ვინ იყო სულთან კრიმ-გირეი და რისთვის მოავლინეს ის გურიაში

gurianews.com

ისტორია

ვინ იყო სულთან კრიმ-გირეი და რისთვის მოავლინეს ის გურიაში

2017 ოქტ 16 19:08:43

1905 წლის თებერვალში კავკასიის დროებით მმართველმა გენერალმა მალამამ მეამბოხე და ურჩ გურულ გლეხებთან მოსალაპარაკებლად და დასაშოშმინებლად ცნობილი ლიბერალი სულთან კრიმ-გირეი გაგზავნა (გურულებმა მას რატომღაც ინგლისელ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ ბურების აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელის - კრიუგერის  სახელი შეარქვეს).

18 თებერვალს კრიმ-გირეი გაემგზავრა გურიაში და სწორედ იმავე დღეს ოზურგეთის მაზრასა და ბათუმის ოლქის კინტრისის უბანში სამხედრო წესები გამოცხადდა. მეფისნაცვლის წარგზავნილის ვიზიტთან დაკავშირებით მთავრობამ ცნობა გამოაქვეყნა: "გურულ ხალხს ნება ეძლევა თავისუფლად შეიკრიბოს თავის საჭიროებათა გამოსარკვევად; გარდა ამისა, კრიმ-გირეისთან მოსალაპარაკებლად იმათ უნდა აირჩიონ დეპუტატები, რომლებისთვის პიროვნების ხელუხლებლობა სასტიკად დაცული იქნება. ამასთანავე ადგილობრივ პრესას საშუალება ეძლევა თავისუფალი მსჯელობა იქონიოს გურიის დღევანდელი ვითარების შესახებ, იმ პირობით, რომ ეს მსჯელობა ლეგალურ საზღვარს არ გადასცდეს."  კრიმ-გირეიმ სასოფლო საზოგადოებების ჩამოვლა 22 თებერვლიდან დაიწყო. მთავრობის წარმომადგენელს თან დაჰყვებოდა აპოლონ წულაძე და ჟურნალ-გაზეთების ("მოგზაური", "ივერია", "ცნობის ფურცელი", "ნოვოე ობოზრენიე", და ა. შ.) კორესპონდენტები. კავკასიის მეფისნაცვლის საბჭოს წევრის მოგზაურობის ყველა დეტალი იმდროინდელ რუსულ-ქართულ გაზეთებში იბეჭდებოდა, ასე რომ მთელმა საზოგადოებამ გაიგო გურულების გასაჭირისა და მოთხოვნების შესახებ და შეიძლება ითქვას, რომ  "მსჯელობა ლეგალურ საზღვარს" გადასცდა კიდევაც.

გურიის კომიტეტმა მიიღო ზომები კრიმ-გირეის დასაცავად, რათა მასზე თავდასხმით რაიმე პროვოკაცია არ გამოეწვიათ (ერთი შემთხვევა მაინც მომხდარა, როდესაც ვინმე დუმბაძემ თოფის სროლა ასტეხა, კრიმ-გირეის თავს ესხმიანო, მაგრამ ეს პროვოკაცია მაშინვე აღკვეთეს ), ამიტომ კაზაკების გარდა მას წითელრაზმელებიც იცავდნენ. საინტერესოა, რომ კრიმ-გირეისთან ერთ შეხვედრაზე გურულებმა სხვა მოთხოვნებთან ერთად რეგულარული ჯარის გაუქმება და სახალხო მილიციის შექმნაც მოითხოვეს: "უკანასკნელ თათრებთან ჩხუბში (რუსეთ-თურქეთის 1877-78 წლების ომი – ი. მ.) მეც ვიღებდი მონაწილეობას. - განუცხადა კრიმ-გირეის ლანჩხუთელმა დეპუტატმა, - ქობულეთი, ციხისძირი, ჩაქვი, არდაგანი და ყარსი ჩვენი სისხლით არის აღებული. ჩვენ, ხალხის მილიცია ვიბრძოდით, რომ დაგვეფარა ჩვენი მამული და დავიფარეთ კიდეც. ხალხი უფრო თავგამოდებით დაიცავს თავის მამულს."  მაშინ კრიმ-გირეის თან ახლდა ჩაქურაში გამოწყობილი და შეიარაღებული წითელრაზმელი რაფიელ შარაშიძე. აპოლონ წულაძესთან კერძო საუბარში კრიმ-გირეიმ შარაშიძეზე მიუთითა და ხუმრობით უთხრა: "Согласен на народную милицию, если такие молодцы будут"- "თანახმა ვარ სახალხო მილიციაზე, თუ ასეთი ვაჟკაცები იქნებიან." 

კრიმ-გირეიმ ოზურგეთის მაზრის 25 სასოფლო საზოგადოებიდან 12 მოიარა, ყველგან მასობრივი კრებები და მიტინგები ეწყობოდა, რომელსაც დაესწრო დაახლოებით 20 ათასი კაცი. ამ ხალხმრავალ შეკრებებზე დასწრება აკრძალული ჰქონდათ მთავრობის მიერ დანიშნულ მამასახლისებს, სასულიერო პირებს, მემამულეებს, მთავრობის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებს და ჯაშუშობაში შემჩნეულ პირებს. კრიმ-გირეი ხშირად პირისპირ ესაუბრებოდა გურულ გლეხებს და მათთვის საქებარ სიტყვებს არ იშურებდა. ერთ ჩოხატაურელს ეუბნებოდა, თქვენ, გურულები, იმიტომ ხართ ნიჭიერი და გონებამკვირცხლი ხალხი, რადგან თქვენ მდიდარი ბუნების კალთაში ცხოვრობთ და ბუნებამ გაგიხსნათ გონებაო. გურულმა ყურადღებით მოუსმინა და უთხრა: "მართალს ბრძანებთ, ბატონო, მჟავე ტყემალი ნამეტარს უხსნის ადამიანს გონებასო." ამ სიტყვებმა თურმე საყოველთაო ხარხარი გამოიწვია იქ მყოფებში. 

სულთან კრიმ-გირეი აღფრთოვანებული დარჩა უბრალო გლეხების მჭევრმეტყველებით, გონებამახვილობით და თავდაჭერილობით, რაც მის წარმოდგენილ პატაკში აისახა. როგორც ჩანს, მთელი დღე კრებებზე დასწრებამ და პოლიტიკური დებატების მოსმენამ (გურიაში კრებების და დებატების მოსაწყობად ყველა სახის პოლიტიკური პარტია ჩადიოდა, განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევდა ბოლშევიკ-მენშევიკებს შორის არსებული უთანხმოება და მათი პოლემიკის მოსმენა) თავისი როლი ითამაშა და უბრალო გლეხი მშვენივრად გათვითცნობიერდა სხვადასხვა პოლიტიკურ მიმდინარეობებში. არათუ გათვითცნობიერდა, არამედ პლეხანოვისა თუ აქსელროდის  ნაშრომებიდან ციტატების მოყვანა და მსჯელობაში მარქსისტული დიალექტიკის გამოყენება ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა. თბილისის სამთავრობო წრეებში ქირქილებდნენ: "კრიმ-გირეის პროპაგანდისტები ესაუბრებოდნენ, მას კი ეგონა, რომ ის გლეხებს ესაუბრებოდაო." ისინი ნაწილობრივ მართლები იყვნენ. მოლაპარაკებაზე უმრავლესობას მართლაც უბრალო გლეხები წარმოადგენდნენ, მაგრამ თენგიზ ჟღენტის სიტყვებით, თურმე ხალხი წინასწარ ირჩევდა დელეგაციას კრიმ-გირეისთან მოსალაპარაკებლად, რომელშიც აუცილებლად შედიოდა ერთი ან ორი პროფესიონალი პროპაგანდისტი. მაგალითად, ჩოხატაურის რაიონში დელეგატებად დანიშნულნი იყვნენ იოსებ და ირ. მეგრელიშვილები,  ერკეთში ბენია ჩხიკვიშვილი, სურებში იასონ კიკვაძე, რომლებიც სპეციალურად იყვნენ გამოწყობილნი დაფლეთილ ჩოხა-ახალუხსა და ყაბალახებში. როცა მიტინგი დაიწყებოდა, თითქოსდა სასურველ პირების ასარჩევად, ხალხი განგებ ჩოჩქოლს ტეხდა, სინამდვილეში კი წინასწარ გამოყოფილ დელეგატებს წარუდგენდნენ მთავრობის წარმომადგენელს.  ამ ფაქტს ადასტურებს ფილიპე მახარაძეც და მრავალი თვითმხილველი. 

გლეხობა კრიმ-გირეის ყველგან თითქმის ერთი და იგივე მოთხოვნებს უყენებდა,  ის  ყველგან ერთი და იგივე საჩივარს ისმენდა: მეფის მთავრობას არ შეუძლია შეამსუბუქოს გაჭირვებული გლეხების მდგომარეობაო. "იქ მოსმენილი ამბებით კრიმ-გირეი იმდენად გაკვირვებული დარჩა, რომ მოლაპარაკეთ განმეორებით ეკითხებოდა: - ნუთუ ყოველივე ეს მართალიაო," _ წერდა გრიშა ურატაძე.  კრიმ-გირეისთან ერთ-ერთ შეხვედრაზე ერთმა ასკანელმა გლეხმა მას შესჩივლა: "ისეთი მცირე ადგილი გვაქვს, ზედ რომ გავწვეთ, თავის სხვის ადგილში გვექნება და ფეხები სხვისაშიო",  რაზედაც კრიმ-გირეიმ შეიცხადა "ეს წარმოუდგენელია!" ხოლო როცა მსაგავსი რამ სხვა გლეხმაც გაუზიარა – "ძროხას რომ ჩემს მიწაზე დავაბამ, კუდი სხვის მიწაზე აქვსო", კრიმ-გირეიმ სიცილი ძლივს შეიკავა და სთხოვა მისი კარ-მიდამო ეჩვენებინა. ნანახით ის ძლიერ გაკვირვებული დარჩა, თუ როგორ ახერხებდა ასეთ მცირე ნაკვეთზე მრავალშვილიანი ოჯახი ცხოვრებას. ამისდა მიუხედავად, სახე რომ არ დაეკარგა, მეფისნაცვალის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ღიმილით თქვა" "ამ ეზოში ერთი ძროხის კუდი კი არა, ათი ძროხის კუდიც კი დაეტევა, მაგრამ ეს მაინც არ არის საკმარისი."  სხვათაშორის, ნიკო მარის თქმით, მცირემიწიანობის გამო გურულმა გლეხებმა სახნავ-სათესად გამოიყენეს ბაღ-ვენახები, რის გამოც მოისპო ადგილობრივი ყურძნის საუკეთესო ჯიშები, ხოლო მის მაგივრად კი შემოვიდა ადესა, იგივე იზაბელა, რომელსაც გლეხი ხეზე ან კიდევ ხეივანზე უშვებდა. 

1905 წლის 23 თებერვალს სოფელ ბახვში ეკლესიასთან გაიმართა შეხვედრა ბახვის საზოგადოების გლეხებთან, შეიკრიბა 500-მდე ადამიანი. იქ იმყოფებოდნენ წითელრაზმელებიც _ დათიკო შევარდნაძე, კიკია მამულაიშვილი, დათა ქადეიშვილი და სხვები. ბახველებმა კრიმ-გირეის ყველა გურული გლეხის სახელით საგანგებო მოთხოვნები გადასცეს, რომელიც "ბახვის მანიფესტის" სახელითაა ცნობილი . გლეხები მოითხოვდნენ საბატონო, საეკლესიო და სახელმწიფო ბეგარის გაუქმებას, დრამის გადასახადის გაუქმებას, წოდებათა გაუქმებას, საუფლისწულო, საეკლესიო სამონასტრო და სანადელო მიწების უსასყიდლოდ გადაცემას გლეხობისთვის, სიტყვის, კრების, კავშირების და გაფიცვის თავისუფლებას, პიროვნების ხელშეუხებლობას, პოლიტპატიმრების გათავისუფლებას, დახურული სამკითხველოების გახსნას, 16 წლამდე ორივე სქესისთვის უფასო საყოველთაო სწავლების და სკოლებში ქართულ ენაზე სწავლების შემოღებას, საღვთო სჯულის სწავლების, ცენზურის  გაუქმებას და სხვა. კრიმ-გირეი თავის მოგონებაში შემდეგ ამბობდა რომ "იმათ არამც თუ კონსტიტუცია, საფრანგეთის რესპუბლიკაც კი ვერ დააკმაყოფილებსო."




 ახალი ამბები
  • სალომე ზურაბიშვილი - დროა, გადავიდეთ ევროპულ ფორმატზე, რაც გულისხმობს, რომ საარჩევნო პლაკატებისთვის იყოს სპეციალური ადგილები...დროა, გადავიდეთ ევროპულ ფორმატზე, რაც გულისხმობს, რომ საარჩევნო პლაკატებისთვის იყოს სპეციალური ადგილები ან გამოვიყენოთ სარეკლამო ბანერები, – ამის შესახებ პრეზიდენტობის დამოუკიდებელმა კანდიდატმა სალომე ზურაბიშვილმა განაცხადა. სალომე ზურაბიშვილი გამოეხმაურა გიორგი ვაშაძის ბრალდებას, რომ დედაქალაქში მხოლოდ ოპოზიციის პრეზიდენტობის კანდიდატების პლაკატები ირეცხება. როგორც ზურაბიშვილმა აღნიშნა, მისი გადაწყვეტილებით, თბილისში არც ერთი მისი საარჩევნო პლაკატი არ არის. როგორც პრეზიდენტობის დამოუკიდებელმა კანდიდატმა აღნიშნა, ის სარეკლამოდ მხოლოდ ბანერებს იყენებს. „ჩემი გადაწყვეტილებით, ჩემი არც ერთი პლაკატი არ არის თბილისში, ვიყენებ მხოლოდ დიდ ბანერებს. დიდი ხანია ვფიქრობ ამაზე და მომხრე ვარ, რომ ჩვენი ქალაქი ასეთი პლაკატებით არ დავაბინძუროთ. დროა, რომ გადავიდეთ ევროპულ ფორმატზე, რაც გულისხმობს პლაკატებისთვის სპეციალურ ადგილებს ან ბანერების გამოყენებას“, – განაცხადა სალომე ზურაბიშვილმა. ... ...
  • სალომე ზურაბიშვილი სენაკში ამომრჩევლებს შეხვდა (R) “კაბინეტში, რომელსაც პრეზიდენტობის შემთხვევაში დავიკავებ, მსურს, სიმბოლურად ის სამფეროვანი დროშა იყოს, რომელიც საქართველოს აღდგენილ დამოუკიდებლობას წარმოადგენს”, – ამის შესახებ პრეზიდენტობის დამოუკიდებელმა კანდიდატმა სალომე ზურაბიშვილმა სენაკში მხარდამჭერებთან შეხვედრაზე განაცხადა. მისი თქმით, საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში, სახელმწიფო სიმბოლიკის შეცვლას არ აპირებს. „თუ წინსვლა გვინდა, უნდა ვიცოდეთ ჩვენი ისტორია. ჩემს კაბინეტში, რომელსაც პრეზიდენტობის შემთხვევაში დავიკავებ, მსურს, რომ სიმბოლურად ის სამფეროვანი დროშა იყოს, რომლითაც გავიზარდე, რომლითაც თქვენ იბრძოდით და, რომელიც წარმოადგენს აღდგენილ დამოუკიდებლობას, რისთვისაც იბრძოდნენ ქართველები. სახელმწიფო სიმბოლიკას არ შევცვლი, ის ერთხელ შეიცვალა. თუ გვსურს ნამდვილ სახელმწიფოს დავემსგავსოთ და გავაძლიეროთ, არ შეიძლება, წამდაუწუმ შეიცვალოს სახელმწიფოს სიმბოლიკა. მე უბრალოდ მსურს, გვერდიგვერდ იდგას ძველი დროშა, დამოუკიდებლობის, წარსულის, მეხსიერების სიმბოლო, სახელმწიფო დროშა, რომელიც აღარ უნდა შეიცვალოს და დარჩეს დღევანდელი სახელმწიფოსა და სამომავლო გაძლიერების, დამოუკიდებლობის დროშად და ევროკავშირის დროშა, როგორც სიმბოლო ჩვენი ერთადერთი გზის, პერსპექტივის, რომელიც ღრმად არის ჩვენს ღირებულებებში, რადგან ნებისმიერი ქართველი ევროპელია. თუ ევროპელს აქვს იგივე ფასეულობები, რაც ქართველებს, სხვათა შორის, ჩვენთან ცოტა უფრო კარგად არის ეს ფასეულობები შენარჩუნებული, ვიდრე ევროპის ზოგ ქვეყანაში”, – განაცხადა სალომე ზურაბიშვილმა. ... ...
  • “კაბინეტში, რომელსაც პრეზიდენტობის შემთხვევაში დავიკავებ, მსურს, სიმბოლურად ის სამფეროვანი დროშა იყოს” (R) “კაბინეტში, რომელსაც პრეზიდენტობის შემთხვევაში დავიკავებ, მსურს, სიმბოლურად ის სამფეროვანი დროშა იყოს, რომელიც საქართველოს აღდგენილ დამოუკიდებლობას წარმოადგენს”, – ამის შესახებ პრეზიდენტობის დამოუკიდებელმა კანდიდატმა სალომე ზურაბიშვილმა სენაკში მხარდამჭერებთან შეხვედრაზე განაცხადა. მისი თქმით, საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში, სახელმწიფო სიმბოლიკის შეცვლას არ აპირებს. „თუ წინსვლა გვინდა, უნდა ვიცოდეთ ჩვენი ისტორია. ჩემს კაბინეტში, რომელსაც პრეზიდენტობის შემთხვევაში დავიკავებ, მსურს, რომ სიმბოლურად ის სამფეროვანი დროშა იყოს, რომლითაც გავიზარდე, რომლითაც თქვენ იბრძოდით და, რომელიც წარმოადგენს აღდგენილ დამოუკიდებლობას, რისთვისაც იბრძოდნენ ქართველები. სახელმწიფო სიმბოლიკას არ შევცვლი, ის ერთხელ შეიცვალა. თუ გვსურს ნამდვილ სახელმწიფოს დავემსგავსოთ და გავაძლიეროთ, არ შეიძლება, წამდაუწუმ შეიცვალოს სახელმწიფოს სიმბოლიკა. მე უბრალოდ მსურს, გვერდიგვერდ იდგას ძველი დროშა, დამოუკიდებლობის, წარსულის, მეხსიერების სიმბოლო, სახელმწიფო დროშა, რომელიც აღარ უნდა შეიცვალოს და დარჩეს დღევანდელი სახელმწიფოსა და სამომავლო გაძლიერების, დამოუკიდებლობის დროშად და ევროკავშირის დროშა, როგორც სიმბოლო ჩვენი ერთადერთი გზის, პერსპექტივის, რომელიც ღრმად არის ჩვენს ღირებულებებში, რადგან ნებისმიერი ქართველი ევროპელია. თუ ევროპელს აქვს იგივე ფასეულობები, რაც ქართველებს, სხვათა შორის, ჩვენთან ცოტა უფრო კარგად არის ეს ფასეულობები შენარჩუნებული, ვიდრე ევროპის ზოგ ქვეყანაში”, – განაცხადა სალომე ზურაბიშვილმა. ... ...
  • ხულოში ხანძარს 2 ადამიანი ემსხვერპლახულოში სოფელ ჭახაურში, საცხოვრებელ სახლში გაჩენილ ხანძარს ორი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. გარდაცვლილია 18 წლის გოგონა და 72 წლის მამაკაცი. ამის შესახებ ინფორმაციას საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური ავრცელებს. მეხანძრე - მაშველები ამ წუთებში, ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოებს აწარმოებენ. ადგილზე მუშაობს 4 სახანძრო-სამაშველო ჯგუფი. მომხდარზე შინაგან საქმეთა სამინისტრომ საქმე სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის მე-4 ნაწილით აღძრა, რაც გულისხმობს ნივთის დაზიანებას ან განადგურებას,  ჩადენილს ცეცხლის წაკიდებით, რამაც გაუფრთხილებლობით ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ... ...
  • 28 ოქტომბრის არჩევნების შუალედური ანგარიში (R)ცენტრალური საარჩევნო კომისიის (ცესკო) თავმჯდომარე თამარ ჟვანიამ ადგილობრივ სადამკვირვებლო და საერთაშორისო ორგანიზაციებს, ასევე მედია წარმომადგენლებს 2018 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნების შუალედური ანგარიში წარუდგინა. ანგარიში საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაციის მიერ პირველი აგვისტოდან პირველ ოქტომბრამდე  განხორციელებულ საქმიანობას ასახავს.  თამარ ჟვანიამ პრეზენტაციაზე მოწვეულ სტუმრებს 28 ოქტომბრის არჩევნებისთვის გაწეული საქმიანობა გააცნო. 2018 წელს ცესკომ გაზარდა ონლაინ რეგისტრაციების პროგრამის შესაძლებლობები და გარდა პარტიების წარმომადგენლებისა და საარჩევნო კომისიებში წევრების დანიშვნისა, პირველად, საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნებისთვის რეგისტრირებულ დამკვირვებელ ორგანიზაციებს მისცა ალტერნატიული, გამარტივებული შესაძლებლობა, დამკვირვებლები დანიშნონ ონლაინ, ელექტრონული პროგრამის მეშვეობით. ცესკოს თავმჯდომარემ დეტალურად ისაუბრა ამომრჩეველთა ინფორმირების კამპანიის, საარჩევნო ადმინისტრაციის წევრთა კვალიფიკაციის ამაღლების, საარჩევნო პროცესის ორგანიზების, საარჩევნო და სამოქალაქო საგანმანათლებლო პროგრამების, ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს, საარჩევნო პროცესში ჩართულ მხარეებთან თანამშრომლობის და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ.  „ჩვენი საქმიანობა შეეხება ყველა იმ სასწავლო და სატრენინგო პროგრამას, საორგანიზაციო საკითხს, რომელიც უკავშირდება პრეზიდენტის არჩევნების ჩატარებას საქართველოში. ანგარიში მოიცავს ყველა იმ სატრენინგო პროგრამას რომელიც განახლებული მეთოდოლოგიით ემსახურება სწორედ საარჩევნო ადმინისტრაციის კვალიფიკაციის ამაღლებას, ასევე ჩართული მხარეების მომზადებას. წელს განსაკუთრებული აქცენტი იყო ახალგაზრდა ამომრჩეველზე და მათ აქტიურობაზე. ამავდროულად ანგარიშში ასახულია შშმ პირებისთვის მიწოდებული სერვისები, ასევე ეთნიკური უმცირესობების და სხვა ჩართული მხარეებისთვის, თითოეული ამომრჩევლისთვის მიწოდებული ყველა ის ინფორმაცია და სერვისი, რომელიც მათ თავისუფალ გარემოში არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას შეუწყობს ხელს“, - აღნიშნა თამარ ჟვანიამ ჟურნალისტებთან საუბრისას. (R)   ... ...

არქივი

ზაფრანი

„უიღბლო“ ამერიკელი

კონექტიკუტის შტატში მცხოვრებმა ჩარლზ დადლიმ...

ახლო მეგობარი მოდელები

რატომღაც მივეჩვიეთ, რომ სამოდელო ბიზნესში...

რა დაგიცავთ ავი თვალისგან

ვერძმა სამოსში აუცილებლად უნდა შეიტანოს...

რატომ ტირიან მამაკაცები საკუთარ ქორწილში

მამაკაცები ხშირად მალავენ გრძნობებს, ალბათ...

დილით დასვენებულმა რომ გაიღვიძოთ…

ორგანიზმი ძილის დროს ახალგაზრდავდება, დუნდება...

ადამიანის იღბალი და მობილური ტელეფონის ნომერი

რიცხვების მაგია უძველესი დროიდან იღებს...
კარმიდამო ჩემი

ლობიოს რაგუ ბასკურად

ესპანური სამზარეულო მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო...

გავამრავლოთ ქოთნის ყვავილები

შემოდგომის დასაწყისი, ოქტომბრის ბოლომდე, ქოთნის...

ბულგარული წიწაკის საწებელი ნედლი მწავანილეულით

მრავალგვარ საწებელს შორის, ჩვენს მიერ...

როგორ მოვამზადოთ წათხი

ყველის წათხის მოსამზადებლად საჭიროა: ერთი...

დანდური _ მხალეული, მწნილი, სამკურნალო მცენარე

ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე დანდური საქართველოში...

ბოსტნეულის შენახვის რა მეთოდს იყენებდნენ წინაპრები

შემოდგომის დასაწყისიდან ყველა დიასახლისი ამზადებს...

როგორ დავიცვათ სიმინდი ფაროსანასგან

აზიური მავნებლის ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის...

როგორ ამოვიცნოთ ინსულტი

ინსულტი 21–ე საუკუნის კიდევ ერთი...

"ყვავილებში ნაპოვნი ენერგია ჩაის აღორძინებაში დამეხმარება"

ფატი გრიგალაშვილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

ვის აძლევთ ხმას საპრეზიდენტო არჩევნებზე?