შემოქმედელი მღვდლის შვილი, რომელმაც რუსეთ-ამერიკის ბანკი დააფუძნა

gurianews.com

ისტორია

შემოქმედელი მღვდლის შვილი, რომელმაც რუსეთ-ამერიკის ბანკი დააფუძნა

2018 იან 21 18:28:46

ვასილ დუმბაძე (1881-1943)  ოზურგეთის მაზრის სოფელ შემოქმედში მღვდლის ოჯახში დაიბადა.

წლების შემდეგ, ამერიკაში გადახვეწილი შეძლებული ვასო დუმბაძის სახლის ფოიეში ორი დიდი სურათი ეკიდა _ ჩიხტიკოპში გამოწყობილი დედისა და მღვდლის სამოსიანი მამის.

1897 წელს, ოზურგეთის სასულიერო გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ ვასო გერმანიაში გაემგზავრა, სადაც ლაიფციგის უნივერსიტეტში ორი დისერტაცია მოამზადა ,,ქართველები _ ეთნოგრაფიული მიმოხილვა და ,,ნავთის ინდუსტრია კავკასიაში და მისი ამერიკის ნავთთან შედარება”.

1906 წელს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მან კომერციას მოკიდა ხელი და ისეთი ნიჭი გამოავლინა, რომ ამერიკელი ფინანსისტის მორგანის შემწეობით რუსეთ-ამერიკის ბანკის ერთ-ერთ დამფუძნებლად მოგვევლინა. ის დიდი გავლენით სარგებლობდა რუსეთის მაღალ წრეებში, ამავე დროს იყო ქველმოქმედი და თურმე ყოველმხრივ ეხმარებოდა ქართველებს. დუმბაძე ავანტიურისტული ბუნების ადამიანი გახლდათ.

საკუთარი ბიძის, წარსულში გურული ფირალების მადევარის და დაუძინებელი მტრის, 1906-16 წლებში იალტის გენერალ გუბერნატორის ივანე დუმბაძის (იმ პერიოდში ამ ქალაქს დუმბაძიას უწოდებდნენ) და რუსეთის სამხედრო მინისტრის გენერალ-ადიუტანტ ვლადიმირ სუხომლინოვის ახალგაზრდა და მომხიბლავი ცოლის წყალობით, დუმბაძე პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში რუსეთის სამხედრო სამინისტროს მომარაგების სამსახურს ედგა სათავეში და კავკასიის ფრონტს ტყვია-წამლით და საბრძოლო მასალებით ამარაგებდა (აღსანიშნავია, რომ დუმბაძეს გენერლის წოდება ჰქონდა მინიჭებული, ის სუხომლინოვის ნდობით აღჭურვილი პირი გახლდათ და მინისტრს წიგნი Генерал-адъютант Владимир Александрович Сухомлинов (1914) მიუძღვნა).

სწორედ მაშინ დაეკონტაქტა მას გიორგი მაჩაბელი და ფარულ გეგმაში ჩაითრია, რომელიც გერმანიის დაზვერვასთან მჭიდრო თანმაშრომლობით ომში რუსეთის არმიის დამარცხები ხელის შეწყობას და საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენას ითვალისწინებდა. იმ პერიოდში რუსეთის არმია ტყვია-წამლის ნაკლებობას განიცდიდა და ამან გამოიწვია სამხედრო უწყების მიერ დიდი შეკვეთა, რომელიც საკუთარი მარიფათის წყალობით დუმბაძემ ჩაიგდო ხელში. მან რუსეთის მთავრობისაგან 15 მილიონიანი შეკვეთა მიიღო ამერიკაში ყუმბარების დასამზადებლად (ამ საქმედან დუმბაძემ ორი მილიონი მანეთი მიიღო). სამი თვის შემდეგ დამზადებული პროდუქცია რუსულ მხარეს ჩაბარდა, საიდანაც ის სასწრაფოდ ფრონტზე გაიგზავნა.

სულ მალე ფრონტიდან საგანგაშო დეპეშების მთელი წყება წამოვიდა _ არც ერთი ჭურვი ქვემეხს არ ერგებოდა. აღმოჩნდა, რომ ჭურვები ამერიკაში კი არა, არამედ გერმანიაში დამზადდა სტანდარტით გათვალისწინებული ერთი მილიმეტრის ზომით მეტი. როგორცვ ამბობენ, ეს გახდა ერთ-ერთი მიზეზი იმისა, რომ რუსმა ჯარმა უკან დაიხია და აღმოსავლეთის ფრონტზე გერმანიამ წარმატებას მიაღწია. დუმბაძე სასწაულებრივად გადაურჩა სიკვდილით დასჯას, საკუთარი კავშირების წყალობით და ნიკოლოზ მეორის ბრძანებით, ეს სასჯელი ოცწლიანი კატორღით შეუცვალეს. კერენსკის მთავრობამ კი ის შეიწყალა. სწორედ ამ საქმის გამო გახდა დუმბაძე მიხეილ ჯავახიშვილის ცნობილი კვაჭი კვაჭანტირაძის პროტოტიპი. 

1918-21 წლებში ვასილ დუმბაძე აქტიურად თანამშრომლობდა საქართველოს ეროვნული გვარდიის სტრუქტურაში არსებულ სამხედრო დაზვერვასა და კონტრდაზვერვასთან, რომელსაც საინფორმაციო-პოლიტიკური განყოფილება ეწოდებოდა. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ დუმბაძე აშშ-ში გაემგზავრა. ის ისედაც შეძლებული ადამიანი გახლდათ და ცოლად მდიდარი ქალი შეირთო, რომელსაც გადმოცემით ცნობილ გაზეთში  Chicago Tribune საკუთარი წილი ჰქონდა. ემიგრაციაში ვასილ დუმბაძე ერთგვარად არაოფიციალური და არააკრედიტირებული საქართველოს ელჩის როლს ასრულებდა და ბევრს იღწვოდა: 1926 წელს მისი თაოსნობით დაარსდა ,,ამერიკული საზოგადოება საქართველოსთვის” და საქართველოს უფლებების დაცვის კომიტეტი, რომლის მიზანი ჟურნალ ,,ბრძოლის” (1926, #10-11) მიხედვით ,,...საქართველოს და აგრეთვე მისი მეზობელი კავკასიის რესპუბლიკების საკითხის გაცნობა ამერიკის საზოგადოებრივი აზრისათვის, რისთვისაც იმართება მოხსენებები, სწარმოებს ფართო პროპაგანდა პრესაში და სხვა.

საზოგადოებამ, სხვათა შორის, მიიწვია გამოჩენილ იურისტთა კომისია, რომელმაც ერთხმად დაასკვნა მისი (საქართველოს) დამოუკიდებლობის უდავო უფლება და ევროპაში გახიზნული დემოკრატიული მთავრობის კანონიერება”, ასევე მისი მეცადინეობით ამერიკის კონგრესში საქართველოს საკითხი რამდენჯერმე განიხილა.  

1925 წელს დუმბაძემ წიგნი The Caucasian Republics: The Little Democracies the World Forgot  გამოსცა, სადაც აღწერილი იყო კავკასიური რესპუბლიკების ისტორია და მათი ბედ-იღბალი.

დუმბაძე 1924 წლის აჯანყების შემდეგ ევროპიდან ჩასულ ქართველებს ეხმარებოდა და ყველანაირად მათ ერთმანეთთან დაახლოებას ცდილობდა, რისთვისაც ქეიფებსა და ნადიმებს აწყობდა. ის ჯიუტად ცდილობდა, რათა საქართველოს პრობლემებით ამერიკის მთავრობა დაეინტერესებინა, მაგრამ სამწუხაროდ, ჩვენი ქვეყნისთვის მაშინ არავის ეცალა. საბჭოთა საქართველოს მთავრობას, რომელმაც დუმბაძეს მამა დაუხვრიტა, მისი პიროვნება მოსვენებას არAაძლევდა, როგორც კი შემთხვევა ეძლეოდა დუმბაძეს ყოველნაირად თათხავდა.

მაგალითად, გაზეთმა ,,მუშამ” (აპრილი, 1926 წ.) მას წერილი სათაურით ,,აფერისტი ვასილ დუმბაძე” მიუძღვნა: ,,ცნობილი ვასილ დუმბაძე, რომელიც თავის თავს ,,საქართველოს მთავრობის წარმომადგენელს” უწოდებს, კვლავ გამოჩნდა ვაშინგტონში (ამერიკა). დუმბაძე ჩამოვიდა ვინმე ჯონ სტიუარტის თანხლებით, რომელიც თავს ,,ამერიკა-კავკასიის საზოგადოების აგენტად” სთვლის.

სტიუარტმა დუმბაძე წარუდგინა გარეშე საქმეთა კომისიის ერთ-ერთ წევრს, რომელმაც აღუთქვა მას, რომ კომისიაში წარადგენს რეზოლუციას ,,საქართველოს ნაციონალური რესპუბლიკის” ცნობის შესახებ. სტიუარტი სხვათა შორის ინგლისის ცნობილ საპროპაგანდო ორგანიზაციის ,,სელგრევს”-ის თავმჯდომარეთ ითვლება. საეჭვოა, რომ ჰარიმანის ჯგუფი და სხვა წრეები, რომელთაც ამჟამათ აინტერესებთ კავკასიის ბუნერივი სიმდიდრეთა ექსპლოატაციის საქმე, ნებას მისცემენ დუმბაძეს და მის ინგლისელ მფარველებს საზღვარს გადასცდნენ მათ საქმიანობაში”.

როცა 1943 წელს ვასილ დუმბაძე გარდაიცვალა, გადმოცემით, საქართველოში მისი დის სახელზე ანდერძი მისულა, სადაც დუმბაძის მემკვიდრეობაზე _ 27 მილიონ დოლარზე იყო საუბარი. თუმცა, არსებობდა თუ არა ეს თანხა, ან სად გაქრა ის, დანამდვილებით არავინ იცის.

ამონარიდი წიგნიდან ,,ქართველები ამერიკაში”.


ნახვა: 407


 ახალი ამბები
  • ევროპულმა საქართველომ პრეზიდენტობის კანდიდატი დაასახელაევროპულმა საქართველომ პრეზიდენტობის კანდიდატად დავით ბაქრაძე დაასახელა. საპრეზიდენტო კანდიდატი საზოგადოებას პარტიის ერთ-ერთმა ლიდერმა, გიგი უგულავამ, ქუთაისში წარუდგინა. „საზოგადოება არის გახლეჩილი, სამწუხაროდ, საზოგადოება არის დაპირისპირებული. ამიტომ, ყველაზე მეტად ამ ქვეყანას დღეს სჭირდება გამაერთიანებელი პრეზიდენტი, პრეზიდენტი, რომელიც საზოგადოებას დაანახებს პერსპექტივას, პრეზიდენტი, რომელიც საზოგადოებას დაანახებს და დაარწმუნებს, რომ ხვალინდელი დღე არის საიმედო,“ - განაცხადა ... ...
  • ზაზა სარალიძე: პროკურატურა ისევ ცდილობს მკვლელებს ხელი დააფაროს„სამართალდამცავთა რეფორმირების ცენტრის“ ხელმძღვანელმა ზვიად კუპრავამ ზაზა სარალიძესთან ერთად დღეს პრესკონფერენცია გამართა, რომლის ფარლგებშიც ზაზა სარალიძემ მისი შვილის მკვლელობის საქმის მიმდინარეობაზე ისაუბრა. მისი თქმით, ბრძოლაა საჭირო, რათა მომავალმა თაობამ სამართლიან ქვეყანაში იცხოვროს. „მკვლელები ისევ გარეთ დადიან. პირდაპირ შემიძლია ვთქვა, რომ დღევანდელი მონაცემებითაც პროკურატურა ისევ ცდილობს, ჩემი შვილის მკვლელებს ხელი დააფაროს. ჩვენ დიდი ხნის წინ გადავწყვიტეთ, რომ ყველა იმ ადამიანს დავუდგეთ გვერდით, ვინც უსამართლობის შეგრძნებით ცხოვრობს და რომელთა განადგურებასაც სისტემა მაქსიმალურად ეცადა. ყველაფერს გავაკეთებთ იმისთვის, რომ საქართველოში სამართლიანობა აღდგეს. მართალია, ჩემს შვილს ვერ გავაცოცხლებ, ვერც ერთის შვილს ვერ გავაცოცხლებ, მაგრამ მე მეორე შვილიც მყავს, ჩვენ გვყავს მომავალი თაობა, ვის გამოც უნდა ვიბრძოლოთ, რათა სამართლიან ქვეყანაში იცხოვრონ“, - განაცხადა ზაზა სარალიძემ. ხორავას ქუჩაზე მოზარდების მკვლელობის საქმეზე გამოძიებას ხელახლა აწარმოებს შინაგან საქმეთა სამინისტრო.  სასამართლოს პარალელურად, დროებითმა საპარლამენტო საგამოძიებო კომისიამ 17 ივლისს არასრულწლოვანი მოწმე გამოკითხა. მოწმეთა დაკითხვა გრძელდება. 12 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ დროებითი საგამოძიებო საპარლამენტო კომისია ხორავას ქუჩის საქმის გამოძიების ფარგლებში გამოკითხვების დასრულებას ივლისის ბოლოს გეგმავს, დასკვნის გამოქვეყნებას კი, აგვისტოს ბოლოს ან სექტემბრის დასაწყისში. ხორავას ქუჩაზე ორი არასრულწლოვანი დავით სარალიძე და ლევან დადუნაშვილი 2017 წლის 1 დეკემბერს დაჭრეს. ერთი მოზარდი საავადმყოფოში მიყვანამდე გარდაიცვალა. მეორე - მრავლობითი დაზიანებებით საავადმყოფოში მოთავსებიდან მეორე დღეს, 2 დეკემბერს გარდაიცვალა. წყარო: ... ...
  • პროკურატურა ეკონომიკის სამინისტროს საქმიანობით ინტერესდება - ახალი დეტალებიცნობილი ხდება ის დოკუმენტაციაც, რომელიც სამინისტროდან საგამოძიებო უწყებამაც გამოითხოვა. ირკვევა, რომ პროკურატურა იმ მასალებით დაინტერესდა, რომელიც ტირპარკების მოწყობას და ტექდათვალიერებას ეხება. ასევე, საგამოძიებო უწყებას აინტერესებს აკრედიტაციის ეროვნული ორგანოს - ერთიანი აკრედიტაციის ცენტრიდან ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გზისთვის ვარგისობაზე სავალდებულო პერიოდული ტესტირების სისტემის ამოქმედებასთან, ტესტირების ცენტრების აკრედიტაციის გაცემასთან დაკავშირებული ინტერესთა გამოხატვის გამოცხადებისა და შემაჯამებელი შედეგების ამსახველი სრული დოკუმენტაციაც. ეკონომიკის სამინისტროში განმარტავენ, რომ უწყება მზად არის, ითანამშრომლოს პროკურატურასთან. „საქართველოს მთავარი პროკურატურიდან ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში წარმოდგენილი მომართვის საფუძველზე სამინისტრო პროკურატურას გადასცემს ე. წ. TIR პარკების მოწყობასთან დაკავშირებულ მის ხელთ არსებულ სრულ დოკუმენტაციას, ასევე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ აკრედიტაციის ეროვნული ორგანოს - ერთიანი აკრედიტაციის ცენტრიდან  ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გზისთვის ვარგისობაზე სავალდებულო პერიოდული ტესტირების სისტემის ამოქმედებასთან, ტესტირების ცენტრების აკრედიტაციის გაცემასთან დაკავშირებული ინტერესთა გამოხატვის გამოცხადებისა და შემაჯამებელი შედეგების ამსახველ სრულ დოკუმენტაციას. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო და მისი ყველა ქვემდებარე უწყება მზად არის, ითანამშრომლოს პროკურატურასთან და მიაწოდოს მათ მიერ მოთხოვნილი ყველა საჭირო ინფორმაცია,” - ნათქვამია ეკონომიკის სამინისტროს განცხადებაში. წყარო: ... ...
  • აჭარის უმაღლესმა საბჭომ მთავრობის თავმჯდომარე დაამტკიცა14 მომხრე ერთი წინააღმდეგი - აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე დამტკიცებულია. კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიიღო "ნაციონალურმა მოძრაობამ". თორნიკე რიჟვაძეს მხარი "ქართული ოცნების" 14- მა დეპუტატმა დაუჭირა. რიჟვაძის წინააღმდეგ ხმა უმაღლესი საბჭოს მხოლოდ ერთმა დეპუტატმა მისცა, რომელიც "დემოკრატიული მოძრაობის" ... ...
  • მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები რეგულაციების გადავადებას ითხოვენმიკროსაფინანსო ორგანიზაციები დაანონსებული რეგულაციების გადავადებას ითხოვენ. კომპანიებში აცხადებენ, რომ სხვა შემთხვევაში მიკროსაფინანსოების ნაწილი ბაზრიდან გავა, დარჩენილები კი გამხსვილდებიან. ინფორმაციას „ბიზნესპრესნიუსი“ ავრცელებს. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 5 ივლისის ბრძანების თანახმად, მიკროსაფინანსოების საზედამხედველო კაპიტალის მინიმალური ოდენობა 2018 წლის 31 დეკემბრამდე არანაკლებ 500 ათასი ლარი, 2019 წლის 30 ივნისამდე კი არანაკლებ 1 მლნ ლარი უნდა იყოს. მთავრობის მიერ დაანონსებული რეგულაციებით კი სესხის წლიური ეფექტური საპროცენტო განაკვეთის მაქსიმალური ოდენობა, 100%-დან 50%-მდე მცირდება. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების წარმომადგენლების თქმით, ბოლო ორ წელში რეგულატორის მხრიდან საფინანსო სექტორში ძალიან ბევრი რეგულაცია ამოქმედდა. ეს განსაკუთრებით მტკივნეულად არასაბანკო სექტორზე აისახა. ეფექტური საპროცენტო განაკვეთის 100%-იანი ჭერის 50-%-მდე შემცირება და საზედამხედველო კაპიტალის მილიონამდე გაზრდა არასაბანკო საფინანსო სექტორს ძალიან ცუდ ვითარებაში ჩააგდებს. საბოლოოდ კი, ეს ყველაფერი მომხმარებლებზე აისახება. მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების ასოციაციის თავმჯდომარის, ბესიკ შენგელია განცხადებით, სექტორში დაგეგმილი რეგულაციები ბევრ საფრთხეს შეიცავს. მისი თქმით, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მომსახურების თვითღირებულება ბევრად უფრო ძვირია, ვიდრე ბანკების. საბანკო სექტორისგან განსხვავებით იაფი ფულის რესურსთან წვდომა მიკროსაფინანსოებს ნაკლებად აქვთ. მისივე განმარტებით, ასოციაცია დაგეგმილი რეგულაციების გადახედვას და 2019 წლის აპრილამდე გადავადებას ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ადამიანი

57 წლის ტიმ კუკი, კორპორაცია...

საინტერესო ცნობები „ქინდერ სიურპრიზის“ შესახებ

„ქინდერ სიურპრიზი“ - ეს საკონდიტრო...

მარსის საიდუმლო

ყველას დაგვბადებია კითხვა ვართ თუ...

გამქრალი ტბა

2007 წლის მაისში, ჩილეში პატაგონიაში,...

ცხოველთა სამყაროც ირჩევს

გასული საუკუნის 30–იან წლებში, როდესაც...
კარმიდამო ჩემი

ქართველი "ზორო" ბიზნესსაქმიანობას, ამქრებთან ერთად, "ზუკიტოს ქოხიდან" იწყებს

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში (შემოქმედის...

წიფლის წიწიბო

წიფელი ჩვენს ქვეყანაში ერთ-ერთი მძლავრი...

ჩეხური "კალაჩი"

ჩეხური სამზარეულო ლუდის გემრიელი მენიუსა...

როგორ ვიმკურნალოთ თაფლით

ხალხურ მედიცინაში არ მოიპოვება ისეთი...

პეტუნიას პოპულარობა და თავისებურება

ბოლო წლების განმავლობაში, ჩვენში განსაკუთრებული...

ალოეს სამკურნალო თვისებები

შესაძლოა, ალოეს დადებითი თვისებების შესახებ...

როგორ აღვიდგინოთ მხედველობა ნივრის დახმარებით

დროთა განმავლობაში, ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა...

რატომ არ უნდა აადუღოთ წყალი ხელმეორედ

ფილმის ყურებაში ისე გაერთეთ, რომ...

"უთვალავ საქმეთაგან, სახარების გადაწერაა შვება"

ჩვენი სტატიის გმირი მრავალმხრივი ნიჭით...

როგორ ვებრძოლოთ პირუტყვის კანქვეშა ბორას

ზაფხულის პერიოდში განსაკუთრებით, მსხვილფეხა რქოსანი...

მეფუტკრის კალენდარი _ მაისი და ივნისი

მაისის შუა რიცხვებიდან დგება დიდი...