სად გადაიკვეთა ზელიმ-ხანისა და ქართველების გზები

ისტორია

სად გადაიკვეთა ზელიმ-ხანისა და ქართველების გზები

2019 მარ 11 12:48:40

ნატო ვაჩნაძის მამას, გიორგი ანდრონიკაშვილს, ინგუშეთის ნაზრანის ოლქის უფროსს, ზელიმ-ხანის დაჭერა დაავალეს. ვაჩნაძის მონაყოლით, მამამისი თურმე ფეხს ითრევდა, მაგრამ ერთი რუსი გენერლის ნათქვამმა,  – ზელიმ-ხანი დიდი ხნის დაჭერილი იქნებოდა, მასთან შებმის რომ არ შეშინებოდათო, – ანდრონიკაშვილს ექსპედიციაში წასვლა გადააწყვეტინა. გამგზავრების წინ მასთან სახლში უცნობი კაცი მისულა და უთქვამს: "ზელიმ-ხანის გამოგზავნილი ვარ, იგი გთხოვთ, ჩემ წინააღმდეგ ნუ გამოილაშქრებთო. მიბრძანა გადმოგცეთ, ქართველის სისხლის დაღვრა არ მინდაო".

ნდრონიკაშვილმა თავისი არ დაიშალა და გაემგზავრა. სამხედრო გზაზე, ხეობაში ჩაუსაფრდა თურმე ზელიმ-ხანი და როგორც კი ანდრონიკაშვილი რაზმთან ერთად გამოჩნდა, პირველივე გასროლით მოკლა. როგორც ირკვევა, ზელიმ-ხანი ლამის ყველას წინასწარ აფრთხილებდა. ერთხელ თურმე ბანკს უნდა დასცემოდა და ხელისუფლებას აუწყა კიდევაც, იმათაც თითქოს ზომები მიიღეს, მაგრამ ზელიმ-ხანმა ბანკი მაინც გაძარცვა. ამით კი ის რუსებს ამცირებდა. არა მგონია, ანდრონიკაშვილის გაფრთხილება სინამდვილეს შეეფერებოდეს, რადგან ამ უკანასკნელმა დააპატიმრა და ფაქტობრივად, მძევლად აიყვანა ზელიმ-ხანის ოჯახი, რის გამოც ის ანდრონიკაშვილს სამკვდრო-სასიცოცხლოდ გადაეკიდა. როგორც ირკვევა, ზელიმ-ხანს ანდრონიკაშვილი თავად არ მოუკლავს. ეს უპირატესობა გადაულოცა ინგუშ თანამებრძოლს, რადგან ანდრონიკაშვილი ინგუშების ოლქის უფროსი იყო და არა ჩეჩნების. როცა მეფე ნიკოლოზ II-მ ანდრონიკაშვილის მოკვლის ამბავი გაიგო, გაბრაზებულა: ნუთუ ჩემს ოფიცრებში ისეთი არავინაა, რომ ზელიმ-ხანს ანდრონიკაშვილის სისხლი აზღვევინოსო! ბენიამენ დოლიძეს, რუსეთ-იაპონიის ომის გმირს, წმიდა გიორგის ჯვრის კავალერს და კანვოის წევრს უკისრია ამ ამბის შესრულება და უთხოვია მეფისთვის დაღესტნის ოლქში გადაყვანა. მცირე ყოყმანის შემდეგ მეფემ ნება დართო და დოლიძე დაღესტნის ცხენოსანი პოლკის როტრმისტრად დაინიშნა  (დოლიძე შესანიშნავი ცხენოსანი ყოფილა, მრავალი შეჯიბრების პრიზიორი, მათ შორის 1899 წელს მიღებული ჰქონდა 1100 რუბლი და ოქროს  სახელობითი ჟეტონი).

1911 წლის 15 სექტემბერს საინსპექციო კომისია რამდენიმე ინჟინრის თანხლებით გაემართა ტრასის შესამოწმებლად. იმის გამო, რომ საფრთხე იყო თავდასხმისა, ინჟინრებს მიჰყვებოდა დაღესტნის ცხენოსანთა პოლკის 12 რიგითი როტმისტრ დოლიძის მეთაურობით. საარქივო და საგაზეთო მასალების მიხედვით, დოლიძე მანამდეც შეხვედრია ზელიმ-ხანს – მან დააპატიმრა მისი თანამებრძოლები აიუბა და აბუბაკარი. თითქოს ზელიმ-ხანს ასევე გაუფრთხილებია ბენიამენ დოლიძეც – არ მოხვიდე, მოგკლავო.

როტმისტრ დოლიძეს მოუვიდა ცნობა, რომ ბოთლიხთან ზელიმ-ხანია ჩასაფრებულიო. ამიტომ მან დეპეშა გაუგზავნა ანდიისა და ვედენოს ოლქის უფროსებს, რათა გადაეკეტათ თავდამსხმელებისთვის უკან დასახევი გზა.

ყველა რიგითი გადაცმული იყო სამოქალაქო ტანსაცმელში და კომისიის წევრებთან ერთად იჯდა სამ ეტლში. ორი ვერსის გავლის შემდეგ კოლონა გააჩერა რამდენიმე შეიარაღებულმა პირმა, რომელთაც იარაღის ჩაბარება მოითხოვეს. რიგითები დოლიძეს შეეხმიანენ, როტმისტრი ჩამოხტა ურმიდან და სროლა აუტეხა დამხდურებს, მთიდან მაშინვე სროლით უპასუხეს. დოლიძის ხალხი უკანასკნელ ვაზნამდე იბრძოდა, მაგრამ ძალიან ცუდ პოზიციაში იმყოფებოდნენ და წარმოადგენდნენ იდეალურ სამიზნეს – ცამეტი კაციდან გადარჩა მხოლოდ მძიმედ დაჭრილი ორი რიგითი. ერთი ინჟინერი ტყვედ აიყვანეს, რომელიც შემდეგ გამოექცათ. თავდამსხმელებს დაეღუპათ ერთი კაცი. თურმე მოკლული დოლიძის ხმალი ზელიმ-ხანმა დაისაკუთრა.

ბენიამენ დოლიძე მეფის ბრძანებით დიდი პატივით დაკრძალეს სოფელ ამაღლებაში. ცხედარს დაღესტნის ცხენოსანი პოლკის დეპუტაცია ჩამოჰყვა. მეფის სახელით, კუბო ვერცხლის ფოთლებიანი გვირგვინით შეუმკიათ და მისი ნათესავის, კინორეჟისორ სიკო დოლიძის მოგონებით, ყველა ცდილობდა გვირგვინისთვის თითო ფოთოლი მოეტეხაო. მარმარილოს საფლავის ქვაზე წარწერა ამოტვიფრეს: `აქ განისვენებს გვამი გმირულად დაღუპული შტაბ-როტმისტრ ბენიამენ დოლიძისა (Здесь покоится прах героически погибшего штаб-ротмистра Бениамина Долидзе~).

როტმისტრის მოკვლის სანაცვლოდ კონტრიბუციის სახით ჩეჩნებს ასი ათასი რუბლი შეაწერეს. აღებული თანხის ნაწილი მთავრობამ დოლიძის მამას გადასცა, ნაწილი კი ინჟინრების ოჯახებს. საინტერესოა, რომ მრავალი წლის შემდეგ ამ ამბავს უცნაური გაგრძელებაც მოჰყვა: 1931 წელს, ფილმის `უკანასკნელი ჯვაროსნების~ გადასაღები ადგილების შესარჩევად სიკო დოლიძე თანაშემწეებთან ერთად გაემგზავრა ჩეჩნეთში. ადგილზე რომ ჩავიდნენ, `ტაჩანკა~ დაიქირავეს და გზას გაუდგნენ. მოგზაურობის დროს ის ადგილი გაიარეს, სადაც დოლიძე მოკლეს და რეჟისორმა ეს ტრაგიკული ამბავი გაიხსენა, მეეტლე ჩეჩენი კი ყველაფერს ყურადღებით უსმენდა, რამდენჯერმე თურმე შეკითხვაც დაუსვა – მართლა თქვენი ნათესავი იყო მოკლული ოფიცერიო? როცა ადგილზე მივიდნენ, გამყოლი დაიქირავეს და ერთი ჩეჩნის სახლში დაბინავდნენ, სადაც მეორე დღეს გამყოლი უნდა მოსულიყო. იმ საღამოს მასპინძლები გულთბილად დახვდნენ, მაგრამ მეორე დღეს ყველაფერი კარდინალურად შეიცვალა: არც გამყოლი გამოჩნდა, მასპინძელიც იმალებოდა... ქართველებს ვერ გაეგოთ, რა ხდებოდა. საღამოს კი მათ სამი მოხუცი ჩეჩენი ეწვია და სტუმრებთან გასაუბრება მოიწადინა. მაშინ გამოჩნდა მასპინძელი თავის უფროს ვაჟთან ერთად და საუბარს დაესწრო. მოხუცებმა გაიხსენეს ზელიმ-ხანის მიერ დოლიძის მოკვლა და ასიათასიანი კონტრიბუცია. `ახლა კი თქვენ ალბათ, როგორც ამ ოფიცრის ნათესავი, ზელიმ-ხანის მიერ დაღვრილი სისხლის ანაზღაურებას მოითხოვთ. ჩვენ კი მეტი არაფერი შეგვიძლიაო~. დოლიძე სახტად დარჩა, იგი დიდხანს უხსნიდა მათ, რომ ანაზღაურება არაფერ შუაშია, რომ ის კინოს გადასაღებადაა ჩამოსული. მოკლედ, მთელი საკუთარი მჭევრმეტყველება გამოიყენა, რომ ისინი დაეჯერებინა. მოხუცები დიდხანს ჩუმად უსმენდნენ, თანხმობის ნიშნად თავსაც უქნევდნენ, მაგრამ არ დაუჯერეს და წავიდნენ. მასპინძელმა კი წინადადება მისცა მათ, ბინა დაეტოვებინათ. გადამღები ჯგუფის წევრები ქუჩაში აღმოჩნდნენ, მათ ყველა გაურბოდა. ბოლოს ქართულის მცოდნე ერთი ქისტის მეშვეობით ყველაფერი გაიჩარხა და ისინი ამ სოფელს დიდი ვაი-ვაგლახით მოსცილდნენ.




 ახალი ამბები
  • „ჩვენ არ ვართ გავრილოვები“, „პუტინი ოკუპანტია“ - რუსი ტურისტები პარლამენტთან აქციას მართავენსაქართველოში მცხოვრები რუსეთის მოქალაქეები და ტურისტები პარლამენტთან აქციას მართავენ. აქციის მონაწილეები ტრანსფარანტებით „ჩვენ არ ვართ გავრილოვები“, „პუტინი ოკუპანტია“ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას მხარდაჭერას უცხადებენ. საქართველოში მყოფი რუსი ტურისტები მოგზაურობას უსაფრთხოდ განაგრძობენ და აცხადებენ, რომ სამაჩაბლო და აფხაზეთი საქართველოს ტერიტორიაა. 2008 წლის აგვისტოს ომი კი რუსეთის ამბიციის შედეგია. წყარო: ... ...
  • ქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზაზე მოძრაობა ორივე მიმართულებით ცალმხრივი გახდებაქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზის ახალი ორზოლიანი მონაკვეთის მშენებლობა მომავალი წლის ბოლოს დასრულდება. ახალი ორი ზოლის აშენებით ქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზაზე მოძრაობა ორივე მიმართულებით ცალმხრივი გახდება. პროექტი ჩქაროსნული გზის სტანდარტის დაცვით აშენდება და მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს საგზაო უსაფრთხოებას. ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის სხვა მონაკვეთებისგან განსხვავებით, აღნიშნული გზის მშენებლობა სრულად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება. პროექტის ჯამური ღირებულება 200 მილიონ ლარს ... ...
  • ყვითელი მიკროავტობუსები ახლებით უნდა შეიცვლება„ყვითელი მიკროავტობუსების მდგომარეობა კრიტიკას ვერ უძლებს და ისინი ახლებით უნდა ჩანაცვლდეს“, _ ამის შესახებ თბილისის მერმა კახა კალაძემ 16 ივლისს, დედაქალაქის მთავრობის სხდომაზე განაცხადა. მისი თქმით, ამ მიკროავტობუსებმა, რომლებიც თბილისში 2011 წელს არის შემოყვანილი და მას შემდეგ ემსახურება დედაქალაქის მოსახლეობას, ყველანაირი რესურსი ამოწურა: „ჩვენ ვაწარმოებთ მოლაპარაკებას კომპანიასთან, რომ ძველი მიკროავტობუსები ახლებით ჩანაცვლდეს“, - ამბობს კახა კალაძე. თბილისის მერმა ისიც თქვა, რომ მიკროავტობუსები ივლის მხოლოდ და მხოლოდ იმ ქუჩებზე, სადაც 8 და 10 მეტრიანი ავტობუსენი ფიზიკურად ვერ შეძლებენ გადაადგილებას. და რომ სიმართლეს არ შეესაბამება გავრცელებული ცნობა იმის თაობაზე, რომ მიკროავტობუსები მხოლოდ გარეუბნებში იმოძრავებს. „ჩვენ არასდროს დაგვიყვია ქალაქი ცენტრალურ უბნებად და გარეუბნებად, ეს მიდგომა ჩემთვის და ჩემი თანაგუნდელებისთვის კატეგორიულად მიურებელია“, _ განაცხადა თბილისის ... ...
  • ყაზბეგში მთის წვერზე ჩარჩენილი მოქალაქეები მაშველებმა გადაარჩინესმაშველებმა  3 200 მეტრის სიმაღლეზე ყაზბეგში, მთის წვერზე ჩარჩენილი საქართველოს ორი მოქალაქე გადაარჩინეს. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის ცენტრ 112-ში შევიდა ინფორმაცია, რომ  ყუროს წვერზე ორი ადამიანი იყო ჩარჩენილი, რომელთაგან ერთ-ერთი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გზის გაგრძელებას ვერ ახერხებდა. შეტყობინების მიღებისთანავე შემთხვევის ადგილზე გავიდნენ საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის მთავარი სამმართველოს განსაკუთრებულ სიტუაციებზე სწრაფი რეაგირების, ყაზბეგის სამაშველო ჯგუფების მაშველები. რთული რელიეფის და მანძილის სიშორის გამო სამაშველო ოპერაციაში შინაგან საქმეთა სამინიტროს სასაზღვრო პოლიციის ვერტმფრენი. ამ დროისთვის ორივე მოქალაქე უსაფრთხო ადგილზეა გადაყვანილი. მათ სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას საფრთხე არ ... ...
  • გოგი წულაიამ ქუთაისის მერს გაუხსნა ვარსკვლავიპარტია „თავისუფალი საქართველოს“ წევრმა, გოგი წულაიამ ქუთაისის მერს, გიორგი ჭიღვარიას სიმბოლურად გაუხსნა ვარსკვლავი, რომელსაც "სახელოვანი მოგზაურის, გიორგი სენკევიჩის" სახელი უწოდა. ვარსკვლავი 16 ივლისს ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული შენობის წინ განთავსდა. გოგი წულაია ამბობს, რომ 2019 წელს მერიამ მივლინებებში 155 000 ლარზე მეტი დახარჯა. მისივე განმარტებით, თანხა არამიზნობრივად არის დახარჯული და მერს ვიზიტის შედეგები არ წარუდგენია არც საკრებულოსთვის და არც საზოგადოებისათვის. "არასდროს გვინახავს, რომ მივლინებიდან დაბრუნებულ მერს ბრიფინგი მოეწყოს და მისი ვიზიტების შედეგები გაეცნოს საზოგადოებისათვის. ეს არის ჩვეულებრივი მოგზაურობები და ექსკურსიები მაშინ, როდესაც ყველაზე მეტი ემიგრანტი მსოფლიოში ქუთაისიდანაა, ქალაქი მსოფლიოში მესამე ადგილზეა გამონაბოლქვის გამო სიკვდილიანობის მაჩვენებლით და მოუწესრიგებელია გზები. იმ დროს, როცა ქალაქი თავზე გემხობა, მერი ექსკურსიებზე დადიოდეს, უზნეობაა", _ ამბობს წულაია. ტელეწამყვანი და მოგზაური იური სენკევიჩი საბჭოთა კავშირის დროს, რუსეთის ტელეარხზე უძღვებოდა გადაცემას „მოგზაურთა კლუბი“. გიორგი წულაიამ სწორედ მისი გვარი და ქუთაისის მერის სახელი ... ...

არქივი

ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...
კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...