო წლის 21 სექტემბერს, ერთად იზეიმებს, - გვითხრა ოზურგეთის საკრებულოს წევრმა სოფელ გურიათიდან, მაია ... ...
  • გალტ & თაგარტი მომხმარებელს განახლებულ „G&T Trader”-ის ვებგვერდს სთავაზობსსს „გალტ & თაგარტი“ მომხმარებლისთვის უმაღლესი ხარისხის მომსახურების უზრუნველყოფას აგრძელებს. საინვესტიციო ბანკმა მომხმარებელს მასზე მორგებული და დახვეწილი „G&T Trader“-ის ვებგვერდის  განახლებული ვერსია შესთავაზა. განახლებული ვებგვერდის მეშვეობით, „G&T Trader“-ის პლატფორმა მომხმარებელს 35,000-ზე მეტ საინვესტიციო ინსტრუმენტთან წვდომას აძლევს. პლატფორმის ინტუიტიური ინტერფეისი მომხმარებელს ჰარმონიზებული ნავიგაციის მეშვეობით აძლევს შესაძლებლობას, იყიდოს, შეინახოს და გაყიდოს ფასიანი ქაღალდები. მოქნილი ონლაინ სივრცე სხვადასხვა მოწყობილობებიდან (როგორიცაა სტაციონალური კომპიუტერი, ლეპტოპი, ტაბლეტი თუ მობილური ტელეფონი) შეუფერხებელ ფუნქციონირებას უზრუნველყოფს.  ასევე, განახლებული ვებგვერდის მეშვეობით გამოცდილ ტრეიდერებს  ექნებათ წვდომა „G&T TraderPro“-სთანაც -  პროფესიონალური დონის, მულტიეკრანულ სავაჭრო პლატფორმასთან, რომელიც სრულად პასუხობს მომხმარებლის საჭიროებებს. მომხმარებელზე მორგებული „G&T Trader“ და „G&T TraderPro“ პლატფორმები გამოირჩევა პროდუქტის ფართო დიაპაზონით, როგორიცაა: აქციები, ობლიგაციები, ETF, CFD, FX, ფიუჩერსი და ოპციონები. „მოხარული ვართ, რომ მოგვეცა შესაძლებლობა, წარგვედგინა განახლებული „G&T Trader”-ის ვებგვერდი, რომელიც მოსახერხებელია ყველა დონის გამოცდილების მქონე მომხმარებლისთვის.  განახლებული ვებგვერდით ჩვენს კლიენტებს  ვთავაზობთ წვდომას ისეთ საერთაშორისო აღიარების მქონე პლატფორმებზე როგორიცაა: „G&T TraderPro“ და „G&T Trader“, რომლის მეშვეობითაც ნებისმიერი ჩვენი მომხმარებელი შეძლებს ჰქონდეს წვდომა საერთაშორისო ბაზრებზე.  განახლებული ვებგვერდის მეშვეობით მომხმარებელს საშუალება ეძლევა მარტივად გახსნას საბროკერო ანგარიში და დაიწყოს ინვესტირება“, - განაცხადა ოთარ შარიქაძემ, „გალტ & თაგარტი“-ს მმართველმა დირექტორმა. „გალტ & თაგარტი“ საქართველოში უმსხვილესი და რეგიონში ერთ-ერთი წამყვანი საბროკერო კომპანიაა, რომლის მეშვეობითაც კლიენტებს აქვთ წვდომა როგორც საერთაშორისო ბირჟებზე, ასევე რეგიონულ, ძნელად მისაწვდომ ბაზრებზე. კომპანია სარგებლობს უმაღლესი ხარისხის მომსახურების მიმწოდებლის რეპუტაციით, რომელიც სხვადასხვა ბაზრებზე სხვადასხვა კლასის აქტივების საბროკერო შეთავაზებებით მოიპოვა. „G&T Trader“ „გალტ & თაგარტი“-ს  ვებაპლიკაციაა, რომელიც ნებისმიერი ბრაუზერიდან არის ხელმისაწვდომი. მისი ჩამოტვირთვა შესაძლებელია მობილური აპლიკაციით, როგორც სმარტფონისთვის, ასევე ტაბლეტისთვის. როგორც  IOS-სზე, ასევე Android-ზე, რომელიც Apple App Store-სა და Google Play-ზეა ხელმისაწვდომი. ... ...
  • შსს-მ ფონიჭალაში 11 ნარკორეალიზატორი დააკავაშინაგან საქმეთა სამინისტროს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ნარკოტიკების უკანონო ბრუნვის წინააღმდეგ ბრძოლის მთავარი სამმართველოს და მთავარი პროკურატურის თანამშრომლებმა, ერთობლივად ჩატარებული ოპერატიულ-სამძებრო და საგამოძიებო ღონისძიებების შედეგად, ფონიჭალის დასახლებაში 11 ნარკორეალიზატორი დააკავეს. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე დაკავებულები არიან: 1986 წელს დაბადებული ნ.ა., 1973 წელს დაბადებული ი.ა., 1987 წელს დაბადებული კ.ა., 1996 წელს დაბადებული ა.გ.,1967 წელს დაბადებული დ.ფ., 1976 წელს დაბადებული ს.გ., 1999 წელს დაბადებული ვ.მ., 1979 წელს დაბადებული ვ.ა., 1971 წელს დაბადებული ფ.ა., 1985 წელს დაბადებული რ.ნ. და 1999 წელს დაბადებული ე.გ. დაკავებულებს ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შეძენა-შენახვა-გასაღება ედებათ ბრალად. დანაშაული 8-დან 20 წლამდე ან უვადო თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულები ნარკოტიკულ საშუალებებს სისტემატურად ყიდდნენ. სამართალდამცველებმა, მოსამართლის განჩინების საფუძველზე, რამდენჯერმე განახორციელეს ბრალდებულებისგან ნარკოტიკული საშუალება „ჰეროინის“ საკონტროლო შესყიდვა და აღნიშნული შესყიდვების ფარული აუდიო-ვიდეოჩაწერა. პოლიციამ, დაკავებულების პირადი და საცხოვრებელი სახლების ჩხრეკისას, ნარკოტიკული საშუალება „ჰეროინი“, ფული და მობილური ტელეფონები ამოიღო. გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მე-3 ნაწილის "ა" და "ბ" ქვეპუნქტებით, მეოთხე ნაწილით, მე-5 ნაწილის "ა" და"ბ" ქვეპუნქტებით და მე-6 ნაწილის "ა" ქვეპუნქტით მიმდინარეობს, რაც წინასწარი შეთანხმებით, ჯგუფის მიერ, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შეძენა-შენახვა-გასაღებას ... ...
  • დაბა ლაითურის სკოლა დისტანციურ სწავლებაზე გადავიდადღეიდან ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, დაბა ლაითურის საჯარო სკოლა ორი კვირით დისტანციურ სწავლებაზე გადავიდა. ოზურგეთის საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსის ლელა იმედაშვილის თქმით, ეს იყო ჯანდაცვის სამინისტროს რეკომენდაცია და აქედან გამომდინარე დაბა ლაითურის მოსწავლეები გადავიდნენ დისტანციურ სწავლებაზე. „გურია ნიუსის“ ინფორმაციით, ამ დროისთვის დაბა ლაითურში სამი მოსწავლეს და ერთი მასწავლებელს აქვს კორონავირუსი. აქედან ორი ბავშვი სკოლის კლასტერი არ არის, რადგან მათ ახალი სასწავლო წელის დაწყების დროს სკოლაში არ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...