"შეუძლებელია იმ ამბის მერე, რაც გურიაში მოხდა" _ინტელიგენცია გურიის გადასარჩენად

ისტორია

"შეუძლებელია იმ ამბის მერე, რაც გურიაში მოხდა" _ინტელიგენცია გურიის გადასარჩენად

2017 აგვ 27 13:25:12

1905 წელს გურია ხელისუფლების ორგანოებს აღარ ემორჩილებოდა, ამას კი, რუსეთის იმპერიის მთავრობა რა თქმა უნდა, ვერ შეურიგდებოდა.

ხელისუფლებამ სამხედრო წესები გამოაცხადა და გურიაში გენერალ მაკსუდ ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით გრენადერთა არტილერიის ნაწილი სამი ოფიცერით, ასი კაზაკი, რამედნიმე ზარბაზანი, განჯის პოლკის ექვსი როტა და პლასტუნების მთელი პოლკი გაგზავნა. გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის განსაკუთრებული უფლებები ჰქონდა მინიჭებული, "რაც საჭიროა ომიანობის დროს."

რუსული გაზეთის "ნოვოსტის" წერილის მიხედვით, მთავრობას თურმე ჩაფიქრებული ჰქონია გურულების გადასახლება შუა აზიაში, რადგან ,"გურულები გმირი ხალხია, სიკვდილისა არ ეშინიან, თავგანწირული ბრძოლა შეუძლიან და რომ მთავრობამ გურულების ნაციონალური ძალა უნდა გამოიყენოს იმპერიის სამფლობელოების გასამაგრებლად შუაგულ აზიაშიო.”

ე. ი. გურულებს იგივე, ანუ სადამსჯელო მისია, უნდა დაკისრებოდა, რასაც კაზაკები ასრულებდნენ საქართველოში, მარტივად რომ ვთქვათ, მათი მოშორება უნდოდდათ...

სწავლა სიბერემდეო – ამბობს ბრძენი, ძველი ხალხი... რამდენი ხანია გურულების შესახებ ისტორიებზე ვმუშაობ და სულ ახლახანს აღმოვაჩინე (ჩემთვის, რასაკვირველია), რომ ეს ამბავი ნამდვილი ყოფილა.

ცნობილი შალვა მაღლაკელიძე ყვება ერთი დაკარგული დოკუმენტის შესახებ, რომელიც შეადგინა ალიხანოვ-ავარსკის მიერ დანიშნულმა ოზურგეთის მაზრის უფროსმა, პოლკოვნიკმა ზაკუსოვმა და მეფისნაცვლის გვერდის ავლით (ამის ნება ჰქონდა) ნიკოლოზ II-ს გაუგზავნა.

იქ ასეთი სიტყვები იყო: ,,Гурийцы, как племя, преступное по  природе, по своему рождению... преступное и неисправимое, со всеми семьями должны быть выселены в отдаленные губернии Сибири” (გურულები, როგორც ტომი დამნაშავეა თავისი ბუნებით... დამნაშავე და გამოუსწორებელი, თავისი ოჯახებით უნდა გადასახლებულნი იყვნენ ციმბირის შორეულ გუბერნიებში...".

მოკლედ, გურულებს ყველა ერჩოდა, იმიტომ რომ სხვებისგან გამორჩეულნი იყვნენ... გაიხსენეთ რას წერდა გურულების შესახებ ჟანდარმერიის პოლკოვნიკის როჟანოვი, თურმე ტერმინი გურული ეტიმოლოგიურად აღნიშნავს ,,მუდმივ ყაჩაღს” - Вечный разбойник (! - ი. მ.) და ამას შემდეგნაირად ხსნის: "...ეს სიმართლეს შეესაბამება, რადგან... თურქებთან მუდმივმა შეტაკებებმა (გოგოების გულისთვის), მეორეს მხრივ კი, შავ ზღვაზე მცურავ ვაჭრებზე საზღვაო თავდასხმებმა, გურულებისაგან შექმნა მამაცი და განვითარებული ყაჩაღები; ყაჩაღობა იმდენად შევიდა მათ ჩვევებში... რომ თავადები, მემამულეები და მღვდლები სათარეშოდ თავის გლეხებთან ერთად დადიოდნენ. დღეს გურულები ქართველთა შორის წარმოადგენენ ყველაზე განვითარებულ და მებრძოლ ხალხს.”).

საინტერესოა ამ რაპორტის შემდეგი ბედიც – ის ჩაუვარდა ხელში მეფისნაცვალ ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვს და საკუთარი ხელმოწერით გადაუგზავნა მეფეს.

ნიკოლოზ II კი ვორონცოვის აღზრდილი იყო (იმასაც მოგახსენებთ, რომ პირველი მსოფლიო ომის დროს ვორონცოვის მიერ შექმნილი კავკასიელი მუსლიმებით დაკომპლექტებული ,,ველური დივიზიის” უფროსად მეფის უმცროსი ძმის, განდეგილი მიხეილ რომანოვის დანიშვნა მეფისნაცვლის იდეა. იყო ეს მიუთითებს თუ რაოდენ დიდი გავლენა ჰქონდა ვორონცოვს ნიკოლოზ II-ზე).

როგორც კი წერილი მიიღო, ნიკოლოზმა ზედ წააწერა ,,ბიძია ილარიონს ნიკისაგან” (შემოკლებით ნიკოლოზისაგან), ანუ თავად მან რაპორტი არ განიხილა და როგორც გენებოს ისე მოიქეციო. ვორონცოვ-დაშკოვმა კი არც აცია და არც აცხელა და დოკუმენტს შემდეგ წააწერა: ,,Фельдфебель Закусов (მაზრის უფროსს ფელდფებელი უწოდა) находясь  на посту уездного начальника называет племенем Гурийцев, не знает даже, что Гурийцы такие  же Грузины, как все остальные, может быть даже лучше, потому что они говорят общим  литературным Грузинским языком... Фельдфебель немедленно должен быть отстранен за незнание, за неумение управлять!” (ფელდფებელი ზაკუსოვი, რომელიც მაზრის უროსის თანამდებობას იკავებს, ტომს უწოდებს გურულებს, მან ისიც არ იცის, რომ გურულები ისეთივე ქართველები არიან, როგორც ყველა დანარჩენი, შესაძლებელია უკეთესიც, რადგან ისინი საუბრობენ საერთო ლიტერატურული ქართული ენით...  ფელდფებელი დაუყონებლივ უნდა გათავისუფლდეს დაკავებული თანამდებობიდან უცოდინრობისა და მართვის უნაარობის გამო!).

მოკლედ რომ მოვჭრა, საკუთარ წინდაუხედულობას შეეწირა პოლკოვნიკ-ფელდფებელი...

ასეთმა თითქოსდა გულთბილმა დამოკიდებულებამ გურულებს არანაირ შვება არ მოუტანა - გურია ისევ დარბევის საშიშროების წინ იდგა. ქართული საზოგადოება წინ აღუდგა კავკასიის ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებას და გურიის განადგურებაზე ხელის აღება მოსთხოვა.

ჟურნალ ,,მოგზაურის” ცნობით, სასწრაფოდ შედგა დეპუტაცია საზოგადოების სხვადასხვა წარმომადგენელებისაგან, დეპუტაციას ხელმძღვანელობდა ილია ჭავჭავაძე, რომელმაც განაცხადა, რომ თუ მთავრობა არ დააბრუნებს ალიხანოვ-ავარსკის მაშინ ყველამ იარაღი უნდა ავისხათ და გურულებთან ერთად გავწყდეთო - ,,костьми ляжем” - ძვლებად დავიყრებითო (ეს განცხადება ჭავჭავაძემ რუსულ ენაზე გააკეთა).

ვაჟა-ფშაველს კი უთქვამს, ორას შეიარაღებულ ფშავ-ხევსურს ჩამოვიყვანო. ეს დუპუტაცია მოწმობს ერთ მნიშვნელოვან ფაქტს, რომ იმ დროს თითქმის ყველა სოციალური კლასის წარმომადგენლები ერთ მუჭად იყვნენ შეკრულნი გურიისა და მისი ხალხის დასაცავად.

ვორონცოვ-დაშკოვის ბრძანებით გურიის ვითარების შესასწავლად შეიქმნა დეპუტაცია, სადაც თაყაიშვილიც იქნა შეყვანილი. ,,მოვემზადენით და ორ დღეში გურიაში უნდა წავსულიყავით, მაგრამ მოულოდნელად მოვიდა ქუთაისის გუბერნატორი სტაროსელსკი, ის წარუდგა მაშინვე ვორონცოვს და მოახსენა, რომ ოზურგეთში ყველაფერი მოაგვარა, ხალხი დაამშვიდა, ინცინდენტი მოხდა მაზრის უფროსის უტაქტობით, არავითარი დეპუტაცია არ არის საჭიროო.”

გურია კიდევ ერთხელ გადარჩა - მთავრობა ამჯერადაც წავიდა დათმობაზე და გურიისკენ მიმავალი რაზმი გზიდან დააბრუნეს.

სხვათაშორის, 1905 წლის ნოემბერში, რათა რამენაირად დაეშოშმინებინა ამბოხებული გლეხობა, ვორონცოვ-დაშკოვმა რუსეთის მთავრობას წარუდგინა კანონპროექტი, რის მიხედვითაც სანადელო მიწები უსასყიდლოდ გადაეცემოდა გლეხებს საკუთრებაში, ასევე მცირემიწიან გლეხებს კი თავისუფალი სახაზინო მიწები დაურიგდებოდა. სახელმწიფო საბჭომ ეს პროექტი არ მოიწონა. რევოლუციის დამარცხების შემდეგ მეფისნაცვალმა სრულიად განსსხვავებული პროექტი შეადგინა, რომელიც მემამულეთა ინტერესებს იცავდა. ამჯერად, კანონი სახელმწიფო საბჭომ მოიწონა.

რამდენიმე ხნის შემდეგ, 1905 წლის 22 ოქტომბერს ნასაკირალზე მომხდარმა თავდასხმამ და მაზრაში მიმდინარე უმართავმა მოვლენებმა ხელისუფლება განარისხა და ოზურგეთის მაზრაში ისევ გაგზავნეს ჯარი (,,იმ ჯარიდან, რომელიც ტფილისიდან გურიაში გაჰგზავნეს, გამოაცალკავეს ქართველი და სომეხი სალდათებიო”, გვამცნობდა ,,ცნობის ფურცელი”, #2938, 1905) გენერალი ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით, რომელსაც გენერალ ფიოდორ გრიაზნოვის ,,კარნახით ასეთი ინსტრუქცია მისცეს: სადგურ ნატანებიდან დაწყებული შვიდ ვერსზე ყოველმხრივ ოზურგეთამდის და შემდეგ ოზურგეთის ზემოთაც მთელი სოფლები მოესპოთ, სახლები გადაებუგათ და მცხოვრებნი დაეპატიმრებინათ”, - წერდა მოგონებებში ექვთიმე თაყაიშვილი.

ქართველი საზოგადოება კვლავ აღდგა გურიის დასაცავად. თბილისში, ნაძალადევში გაიმართა 3 ათასკაციანი მიტინგი, რომელმაც მოითხოვა გურიის დასარბევად წასული ჯარის გამოწვევა და სამხედრო წესების მოხსნა.

დავით სარაჯიშვილის ბინაში შეიკრიბნენ ქართველი ინტელიგენტები და გადაწყვიტეს, რომ ვორონცოვ-დაშკოვთან კიდევ ერთხელ გაეგზავნათ დეპუტაცია, რათა ეთხოვათ რომ ალიხანოვ-ავარსკის დამსჯელი რაზმი გამოეწვია და გურია დაღუპვას გადაერჩინათ. ილია ჭავჭავაძემ ამჯერად წასვლაზე უარი განაცხადა, რადგან ,,ამ ცოტა ხნის წინათ ვარწმუნებდით, რომ გურულები მთავრობას აღარავითარ წინააღმდეგობას აღარ გაუწევენო.”

ახალი დეპუტაციის წევრები ვორონცოვ-დაშკოვმა ისინი თავის კაბინეტში მიიღო. ყურადღებით მოუსმინა ყველას და პასუხად უთხრა: ,,თქვენ ამბობთ, რომ გურულები არ არიან რუსეთის მთავრობის წინააღმდეგი, მაგრამ ეს საიდან ჩანს? ჯერ ერთი, სამი წელიწადია სახელმწიფო გადასახადი არ შემოუტანიათ, მაზრის უფროსი გააძევეს, რუსის პოლიცია მოხსნეს, სამომრიგებლო სასამართლო გაიჩინეს, ესეც არ აკმარეს და ახლა ჩვენს ჯარს თავს დაესხნენ და ამოწყვიტეს... მე ახლა ჯარის დაბრუნება უკან აღარ შემიძლია, ეს ყოვლად შეუძლებელია იმ ამბის მერე, რაც გურიაში მოხდა.”

ამ პასუხის შემდეგ, ნებართვის გარეშე, ექვთიმე თაყაიშვილმა საუბარი დაიწყო: ,,ბრძენი მმართველის მოვალეობაა მშვიდობიანი გზით გადაჭრას – ყველა მნიშვნელოვანი საკითხი – სამხედრო რეპრესიების დაუხმარებლად, როცა კი შესაძლებელია. მე თვითონ გურული ვარ, - კარგად ვიცნობ გურიას და ღრმადა ვარ დარწმუნებული, მათ რომ სცოდნოდათ მანიფესტის ამბავი... ეს ინციდენტი არ მოხდებოდა, ვინაიდან მანიფესტი იძლევა ყველაფერს ან თითქმის ყველაფერს, რასაც ისინი მოითხოვდნენ და ესწრაფოდნენ... ჯერ კიდევ საკითხავია, გურულები დაესხნენ თავს სამხედრო რაზმს, თუ სამხედრო რაზმი – გურულებს...”

თაყაიშვილმა დეპუტაციის სახელით დაბეჯითებით მოითხოვა მეფისნაცვლის ნდობით აღჭურვილი პირის გაგზავნა გურიაში. ვორონცოვ-დაშკოვი ცოტა ხნით გაჩუმდა და დეპუტაციას გამოუცხადა: „დავფიქრდები და შემდეგ გაცნობებთო.,, დაახლოებით ერთი საათის შემდეგ მათ აცნობეს, რომ ვორონცოვი თანახმაა გურიაში გაიგზავნოს დეპუტაცია. როცა ეს ამბავი ილია ჭავჭავაძემ გაიგო, გაუკვირდა და თქვა: ,,ეს დიდი, დიდი მიღწევაა, მე არ მოველოდი ამას.”

გურია ამჯერადაც გადარჩა, მაგრამ სულ ცოტა ხნით. 1906 წლის იანვარში სადამსჯელო რაზმმა გურია, ისევე როგორც დასავლეთ საქართველოს სხვა ადგილები, ცეცხლითა და მახვილით შემუსრა. ეს ალიხანოვს არ აპატიეს და 1907 წელს გიუმრიში ქართველმა რევოლუციონერებმა, და არა დაშნაკებმა, როგორც წერენ, საიქიოს გაისტუმრეს, მაგრამ ამის შესახებ სხვა დროს ვისაუბრებთ.




 ახალი ამბები
  • "ასეთი სოფელი რომ გაქვს და შაურმების ქუჩაზე ცხოვრობ"_ ფოტოები აცანადანგურიის თითოეული სოფელი განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევა, თუმცა, სოფელ აცანას ზღაპრული ხიბლი აქვს. აცანა  მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთით, მდინარე აცაურას ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 150 მ-ის სიმაღლეზე ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში. სახელწოდება აცანა არის ლაზურ-ჭანური წარმოშობისაა და  მოიხსენიება ანტიკური ხანიდან. ცნობისთვის, აცანაში აღმოჩენილია უნიკალური, ანტიკური, სპორტული ინვენტარი _ საჯილდაო ქვა, რომელიც სოფლის განაპირად თინა გუგუშვილის ეზოში ინახებოდა, ეს იყო ვაჟკაცთა ქვა. აგრეთვე დავით ქინქლაძის ოჯახში ინახებოდა გოთიკური ტიპის გასაღები, ოქონის ბეჭედი, რომელიც მან გადასცა აცანის მამათა მონასტერს. "ასეთი სოფელი რომ გაქვს და შაურმების ქუჩაზე ცხოვრობ"_წერს სოციალური ქსელის მომხმარებელი ამო ქინქლაძე და აცანის ფოტოებს აქვეყნებს, რომელსაც „გურია ნიუსი“ გთავაზობთ. ... ...
  • ბიომრავალფეროვნების კანონპროექტთან დაკავშირებით არასამთავრობოების მოთხოვნები დააკმაყოფილესგარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების - მწვანე ალტერნატივას, „საბუკოსა“ და „ნაკრესის“ მოთხოვნები  „ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ“ კანონპროექტთან დაკავშირებით დააკმაყოფილა. კერძოდ, პროექტის არსებული ვერსია, რომელიც, ორგანიზაციების მითითებით, მნიშვნელოვან ხარვეზებს შეიცავდა, პარლამენტს აღარ წარედგინება. ასევე, ორგანიზაციების მოთხოვნის საპასუხოდ, კანონპროექტზე მუშაობა გაგრძელდება და მისი დამატებითი განხილვებისთვის სამუშაო ჯგუფები შეიქმნება, სამინისტრო საჯარო შეხვედრასაც ჩაატარებს. მეტი გამჭვირვალობისთვის, ასევე ორგანიზაციების მოთხოვნით, სამინისტრო წარმოადგენს დეტალურ განმარტებასაც იმის შესახებ, თუ რომელი შენიშვნები აისახება და არ აისახება კანონპროექტში და - რატომ. 30 იანვარს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრისადმი მიმართვაში გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები ითხოვდნენ, კანონპროექტის არსებული ვერსია არ წარედგინათ პარლამენტისთვის, რადგან ის მნიშვნელოვან გადამუშავებას საჭიროებდა. პროექტის გასაუმჯობესებლად ორგანიზაციები სამინისტროს  თანამშრომლობასაც სთავაზობდნენ. განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ მიუხედავად იმისა, რომ პროექტზე მუშაობა რვა წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა, სამინისტროს მიერ დასრულებულ ვერსიად წარმოდგენილი დოკუმენტი მაინც გაუმართავი იყო სამართლებრივი და ტერმინოლოგიური თვალსაზრისით. მასში სათანადოდ არ იყო გათვალისწინებული საერთაშორისო ვალდებულებები და პრაქტიკულად არ იყო მოცემული რეგულაციების განხორციელების მექანიზმები. შესაბამისად, კანონპროექტი „ვერ უზრუნველყოფდა ევროპის ბუნების დაცვის პოლიტიკასთან საქართველოს კანონმდებლობის ჰარმონიზებას“. ამის მიზეზი კი, ორგანიზაციების თვალსაზრისით, პროექტის გაუმჭვირვალედ, დაინტერესებული მხარეების არასათანადო ჩართულობით, ექსპერტთა შენიშვნების დიდი ნაწილის გაუთვალისწინებლობით და ფორმალური, ზედაპირული საჯარო განხილვების ფონზე მომზადება ... ...
  • აქცია პარლამენტთან_ "ერთ მომიტინგეზე ერთი ჟურნალისტი, 2 ოპერატორი, ათი პოლიციელი მოდის"დღეს დილიდან პარლამენტთან ოპოზიცია მხარდამჭერებთან ერთად საპროტესტო აქციას მართავს. პარლამენტის შენობასთან იმყოფებიან „ევროპული საქართველოს" და „ლელო საქართველოსთვის" წარმომადგენლები, ასევე სამოქალაქო აქტივისტები. „ქართული ოცნების" რამდენიმე დეპუტატს აქციის მონაწილეების შეძახილების ფონზე მოუწია პარლამენტში შესვლა. როგორც ოპოზიცია აცხადებს პარლამენტის პიკეტირების მცდელობები და აქციები მშვიდობიანი ფორმით გაგრძელდება, თუ საჭირო გახდა საპარლამენტო არჩევნების დღემდე. საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი მამუკა მდინარაძე, ერთ-ერთი პოლიტიკოსია, რომელსაც პარლამენტის შენობაში შესვლა დღეს შეძახილების ფონზე მოუწია.  როგორც მან ჟურნალისტებთან  განაცხადა,  "ერთ მომიტინგეზე ერთი ჟურნალისტი, 2 ოპერატორი, ათი პოლიციელი მოდის და ეს უკვე უხერხულია". მდინარაძის თქმით, დღეს პარლამენტში ერთ-ერთი მთავარი თემა არჩილ თალაკვაძის ანგარიშია, ირაკლი შოთაძის კენჭისყრა კი დღეს იქნება თუ ხვალ, ჯერ გადაწყვეტილი არ ... ...
  • ფულადი თანხის მოტყუებით დაუფლების მცდელობის ფაქტზე ერთი პირი დააკავესსაქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლებმა,  ჩატარებული ოპერატიულ - სამძებრო ღონისძიებებისა და  საგამოძიებო მოქმედებების  შედეგად, მოქალაქის კუთვნილი ფულადი თანხის მოტყუებით დაუფლების მცდელობის ფაქტზე, ერთი პირი დააკავეს.  გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებული,  დაუკავშირდა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირს და მოტყუებით დაარწმუნა იგი, რომ შესაბამისი თანხის გადახდის შემთხვევაში, თითქოსდა, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წარმომადგენლების მეშვეობით, დაეხმარებოდა მას, ზუგდიდში, საცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში გადაცემაში. აღნიშნული თაღლითური განზრახვით,  ბრალდებულმა, მოქალაქეს მოსთხოვა და გამოართვა 10 000 ლარი, რა დროსაც მოხდა მისი დაკავება. გამოძიება მიმდინარეობს  საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 4-დან 7 წლამდე ... ...
  • ჩოხატაურში მსუბუქი ავტომობილი ხეს შეეჯახაჩოხატაურში მსუბუქი ავტომობილი ხეს შეეჯახა.  შემთხვევის შედეგად მძღოლმა მსუბუქი დაზიანება მიიღო და საავადმყოფოში გადაიყვანეს.  როგორც „გურია ნიუსს“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურში განუცხადეს, მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება სსკ-ს 276-ე მუხლის მეორე ნაწილით ... ...

არქივი

ზაფრანი

„წყალგარეული“ ღვინის მომავალი

სამხრეთ აფრიკელმა მეღვინეებმა ბევრი იფიქრეს,...

ჯონ ლენონის ნივთები დღესაც სარფიანად იყიდება

მას შემდეგ, რაც დიდი ბრიტანელი...

ლუდი გონების სამსახურში

როგორც ამერიკელმა და ახალზელანდიელმა მეცნიერებმა...

ბრიტანელები ჰიტლერის ფოტოებით დაინტერესდნენ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკის შეერთებულ...

საუკეთესო თეთრ ღვინოებს შორის

Chateau d'Yquem მსოფლიოში ერთ–ერთი ყველაზე ...
კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...