როგორ მოხვდნენ გურულები ამერიკაში

ისტორია

როგორ მოხვდნენ გურულები ამერიკაში

2019 ნოე 20 09:00:46

არსებობდა სხვადასხვა ვერსია და ასევე თარიღი თუ როგორ მოხვდნენ გურულები უცხოეთში, ყველაზე სანდო, რომელსაც ისტორიული წყაროებიც უმაგრებენ ზურგს, ასე გამოიყურება: 1891 წლის მიწურულს ან 1892 წლის დასაწყისში ბათუმში მოჯირითეების შესარჩევად ჩამოვიდა ამერიკული ცირკის წარმომადგენელი თომას ოლივერი (1867-1943) (მოჯირითე ველიკო კვიტაიშვილის ცნობით წარმომადგენელი ქალბატონი იყო, თუმცა ამის დამადასტურებულ ცნობას ვერსად მოვაკვლიე). იგი ინგლისელ კონსულ¬თან, ჯეიმს ჩემბერსთან, დაბინავდა. კონსულთან იმხნად მოსამსახურედ (ის ასევე მდივნის როლსაც ასრულებდა) იდგა ზემო¬ ჩიბათელი კირილე ჯორბენაძე: იგი გურული ნაყმევის ოჯახში იყო დაბადებული, ბათუმს საარსებო წყაროს გამოსანახად ეწვია (მომდევნო წლებში ჯორბენაძე ფინანსურად ისე მომაგრდა, რომ ბათუმში რესტორანი ,,ფლორიდა” გახსნა. ის იყო მეწილე სასტუმრო” ლონდონისა”, რომელიც გასაბჭოების შემდეგ ბოლშევიკებმა ჩამოართვეს). ჯორბენაძემ, გაიგო რა საქმის ვითარება, ოლივერს განუცხადა, რომ ცხენოსნების შეგროვებაში დაეხმარებოდა. თანხმობა რომ მიიღო, ჯორბენაძე ოლივერთან და ვიცე-კონსულ ჰარი ბრიგსთან ერთად სოფელ ბახვში, მთელს გურიაში ცხენოსნობაში განთქმულ ივანე (დიდი) როსტომის ძე მახარაძის (1866-1921), მეტსახელად `მათრახას~ ოჯახში მივიდა. გადაწყდა, რომ ივანე გუნდს შეკრებდა. აქედან დაიწყო გურული მოჯი¬რითეების მრავალწლიანი საზღვარ-გარეთული ტურნე. ამას ადასტურებს `ივერიაში” (#124, 1892) დაბეჭდილი სტატია: `ორი თვის წინად ბათუმის ქა¬ლაქის ინგლისელ კონსულთან სამზღვარ-გარეთიდან მოვიდა ვიღაც მდიდარი კაცი, რომელსაც ჩვენში `ინგლისის თავადად” უწოდებენ. ამ სტუმარს კონსულთან მყოფი გურული გრძელი ტანისამოსით მორთული `სილაღიანათ” ძლიერ მოეწონა. მდიდარმა სთხოვა ამ ბიჭს, თორმეტი შენისთანა გამოწყობილი გრძელი ტანისამოსით, კარგი ცხენოსნები, მომღერალნი, მოთამაშენი მიშოვნე და თვეში გავუჩენ ყოველის ჩემის ხარჯით 50 მანეთს, და წავიყვან ჩვენს ქვეყანაშიო. ექვსი თვის შემდეგ ისევ ჩემის ხარჯით აქვე მოვიყვანო.~

თვ¬ით¬ თო¬მა¬ს ოლი¬ვერი საკ¬მაოდ საინტერესო პიროვნება გახლდათ, იგი დაიბადა მანჩესთერში (სხვა ცნობით ტორონტოში, კანადა. ამ შემთხვევაში და ქვემოთაც საქმე გავაქვს გაიდიალიზირებულ და შელამაზებულ ისტორიებთან, რასაც შოუს მესვეურები მაყურებელთა გულის მოსაგებად თხზავდნენ), ცირკის მსახიობთა ოჯახში, მშობლებს პატარა ოლივერი ყველგან გასტროლებზე დაჰ¬ყვებოდა, ასე მოხვდა ხუთი წლის ასაკში თბილისში, სადაც კარგა ხანს იცხოვრა კიდევაც. არსებობს ოლივერის ბიოგრაფიის სხვა ვერსიაც: ლონდონში დაბადებული, სამი წლის ასაკში იგი მოიტაცეს და რუსეთში წაიყვანეს. იქ ბავშვი იშვილა ფრანგმა ოჯახმა და ამის შემდეგ იგი ცხოვრობდა კავკასიაში, კერძოდ კი საქართველოში. მომდევნო 18 წლის განმავლობაში თომას ოლივერმა სხვადასხვა ცირკებთან ერთად თითქმის მთელი რუსეთის იმპერია შემოიარა. ასე რომ, სავარაუდოდ იგი ძალზე კარგად იცნობდა ქართველი ცხენოსნების ოსტატობას და საქართველოში შემთხვევით არ ჩამოსულა. პრესა იუწყებოდა, რომ ინგლისში ამდენი წლის არყოფნის შემდეგ იგი მხოლოდ კაზაკებთან ერთად დაბრუნდა სამშობლოში და უშედეგოდ ეძებდა საკუთარ მშობლებს.

1892-96 წლებში თომას ოლივერი გურულებთან თარჯიმნის როლს ასრულებდა (მოჯირთეები მას თომის ეძახდნენ), არ გამოვრიცხავ, რომ ოლივერმა რუსულის გარდა, ქართულიც იცოდა.

არსებობს კიდევ ერთი არგუმენტი (ზეპირი გადმოცემა) იმის სასარგებლოდ, თუ რატომ წაიყვანეს მაინცდამაინც გურულები ამერიკაში და არა მეგრელები, ან იმერლები, ან კავკასიელ ხალხთა სხვა წარმომადგენლები: ეს ცხენოსანთა პირველი ლიდერის ივანე როსტომის ძე მახარაძის ისტორიაა.

ივანე მახარაძე ცხოვრობდა ოზურგეთის მაზრის სოფელ ქვედა ბახვში, მას ჰყავდა სამი ძმა: სილიბისტრო, პავლე და ალექსანდრე. ერთ დღეს ბავშვობიდან ცხენოსნობაზე შეყვარებული 14 წლის ივანე მამამისმა თავისი საყვარელი ცხენით ბახმაროში გაგზავნა. ივანე ცხენს გაუჩერებლივ მიაჭენებდა, ბახმაროს გზაზე, ბაისურთან, წყლის დასალევად ჩამოხტა, უყურადღებოდ მიტოვებული ცხენი წყაროს ცივ წყალს დაეწაფა და მოკვდა. ივანემ ცხენს უნაგირი მოხსნა და შინ დაბრუნდა. განრისხებულმა როსტომმა: გაოფლიანებულ ცხენს წყალი როგორ დაალევინეო, შვილს სილა გააწნა. ივანემ ეს შეურაცხყოფად მიიღო, შინიდან გაიქცა და ბათუმში ამოყო თავი. ეს იყო დაახლოებით 1880 წელი, მაშინ ბათუმი გამოცხადებული იყო უცხოური საქონლის უბაჟოდ შეტანა-გამოტანის უფლების მქონე ნავსადგურად, ანუ პორტო-ფრანკოდ. პორტში ივანემ გაიცნო ორი რაჭველი მეზღვაური, რომლებიც ცეცხლფარეშებად მუშაობდნენ ერთ-ერთ გემზე. რაჭველებმა 14 წლის ბიჭი გემის კაპიტანთან მიიყვანეს, რომელსაც მოსწონებია ტანმორჩილი, მაგრამ მკვირცხლი ყმაწვილი და ცეცხლფარეშად აუყვანია. მეორე დღეს გემი ნავსადგურიდან გავიდა და დაახლოებით ერთი თვის შემდეგ ნიუ იორკის პორტში შევიდა.

მძიმე ფიზიკური შრომით განაწამებმა ივანემ უარი სთქვა სამსახურზე და ვიღაც პურისმცხობელ რაჭველთან მოეწყო. ცოტა ხანში, როცა ცოტაოდენი ინგლისური შეისწავლა, ივანე რაჭველს გამოექცა და ნიუ იორკის ერთ ცირკში დაიწყო მუშაობა დამლაგებლად. იქვე მომუშავე არაბმა მოჯირითემ ყურადღება მიაქცია ცხენების მოტრფიალე ბიჭს და ცხენების მომვლელად აიყვანა. ივანე თავდაუზოგავად მუშაობდა, კაპიკს კაპიკზე ადებდა, შეაგროვა გარკვეული თანხა და ცხენი შეიძინა. არაბმა ქართველ ყმაწვილს  თავის ატრაქციონში ერთი ნომერი დაუთმო: ქართულ ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილი ივანე მანეჟში დაგდებულ მონეტებს გაჭენებული ცხენიდან იღებდა. მის ნომერს წარმატება ხვდა წილად, მან მეორე ცხენიც იყიდა, არაბს გამოეყო და დამოუკიდებლად დაიწყო მოღვაწეობა. მოკლე ხანში მოზრდილი თანხა შეაგროვა, მშობლებს წერილი მისწერა, თავისი ადგილსამყოფელი გააგებინა. 1885 წელს ივანე მახარაძე სამშობლოში დაბრუნდა. რამდენიმე წელში კი თომას ოლივერი ესტუმრა გურიას ცხენოსნების წასაყვანად. როგორც ზევით აღვნიშნე, არ არის გამორიცხული რომ ოლივერს გაგონილი ჰქონდა ,,მათრახა” ივანეს ამერიკული ოდისეის ამბავი და ამდენად, მშვენივრად იცოდა ვისთანაც მიდიოდა (როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ივანეს ამერიკული თავგადასავალი მხოლოდ ზეპირ გადმოცემას ეყრდნობა და მისი იქ ყოფნის რაიმე დამადასტურებელი დოკუმენტური მასალა არ არსებობს).




 ახალი ამბები
  • დათო თალაკვაძე: “მამაჩემის სამსახურში არ დავბადებულვარ, თორემ იქ გავიზარდე“...წელს, მეგზევის დღის აღნიშვნის ტრადიციას 52 წელი შეუსრულდა. „გურია ნიუსი“ აღნიშნულ დღესთან დაკავშირებით ერთ-ერთი გარდაცვლილი მეგზევის, დავით თალაკვაძის შვილს, დავით (უმცროსი) თალაკვაძეს ესაუბრა. ჩოხატაურში, გურიაში, უდიდეს პატივს სცემდნენ დავით თალაკვაძეს, რომელიც წლების განმავლობაში მაღალი პროფესიონალიზმით ემსახურებოდა მეგზევის პროფესიას, საზოგადოებაში მაღალი ავტორიტეტით და პატივისცემით სარგებლობდა. სასიხარულოა, რომ მისი ერთ-ერთი შვილიც მამის პროფესიას გაჰყვა. „მიჭირს მამაჩემზე საუბარი, რადგან რთულია შვილმა მამა დაახასიათოს....  დირექტორი იყო 35 წელი, ყველას გვერდში იდგა და ეხმარებოდა. ურთიერთობა მამაჩემის მეგობრებთან მისი გარდაცვალების შემდეგაც გავაგრძელეთ. მეც მისი მეგობრის ფირმაში ვმუშაობ. მეც მამის გზას გავყევი. პროფესიით მშენებელი ვარ და სამშენებლო სფეროში ვსაქმიანობ. ჩემი ძმა იურისტია. ჰყავს ოჯახი, შვილი. მეგზევეობა ძალიან მნიშვნელოვანი პროფესიაა და პირველ რიგში,  დიდ შრომას მოითხოვს. ჩემთვის ეს პროფესია ბავშვობიდანაა ძვირფასი - მამაჩემის სამსახურში არ დავბადებულვარ, თორემ იქ გავიზარდე და ბევრი რამ ვისწავლე; იმ წლებიდან ყველაფერი დასამახსოვრებელი და მნიშვნელოვანია ჩემთვის,“_ ამბობს უმცროსი დავითი. “გურია ნიუსი“ მეგზევის დღეს ულოცავს ყველა მეგზევეს, მათ ოჯახებს, შვილებს, შთამომავლობას, მათ, ვინც დღესაც შრომობს ან უკვე ხანდაზმულია. ასევე, მოწიწებით ვიხსენებთ მათ, ვინც ცოცხალი აღარაა, მაგრამ მათი ნათელი კვალი, ამ პროფესიის განვითარებაში ... ...
  • რას გეგმავს საქართველოს ელექტროსისტემა სოფელ ლიხაურში, როცა მოსახლეობა წინააღმდეგიაროგორც  ახლახან „გურია ნიუსს“ ლიხაურიდან (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) შეატყობინეს, სოფლის ადმინისტრაციულ შენობაში , საქართველოს ელექტროსისტემის   წარმომადგენლები,  შეხვედრას მართავენ  რამდენიმე მცხოვრებთან იმ მიზნით, რომ მათ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები,  სადაც სავარაუდოდ  ელექტროხაზები გაივლის, მოახდინონ რეგისტრაცია და მათთან  შეთანხმება ამ საკითხზე. როგორც ჩვენი წყარო გვეუბნება, სოფლის  მოსახლეობის სრული უმრავლესობა  წინააღმდეგია, ლიხაურის ბუფერულ ზონებში   ქვესადგურების დასადგმელად თუ   სავარაუდო ელექტროხაზების  გასაბმელად დათმონ თავიანთ  საკუთრებაში არსებული მიწის  ნაკვეთები,  სანამ საკითხი  დეტალურად არ იქნება შესწავლილი  და არ ექნებათ  სრული ინფორმაცია. „გურია ნიუსი“ საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის წარმომამადგენელს,   შოთა ფხაკაძეს დაუკავშირდა, რომელიც ახლა სოფელ  ლიხაურში, რამდენიმე ადგილობრივთან შეხვედრაზე   იმყოფება: _მე ვარ კომპანია „ენერგოგრაფიკის“ წარმომადგენელი.   ქვეკონტრაქტორია. ვასრულებთ საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის დაკვეთას,  _ ლიხაურში იმ პირთა საკუთრებაში არსებული  მიწის ნაკვეთების რეგისტრაციას,  რომელთა ნაკვეთშიც ,   სავარაუდოდ, ხაზი გაივლის. ასე ვთქვათ, სადაც ბუფერული ზონებია. _ჩვენ გვაქვს ინფორმაცია, რომ ლიხაურელთა დიდი ნაწილი წინააღმდეგია მათ  ნაკვეთებზე გაიაროს ამ სადენებმა. _ამიტომ , დღეიდან რვა თვის განმავლობაში, ჩვენ აქ გვექნება შეხვედრები და შევთანხმდებით, - გვთხრა ფაკაძემ. ვრცლად ამ თემაზე „გურია ნიუსი“ საგაზეთო წერილში შემოგთავაზებთ.   ... ...
  • ჩოხატაურელი მეგზევის კომპანია 2019 წლის საუკეთესო სამეულშია 10 დეკემბერს მეგზევის დღის აღნიშვნის ტრადიციას 52 წელი შეუსრულდა. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ორგანიზებით, "მეგზევის დღისადმი“ მიძღვნილი ღონისძიება გაიმართა.  ღონისძიებაზე სიტყვით გამოვიდა ვიცე-პრემიერი, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი მაია ცქიტიშვილი; მინისტრმა მეგზევეებს პროფესიული დღე მიულოცა და სამომავლო გამოწვევებზე ისაუბრა. მინისტრის პირველმა მოადგილემ, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარე ირაკლი ქარსელაძემ, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის 2019 წლის შედეგებისა და მომავალი წლის გეგმების შესახებ პრეზენტაცია წარადგინა; მათ შორის, ისაუბრა უმნიშვნელოვანესი პროექტების შესახებ: 2019 წელს, დაიწყო ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის რიკოთის საუღელტეხილო გზის სამი მონაკვეთის მშენებლობა; ხელშეკრულება გაფორმდა ქვეშეთი-კობის გზისა და 9 კმ-იანი გვირაბის მშენებლობაზე. ჩქაროსნულ ავტომაგისტრალზე აშენებულია 208 კმ. გზა; სამშენებლო სამუშაოები 142 კმ-გზაზე პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობს; ქარსელაძის თქმით, 2019 წელს 800 კმ გზის რეაბილიტაცია გახორციელდა, რაც წინა წლების მაჩვენებლებს 4-ჯერ აღემატება. აღსანიშნავია, რომ ამ დროისთვის, ჩატარებულ სამუშაოებზე ანაზღაურებულია 1 მილიარდ 217 მილიონი ლარი. ღონისძიების ფარგლებში, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა ის მეგზევეები დააჯილდოვა, რომლებმაც საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარებაში განსაკუთრებული წვლილი შეიტანეს. ასევე, დაჯილდოვდა რამდენიმე კომპანია, 2019 წელს ინფრასტრუქტურული პროექტების წარმატებით შესრულებისთვის. მათ შორისაა, “New Road“, რომელსაც ჩოხატაურელი დავით (უმცროსი) ჟღენტი ხელმძღვანელობს. დავითი ციურიხში იმყოფება და მასთან ინტერვიუს მოგვიანებით შემოგთავაზებთ. “გურია ნიუსი“ ულოცავს “New Road“-ს ამ წარმატებას და შემდგომ გამარჯვებებს უსურვებს. სასიამოვნოა, რომ წარმატებული კომპანია, ასევე, პირველი ალტერნატიული მუსიკალური ფესტივალის Bakhmaro Sunset Fest-ის ტრადიციული მხარდამჭერია. ღონიძიებას, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი გიორგი გახარია, თბილისი მერი კახა კალაძე, მთავრობისა და საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების წარმომადგენლები, ქართული საგზაო სექტორის წარმომადგენლები და სხვა მოწვეული სტუმრები ... ...
  • „საქართველოს რეგიონული მედიის ასოციაცია“ ლაშა ზარგინავას მხარდამჭერ განცხადებას ავრცელებს„საქართველოს რეგიონული მედიის ასოციაცია“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატებს ღია წერილით მიმართავს. „საქართველოს რეგიონული მედიის ასოციაცია“ ყურადღებით აკვირდება ბოლო პერიოდში საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებს. საზოგადოებრივ მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიასა და რადიოში მრჩეველთა საბჭოს მეხუთე წევრის ასარჩევად ემზადება. მეხუთე წევრის არჩევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დღეს, როდესაც დირექტორის არჩევას კრიტიკული შეფასებები მოჰყვა, როგორც არასამთავრობო სექტორის, ასევე თავად ჟურნალისტების მხრიდან. გამოცხადებულ კონკურსში ბევრი ღირსეული კანდიდატი მონაწილეობს, თუმცა მიგვაჩნია, რომ ლაშა ზარგინავას კანდიდატურა განსაკუთრებულ მხარდაჭერას იმსახურებს. იგი ერთადერთი ჟურნალისტია იმ 9 კანდიდატს შორის, რომელიც ამჟამად საზოგადოებრივ მაუწყებელში მუშაობს. შესაბამისად, არსებულ პრობლემებსა და გამოწვევებს კარგად იცნობს. ლაშა ზარგინავა არის პროფესიონალი, წარმატებული და პრინციპული ჟურნალისტი, რაც არაერთხელ დაუმტკიცებია თავისი მრავალწლიანი პროფესიული საქმიანობით. დარწმუნებული ვართ, ის აუცილებლად იქნება საბჭოში ჟურნალისტების ინტერესების დამცველი და ობიექტური წევრი. ამდენად, მზად ვართ მხარი დავუჭიროთ აჭარის საზოგადოებრივი ტელევიზიის ჟურნალისტს და “მთავარი აჭარაში“ წამყვანს ლაშა ზარგინავას აღნიშნულ კონკურსში“,_ წერია გავრცელებულ ... ...
  • ვინ არის რუსეთში მოკლული ოზურგეთელი ახალგაზრდა რუსეთში მოკლული ახალგაზრდა ოზურგეთელი მამუკა დარჩია არის. ის დაახლოებით 20 წელზე მეტია მოსკოვში ცხოვრობდა მშობლებთან ერთად. როგორც   მამუკა დარჩიას მეგობარი გვეუბნება,  ის კეთილშობილი ადამიანი იყო. “რამდენიმე წელი ბაილეთის საშუალო სკოლაში სწავლობდა, შემდეგ მშობლებთან ერთად რუსეთში წავიდა, “_ გვითხრა რესპონდენტმა. გარდაცვლილის ჩამოსვენება საქართველოში სავარაუდოდ ორ დღეში ... ...

არქივი

ზაფრანი

როგორ ვებრძოლოთ დაღლილობას

თუ ხშირად გრძნობთ დაღლილობას, გტანჯავთ...

ჯენიფერ ლოპესის სილამაზის საიდუმლო

ცოტა ხნის წინ უბერებელმა კინომსახიობმა...

რა დაავადებისგან იცავს ვარჯიში მამაკაცებს

რეგულარული ვარჯიში კონკრეტული დაავადებების რისკს...

დღეში, რამდენი ფინჯანი ყავის დალევა შეიძლება

რამდენიმე თვის წინ ამერიკელმა მკვლევარებმა...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...

საპარლამენტო არჩევნების რომელ მოდელს უჭერთ მხარს