თავად დიასამიძის მკვლელობა

ისტორია

თავად დიასამიძის მკვლელობა

2019 იან 19 16:35:01

1925 წლის ზაფხულში პირველმა ქართულმა საბჭოთა მსროლელმა დივიზიამ აღლუმის დროს გაიარა სოფელი ბრილი, რომელიც იმით იყო გამორჩეული, რომ 1897 წელს რამდენიმე გლეხმა მოკლა თავადი ნიკოლოზ დიასამიძე. ამ ,,შესანიშნავი” ამბის აღსანიშნავად სპეციალურად გამოყვეს რამდენიმე ამხანაგი, რომლებიც ორკესტრის თანხლებით იქაურ გლეხებთან შესახვედრად წავიდნენ. სტატიის ავტორი თავის სიხარულს ვერ მალავს, თუ ,,...რა აღტაცება გამოიწვია მუსიკამ სოფლელებში, მოგროვდენ გლეხები. შევეკითხეთ იმ ამბის შესახებ, რაც ჩვენ გვაინტერესებდა”. გლეხებმა მოიგონეს მკვლელობის ამბავი; ამ მკვლელობის სამი მოწმე და შემსრულებელი: ტატო დევიძე, რომელიც თავადს თურმე თვალში ჰყავდა ამოღებული, ლექსო ჩუბინიძე და გაბო იმერლიშვილი ჯერ კიდევ ცოცხლები იყვნენ. მათ გადაუღეს ფოტოები, რის შემდეგ გაიმართა მიტინგი.

როგორც გაირკვა, 1882 წლიდან სოფელი ბრილი თავად დიასამიძის საკუთრებას წარმოადგენდა. ნიკო დიასამიძის მამა გორის თავადაზნაურობის მარშალი გახლდათ. თავად ნიკო ქართული კულტურის მოამაგე იყო, როცა XIX საუკუნის 80-იან წლებში სცენის მოყვარულთა წრე დაარსდა, დიასამიძემ საკუთარ სახლში დარბაზი გააკეთებინა, მოაწყო სცენა, რისთვისაც დეკორაციები თბილისში შეიძინა. ის მატერიალურადაც ეხმარებოდა მსახიობებს. დიასამიძე ასევე არაერთხელ დახმარებია ეკონომიურად შეჭირვებული ქართველი მწერლებისთვის. მას განსაკუთრებული მეგობრობა აკავშირებდა აკაკი წერეთელთან, რომელიც კარგა ხანს ცხოვრობდა მის სახლში.

დიასამიძე ბუნებით ფიცხი ადამიანი ყოფილა. 1884 წელს მისი მამულების გამიჯვნის დროს მას განუცხადებია ,,რადგან თავადების და გლეხების მიწები ერთმანეთში არეულია და საზარალოა, საჭიროა გლეხების ,,სანადელო მიწების განცალკავებაო”. ამ წინადადებამ სოფლის გლეხობა გაანაწყენა. თავადი და გლეხები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. საქმეში მთავრობა ჩაერია, რამოდენიმე გლეხის ოჯახი გაჩხრიკეს, საქმის მოთავენი საჯარიმო ასეულში გაგზავნეს, ხოლო 14 კაცი ციხეში ჩასვეს.

 მას ჰყავდა დაქირავებული ,,ჩაჩნების” 150-კაციანი რაზმი, რომელიც მოსვენებას არ აძლევდა და აწიოკებდა გლეხებს, მოსახლეობას წყალს უკეტავდა და ყოველნაირად ავიწროებდა. ერთხელ თურმე გლეხები შეკრებილან და საუბარი გაუმართავთ საკუთარ ჭირ-ვარამზე. ამ დროს ტატო დევიძეზე გაბრაზებული დიასამიძე მივარდნილა გლეხებს და ერთი მათგანისთვის თავზე მოვერცხლილი ჯოხი გადაუმტვრევია. მეორე დღეს კი ჯოხის საფასური, 30 მანეთი, იმავე გლეხისთვის გადაუხდევინებია.

ერთხელაც ტატოს ცოლს ძროხა გამოეყვანა თავის ეზოში საძოვრად. ტატო მაშინ სახლში არ იმყოფებოდა. თავადმა ეს დაინახა და ,,ჩაჩნებს” ძროხის წართმევა და `მაგ ძაღლების~ დახოცვა უბრძანა. ჩეჩენი ქალს თოფით გამოუდგა, მაგრამ მან მიმალვა მოასწრო, თუმცა ნერვიულობის ნიადაგზე ერთი კვირის შემდეგ გარდაიცვალა.

იქაურმა გლეხმა ლექსო ჩუბინიძემ კი ერთი პატარა ძირი მუხა მოჭრა და ურმის ხელნისათვის გათალა. ამის გამო ,,ჩაჩნებმა” სასტიკად სცემეს ჩუბინიძეს, დედამისს კი წინააღმდეგობის გაწევისათვის მოკვლა დაუპირეს. ჩუბინიძემ მაინც მოახერხა და კეტით ერთი ჩეჩენი მოკლა. ამის გამო თავადმა მას ყველაფერი წაართვა. გაბო იმერლიშვილის მამას კი იმიტომ სცემა, რომ ბატონს ბეგარაზე არ ეახლა, თვითონ გაბოს კი შეუთვალა: ,,ცოლს რომ შეირთავ, პირველი მე უნდა მომგვაროო”. ამის შიშით გაბოს ქალს არავინ ატანდა. აღსანიშნავია, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში პირველი ღამის უფლება დიდი ხნის განმავლობაში იყო გავრცელებული.

სანდრო ქართველიშვილი, რომელიც მოჯამაგირედ ედგა დიასამიძეს, ერთხელ ბატონმა ხეზე მიაბა და კეტით ისე სცემა, რომ ის ლოგინად ჩავარდა. ამას გარდა, დიასამიძემ ბევრი გლეხი საკუთარი მიწა-წყლიდან აყარა და სხვაგან გადაასახლა. გლეხების ერთი ნაწილი მემამულეს დაემორჩილა, სხვები კი, როგორც შეეძლოთ ეწინააღმდეგებოდნენ, გადასახადების გადახდაზე უარს ამბობდნენ. სიტუაცია რომ განემუხტა, სოფელში მეფის მთავრობის მოხელე ჩავიდა, მაგრამ მოლაპარაკება ვერ შედგა _ გლეხები მიწებითა და ტყით უსასყიდლოდ სარგებლობას მოითხოვდნენ. ვერაფერი რომ ვერ გააწყო დიასამიძემ ძალას მიმართა და მხოლოდ საეგზეკუციო რაზმის დახმარებით შეძლო გადასახადის აკრეფა.

გლეხებს მოთმინების ფიალა აევსოთ და მისი თავიდან მოშორება გადაწყვიტეს. ამ ტერაქტის ჩატარება რამდენიმე ადამიანმა იკისრა. ესენი იყვნენ: ლექსო ჩუბინიძე, გაბო იმერლიშვილი, ბესო იმერლიშვილი და სანდრო ქართველიშვილი. ბესო და სანდრო საჩიტე თოფებით იყვნენ შეიარაღებული, გაბოს ხანჯალი ჰქონდა, ხოლო ლექსოს _ რევოლვერი. მათ საკირე ღელის ბოგირი აყარეს და თავადს ჩაუსაფრდნენ.

,,თავადი ნ. დ. დიასამიძე 13 მარიამობისთვეს მარტო თურმე გაემგზავრა შარაბნით სად. გომში, სადაც იმ დღეს მისი უფროსი შვილი გრიგოლი (გრიგოლ დიასამიძე რევოლუციამდელი ქართული პრესის ცნობილი მოღვაწე იყო, გაზეთ ,,თემის” რედაქტორი. მისი თაოსნობით შედგა 1912 წელს აკაკი წერეთლის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში, რის შესახებაც ვასილ ამაშუკელმა პირველი ქართული დოკუმენტური ფილმი გადაიღო. რუსების შემოსვლის შემდეგ ის ემიგრაციაში მიემგზავრება და სიცოცხლეს ნიუ იორკში დაასრულებს -ი.მ.) უნდა ამოსულიყო. შინ თურმე ურჩევდნენ, თქვენ ნუ წაბრძანდებით, ბიჭი გავგზავნოთო, მაგრამ არა ჰქმნა. საღამოს... მამა-შვილნი გომიდგან ბრილში წავიდნენ კაბრიოლეტით. საღამოს 9 საათი იქნებოდა, რომ დიასამიძენი სოფლის მახლობლად ბოგირს მიადგნენ; ცხენები უცბად შეფრთხნენ და უკან დაიწიეს. თავადმა ნიკომ გადასვლა დააპირა. შვილმა ურჩია თურმე, _ მამა, ნუ გადახტები, ქვეიდგან მოუარეო. აქ რაღაცა ამბავი უნდა იყოსო, უთქვამს ნიკოს და გადამხტარა, მაგრამ ბოგირი აყრილი დაჰხვედრია. მაშინ შვილისთვის დაუძახნია, ბოგირი ვიღაცას აუყრია და შვილსაც ჯაგებიდან ვიღაცის ჩურჩული თურმე მოესმა. გრიგოლს უთქვამს: მამა, დავბრუნდეთო, მაგრამ ამის თქმა ვერ დაუმთავრებია, რომ ამ დროს თოფებს უგრიალიათ. ცხენები შეფრთხნენ თურმე და გრიგოლი გაიტაცეს. თითქმის ერთ ვერსამდე ათრიეს. ბოლოს საძნეს ურემი შემოჰხვედროდა და გლეხებს შეეყენებინათ ცხენები, გრიგოლს მაშინვე ეთქვა, არიქათ, მამა მომიკლესო.

მაშინვე ყველანი უკან მიბრუნდნენ თურმე. მაგრამ ამასობაში საათნახევარმა გაიარა. თავ. ნიკო უკვე დაჭრილი და მთლად დაბეგვილი დაჰხვდათ... დაჭრილ ნიკოს, რომელსაც ორი ტყვია მოჰხვედროდა: ერთი მკერდში და მეორე მკლავში, თავპირი ცემით დალურჯებული ჰქონდა. როგორც სჩანს, მკვლელებს იმ შიშით, რომ ვაი თუ სუბუქად იყოს დაჭრილიო, თავპირში უცემიათ კიდევ. დაჭრილს გრძნობა დაკარგული ჰქონდა. როდესაც აიყვანეს სოფელში, გონს მოვიდა და გარს შემოხვეული ხალხი დაინახა, რამდენჯერმე დაიძახა თურმე: ,,ნუ დამარჩობთო!” სულ ნახევარი საათი იცოცხლა და სული დალია. ახლა ამ საქმის შესახებ უკვე სასტიკი გამოძიება სწარმოებს” (ივერია, 1897, #168.). განსვენებულ მეგობარს აკაკი წერეთელმა ლექსი მიუძღვნა:

შენც გიცნობდი... ფიცხი იყავ,

თავგამწევი, მეტი ჩქარი,

მაგრად ძვირად შემხვედრია

შენებრ წმინდა მეგობარი! (სამი ქართული ოჯახი გვ. 67)

სასამართლომ მკვლელებს 20 წლით კატორღა მიუსაჯა. ჩუბინიძემ კატორღაში 12 წელი გაატარა და შემდეგ რუსეთ-იაპონიის ომში მოხალისედ წავიდა, რისთვისაც მას სასჯელი აპატიეს და ის სახლში 1909 წელს დაბრუნდა. გაბო იმერლიშვილმა კატორღაში 18 წელი დაყო და სამშობლოში 1915 წელს დაბრუნდა. სანდრო ქართველიშვილისა და ბესო იმერლიშვილის ბედი კი დღემდე უცნობია.

მიტინგის დროს წითელარმიელებმა თავადის მკვლელები ხელში აიყვანეს და ხალხში გაატარეს. გაისმა მქუხარე ტაში და შეძახილები: `გაუმარჯოს გმირებს! გაუმარჯოს საბჭოთა ხელისუფლებას!~ წამოსვლისას კი წითელარმიელებმა სოფელს სამკითხველო გაუხსნეს.

 
ამონარიდი წიგნიდან ,,ტერორისტები" (ირაკლი მახარაძე, ლაშა ხეცურიანი)




 ახალი ამბები
  • SOLO-ს და Erti Gallery-ს თანამშრომლობით კოკა რამიშვილის პერსონალური გამოფენა „სინათლის მანქანები“ გაიხსნა (R)ERTI Gallery-ს და SOLO-ს თანამშრომლობა გრძელდება. 15 სექტემბერს კოკა რამიშვილის პერსონალური გამოფენა  „სინათლის მანქანები“ გაიხსნა. გამოფენაზე, რომელიც 23 ოქტომბრამდე გაგრძელდება, წარმოდგენილია  არტისტის მიერ შექმნილი უნიკალური ფოტოები, რომლებიც დამთვალიერებელს არამხოლოდ სასიამოვნოდ გააოცებს, არამედ განსაკუთრებული ემოციებითაც აავსებს. კოკა რამიშვილი თავის ნამუშევრებში გეომეტრიულ ფორმებს ქმნის. ის ფოტოგრაფიის საშუალებით იმ სინათლეს წარმოაჩენს, რომელსაც ხელოვანი რბილ ნაცრისფერ მონოქრომულ რიგად ანაწევრებს. არტისტი არ იყენებს შავ-თეთრ კონტრასტებს, რომლებიც  სხვადასხვა ტონს ერთმანეთისგან მკაცრად გამიჯნავდნენ. „პირიქით, ნიუანსების დიდსულოვანი რიგი და მისი ბუნდოვანი კონტურები თვალს სინათლისა და სიბნელის, სიზმრისეულისა და რეალობის ზღვარზე მდებარე შუალედურ სამყაროში შეღწევის შესაძლებლობას ანიჭებენ“,- ასე აფასებს გამოფენის კურატორი, კატრინ ტისო კოკა რამიშვილის შემოქმედებას. SOLO და Erti Gallery-ს თანამშრომლობა 2018 წელს დაიწყო,  რაც გულისხმობს Erti Gallery-ს სივრცეში წარმატებული ქართველი ხელოვანების გამოფენების მოწყობას. გალერეაში  ისეთი ქართველი მხატვრების ნამუშევრების გამოფენას, რომლებთანაც გალერეა ექსკლუზიურად თანამშრომლობს. SOLO-სა და Erti Gallery-ს თანამშრომლობის ფარგლებში ერთი წლის განმავლობაში უკვე მოეწყო სამი გამოფენა. კოკა რამიშვილის „სინათლის მანქანები“ კი რიგით მეოთხე გამოფენაა. ყოველი გამოფენის შემდეგ SOLO -სა და Erti Gallery-ს პარტნიორობის ფარგლებში გამოიცემა  წიგნი, რომელთა ავტორებიც, მსოფლიოს წამყვანი ხელოვნებათმცოდნეები არიან.   Erti Gallery-ს და SOLO-ს ურთიერთთანამშრომლობის მიზანია, საქართველოს სახელოვნებო სივრცეს მეტი პოპულარიზაცია შესძინოს. დამატებითი სტიმული მისცენ მსოფლიოს მაშტაბით ნიჭიერ არტისტებს და ისინი ქართული პლატფორმის ქვეშ გააერთიანონ. SOLO-ს მიზანია, პატრონაჟი გაუწიოს თანამედროვე ხელოვნების განვითარებას. სწორედ ამ მიზნით, SOLO-მ საინვესტიციო კოლექციის შეგროვება დაიწყო.  ყოველი გამოფენიდან SOLO შეისყიდის ერთ ნამუშევარს, რომელიც კონკრეტული არტისტების შემოქმედების უკეთ გაცნობისა და საქართველოში თანამედროვე ხელოვნების განვითარების  მიზნით  სოლო ლაუნჯებში გამოიფინება.  დამატებითი ინფორმაციისთვის, SOLO-ს შესახებ ეწვიეთ: www.SOLO.ge;  ... ...
  • "მთავარსარდალი რომ ხარ, პასპორტი არ უნდა ჩააბარო, ძმაო” _ ხაზარაძე სააკაშვილზესაზოგადოებრივი მოძრაობა „ლელოს“ დამფუძნებელი მამუკა ხაზარაძემ გადაცემა მთავარ აქცენტებში სტუმრობისას განაცხადა, რომ საქართველოს მესამე პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი, თავისივე შექმნილი პროკურატურის და სასამართლოს მსხვერპლია, რომელიც შემდგომ ივანიშვილმა გადმოიბარა. "სააკაშვილი თავისივე შექმნილი პროკურატურის და სასამართლოს მსხვერპლია, რომელიც ივანიშვილმა გადმოიბარა. უფრო მეტიც - მთავარსარდალი რომ ხარ, პასპორტი არ უნდა ჩააბარო, ძმაო”, - განაცხდა ... ...
  • ქობულეთში პირველკლასელებს წითელი და ლურჯი ყელსახვევები გაუკეთესაჭარის ტელევიზიის ინფორმაციით, ქობულეთში, ერთ-ერთ საჯარო სკოლაში, სასწავლო წლის დაწყებასთან დაკავშირებული საზეიმო მიღების დროს, პირველკლასელებს საბჭოთა სიმბოლო - წითელი და ასევე ლურჯი ყელსახვევები გაუკეთეს.  აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელს კლასის პედაგოგმა უთხრა, რომ ბორდოსფერი და ლურჯი ყელსახვევების შეკერვის იდეა მას ეკუთვნის. ყელსახვევები საკუთარი ფინანსებით შეიძინა, გადაწყვეტილება კი, დირექციასთან არ შეუთანხმებია.  „ასეთი წესი გვაქვს, ყველა მასწავლებელი მოსწავლეს საჩუქარს ახვედრებს. ბავშვები სხვებისგან, რომ გამერჩია ამ მიზნით გადავწყვიტე ყელსახვევების გაკეთება. ამაში ჩემი ფული დავხარჯე და პირადი გადაწყვეტილებით გავაკეთე. სკოლის ადმინისტრაციასთან არ შემითანხმებია.  ლურჯი ბიჭის ფერია, ბორდოსფერი კი გოგოს, ამიტომ შევარჩიე. სხვა კონტექსტი არ ქონია ამ ამბავს. მშობლებსაც არ გამოუთქვამთ პროტესტი“.- ამბობს მასწავლებელი.  „თავისუფლების ქარტიის“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტის მოთხოვნების შესაბამისად, კომუნისტური ტოტალიტარული სიმბოლიკის გამოყენება ... ...
  • პრემიერმა მოსწავლეებს ახალი სასწავლო წლის დაწყება მიულოცასაქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ სკოლის მოსწავლეებს ახალი სასწავლო წლის დაწყება მიულოცა. მთავრობის მეთაურმა სწავლის დაწყება განსაკუთრებით მიულოცა პირველკლასელებს, რომლებიც დღეს პირველ ნაბიჯს დგამენ თავიანთი დიდი, წარმატებული ცხოვრების დასაწყისისთვის. „მინდა, სასწავლო წლის დაწყება მივულოცო სკოლის მოსწავლეებს და განსაკუთრებით – პირველკლასელებს, რომლებიც დღეს გადადგამენ პირველ ნაბიჯს თავიანთი დიდი წარმატებული ცხოვრების დასაწყისისთვის. იმ ცხოვრების, რომლითაც ისინი უნდა ემსახურონ პირველ რიგში თავის სამშობლოს. გისურვებთ, იყოთ წარმატებულები, ჯანმრთელები, ბედნიერები, რომ ემსახუროთ ამ ქვეყანას“, – განაცხადა გიორგი ... ...
  • ზურაბ ნასარაიამ რეგიონის მოსწავლეებს ახალი სასწავლო წლის დაწყება მიულოცა (R)გურიის მხარისა და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებმა, ლანჩხუთში, ოზურგეთში და ჩოხატაურში, ახალი სასწავლო წლის დაწყება საჯარო სკოლის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს მიულოცეს. მხარის რწმუნებულმა, ზურაბ ნასარაიამ თითოეულ მათგანს წარმატება უსურვა. „ახალი სასწავლო წლის დაწყებას ვულოცავ ჩვენი რეგიონის მოსწავლეებს, სტუდენტებს, პედაგოგებს, მშობლებს. განსაკუთრებით ვულოცავ ჩვენს პირველკლასელებს და სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა აღსაზრდელებს. ვუსურვებ წარმატებებს და ნათელ მომავალს. მიმდინარე წელს, გურიის რეგიონში, სხვადასხვა სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაუტარდა 35 საჯარო სკოლას. განახლდა საკლასო ოთახები, სველი წერტილები და სპორტული დარბაზები.2018-19 წლებში საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურის კეთილმოწყობისთვის დაიხარჯა 2 220 000 ლარი. ეს პროცესი კიდევ გაგრძელდება, რადგან ჩვენი სახელმწიფოსთვის განათლება და მისი ხელმისაწვდომობა პრიორიტეტულია,“- აღნიშნა მან. ... ...

არქივი

ზაფრანი

საკვები, რომელიც ხანგრძლივი სიცოცხლის საწინდარია

ადამიანის ჯანმრთელობა პირდაპირ კავშირშია კვებასთან....

მუდმივად დაამატეთ სოდა თქვენს ყავას

სოდას უამრავი სასარგებლო თვისება გააჩნია....

სიმართლე სანთლების შესახებ

ზოგიერთი სურნელოვანი სანთელი ორგანიზმისთვის მავნებელი...

სანამდე მივყავართ უძილობას

გარკვეული მიზეზების გამო, ხშირად გიწევთ...

როგორ უნდა მოხიბლოთ ქალი

ვერძი – ქალი ვერძების დიდ...

ქალები, რომელთა შეყვარებასაც მწარედ ინანებთ

ვერძი - მამაკაცური პლანეტა მარსი,...
კარმიდამო ჩემი

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...

როგორ ვუმკურნალოთ კბილებს

ხილისა და ბოსტნეულის წვენების სასიკეთო...

ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

თხილის კულტურის სიდამპლის და სოკოვანი...

როგორ მოვიქცეთ ჭექა-ქუხილის დროს?

წელიწადის დროებსა და თვეებს შორის,...

სეზონის შესაფერი სამუშაოებისთვის მზადყოფნა აუცილებელია

ზოგს თოხნა და სარეველებისგან ბოსტნის...

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...