ვინ იყო სულთან კრიმ-გირეი და რისთვის მოავლინეს ის გურიაში

ისტორია

ვინ იყო სულთან კრიმ-გირეი და რისთვის მოავლინეს ის გურიაში

16 ოქტ. 2017, 19:08:43

1905 წლის თებერვალში კავკასიის დროებით მმართველმა გენერალმა მალამამ მეამბოხე და ურჩ გურულ გლეხებთან მოსალაპარაკებლად და დასაშოშმინებლად ცნობილი ლიბერალი სულთან კრიმ-გირეი გაგზავნა (გურულებმა მას რატომღაც ინგლისელ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ ბურების აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელის - კრიუგერის  სახელი შეარქვეს).

18 თებერვალს კრიმ-გირეი გაემგზავრა გურიაში და სწორედ იმავე დღეს ოზურგეთის მაზრასა და ბათუმის ოლქის კინტრისის უბანში სამხედრო წესები გამოცხადდა. მეფისნაცვლის წარგზავნილის ვიზიტთან დაკავშირებით მთავრობამ ცნობა გამოაქვეყნა: "გურულ ხალხს ნება ეძლევა თავისუფლად შეიკრიბოს თავის საჭიროებათა გამოსარკვევად; გარდა ამისა, კრიმ-გირეისთან მოსალაპარაკებლად იმათ უნდა აირჩიონ დეპუტატები, რომლებისთვის პიროვნების ხელუხლებლობა სასტიკად დაცული იქნება. ამასთანავე ადგილობრივ პრესას საშუალება ეძლევა თავისუფალი მსჯელობა იქონიოს გურიის დღევანდელი ვითარების შესახებ, იმ პირობით, რომ ეს მსჯელობა ლეგალურ საზღვარს არ გადასცდეს."  კრიმ-გირეიმ სასოფლო საზოგადოებების ჩამოვლა 22 თებერვლიდან დაიწყო. მთავრობის წარმომადგენელს თან დაჰყვებოდა აპოლონ წულაძე და ჟურნალ-გაზეთების ("მოგზაური", "ივერია", "ცნობის ფურცელი", "ნოვოე ობოზრენიე", და ა. შ.) კორესპონდენტები. კავკასიის მეფისნაცვლის საბჭოს წევრის მოგზაურობის ყველა დეტალი იმდროინდელ რუსულ-ქართულ გაზეთებში იბეჭდებოდა, ასე რომ მთელმა საზოგადოებამ გაიგო გურულების გასაჭირისა და მოთხოვნების შესახებ და შეიძლება ითქვას, რომ  "მსჯელობა ლეგალურ საზღვარს" გადასცდა კიდევაც.

გურიის კომიტეტმა მიიღო ზომები კრიმ-გირეის დასაცავად, რათა მასზე თავდასხმით რაიმე პროვოკაცია არ გამოეწვიათ (ერთი შემთხვევა მაინც მომხდარა, როდესაც ვინმე დუმბაძემ თოფის სროლა ასტეხა, კრიმ-გირეის თავს ესხმიანო, მაგრამ ეს პროვოკაცია მაშინვე აღკვეთეს ), ამიტომ კაზაკების გარდა მას წითელრაზმელებიც იცავდნენ. საინტერესოა, რომ კრიმ-გირეისთან ერთ შეხვედრაზე გურულებმა სხვა მოთხოვნებთან ერთად რეგულარული ჯარის გაუქმება და სახალხო მილიციის შექმნაც მოითხოვეს: "უკანასკნელ თათრებთან ჩხუბში (რუსეთ-თურქეთის 1877-78 წლების ომი – ი. მ.) მეც ვიღებდი მონაწილეობას. - განუცხადა კრიმ-გირეის ლანჩხუთელმა დეპუტატმა, - ქობულეთი, ციხისძირი, ჩაქვი, არდაგანი და ყარსი ჩვენი სისხლით არის აღებული. ჩვენ, ხალხის მილიცია ვიბრძოდით, რომ დაგვეფარა ჩვენი მამული და დავიფარეთ კიდეც. ხალხი უფრო თავგამოდებით დაიცავს თავის მამულს."  მაშინ კრიმ-გირეის თან ახლდა ჩაქურაში გამოწყობილი და შეიარაღებული წითელრაზმელი რაფიელ შარაშიძე. აპოლონ წულაძესთან კერძო საუბარში კრიმ-გირეიმ შარაშიძეზე მიუთითა და ხუმრობით უთხრა: "Согласен на народную милицию, если такие молодцы будут"- "თანახმა ვარ სახალხო მილიციაზე, თუ ასეთი ვაჟკაცები იქნებიან." 

კრიმ-გირეიმ ოზურგეთის მაზრის 25 სასოფლო საზოგადოებიდან 12 მოიარა, ყველგან მასობრივი კრებები და მიტინგები ეწყობოდა, რომელსაც დაესწრო დაახლოებით 20 ათასი კაცი. ამ ხალხმრავალ შეკრებებზე დასწრება აკრძალული ჰქონდათ მთავრობის მიერ დანიშნულ მამასახლისებს, სასულიერო პირებს, მემამულეებს, მთავრობის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებს და ჯაშუშობაში შემჩნეულ პირებს. კრიმ-გირეი ხშირად პირისპირ ესაუბრებოდა გურულ გლეხებს და მათთვის საქებარ სიტყვებს არ იშურებდა. ერთ ჩოხატაურელს ეუბნებოდა, თქვენ, გურულები, იმიტომ ხართ ნიჭიერი და გონებამკვირცხლი ხალხი, რადგან თქვენ მდიდარი ბუნების კალთაში ცხოვრობთ და ბუნებამ გაგიხსნათ გონებაო. გურულმა ყურადღებით მოუსმინა და უთხრა: "მართალს ბრძანებთ, ბატონო, მჟავე ტყემალი ნამეტარს უხსნის ადამიანს გონებასო." ამ სიტყვებმა თურმე საყოველთაო ხარხარი გამოიწვია იქ მყოფებში. 

სულთან კრიმ-გირეი აღფრთოვანებული დარჩა უბრალო გლეხების მჭევრმეტყველებით, გონებამახვილობით და თავდაჭერილობით, რაც მის წარმოდგენილ პატაკში აისახა. როგორც ჩანს, მთელი დღე კრებებზე დასწრებამ და პოლიტიკური დებატების მოსმენამ (გურიაში კრებების და დებატების მოსაწყობად ყველა სახის პოლიტიკური პარტია ჩადიოდა, განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევდა ბოლშევიკ-მენშევიკებს შორის არსებული უთანხმოება და მათი პოლემიკის მოსმენა) თავისი როლი ითამაშა და უბრალო გლეხი მშვენივრად გათვითცნობიერდა სხვადასხვა პოლიტიკურ მიმდინარეობებში. არათუ გათვითცნობიერდა, არამედ პლეხანოვისა თუ აქსელროდის  ნაშრომებიდან ციტატების მოყვანა და მსჯელობაში მარქსისტული დიალექტიკის გამოყენება ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა. თბილისის სამთავრობო წრეებში ქირქილებდნენ: "კრიმ-გირეის პროპაგანდისტები ესაუბრებოდნენ, მას კი ეგონა, რომ ის გლეხებს ესაუბრებოდაო." ისინი ნაწილობრივ მართლები იყვნენ. მოლაპარაკებაზე უმრავლესობას მართლაც უბრალო გლეხები წარმოადგენდნენ, მაგრამ თენგიზ ჟღენტის სიტყვებით, თურმე ხალხი წინასწარ ირჩევდა დელეგაციას კრიმ-გირეისთან მოსალაპარაკებლად, რომელშიც აუცილებლად შედიოდა ერთი ან ორი პროფესიონალი პროპაგანდისტი. მაგალითად, ჩოხატაურის რაიონში დელეგატებად დანიშნულნი იყვნენ იოსებ და ირ. მეგრელიშვილები,  ერკეთში ბენია ჩხიკვიშვილი, სურებში იასონ კიკვაძე, რომლებიც სპეციალურად იყვნენ გამოწყობილნი დაფლეთილ ჩოხა-ახალუხსა და ყაბალახებში. როცა მიტინგი დაიწყებოდა, თითქოსდა სასურველ პირების ასარჩევად, ხალხი განგებ ჩოჩქოლს ტეხდა, სინამდვილეში კი წინასწარ გამოყოფილ დელეგატებს წარუდგენდნენ მთავრობის წარმომადგენელს.  ამ ფაქტს ადასტურებს ფილიპე მახარაძეც და მრავალი თვითმხილველი. 

გლეხობა კრიმ-გირეის ყველგან თითქმის ერთი და იგივე მოთხოვნებს უყენებდა,  ის  ყველგან ერთი და იგივე საჩივარს ისმენდა: მეფის მთავრობას არ შეუძლია შეამსუბუქოს გაჭირვებული გლეხების მდგომარეობაო. "იქ მოსმენილი ამბებით კრიმ-გირეი იმდენად გაკვირვებული დარჩა, რომ მოლაპარაკეთ განმეორებით ეკითხებოდა: - ნუთუ ყოველივე ეს მართალიაო," _ წერდა გრიშა ურატაძე.  კრიმ-გირეისთან ერთ-ერთ შეხვედრაზე ერთმა ასკანელმა გლეხმა მას შესჩივლა: "ისეთი მცირე ადგილი გვაქვს, ზედ რომ გავწვეთ, თავის სხვის ადგილში გვექნება და ფეხები სხვისაშიო",  რაზედაც კრიმ-გირეიმ შეიცხადა "ეს წარმოუდგენელია!" ხოლო როცა მსაგავსი რამ სხვა გლეხმაც გაუზიარა – "ძროხას რომ ჩემს მიწაზე დავაბამ, კუდი სხვის მიწაზე აქვსო", კრიმ-გირეიმ სიცილი ძლივს შეიკავა და სთხოვა მისი კარ-მიდამო ეჩვენებინა. ნანახით ის ძლიერ გაკვირვებული დარჩა, თუ როგორ ახერხებდა ასეთ მცირე ნაკვეთზე მრავალშვილიანი ოჯახი ცხოვრებას. ამისდა მიუხედავად, სახე რომ არ დაეკარგა, მეფისნაცვალის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ღიმილით თქვა" "ამ ეზოში ერთი ძროხის კუდი კი არა, ათი ძროხის კუდიც კი დაეტევა, მაგრამ ეს მაინც არ არის საკმარისი."  სხვათაშორის, ნიკო მარის თქმით, მცირემიწიანობის გამო გურულმა გლეხებმა სახნავ-სათესად გამოიყენეს ბაღ-ვენახები, რის გამოც მოისპო ადგილობრივი ყურძნის საუკეთესო ჯიშები, ხოლო მის მაგივრად კი შემოვიდა ადესა, იგივე იზაბელა, რომელსაც გლეხი ხეზე ან კიდევ ხეივანზე უშვებდა. 

1905 წლის 23 თებერვალს სოფელ ბახვში ეკლესიასთან გაიმართა შეხვედრა ბახვის საზოგადოების გლეხებთან, შეიკრიბა 500-მდე ადამიანი. იქ იმყოფებოდნენ წითელრაზმელებიც _ დათიკო შევარდნაძე, კიკია მამულაიშვილი, დათა ქადეიშვილი და სხვები. ბახველებმა კრიმ-გირეის ყველა გურული გლეხის სახელით საგანგებო მოთხოვნები გადასცეს, რომელიც "ბახვის მანიფესტის" სახელითაა ცნობილი . გლეხები მოითხოვდნენ საბატონო, საეკლესიო და სახელმწიფო ბეგარის გაუქმებას, დრამის გადასახადის გაუქმებას, წოდებათა გაუქმებას, საუფლისწულო, საეკლესიო სამონასტრო და სანადელო მიწების უსასყიდლოდ გადაცემას გლეხობისთვის, სიტყვის, კრების, კავშირების და გაფიცვის თავისუფლებას, პიროვნების ხელშეუხებლობას, პოლიტპატიმრების გათავისუფლებას, დახურული სამკითხველოების გახსნას, 16 წლამდე ორივე სქესისთვის უფასო საყოველთაო სწავლების და სკოლებში ქართულ ენაზე სწავლების შემოღებას, საღვთო სჯულის სწავლების, ცენზურის  გაუქმებას და სხვა. კრიმ-გირეი თავის მოგონებაში შემდეგ ამბობდა რომ "იმათ არამც თუ კონსტიტუცია, საფრანგეთის რესპუბლიკაც კი ვერ დააკმაყოფილებსო."




 ახალი ამბები
  • ჩოხატაურში საბავშვო ბაღებში სააღმზრდელო პროცესი 12 ოქტომბრიდან აღდგებაჩოხატაურის საბავშვო ბაღებში სააღმზრდელო პროცესი 12 ოქტომბრიდან აღდგება, _ ამის შესახებ „გურია ნიუსს“  ა(ა)იპ ბაღების გაერთიანება "მომავალის" ხელმძღვანელმა ნინო ბარამიძემ განუცხადა. „როგორც დღეს გამოცხადდა და გაგვაგებინეს გუბერნიიდან, სააღმზრდელო პროცესი მუნიციპალიტეტის ბაღებში12 ოქტომბერს განახლდება“,_ გვითხრა ბარამიძემ. შეგახსენებთ, რომ სააღმზრდელო პროცესი საბავშვო ბაღებში 1 ოქტომბერს უნდა განახლებულიყო, მაგრამ საკოორდინაციო საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით, აღსაზრდელებისთვის საბავშვო ბაღები 12 ოქტომბრიდან ... ...
  • ლანჩხუთის ყველა საბავშვო ბაღში სააღმზრდელო პროცესი 12 ოქტომბრიდან განახლდებალანჩხუთის სკოლამდელი საგანმანათლებლო-სააღმზრდელო ცენტრის ინფორმაციით, მუნიციპალიტეტის ყველა საბავშვო ბაღში სააღმზრდელო პროცესი 12 ოქტომბრიდან დაიწყება. ცენტრის ხელმძღვანელობის ინფორმაციით, ბაგა-ბაღებში ეპიდსიტუაციიდან გამომდინარე, ჩატარდა გენერალური დეზინფექცია. "კორონა ვირუსის გავრცელებასთან დაკავშირებით მსგავსი ღონისძიებები ეტაპობრივად გახორციელდება. ლანჩხუთის სკოლამდელი ცენტრის 21-ვე ბაგა-ბაღი ახალი მოქმედი რეგულაციების მიხედვით ახორციელებს შესაბამისს ღონისძიებებს ახალი სასწავლო-სააღმზრდელო პროცესის დასაწყებად", _ ამბობენ ცენტრში. მათივე ინფორმაციით, ადმინისტრაციის მიერ ბაგა-ბაღებისთვის შეძენილია საგანმანათლებლო რესურსები (ფერადი ფურცლები, მაკრატლები, ფერადი ფანქრები, ზეთოვანი პასტელები, გუაშისა და აკვარელის საღებავები, ფუნჯები, პლასტელინები და სხვა). "ახალი კორონავირუსით გამოწვეულ ინფექციასთან დაკავშირებული რეკომენდაციების ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებებისთვის შესაბამისად საგანმანათლებლო რესურსები უზრუნველყოფილი იქნება ბაგა-ბაღებში ინდივიდუალურად ბავშვებისთვის სახელოვნებო/გასართობი საქმიანობის დროს გამოსაყენებლად", _ ამბობენ სკოლამდელ სააღმზრდელო ... ...
  • საქართველოს ბანკის მხარდაჭერით ზუგდიდში ლოკოკინების ფერმა გაშენდასაქართველოს ბანკის ფინანსური მხარდაჭერით სამეგრელოში, კერძოდ, ზუგდიდის სოფელ ერგეტაში ნახევარ ჰა-ზე  ლოკოკინების ფერმა გაშენდა.  ფერმა პირველ, 8-12 ტონამდე მოსავალს უკვე დეკემბერში ელოდება. წარმოებული პროდუქციის რეალიზაცია ევროპაში, კერძოდ კი  იტალიაში მოხდება.  პროექტის განსახორციელებლად ბანკის მიერ გამოყოფილი თანხა 68,000 ლარს შეადგენს. დღესდღეობით ფერმაში 15 ადამიანია დასაქმებული.  „მოხარული ვართ, რომ გვაქვს შესაძლებლობა ფინანსური მხარდაჭერა გავუწიოთ ისეთ წამოწყებებს რეგიონში, რომელიც ერთის მხრივ, ხელს უწყობს განსხვავებული და რეგიონისთვის უნიკალური ბიზნესების წახალისებას, მეორეს მხრივ კი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაქმებას, მათი შემოსავლების ზრდასა და ზოგადად, რეგიონის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას. ჩვენი ჩართულობით ზუგდიდის რაიონში ლოკოკინების ფერმა გაშენდა. ფერმა უკვე ფუნქციონირებს და მოსავლის მოლოდინის პროცესშია. პროექტი მნიშვნელოვანია იმით, რომ წარმოადგენს საექსპორტო პროდუქტიას, რაც ქვეყნისთვის, როგორც ექსპორტის ზრდის შესაძლებლობა, ძალიან მნიშვნელოვანია. გვინდა წარმატებები ვუსურვოთ კომპანიას სამომავლო განვითარების გზაზე“, - განაცხადა მერაბ ახვლედიანმა, საქართველოს ბანკის საცალო ბიზნესის საბანკო მომსახურების დეპარტამენტის დირექტორმა. ... ...
  • "ჩანაწერი, ჩემი ნასამართლებობის შესახებ, არის ტყუილი!" _ გელა კვარაცხელია“სრული პასუხისმგებლობით ვაცხადებ, რომ ჩანაწერი ჩემი ნასამართლებობის შესახებ, რის გამოც ცესკომ ჩემი 2020 წლის  არჩევნებიდან მოხსნა განიზრახა, არის ტყუილი! წინააღმდეგ შემთხვევაში, მიუთითონ სასამართლო, მოსამართლე, მუხლი, რომლითაც მე გამასამართლეს!“ _ აცხადებს პოლიტიკური მოძრაობა  “ტრიბუნას“ მაჟორიტარობის კანდიდატი სამცხე-ჯავახეში, გელა კვარაცხელია და საჯაროდ მიმართავს შსს-ს და ხელისუფლებას, რომ ცესკომ სასწრაფოდ გამოასწოროს ხარვეზი, უზრუნველყოს მისი, როგორც კანდიდატის რეპუტაციის აღდგენა და ხელი აღარ შეუშალონ საარჩევნო კამპანიაში. "როგორც ჩანს, ვანო მერაბიშვილის დანაპირებს, რომ გელა კვარაცხელიას, ყოფილი გუბერნატორს,  არასოდეს მისცემდა სადმე მუშაობის უფლებას, ახლა „ქართული ოცნება“ ასრულებს  და საკმაოდ წარმატებულადაც!" _ განაცხადა დღეს ბრიფინგზე „ტრიბუნას“ ლიდერმა დავით ჭიჭინაძემ. მისივე თქმით, გელა კვარაცხელიას გარდა, იგივე, ანუ არარსებული ნასამართლებობის მოტივით, „ტრიბუნას“ საარჩევნო სიიდან ასევე ამოღებული არიან: გარნიკ სიმონიანი, რომელიც თავის დროზე შევარდნაძის ცნობილი ტერაქტის საქმეში ერთ-ერთი იყო, ვინც პრეზიდენტი გადაარჩინა და ბორის მიქელაძე აჭარიდან, რომელიც 2012 წელს კანდიდატად იყო დარეგისტრირებული და მაშინ მსგავსი პრობლემა არ შექმნია. „ტრიბუნას“ ერთ-ერთი ლიდერის, ლია მუხაშავრიას განცხადებით კი: „ როგორც ჩანს, ეს ცესკოს ახალი „ტრენდია“ , თანაც უპრეცენდეტო, დაბლოკოს რეალური გამარჯვების მქონე ოპოზიციის ლიდერები.“  მისივე განცხადბით: „ცესკო არის ადმინისტრაციული ორგანო და ვალდებულია დაასაბუთოს გადაწყვეტილება არჩევნებზე არდაშვების შესახებ. ამ ადამიანებს კი, აქვთ გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლება, რაც ვერ ხერხდება, რადგან ცესკო არ იძლევა დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას. რა თქმა უნდა, ამ საქმეს მსვლელობა მიეცემა, მანამდე კი ვაცხადებთ, რომ მომხდარ განვიხილავთ  პოლიტიკური დევნის და „ტრიბუნას „ წინააღმდეგ სახელმწიფო აქტივობის გამოვლენის მცდელობად“. ... ...
  • როგორი ამინდია მოსალოდნელი უახლოეს დღეებშიგარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით,  28-30 სექტემბერს დასავლეთ საქართველოში შენარჩუნებული იქნება თბილი და უმეტესად უნალექო ამინდი. ზოგან იქროლებს აღმოსავლეთის მიმართულების ძლიერი ქარი. ჰაერის ტემპერატურა +27, +32 გრადუსის ფარგლებში იქნება. 1 ოქტომბერს გაწვიმდება, ტემპერატურა +23, +28 გრადუსამდე დაიკლებს. აღმოსავლეთ საქართველოში კი მოსალოდნელია შედარებით გრილი და დროგამოშვებით ღრუბლიანი ამინდი. ზოგან შესაძლებელია მცირე წვიმა და ნისლი აღინიშნოს. ჰაერის ტემპერატურა +19, +24 გრადუსის ფარგლებშია მოსალოდნელი. თბილისში შესაძლებელია მცირე წვიმა და ნისლი. ჰაერის ტემპერატურა +21, +23 გრადუსი ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...
free polls