ვინ იყვნენ პირველი გურული ფირალები

ისტორია

ვინ იყვნენ პირველი გურული ფირალები

26 ივლ. 2017, 13:35:24

ფირალების ზუსტ რიცხვს, ალბათ, ვერავინ დაასახელებს, გასაგებ მიზეზთა გამო ყველას არც გვარ-სახელი და არც ფოტო შემონახულა.  არსებობს ზოგიერთი ფირალის ფოტოგამოსახულება, მაგრამ თითქმის არაფერია ცნობილი მათი პიროვნებების შესახებ. მაგალითისათვის საკმარისია გიორგი ქინქლაძე და აგია ჩხაიძე. გადმოცემით ისინი ერთად ფირალობდნენ, თუმცა წლები ცნობილი არ არის. ქინქლაძე სოფელ ორაგვესთან პოლიციასთან შეტაკებისას მძიმედ დაიჭრა და სოფელ აკეთში გარადიცვალა, სადაც დაკრძალეს კიდეც. ჩხაიძე რუსეთსა და საქართველოში “მოღვაწეოდა” - ძარცვავდა ბანკებს. ის გურიაში დაიჭირეს, სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს და ჩამოახრჩვეს. არსებობს გადმოცემა, რომ როცა მასთან საკანში მღვდელი და პოლიციელი შესულა, აგიას, უზარმაზარი ძალის პატრონს, ისე მიუხეთქებია ერთმანეთისთვის, რომ ორივე უსულოდ დაცემულა მიწაზე.

შემორჩენილი ხალხური ლექსის მიხედვით ერთ-ერთი პირველი ფირალი სურებელი ალმასხან ბედინეიშვილი იყო. თურმე მისი ბატონი ზურაბ ერისთავი ისედაც ღარიბ გლეხს სისხლს უშრობდა _ მივიდოდა მასთან სახლში და მოითხოვდა საჭმელ-სასმელს, თანაც არც ზომა იცოდა და არც წონა. მისი სტუმრობა რამდენიმე დღე-ღამე გრძელდებოდა. რა უნდა ექნა ალმასხანს, ითმენდა, მაგრამ ერთხელაც ბატონს ნამეტანი მოუვიდა- ალმასხანის ქალი მოინდომა. აქ კი მოთმინების ფიალა აევსო ალმასხანს, ასე არ უნდაო მიუვარდა ბატონს სასახლეში, ლოგინში მწოლიარე აჩეხა და ტყეში ფირალად გავარდა.

ცნობილი ეთნოგრაფისა და პუბლიცისტის აპოლონ წულაძის მიხედვით უძველესი ფირალებია თავადი მაქსიმეიშვილი და გოგორიშვილი. მისი თქმით საქართველოს ანექსიამდე საქართველოში ფირალობა არ ყოფილა. ბატონის მკვლელი ან სხვაგვარი დამნაშავე ერთი კუთხიდან მეორეში გადავიდოდა, სხვა ბატონს შეაფარებდა თავს. გურიის 1841 წლის ჯანყის შემდეგ კი ეს შეუძლებელი შეიქნა. მიწერ-მოწერის მეშვეობით მთავრობა დამნაშავეს ყველგან მონახავდა. ფირალებს მხოლოდ ერთი თავშესაფარი _ ახლობლები და თავისიანები რჩებოდათ. ჯანყის დამარცხების შემდეგ მთავრობამ თითქმის ყველა მონაწილე დაიჭირა, ზოგი ციხეში ჩასვა, ზოგი გადაასახლა, მხოლოდ ორი მათგანი _ მაქსიმეიშვილი და გოგორიშვილი ვერ ჩაიგდო ხელში. ისინი იარაღით ხელში ტყეში გავარდნენ და მთავრობის მოხელეებსა და ხალხის მოღალატეებს ანაგარიშს უსწორებდნენ.

ორივეს ბევრი შეტაკება გადაუტანია თურმე. ერთხელ გოგორიშვილი პატარა სახლში მოამწყვდიეს, ალყა დაარტყეს, მაგრამ ფირალს ვერაფერი მოუხერხეს, ამიტომ სახლს ცეცხლი წაუკიდეს. სახლის ჭერი როცა ჩამოინგრა, გოგორიშვილი მაშინ გამოვარდნილა ცეცხლიდან და ჯარს ხელიდან მაინც დაუსხლტა. სახელგანთქმული ფირალის მელქისედეკ გუნთაიშვილის ძმის, აპოლონის დღიურებში მოხსენიებულია ფირალი აკაკი ზოიძე. ის ერთი ღარიბი გლეხი იყო, მებატონე ქარცივაძის შინაყმა. ცხოვრობდა პატარა ქოხში და ჰყავდა ერთი მარჩენალი ძროხა. მან ცოლის მოყვანა გადაწყვიტა და ბატონთან ნებართვის ასაღებად მივიდა. ბატონმა უთხრა: “...ყაძახო თუ ქალის მოყვანა გინდა მაშინ შენ ძროხას მოამბი რქაში ბაწარი და მომგვარეო და მაშინ ნებართვას მოგცემო”.

შეურაცხყოფილმა ზოიძემ აიღო თოფი და ბატონი თავისსავე ეზოში გააგორა, თავად კი ოსმალეთში გადავიდა. მუსლიმი ქართველების დახმარებით იქვე იპოვა თავშესაფარი. მაგრამ როგორც კი შანსი ეძლეოდა გადადიოდა გურიაში და ქარცივაძეების ოჯახს აწიოკებდა: ხან ცხენს, ხან ძროხას, ხან კი სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთებს ართმევდა და ჩოლოქს გაღმა ჰყიდდა. ქარცივაძეები გავლენიანი ოჯახი იყო და ხელისუფლებამ ჯილდო დააწესა ზოიძის დაჭერისთვის. დაიქირავეს ვინმე სანდრო ბოლქვაძე, რომელიც როგორც ვითომდა დევნილი და ციხიდან განაქცევი გადავიდა ოსმალეთში და ზოიძესთან დაახლოება სცადა. პირველ ხანებში ზოიძემ ბოლქვაძე ახლოს არ გაიკარა. დროთა განმავლობაში კი ყურადღება მოადუნა, ამით ისარგებლა ბოლქვაძემ და ერთ ღამეს მიადგა აკაკი ზოიძეს სახლში.

როცა ნამძინარევი ფირალი ზღრუბელზე გამოჩნდა _ დამბაჩა დაახალა. სიკვდილის წინ ზოიძემ მკვლელს უთხრა _ შენ და შენ შვილებს ხეირი არ გექნებათო. ფირალის მკვლელობისთვის ზოიძემ კარგი გასამრჯელო მიიღო და “გაკეთდა”, ორი შვილი გაზარდა, მაგრამ ზოიძის სიტყვები მაინც წინ დაუხვდა. ერთხელ ლეღვზე ასული ბოლქვაძე ჩამოვარდა და ღობის სარს საჯდომით დაესო, სარი კისრის არეში გამოვიდა. მამის სიკვდილის შემდეგ მისი ერთი ვაჟი სულ მალე გარდაიცვალა, მეორე კი გაგიჟდა. ის იჯდა ხოლმე გზის ნაპირას, თხრიდა მიწას და იძახდა _ აქ არის ღალატი დამარხულიო.. (ა. გუნთაიშვილი რვეული # 9) გურიაში ამბობდნენ, რომ ფირალების არც ერთი გამცემი, მკვლელი და მოღალატე თავისი სიკვდილით არ მომკვდარაო და არც მის ოჯახს არ გაუხარებიაო.

არსებობს ვინმე ერმალო კვაჭაძის მოგონება, რომელიც ასახელებს ოთხ ფირალს, რომლებიც ბატონებს გაექცნენ და სოფელ ორაგვესთან მდებარე ერთ დაბურულ კლდოვან ხევს შეაფარეს თავი. ესენი იყვნენ მიქელა კვაჭაძე, ბუჭუა ბოლქვაძე, რომელსაც შემდეგ ბურძგლა დაერქვა, ლიხოურელი ურუშაძე, რომელსაც ბატონი შემოკვდომია და ვიღაც აჭარელ კაჟიოღლი. ფირალების მეთაური ბუჭუა ყოფილა. გურიელი ხშირად აგზავნიდა თურმე შეიარაღებულ კაცებს მათ დასაჭერად, მაგრამ ფირალები ყოველთვის ამარცხებდნენ მათ. მაგრამ ერთხელ ბუჭუა მაინც ჩაიგდეს ხელში, გურიელმა ბუჭუა თავისთან წაიყვანა ყარაულად და ოთხ არშინიანი თოფიც აჩუქა. ბურძგლა დიდხანს ვერ გაჩერდა თავადთან და გაიპარა. გურიელმა მას მდევრები დაადევნა, რომლებმაც ფირალი მოკლეს.

ანტონ ხინთიბიძის წიგნის მიხედვით კი ერთ-ერთი პირველი ფირალი კოწია ცეცხლაძეა. ცეცხლაძე ოზურგეთის მაზრის სოფ. გოგიეთის მცხოვრები იყო, რომელიც რამოდენიმე წლის ფირალობის შემდეგ, ⅩⅨ საუკუნის 80-იან წლებში შერიგებია მეფის მთავრობას და ოჯახში დაუწყია მუშაობა. გარდაიცვალა დაახლოებით 70 წლის.

ამონარიდი ირაკლი მახარაძის წიგნიდან ,,გურული ფირალები”.




 ახალი ამბები
  • ბახმაროში ჩარჩენილები _ ხელის თხოვნა 2050 მეტრის სიმაღლეზე"ჩემს ტყუპს სიგიჟემდე რომ უყვარს ბახმარო, ალბათ, ყველამ იცის. მისი სიყვარულის ისტორიაც აქ დაიწყო, ჰოდა, უკიდეგანოდ ბედნიერი ვარ, რადგან სწორედ ამ საოცარ ადგილას აღვნიშნავთ მის გაბედნიერებას და ჩვენს "ოქროს დაბადების დღესაც", გილოცავ ტყუპჩიკ, ეს რაღაც სხვა გრძნობაა, რომელსაც სიტყვებით ვერ გამოვთქვამ. ვულოცავ საკუთარ თავს და ყველას, ვისაც შენი ბედნიერება უხარია. ასეთი თვალებგაბრწყინებულები იყავით სიცოცხლის ბოლომდე თქვენს საყვარელ ადამიანებთან ერთად!"  _ წერს ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე ჩოხატაურელი ხატია პაიჭაძე. გიგა პაიჭაძემ და სალომე შერგელაშვილმა ერთმანეთი დიდი ხნის წინ ბახმაროში გაიცნეს, ამიტომ სიმბოლურია, რომ შეყვარებულმა ბიჭმა გოგოს ხელი სწორედ ბახმაროში სთხოვა, სადაც სალომე "მაყრიონთან" ერთად ტყუპების 22 წლის იუბილეს აღნიშნავდა. ეს სიურპრიზი მოულოდნელი იყო მისთვის, მაგრამ იუბილარ სატრფოს როგორ გააწბილებდა. დაქორწინდნენ და მაყრიონიანად ჩარჩნენ ბახმაროში და ახლა გზის გახსნას ელოდებიან, რომ თავიანთი სიხარული სხვებსაც გადასდონ. "გურია ნიუსი" ულოცავს ახლად დაქორწინებულ წყვილს და ბედნიერებას და შვილთა სიმრავლეს უსურვებს ... ...
  • ბახმაროში გზის გაწმენდითი სამუშაოები მიმდინარეობსამ წუთებში ბახმაროში გზის გაწმენდითი სამუშაოები მიმდინარეობს. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერი, ირაკლი კუჭავა სოციალურ ქსელში ავრცელებს ფოტოებს, თუ რა ხდება ამ წუთებში ბახმაროს გზაზე. ცნობისთვის, ბახმაროში მისასვლელ გზაზე დღეს   მეწყერი ... ...
  • “სამი ადამიანი ვართ ახლა მთაში“ამ საღამოს დაბა გომისმთაზე გამოიდარა. ჩვენთან საუბრისას ადგილობრივი  მცხოვრები  მერაბ სანიკიძე ამბობს, რომ დაბა გომისმთაზე ახლა სამი ადამიანი იმყოფება. “სამი ადამიანი ვართ ახლა მთაში. დიდი თოვლი არის მოსული. ამ საღამოს გამოიდარა და ყინავს“, - გვითხრა ... ...
  • ბახმაროში გზის გახსნას ელოდებიანგურიაში, კონკრეტულად ბახმაროში  მოსულმა თოვლმა გზა ჩაკეტა. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მერის პრესსამსახურის, იამზე ვაჩეიშვილის ინფორმაციით, ამ წუთებში მიმდინარეობს გზის გაწმენდითი სამუშაოები. “გურია ნიუსის“ ინფორმაციით, კურორტზე 50 მანქანა და 200-მდე ადამიანი იმყოფება ამ დროისთვის. ისინი გზის გახსნას ... ...
  • გომისმთაზე 80 სმ თოვლი მოვიდადაბა გომისმთაზე თოვლი მოვიდა. ეს ფოტოები “გურია ნიუსს“ დაბის მკვიდრმა მერაბ სანიკიძემ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ იცი თუ არა ფეხბურთის ისტორია

ვის გაუტანა 1986 წელს მარადონამ...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

კარმიდამო ჩემი

"შერეული მეურნეობა მცირემიწიანთათვის საუკეთესო გამოსავალია"

შოთა მახარაძე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...