ვინ იყო ფირალი გუნთაიშვილი, რომლის ლექსზე არტემ ერქომაიშვილმა სიმღერა შექმნა

gurianews.com

ისტორია

ვინ იყო ფირალი გუნთაიშვილი, რომლის ლექსზე არტემ ერქომაიშვილმა სიმღერა შექმნა

2017 ივლ 20 12:29:06


1945 წელს სოჭში ქართველ მეცნიერებთან შეხვედრისას სტალინს უთქვამს რომ მას ძალიან უყვარს გურული სიმღერები, გაუხსენებია მომღერალი სიმონიშვილი და აგრეთვე კარგი მომღერალი და ვაჟკაცი გუთნიაშვილი, “რომელიც სამწუხაროდ, ვერ შევინარჩუნეთ და ჩვენ პერიოდში მოკლესო”,_ უთქვამს სტალინს.

ანზორ ერქომაიშვილის ვარაუდით “ ეს გუთნიაშვილი... უნდა იყოს მელქის გუნთაიშვილი, ალბათ დაბეჭდვის დროს დაუშვეს შეცდომა, თორემ გვარი _ გუთნიაშვილი გურიაში არ არსებობს. არსებობს ცნობა, რომ ერთ კრებაზე, რომელიც გაიმართა ვლადიმერ ერქომაიშვილის ოჯახში, დაახლოებით 1904-05 წლებში, მელქისა გუნთაიშვილს იქ მიუყვანია სოსო ჯუღაშვილი. კრებას ასევე ესწრებოდნენ ფილიპე მახარაძე, ჭოლა ლომთათიძე, დიომოდე შალიკაძე და სხვები.

მელქისედეკ გუნთაიშვილი დაიბადა 1873 წელს, პირველად ფირალად გავარდა 1889 წელს (ფირალებს შორის ის ყველაზე მეტ ხანს იყო ტყეში გავარდნილი). მელქისედეკს ჰყავდა ბიძა სიმონა, რომლისთვისაც ბატონს ცოლის შერთვის ნება არ მიუცია, სიმონს ბევრი არც კი უფიქრია, შუბლში ტყვია დააჭედა და ტყეში გაიქცა. შემდეგ ქობულეთში გადავიდა, მონახა სახლიკაცები, დასახლდა და იქვე გარდაიცვალა. 18 წლის მელქისედეკი ბათუმში მანთაშევის ქარხანაში მუშაობდა. იმავე წლებში დაქორწინდა. 20 წლისამ შეიძინა იარაღი და გავარდა ფირალად. მისი ძმის გადმოცემით აჭარაში ის ებრძოდა ხოჯებს და ბეგებს. იგი შეიპყრეს და გადააგზავნეს ქუთაისში, სადაც მას 12 წლიანი კატორღა სამუდამო გადასახლებით სახალინზე მიუსაჯეს. ამის შესახებ არის ნათქვამი ლექსში (გადმოცემით გუნთაიშვილი ლექსებს თვითონ წერდა):

პირველი ჩემი შემთხვევა, გონი თქვენც გაქვთ მონასმენი, კატორღით რომ დაბოლავდა სუდით ჩემი განაჩენი....

რაფერ შემძულდა სიცოცხლე რომ გითხრა გაგიკვირდება, უბრალოთ რომ ვიტანჯები ცეცხლითაც ეს მეკიდება,
ციხეში ვზივარ საწყალი, დამსუსტებია მუხლები, დარწმუნდით ჩემო ძმანებო ამ ტანჯვას ვერ გადურჩები.

სახალინზე მან ოთხი წელი გაატარა და 1904 წელს გამოიქცა. ერთხანს აზერბაიჯანში იმალებოდა, შემდეგ სოხუმში აღმოჩნდა, სადაც ტერაქტების სერია მოაწყო და 17 სტრაჟნიკი მოკლა. სოხუმში გუნთაიშვილის დაჭერისათვის ხელისუფლებამ ჯილდო _ ხუთი ათასი მანეთი დააწესა.
აფხაზეთიდან ის ეპისკოპოსის ანაფორით, პარიკითა და წვერით შენიღბული გამოიპარა. თურმე გემზე მას, როგორც მაღალი რანგის სასულიერო პირს დიდი პატივით ეგებებოდნენ. მშობლიურ სოფელ კვირიკეთში დაბრუნებისთანავე ის ჩაება ტერორისტულ საქმიანობაში და მონაწილეობდა პოლიციელებზე თავდასხმაში და იარაღის გატაცებაში. მთავრობამ ისევ დაუწყო დევნა, მისი შეპყრობისთვის აქაც ჯილდო დაწესდა.

ფირალი რომ ვერ მოიხელთეს, დედამისი და მისი ძმა აპოლონი დააპატიმრეს. განსრისხებულმა გუნთაიშვილმა მაზრის უფროსის მოკვლა გადაწყვიტა, მაგრამ ამხანაგებმა არ დაანებეს _ ყველას ააწიოკებენო. მაშინ მელქისმა წერილი მისწერა: რას კადრულობ, მოხუც ქალს რომ ციხეში აგდებო. თუ ასეა, მაშინ შენ ცოლ-შვილს მოვიტაცებ და ტყეში წავიყვანო. მაზრის უფროსმა ეს წერილი მიიღო და მესამე დღეს დედამისი ციხიდან გამოუშვა.

გუნთაიშვილი ერთ ხანს ცნობილი ქართველი ლოტბარის ანზორ ერქომაიშვილის დიდი ბაბუის, გიგოს ოჯახში იმალებოდა. ამ ოჯახს სხვადასხვა დროს თურმე სტუმრობდა სისონა დარჩია, დათიკო შევარდნაძე, გოგია ღლონტი... გუნთაიშვილი დღისით ოდის სახურავზე იმალებოდა, ღამით კი ჩამოდიოდა და სამზადისში ძმებ ერქომაიშვილებთან ერთად ქეიფობდა და მღეროდა. მელქისას იმდენად კარგი ხმა ჰქონდა, რომ ერთხელ მისთვის არტემ ერქომაიშვილს უთქვამს:. ”შენ რომ მთავრობა შეგირიგდეს, აუცილებლად ჩემს გუნდში ჩაგრიცხავდიო”.

...ერთ საღამოს გიგოსთან აღელვებული მოვიდა ალფეს თოიძე. მან თქვა, სტრაჟნიკები ამაღამ მაკვანეთში მოდიან... როგორც ჩანს, საიდანღაც გაიგეს, რომ მელქისი თქვენთან აფარებს თავსო. გიგომ სწრაფად აფრინა ბავშვები და მომღერლები მოაყვანინა. ამასობაში ძმები ერქომაიშვილები მელქისთან ერთად ტყეში გავიდნენ... მთელი ღამე იარეს და გამთენიას სოფელ გომში მიიყვანეს ერთი თავიანთ მეგობრის ოჯახში.

ერთი საათის წასული არც იქნებოდნენ მელქისი და ძმები ერქომაიშვილები, რომ სტრაჟნიკებიც მოვიდნენ, მაგრამ მათ დახვდათ რამდენიმე მომღერალი, რომლებიც სამზადში ქეიფობდნენ და არაჩვეულებრივად მღეროდნენ. პოლიციის უფროსი მათ სიმღერებს მოჯადოებული უსმენდა: _ უკაცრავად ბატონო გიგო, _ ამისთანა მომღერლებთან ყაჩაღებს რა უნდა, _ თქვა მან, მერე სუფრას მიუჯდა და დილამდე იქეიფა. სამშვიდობოს გასულმა გუნთაიშვილმა ძმებ ერქომაიშვილებს მადლობის ნიშნად ლექსი მიუძღვნა:

"იცოცხლეთ, ძმებო, სამთავემ, ლხინში ჩასწმინდეთ ყელები, დასჭექეთ ქართულ ენაზე სიმღერა ძველთა ძველები,
ლხენით დაატკბეთ ჩაგრული ძმები, სიმართლის მცველები, ბანს შემოგძახებთ ღიმილით სამშობლოს მთა და ველები
თქვენს ერთად იყოს დღეგრძელი, ვინც თქვენ დღემდე განეტრა, გიგი, გიორგი, მომლხენნი მოხუცნი წვერებჭაღარა,
წირში და ლხინში ქებულმან, ვინც თქვენ აქამდე გატარა, მათაც მივუძღვენ სალამი და მასთან ლექსი პატარა”.

ამ ლექსზე არტემ ერქომაიშვილმა სიმღერა შეთხზა, რომელსაც ძველი მომღერლები დღესაც მღერიან.

გუნთაიშვილი სხვა ცნობილ ტერორისტებთან ერთად გაერთიანებული იყო წითელ რაზმში და მათთან ერთად, როგორც უკვე აღვნიშნე, მონაწილეობა მიიღო ნასაკირალის ბრძოლაშიც. მას ბევრი ტერორისტული აქტი აქვს მოწყობილი, მათ შორის ორი სარკინიგზო ეშელონის გაძარცვა და პოლკოვნიკ კრილოვის მოკვლა (იმ კრილოვისა 1906 წელს გურიის რესპუბლიკის დამხობისას გურულებს “ვინტოვკების” ჩაბარება რომ მოსთხოვა), ასევე უხდებოდა “მივლინებებში” წასვლა რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ადგილებში: ირკუტსკში მან გენერალი მიშლევსკი მოკლა, 1905 წელს კომიტეტმა გუნთაიშვილს ბათუმში ვინმე ალექსეევის მოკვლა დაავალა. მელქისი მას ბაზარში დაესხა თავს, დაჭრა, მაგრამ ალექსეევი ხალხმრავლობამ იხსნა, თუმცა ამ ინციდენტის შემდეგ ის საქართველოში აღარ გამოჩენილა.

აზერბეიჯანში მელქისი და კოლია შავიშვილი “საქმეზე” იყვნენ წასულნი, მაგრამ ისინი გასცეს, დააპატიმრეს და გურიაში გამოაგზავნეს. მაგრამ დაპატიმრებულებმა ნატანების სადგურში გაქცევა მოახერხეს. გუნთაიშვილი ისეთი ავტორიტეტით სარგებლობდა, რომ ყოველი ახლადგამოჩეკილი ფირალი მასთან მიდიოდა: “...თუ ხალხში როგორი ზრდილობა იყო საჭირო, ორგანიზაციაში როგორ უნდა მუშაობა, მტერს როგორ უნდა მოქცევა და ნამუსი და თავმოყვარება ესენი ყველა უნდა მელქისის ესტავლებია...” წერდა მელქისედეკის ძმა აპოლონი საკუთარ დღიურებში.

ერთხელ მაზრის უფროსმა მახარაძემ კრება მოიწვია, იქ მოსული ქალი და კაცი უშვერი სიტყვებით აგინა და კიდევ ერთხელ დაემუქრა იმ მოსალოდნელ შედეგებზე, რაც ფირალთა მფარველებს ელოდათ. ასევე წარუდგინა ფირალთა ხელსემწყობთა 30 კაციანი სია. გუნთაიშვილი თავის ამხანაგებთან ერთად, რომელთა შორის იყვნენ დათიკო შევარდნაძე, სიმონ ბურჭულაძე, კოლია შავიშვილი, კიკია მამულაიშვილი, ღამით მაზრის უფროსს წამოადგა სახლში. მახარაძეს სუფრა გააშლევინეს, იქეიფეს, შემდეგ გამოატანინეს სია და ბუხარში დაწვეს, თან დაემუქრნენ ”...თუ კიდევ ასთები გაბედე, იცოდე მოგკლავო, ვერსად დამემალებიო...” (ა. გუნთაიშვილი რვეული # 4)

1905 წლის რევოლუციის ჩახშობის შემდეგდროინდელ რეპრესიებს ის გადაურჩა, მაგრამ ფირალობას ისევ განაგრძობდა. 1918 წელს თურქეთმა ოზურგეთი და გურიის ნაწილი დაიკავა, ჯარი ძარცვავდა და აწიოკებდა მოსახლეობას. გუნთაიშვილი სხვებთან ერთად პარტიზანული ბრძოლა გააჩაღა თურქების წინააღმდეგ და როგორც ამბობენ, დიდი ზარალი მიაყენა. “...თურქეთის მთავარსარდალმა იკითხა... ყოველ ფრონტზედ სიმწყნარე მაქვს და აქანა ვინ არის ასეთი... სულ სროლა არის ყოველდღე და ღამე, რასი არის საქმე აღარ ვიცი. ამდენი ხალხი ფრონტიდან მოვდივარ და არ დამკარგვია. მაშინ უთხრენ თურქეთის მთავარსარდალს რომე ამ ადგილას ცხოვრობს მელქისი გუნთაიშვილი, 40 წლის ძველი ნიკოლოზის მთავრობას ებრძოდა და რამოდენი ხალხი დაუწყვიტა... ვინ იცის, ძალოვანი ძალას ხმარობდნენ, მაგრამ ვერაფერი დააკლენო...” თურქებმა თურმე მოლაპარაკება გამართეს გუნთაიშვილთან და ჯარი ორი კილომეტრით უკან დასწიეს. (ა. გუნთაიშვილი რვეული # 8)

გასაბჭოების შემდეგ გურიაში “წითელი” ტერორი მძვინვარებდა. მისი სულისჩამდგმელი იყო ცნობილი ჩეკისტი საშა ობოლაძე, რომელიც პარტიის დავალებით იყო გაგზავნილი ოზურგეთის მაზრაში მენშევიკ ბანდიტებთან საბრძოლველად. “ერთმა ჩეკისტმა, გვარად ობოლაძემ გურიაში მრავალი სოციალ-დემოკრატი გლეხი დააჭერინა და დაახვრეტინა, როდესაც ის დღისით, ლეხოურიდან, სადაც მრავალ სახლს მისი განკარგულებით ცეცხლი ჰქონდა წაკიდებული, ასი შეიარაღებული მხედრის ამალით ოზურგეთში ბრუნდებოდა, ეტლში შეუვარდა ყოფილი გვარდიელი გოგია ღლონტი, რომელიც ცოლით ტყეში იყო გავარდნილი, მოკლა ობოლაძეც და მის გვერდით მჯდომი ოფიცერიც და უვნებლად მიიმალა”. აპოლონ გუნთაიშვილის თქმით ღლონტმა, რომელმაც თავის დროზე შეუთვალა ობოლაძეს _ “დატოვე ოზურგეთი და წადი, თორემ ცოცხალს არ გაგიშვებო”, ჩეკისტი რაზმთან ერთად შეიტყუა და “...დახთენ ბჟუჟის ახლოს პირას და მოხკლენ ფაიტონში მჯდომი ობოლაძე და... კიდევ აფიცერი სანიკიძე რომლებსაც ახლთა რაზმელები ოთხმოცი კაცისა არანაკლები...” (ა. გუნთაიშვილი რვეული # 9).

საშა ობოლაძის მკვლელობის შემდეგ სასტიკი რეპრესიები დაიწყო, მკვლელებს ვერ მიაგნეს (გოგია ღლონტი მეუღლესთან ერთად საფრანგეთში გაიქცნენ). ობოლაძე შეცვალა ტალახაძემ, მის დროს ე. წ. “ტროიკები” ჩამოყალიბდა, რომელთაც შეეძლოთ ნებისმიერი ადამიანისათვის სასიკვდილო განაჩენი გამოეტანათ და მაშინვე შეესრულებინათ. “...ყველა წამიობით იხვრიტებოდა ათი ხან თუთხმეტი და ერხელ 25 კაციც დახვრიტენ ერთ ღამეს, თორემ ორი და სამი ყოველ ღამეს ხრეტდენ... და ყრიდენ მიწაში...” (ა. გუნთაიშვილი რვეული # 9) .

მათ საქმიანობას უამრავი უდანაშაულო ადამიანის სიცოხლე ემსხვერპლა. “ტროიკის” ერთ-ერთი წევრი იყო ვინმე თავართქილაძე, რომლის ბიძაშვილი გვარდიელი დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში ოზურგეთის ბაზარში ჩხუბისას მელქისას ძმას, სამსონს შემოაკვდა. თავართქილაძემ გადაწყვიტა სამაგიეროს გადახდა. სამსონი დაიჭირეს და დახვრიტეს. ამის გამო თავართქილაძე ციხეში ჩასვეს, მაგრამ გავლენიანი ნაცნობ-მეგობრების დახმარებით მან მალე დაიხსნა თავი. მაშინ გაიგო თუ ვისი ძმა დახვრიტა და ძლიერ შეშინდა. გასაბჭოების შემდეგ მელქისედეკ გუნთაიშვილი ქობულეთში კომისრის თანამდებობაზე მუშაობდა. თავართქილაძემ მშვენივრად იცოდა, რომ გუნთაიშვილი მას ცოცხალს არ დასტოვებდა და განიზრახა დაესწრო მისთვის. მელქისმა ამხანაგები გააფრთხილა რომ თავართქილაძე არავის მოეკლა და ერთ დღეს საკუთარი ხელით სიცოცხლეს გამოასალმა.

ამის შემდეგ გუნთაიშვილმა ისევ აიღო ხელში თოფი და ძველ პროფესიას _ ფირალობას დაუბრუნდა. მას ამჯერად საბჭოთა მილიცია დასდევდა. ერქომაიშვილებთან ყოფნისას გუნთაიშვილს უთქვამს: “მე მთავრობას ცოცხალი არ შევურიგდები, კობა (სტალინი) იმდენად ჭკვიანი კაცი იყო, რომ ვერ დავიჯერებ, ეს ყველაფერი იცოდეს, რაც დღეს ჩვენთან დღეს ხდება, ნეტავი ერთი შემახვედრა და მასთან გულახდილად მასაუბრაო...”

მელქისედეკ გუნთაიშვილი და მისი მეგობარი ფირალები შამილ დარჩია და ჯამბულეთა ღლონტი თურქეთის გავლით საფრანგეთში აპირებდნენ გაქცევას. ისინი ოზურგეთთან ახლოს ერთ ოჯახში აფარებდნენ თავს, მაგრამ ღლონტმა ისინი გასცა. მათ თავს მილიციონერთა დიდი რაზმი დაესხა. ორმხრივი სროლის შედეგად გუნთაიშვილი დაიჭრა, შამილს მისი დატოვება არ სურდა, მაგრამ მელქისედეკმა აიძულა ის წასულიყო.

დაჭრილი ბოლომდე იგერიებდა მტერს, მაგრამ ის მაინც ჩაიგდეს ხელში, ცხენის ძუაზე გამოაბეს და მანამდე ათრიეს, სანამ არ მოკვდა. ეს მომხდარა 1929 წელს (სხვა მონაცემებით 1933 წელს). დარჩიამ და ღლონტმა კი ოზურგეთთან მდებარე ექადიის ტყეს შეაფარეს თავი, სადაც ღლონტმა დაძინებული შამილ დარჩია მოკლა, გვამი კი მილიციას ჩააბარა.

ირაკლი მახარაძე

ფოტოზე მეორე რიგში მარცხნიდან მეორე მელქისედეკ გუნთაიშვილი (ინახება ოზურგეთის მუზეუმში)



 ახალი ამბები
  • ​მცხეთასთან სპეცდანიშნულების რაზმია მობილიზებული​მცხეთასთან სპეცდანიშნულების რაზმია მობილიზებული. ამის შესახებ პირველ არხს თვითმხილველებმა აცნობეს. პირველი არხი შსს-ს დაუკავშირდა, სადაც ჯერ კომენტარს არ აკეთებენ. სპეცოპერაცია ... ...
  • არასამთავრობო სექტორი სახალხო დამცველის პოსტზე უმრავლესობას ოთხ კანდიდატურას სთავაზობს არასამთავრობო სექტორი სახალხო დამცველის პოსტზე უმრავლესობას ოთხ კანდიდატურას სთავაზობს. ამის შესახებ გაზეთ "რეზონანსის" მთავარმა რედაქტორმა ლაშა ტუღუშმა საქართველოს პარლამენტში განაცხადა, სადაც პარლამენტის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე, სახალხო დამცველის კანდიდატურების შერჩევასთან დაკავშირებით არასამთავრობო, საერთაშორისო და დონორი ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან კონსულტაციებს მართავს.  "ჩვენ გვაქვს ორი ტიპის წინადადება დღეს: ერთი ეხება პერსონალიებს, მეორე - პროცესს. პერსონალიებთან დაკავშირებით ჩვენ შევჯერდით ოთხ კანდიდატზე, ესენია: ვახუშტი მენაბდე, ზვიად ქორიძე, ნინო ლომჯარია და ანა ნაცვლიშვილი. ეს არის ჩვენი შეჯერებული ოთხი კანდიდატი. პროცესთან დაკავშირებით ჩვენ ასევე გვაქვს წინადადებები. ამ ოთხ კანდიდატს ჩვენ ვთავაზობთ მთლიანად პარლამენტს. რა თქმა უნდა, პირველ რიგში, ჩვენ გვაქვს ინტერესი, რომ ეს კანდიდატურები განიხილოს უმრავლესობამ, რადგან ისინი იღებენ მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს პარლამენტში. ასევე, ჩვენ ვფიქრობთ, რომ კარგი იქნება, თუ ამ ოთხ კანდიდატს მოუსმენენ ფრაქციები. დღეს კანონი ასეთ პროცედურას არ ითვალისწინებს, თუმცა ვფიქრობთ, ძალიან მნიშვნელოვანია, პროცესი იყოს ღია, გამჭვირვალე და დემოკრატიული",- განაცხადა ლაშა ტუღუშმა შეხვედრის ... ...
  • "დიდი განსაცდელი გამოიარა საქართველომ" _ ილია მეორე სპეცოპერაციას ეხმაურებასაქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია მეორე,ბერი გაბრიელ სალოსის ქუჩაზე სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის კონტრტერორისტული ცენტრის მიერ გუშინ ჩატარებულ სპეცოპერაციას გამოეხმაურა. "გუშინ დიდი განსაცდელი გამოიარა საქართველომ, მაგრამ ღმერთი ჩვენი მფარველია. ორივე მხარეს არის მსხვერპლი. ჩვენ განვიცადეთ ეს მწუხარება, ღმერთმა მშვიდობა მოგვცეს და გვაშოროს შინაური და გარეული მტერი", - ამბობს  ილია მეორე. ... ...
  • ოკუპირებულ ცხინვალში ზღუდერის ეკლესიაში ხატები დაამტვრიეს19-20 ნოემბერს ზღუდერის წმინდა გიორგის ეკლესიაში  დაუდგენელმა პირებმა ეკლესია შეურაცხყვეს, დაამტვრიეს ხატები,  ტრაპეზი და შესაწირიდან თანხა მოიპარეს.  როგორც ირკვევა,  ინციდენტის შესახებ პოლიციაში მღვდელმა განაცხადა.  აღნიშნულ ინფორმაციას ცხინვალის დეფაქტო ძალოვნებზე დაყრდნობით ერთ-ერთი მედიასაშუალება იუწყება.  აღსანიშნავია, რომ დანაშაულში ეჭვმიტანილი უკვე დაკავებულია. ოკუპირებულ ცხინვალში, ზღუდერის წმ. გიორგის ეკლესია მე-17 საუკუნით ... ...
  • ვინ წარადგენს სახალხო დამცველის კანდიდატად ნინო ლომჯარიასარაოფიციალური ინფორმაციით, მმართველი გუნდი სახალხო დამცველის თანამდებობაზე გენერალური აუდიტორის ყოფილი მოადგილის, ნინო ლომჯარიას კანდიდატურას განიხილავს - ამ ინფორმაციას  ერთ-ერთი მედიასაშუალება ავრცელებს. გავრცელებული ინფორმაციით, საპარლამენტო უმრავლესობა ლომჯარიას კანდიდატურას ყველაზე მეტად ლობირებს, თუმცა გადაწყვეტილება, თუ ვისზე შეჩერდება საბოლოოდ არჩევანი, მიღებული ჯერ კიდევ არ არის. ნინო ლომჯარია ჩვენთან საუბრის დროს ამბობს, რომ განიხილება თუ არა მისი კანდიდატურა სამთავრობო გუნდში, ამაზე ინფორმაცია არ აქვს.  “მე მარტო ის ვიცი, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციები ერთ-ერთ კანდიდატად აპირებენ ჩემს შეთავაზებას. სხვა არაფერი ვიცი, ვინ რას აპირებს“, _  გვითხრა ნინო ... ...

არქივი

ზაფრანი

ტრაქტორიდან „ლამბორჯინამდე“

საქვეყნოდ ცნობილი საავტომობილო გიგანტის, "ლამბორჯინის",...

როზალინდა ჩელენტანოს საიდუმლო

რამდენიმე ხნის წინ ადრიანო ჩელენტანოს...

მკურნალი ზეთი

მცენარეული ზეთი არა მარტო აუმჯობესებს...

„ფოტოგრაფი“ ლომი

კენიაში, "მასაი მარას" ნაკრძალში, ლომებზე...

ბრაზიანი "ელვისი"

სიდნეიში, "ავსტრალიის რეპტილიის პარკში", ცნობილი...

„სიგარეტი“ და რიანა

ახლახან ჰავაის კუნძულებზე დასასვენებლად ჩასული...
კარმიდამო ჩემი

ნატურალური წვენები ჯანმრთელობის სამსახურში

გერმანელმა მეცნიერებმა მასშტაბური გამოკვლევების შემდეგ...

ხიზილალა და ადამიანის ჯანმრთელობა

წითელ ხიზილალას მედიცინა მეტად ძვირფას...

როგორ მოვერიოთ ინტოქსიკაციას

ყოველდღიურად სუნთქვის საშუალებით, საკვებიდან, წყლიდან...

ღიღილო ჯანმრთელობის სამსახურში

ჰიპოკრატეს დროიდან არის ცნობილი ლურჯი...

იაჟუჟუნას სამკურნალო თვისებები

იაჟუჟუნა, ანუ სამფერა ია შედის...

ჯანმრთელობისთვის საჭირო ელემენტები

როგორც კი ცუდად ვიგრძნობთ თავს,...

გემრიელი "დუეტი"

თუ გინდათ იყოთ ჯანმრთელი და...

ფიტოაფთიაქი

სამყურას ეთეროვან ზეთს აქვს ანთების...

ექინაცეას სამკურნალო თვისებები

ექინაცეა სამართლიანად მიაჩნიათ "გონიერ" მცენარედ....

როგორ შევინარჩუნოთ მხედველობა

მხედველობის მრავალი პრობლემა თვალების გადაღლისა...

ძლიერი იმუნიტეტი რომ გვქონდეს

ყოველდღე ორგანიზმში წარმოიქმნება 12 მილიარდი...

როზმარინის სამკურნალო თვისებები

ბერძებმა ექიმებმა იცოდნენ, რომ "როზმარინი...