,,ვისაც შეგიძლიათ, თავს უშველეთ!” _ ნასაკირალის ბრძოლა

gurianews.com

ისტორია

,,ვისაც შეგიძლიათ, თავს უშველეთ!” _ ნასაკირალის ბრძოლა

2018 იან 15 15:59:56

1905 წლის 16 ოქტომბერს ჩოხატაურის ადგილობრივი ორგანიზაციის წითელრაზმელებმა, გურიის კომიტეტის ნებართვის გარეშე, იერიში მიიტანეს პოლიციელთა საგუშაგოსა და ფოსტის განყოფილებაზე, მოკლეს ერთი, დაჭრეს ორი და რამდენიმე კაცი დაატყვევეს, მათ შორის პოლიციის ბოქაული გაგუა, რომელიც გურულებმა ,,დიდის ზრდილობით წაიყვანეს ცხენით მიყრუებულ ადგილას.” აგრეთვე წაიღეს იარაღი _ 10 ბერდანა, 12 შაშხანა, 2 რევოლვერი, ტყვია-წამალი და სხვა. ბოქაულმა შეძლო მაზრის უფროსს ლაზარენკოს დაკავშირებოდა და დახმარება ითხოვა. ამ შემთხვევამ ოზურგეთის მაზრის ადმინისტრაცია ძლიერ შეაშფოთა. ლაზარენკომ ბათუმში გააგზავნა კურიერი და მოითხოვა დამატებითი დახმარება კაზაკ-პლასტუნების სახით: ,,ოზურგეთის მაზრა მოწყვეტილია დანარჩენ კუთხეებს... გთხოვ, აღმომიჩინოთ დახმარება... დღეს გურიაში თავს ინახავს 300 გამოქცეული სალდათი, რომელთაც სათითაოთ სამხაზიანი ვინტოვკა აქვთ. მე ჯარი ძლიერ ცოტა მყავს, სულ 700 შტიკი (ხიშტი – ი. მ.), გთხოვ დაუყონებლივ მომაშველოთ 100 ცხენოსანი კაზაკი და ერთი ,,ვზვოდი” სამთო ზარბაზნებით...” ლაზარენკო ასევე იტყობინებოდა, რომ ჩოხატაურში მიემგზავრება ასი კაზაკის თანხლებით სახელმწიფო დაწესებულებათა აღსადგენად და ნაწამები ბოქაულის გამოსახსნელად.. 
ლაზარენკოს ორ კურიერს გზაში დაიჭერენ და შეიტყობენ თხოვნის შესახებ (რამოდენიმე უშედეგო ცდის შემდეგ ერთი მუსულმანი ჯარისკაცი მაინც ჩააღწევს ბათუმში და ლაზარენკოს წერილს ჩაიტანს). 17 ოქტომბერს ოზურგეთიდან ჩოხატაურისკენ დაიძრა რაზმი, რომელიც კბილებამდე შეიარაღებულ 120 პლასტუნს და 13 პოლიციელს ითვლიდა. რაზმს ხელმძღვანელობდა თავად ლაზარენკო.
მთელს გურიაში მაშინვე გავარდება ხმა, რომ ლაზარენკო პლასტუნებით გურიის განადგურებას აპირებსო. გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ მაშინ გურიაში არავითარი ცნობები არ მიდიოდა გარე სამყაროდან, თანაც გავრცელდა ხმა რომ ჯარმა მიწასთან გაასწორა ქუთაისი და ბათუმს ზარბაზნები დაუშინაო და ახლა გურიის ჯერი დგებაო. ამას დაემატა ლაზარენკოს მიერ რამდენჯერმე გამეორებული ფრაზა ,,жарко будет населению” - ,,მოსახლეობას კაი დღე არ დაადგებაო”, რამაც მეამბოხეების ყურებამდეც მიაღწია. ადვილი წარმოსადგენია, რას იფიქრებდნენ გურულები. გურია აბობოქრდა, ატყდა ზარების რეკვა, დიდი და პატარა ფეხზე დადგა და ხალხმა იარაღს მოჰკიდა ხელი. ,,ამოწყვეტას გვიპირობენო, - ამბობდა ერთი მოხუცი, - ნაჩალიკს ჯარი წაუყვანია; ჩოხატაურშიც ჯარია თურმე მომდგარი და აწე აქეთ წამევლიან. უნდა შევაკვტეთ!” ცოტა ხანში ნასაკირალთან ყველა საზოგადოებიდან გურულების შეკრება დაიწყო – გადაწყდა ბრძოლა გაემართათ კაზაკებისათვის. 
როდესაც ლაზარენკო რაზმით ჩოხატაურში შედიოდა, ვინმე ილარიონ კალანდაძე შემოახტა ცხენს და მათი მიმართულებით გააჭენა. როცა რაზმს მიაუხლოვდა, რევოლვერი მიუშვირა და რუსულად შესძახა: ,,Куда вы едете?” -,,საით მიდიხართ?” შემდეგ გამოაბრუნა ცხენი და გამოიქცა. მოულოდნელობისაგან რაზმი შეჩერდა და რამდენიმე ნაბიჯით უკანაც კი დაიხია. თუმცა რუსები მალევე მოეგენ გონს და გზა განაგრძეს. 
ლაზარენკოს ჩოხატაური დაცარიელებული დახვდა – მოსახლეობა გახიზნული და მხოლოდ რამოდენიმე ჩინოვნიკი, მათ შორის ,,მირავოი სუდია” პეკარსკი, მისი ცოლ-შვილი და ერთი ექიმი იყვნენ დარჩენილნი. ლაზარენკოს მოახსენეს რომ ბოქაული სურებშია გადაყვანილი, მაგრამ მაზრის უფროსი იქ წასვლას მოერიდა.
ნასაკირალის უღელტეხილზე ჩოხატაურიდან მომავალ გზატკეცილს ერთი მხრიდან მაღალი ტყიანი გორა აკრავს. მეორე მხრიდან კი ტყიანი ხრამი, სადაც მოედინება ბახვისწყალი. ჩოხატაურიდან მოსულმა უნდა გაიაროს ნაგომარი, ბახვისწყალზე გადებულ ხიდზე უნდა გადავიდეს და შემდეგ შეუდგეს ნასაკირალის უღელტეხილს. გურული მეამბოხეები პლასტუნების რაზმს სამი ვერსის მანძილზე ჩაუსაფრდნენ, ეს გაკეთდა იმ მიზნით, რომ რაზმი საფარის შუაგულში მოემწყვდიათ და გაენადგურებინათ. გურულების ერთი ნაწილი ქუთაისიდან მომავალ გზაზე ჩასაფრდა, იმ შემთხვევისთვის თუ იქიდან ლაზარენკოს დასახმარებლად მაშველი რაზმი წამოვიდოდა. ნასაკირალისკენ დაიძრნენ აჯანყებულთა ოჯახის წევრები, რომელთაც მიჰქონდათ ხაჭაპურები, მჭადები, ქათმები და ღვინო. ერთ-ერთი ვინც ჩასაფრებულ გლეხებს საჭმელი წაუღო აპოლონ გუნთაიშვილიც იყო.
'სადილი ჩამომართვენ, კარზინაც გამიცალენ. მითხრა გრიგოლმა (უფროსმა ძმამ - ი. მ.) მელქისის არ სცალია ჯერ, მელქისი რაზმის ხელმძღვანელათ არის. გრიგოლს ვკითხე, ვინ ხელმძღვანელობს მთლიანად ამ საქმეს მეთქინ. გრიგოლმა მიპასუხა ვინა და სოსო ჯუღაშვილიო...” ნაკლებად დასაჯერებელია ჯუღაშვილი ნასაკირალის ბრძოლის მოთავე ყოფილიყო, რადგან ცნობილია, რომ ბრძოლას და საერთოდ პოლიტიკურ სიტუაციას გურიაში მაშინ მენშევიკები წარმართავდნენ. ნასაკირალის შეტაკება მართლაც ჯუღაშვილის დაგეგმილი რომ ყოფილიყო, იმ უთვალავ მემაუარებში, რაც ჩვენ ქართველმა, განსაკუთრებით კი გურულმა ბოლშევიკებმა დაგვიტოვეს, ეს ფაქტი აუცილებლად ნახსენები იქნებოდა.
ლაზარენკომ უკაცრიელ ჩოხატაურში ერთი დღე დაჰყო და უკან ოზურგეთში დაბრუნდა. მას გაჰყვნენ მოსამართლე და მისი მეუღლეც.  მოსამართლისთვის ხალხს შეუთვლია – ნუ წახვალ, არაფერს გერჩითო და არაფერს გავნებთო, მაგრამ ის მაინც ლაზარენკოს გაჰყვა. ბროშურის ,,Очерки революционного движения в Гурии”, ავტორები სიამაყით აღნიშნავენ, რომ მთელ გურიაში არ აღმოჩნდა ადამიანი, რომელიც შეატყობინებდა მაზრის უფროსს მოსალოდნელი საფრთხის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ გურულები საფარში ლამის სამი დღე იმყოფებოდნენო. 
1905 წლის 20 ოქტომბერს ოზურგეთიდან 14 კილომეტრის მოშორებით, სოფელ ნასაკირალთან წითელრაზმელებმა კაზაკებს ბრძოლა გაუმართეს, რომელიც დაამარცხეს და უკუაგდეს. დოკუმენტების მიხედვით, ნასაკირალის ბრძოლას ხელმძღვანელობდა გურიის კომიტეტი, კერძოდ კი  ბენია ჩხიკვიშვილი, ნესტორ ერქომაიშვილი და სხვები. უცნობი ავტორი თავდასხმის ხელმძღვანელებათ ასახელებს ესსერ სტუდენტს ს. ბოლქვაძეს და დათიკო შევარდნაძეს. 
ლაზარენკოს რაზმზე თავდასხმამდე კომიტეტმა თათბირი გამართა, სადაც წითელრაზმელმა სამსონ პაიჭაძემ ამხანაგებს მდინარე გუბაზოულის მოწამლვა შესთავაზა: ,,კაზაკები დალევენ და დაიხოცებიანო.” ,,რასაკვირველია, - წერს ჟღენტი, - პაიჭაძის ,,სტრატეგია” არავის ჭკუაში არ დაუჯდებოდა და გადაწყდა შეიარაღებული თავდასხმა პლასტუნებზე.” ბენია ჩხიკვიშვილი, უსარგებლო მსხვერპლის თავიდან აცილების მიზნით, უარზე იყო ნასაკირალის უღელტეხილზე თავდასხმის მოწყობისა, მაგრამ რაკი უმრავლესობამ ასეთი გადაწყვეტილება მიიღო, ის დაემორჩილა, თავად წავიდა ნასაკირალზე და იქ შეკრებილ რაზმელებს დავალება მისცა – ვინ სად უნდა ყოფილიყო და როგორ ემოქმედა. ნასაკირალზე მენშევიკების მხარდამხარ ბოლშევიკები და სხვა პარტიის წარმომადგენლებიც იბრძოდნენ. 
ნასაკირალის ბრძოლაში მონაწილეობას იღებდა გურიის თითქმის ყველა საზოგადოების წარმომადგენელი, რიცხვით 4 ათასი კაცი (ფილიპე მახარაძე ასახელებს 1000 კაცს). ამბობენ, მათგან კარგად შეიარაღებული იყო 60 კაცამდე (სხვა მონაცემებით 30), დანარჩენებს კი კაჟიანი თოფები, ცულები, წალდები, დანები, თოხები და სხვა სასოფლო-სამეურნეო იარაღი ჰქონდათ. 
გრიგოლ დუმბაძის გადმოცემით, ლაზარენკომ იცოდა მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ, ამიტომ რაზმი საბრძოლველად გამზადებული იყო. მან თავისი რაზმი ჯგუფებად დაჰყო, უკან მთავარი ძალა დააყენა, წინ ფურგონები გაუშვა ჯარისკაცთა პატარ-პარტარა ჯგუფების თანხლებით, ბოლოს კი თავად მოდიოდა მოსამართლესა და ჩინოვნიკებთან ერთად (მოსამართლის ოჯახი ნასაკირლამდე მდებარე ერთ სოფელში იყვნენ დატოვებულნი). ჩოხატაურიდან გამოსული რაზმი ღამით მიუახლოვდა ნასაკირალის უღელტეხილს. ავანგარდში რამოდენიმე პლასტუნი და სტრაჟნიკი ფრთხილად მიიწევდა წინ. ლაზარენკომ ხერხს მიმართა და სიბნელეში რამდენიმე კაზაკი გაუშვა, რომლებიც მიაჭენებდნენ ცხენებს და თითქოსდა გაფრთხილების მიზნით გაჰყვიროდნენ ,,ამხანაგებო, უკან ჯარი მოდის.” ამით უნდოდათ ჩასაფრებულები გამოეწვიათ და მათი ადგილმდებაროება გამოერკვიათ, მაგრამ მეამბოხეები მიუხვდნენ მათ ჩანაფიქრს და კრინტიც არავის დაუძრავს..
გურულ მებრძოლებს ნიშნის მისაცემად სპეციალურად ჰყავდათ ადამიანი, რომელსაც სტვენით უნდა ენიშნებინა რაზმის მოახლოება. მაგრამ ,,ჩვენი ამხანაგის მიერ რომელიც სათვალთვალო პუნქტზე გვყავდა ადრე მოხდა მისი აჩქარების გამო სტვენით ნიშანის მოცემა... ამ უკანასკნელმა გარემოებამ მაზრის უფროსი და მისი რაზმი სრული გაწყვეტისაგან იხსნა,” - ფარნა ცქვიტინიძის მოგონებიდან. ნინო ნაკაშიძის ინფორმაციით, პირველად პლასტუნმა გაისროლა, რაც გურულებმა ბრძოლის დაწყების ნიშნად მიიღეს.
ერთ-ერთი მონაწილე ასე აღწერს ბრძოლას: ,,მე სხვებთან ერთად ჩემი რაზმით ვდგევარ ნასაკირალის ქედის თავში. ჩაბარებული მაქვს 10 გირვანქიანი ხელყუმბარა... მოუთმენლად ველოდით ჩვენს სამსხვერპლოს. დადგა 20 ოქტომბრის ღამე და ვამჩნევთ, რომ პლასტუნთა ბატალიონი მოდის ჩვენ მიმართულებით. მე ხელყუმბარა ვესროლე, მაგრამ იგი მათ ,,აბოზს” დაატყდა თავს (ბნელმა ღამემ მე შეცდომაში შემიყვანა, მე გაანგარიშებული მქონდა იგი თვით პლასტუნთა ბატალიონის შუაგულში ჩამეგდო) ამ გარემოებამ პლასტუნები თითქმის სრულ გაწყვეტისაგან იხსნა. პლასტუნები დაიბნენ და წყალში გადაცვივდნენ, ხოლო მათ განუწყვეტელი ზალპით ვპასუხობთ. დიდი ხნის შემდეგ, როცა ისინი გონს მოვიდნენ ჩვენს ზალპს სროლით უპასუხეს და მოპირდაპირე მთას ცხავათს (სხვა სახელია ნაცხვავათევი –ი. მ.) შეაფარეს თავი.” 
,,Спасайся, кто может!” - ,,ვისაც შეგიძლიათ, თავს უშველეთ!” დაუყვირა ოფიცერმა ჯარისკაცებს (თავდასხმის დროს ლაზარენკო ხიდის ქვეშ დამალულა). პლასტუნები ჯერ გზის პირას ფერდობებზე ჩაწვნენ, ხოლო შემდეგ სროლით ბახვისწყლისკენ დაეშვნენ. ქუთაისის გუბერნატორისადმი წარდგენილ მოხსენებაში ლაზარენკო წერს: ,,...როგორც კი მივუახლოვდით ნასაკირალის გადასასვლელს... და შევდექით ხიდზე... ყოველი მხრიდან დაგვაყარეს ტყვიები ბათქით... ამ ბათქმა მოჰკლა ეტლის ცხენები და რამდენიმე ჩაფრის ცხენი, აგრეთვე იმსხვერპლა ერთი და დასჭრა 14 კაცი. ასეულის უფროსმა ბრძანება გასცა თავდამსხმელთათვის დაეშინათ ბათქით და თანდათან დაეხიათ უკან. სიბნელის წყალობით ბოროტმოქმედთა ცეცხლმა, რომელიც წვიმასავით მოდიოდა, ვერ დაგვაზიანა და ერთი ვერსით დავიხიეთ უკან. წინ და უკან საშინლად გვესროდნენ. ჩვენ დავეშვით ფერდობზე მდინარე ბახვისწყლისკენ, ფონი ფეხით გავედით და ღამის წყვდიაში ქვებს ამოვეფარეთ... ჩვენზე თავდასხმას დღისით რომ ჰქონოდა ადგილი, არც ერთი ჩვენგანი ცოცხალი არ გადარჩებოდა.” ამ თავდასხმისას გურულებს მართლა ,,ვინტოვკებით” შეიარაღებული 300 ჯარისკაცი რომ ჰყოლოდათ, ვერც ერთი კაზაკი ცოცხალი ვერ გაასწრებდა. ისიც ცნობილია რომ ლაზარენკოს რაზმიდან დაჭრილები აღმოჩდნენ საფანტიანი იზლიანი თოფით. ასე რომ, როგორც ,,ივერია” (#196, 1905) წერს ,,შიშს დიდი თვალები აქვს და ლაზარენკოსაც ეპატიება 3 კაცის სამასად გადაქცევაო.”
როგორც ითქვა, ლაზარენკოს უკანდახეულმა რაზმმა გადაკვეთა მდინარე ბახვისწყალი და ცხავათის მთას შეაფარა თავი, სადაც მოხერხებული პოზიცია დაიკავა და ბრძოლისთვის მოემზადა. გურულების ერთმა ნაწილმა ალყა შემოარტყა ლაზარენკოს რაზმს, თავდამსხმელთა მეორე ნაწილი კი მოპირდაპირე ტყიან ფერდობზე დადგა და იქიდან უშენდა კაზაკებს ტყვიებს, თუმცა სიშორის გამო ამას არანაირი ეფექტი არ მოუხდენია. სროლა ლამის მთელი დღე-ღამე გრძელდებოდა. ,,თუ მამაკაცები ბრძოლის ველზე იყვნენ. ქალებსა და ბავშვებსაც არ დაუხუჭნიათ თვალები. მთელი ღამე აცხობდნენ, სწვავდნენ, ხარშავდნენ და ცხენოსნებით უგზავნიდნენ საჭმელებს მეომართ” – გვამცნობს ნინო ნაკაშიძე. 
21 ოქტომბერს აჯანყებულებთან 17 ოქტომბრის მანიფესტის შესახებ ამბავი მიიტანეს. ისიდორე რამიშვილის თქმით ეს ცნობა ,,აჯანყების სარდალს” ბენია ჩხიკვიშვილს ნოე რამიშვილმა მიაწოდა. მაშინვე გაიმართა ბჭობა – გაეგრძელებინათ თუ შეეწყვიტათ თავდასხმა. ზოგიერთი მეამბოხე ამბობდა: ,,რევოლუციას ცივი წყალი გადაასხესო. უმეტესობა კი გაიძახოდა, ეს ,,პოჭოკია” (გოჭის ფეხი – ი. მ.), მაგრამ სულ უფეხობას ,,პოჭოკიც” სჯობიაო.” კომიტეტის აზრით, ,,ასეთი აქტები... ჯერჯერობით, ვერ მიიღებდა გამოხმაურებას მთელი რუსეთისა, ხოლო რეაქციას კი გააძლიერებდა ადგილობრივად...” 21 ოქტომბრის ღამეს სროლა შეწყვეტილ იქნა და ხალხი დაიშალა. წითელრაზმელები დათხოვნილნი იქნენ და ისინი საკუთარ სოფლებს დაუბრუნდნენ. 
სხვადასხვა ცნობით, კაზაკებს მოუკლეს 10, დასჭრეს 14 და 6 ტყვედ წაიყვანეს, ასევე ხელში ჩაიგდეს ცეცხლსასროლი იარაღი და ცხენები. აჯანყებულებს კი მოუკლეს ერთი კაცი და ორი დაჭრეს. გურულებიდან მოკლული იყო ამბაკო სალუქვაძე, ,,რომლის სიკვდილი არავის სწყენია, რადგან იგი მოჰკლა დაჭრილმა კაზაკმა, როდესაც ჩექმას ხდიდა მოკლულ პლასტუნს.” იგივეს ადასტურებს აპოლონ გუნთაიშვილი: ,,...იმერთმა კაცმაც ძალით მოაკლია თავი იმით რომე კვტარ კაზაკს ფეხზედ ახალი ჩექმა დაუნახა და იფიქრა რომ ამ კაზაკს ამ ჩექმას წავაძრობ ფეხზედ და სახლში წავიღებო, მაგრამ როდესაც კაზაკს ფეხზედ ძრობა დაუწყო მეორე კაზაკი ყოფილიყო დაჭრილი და... ესროლა დაჭრილმა კაზაკმა და იმ მკვტარს მიაწვინა გულზედ...” სხვათაშორის, ტყვედ აყვანილ კაზაკებს გურულები როგორც სტუმრებს ისე ექცეოდნენ. ,,ბრძოლაში ჩვენ დანდობა არ ვიცით, მარა როცა ცოცხალი ტყვეები ჩაგივარდება კაცს ხელში, სულგრძელობა უნდა გამოიჩინო, წესიერად მიეპყრო და გაათავისუფლო,” – ამბობდნენ გურულები. კაზაკებს ასმევდნენ და აჭმევდნენ, ზოგიერთს კი ტანსაცმელი და ფეხსაცმელიც კი მისცეს. ერთი გათავისუფლებული კაზაკი გაკვირვებული იძახდა: ,,Батенька, оказывается народ хороший, а мы их ругали” - ,,ღმერთო ჩემო, თურმე რა კარგი ხალხი ყოფილა, ჩვენ კი მათ ვლანძღავდით.” ის, რომ წითელ რაზმელებში საბრძოლო მომზადება სათანადო დონეზე იდგა, ამაზე მეტყველებს იგივე ლაზარენკოს ქუთაისის გუბერნატორისადმი გაგზავნილი პატაკი: ,,...ჩვენ დავათვალიერეთ მთელი ნასაკირალის გადასასვლელი და აღმოჩნდა, რომ აჯანყებულებს საუცხოოდ მოეწყოთ საფრები: მწვერვალზე გაეჩეხათ ტყე... მაგრამ ისე ოსტატურად, რომ გზატკეცილზე შესაძლებელი ყოფილიყოს ტყვიის დაშენა ყოველი მხრიდან... გარდა ამისა, ყველგან ამოთხრილი იყო პატარ-პატარა თხრილები მსროლელთა დასამალავად, მთავარი პოზიციებიდან მოყოლებული გზატკეცილამდე...” აჯანყებულებს იქვე ჰქონდათ სპეციალური კარვები ჰქონდათ გაშლილი, ,,სადაც ხდებოდა სასწრაფო პირველადი დახმარების ჩატარება, ხოლო სოფელ ბახვში და შემოქმედში მოწყობილი იყო დაჭრილთათვის სათანადო თავშესაფარი.”


ნახვა: 659


 ახალი ამბები
  • "საყდრისის კომიტეტი კულტურული მემკვიდრეობისთვის" ხვალ საგანგებო ბრიფინგს გამართავსსაზოგადოებრივი გაერთიანება " საყდრისის კომიტეტი კულტურული მემკვიდრეობისთვის" ხვალ საგანგებო ბრიფინგს გამართავს, _ აღნიშნულის შესახებ განცხადებას საყდრისის კომიტეტი ავრცელებს.  "როგორც საყდრისის კომიტეტს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა შეატყობინეს.  კომპანია " არემჯი გოლდი" 30 აპრილს გეგმავს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში  "ბნელი ხევის" ტერიტორიაზე მძიმე ტექნიკის შეყვანას და უახლოეს ხანში ღია კარიერული წესით  ოქროს ამოღების დაწყებას. სავარაუდოდ, სწორედ ამ  მიზნისთვის გადაკეტა კომპანიამ სამი დღის  წინ "ბნელი ხევის" შესასვლელები და  24 აპრილს  კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსაც მიმართა წერილით  სადაც   ღია კარიერული სამუშაოების  დაწყების წინ კონსულტაციები  მოითხოვა", _ აცხადებენ  საყდრისის კომიტეტში.  კომიტეტის წევრების განმარტებით, "კომპანია, რომელმაც  მსოფლიოში უძველესი ოქროს მაღარო _ საყდრისის კულტურული მემკვიდროების ძეგლი ააფეთქა, ხოლო, დმანისისა და ბოლნისის რაიონებში  ეკოციდი მოაწყო, ამჯერად საფრთხეს   ფიტარეთის სამონასტრო კომპლექსს, ხულუტის ციხეს და "ბნელი ხევის" უნიკალურ ტყის მასივებს შეუქმნის". საგანგებო ბრიფინგზე საყდრისის კომიტეტი "ბნელი ხევის" დაცვის  სამოქმედო გეგმაზე ისაუბრებს.  ბრიფინგი ჩატარდება "პრაიმ ტაიმის" პრეს-კლუბში 11.30 ... ...
  • ჩვენ მიერ დასახელებული კანდიდატი აუცილებლად გაიმარჯვებს საპრეზიდენტო არჩევნებშისაქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის განცხადებით, „ქართული ოცნება" პრეზიდენტობის კანდიდატს ზაფხულის ბოლოს დაასახელებს.  „კანდიდატი ჯერჯერობით შერჩეული არ არის, ეს ცალსახად შეიძლება ითქვას. რაც შეეხება დასახელებას, მე ვვარაუდობ, რომ ზაფხულის ბოლოსკენ დასახელდება ჩვენი კანდიდატი და მანამდე ბუნებრივია, ჩვენ არ გვმართებს სიჩქარე. რაც შეეხება შანსებს, მე თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ ჩვენს მიერ დასახელებული კანდიდატი აუცილებლად გაიმარჯვებს საპრეზიდენტო არჩევნებში",- განაცხადა ირაკლი ... ...
  • ,,პრეზიდენტის გამოსვლა დებატების განმაპირობებელია“_პარლამენტში მარგველაშვილს 2 მაისს ელოდებიან,,ახალი კონსტიტუციის  მიხედვით, პრეზიდენტი სახელმწიფოს მეთაური არის, მაგრამ ქვეყნის მართვაში  მონაწილეობას არ იღებს, აქედან გამომდინარე,  თუ ვინმეს კითხვების დასმის სურვილი ექნება პრეზიდენტთან, ეს სურვილი შემოიფარგლება მხოლოდ მისი უფლებამოსილების განხორციელების ფარგლებში“,_ამის შესახებ  მმართველი გუნდის წევრმა ზაქარია ქუცნაშვილმა ,,გურია ნიუსთან“ განაცხადა. ამასთან, როგორც ,,ქართული ოცნების“ წარმომადგენელი ჩვენთან საუბრისას აღნიშნავს, პრეზიდენტის გამოსვლა  პარლამენტში  დებატების განმაპირობებელია ხოლმე. ,,ახალი კონსტიტუციის  მიხედვით, პრეზიდენტი სახელმწიფოს მეთაური არის, მაგრამ ქვეყნის მართვაში  მონაწილეობას არ იღებს, აქედან გამომდინარე,  თუ ვინმეს კითხვების დასმის სურვილი ექნება პრეზიდენტთან, ეს სურვილი შემოიფარგლება მხოლოდ მისი უფლებამოსილების გახორციელების ფარგლებში. პრეზიდენტი ქვეყანას არ მართავს, აქედან გამომდინარე, მას ვერ მოსთხოვ ანგარიშს ეკონომიკურ, სოციალურ თუ სხვა მდგომარეობაზე. ჩემი აზრით, პრეზიდენტის მიერ შეწყალების უფლების გამოყენება, დაჯილდოების უფლების გამოყენება  თუ მოქალაქეობის მინიჭების უფლების გამოყენება, ნაკლებად შეიძლება იყოს პარლამენტის მსჯელობის საგანი. ის არ არის ვალდებული პარლამენტის წინაშე, ის ანგარიშვალდებულია საზოგადოების წინაშე. ოპოზიცია ცდილობს ხოლმე პრეზიდენტის მიმართვა  დებატების წასამართავად გამოიყენოს. ტრადიციულად, პრეზიდენტის გამოსვლა დებატების განმაპირობებელია, პრეზიდენტის გამოსვლისას ოპოზიცია რა თემაზე მოისურვებს მსჯელობას, უცნობია. ეს, როგორც წესი, თავისუფალი ინტერპრეტაციით წარიმართება ხოლმე“,_განაცხადა ქუცნაშვილმა. საქართველოს პრეზიდენტი პარლამენტში ყოველწლიური ანგარიშით 2 მაისს წარსდგება. სხდომას პრემიერ-მინისტრი და მთავრობის წევრები ... ...
  • ,,რამ გამოგაღვიძათ, ჩვენმა აქტიურობამ თუ სხვა მხრივ გაგინათდათ გონება?“,_ გოცირიძე ხუციშვილსპარლამენტში, საფინანსო საბიუჯეტო კომიტეტის სხდომაზე ფინანსთა მინისტრის მოადგილე ლაშა ხუციშვილი კომიტეტის წევრებს  საქართველოს მთავრობის მიერ საკანონმდებლო ინიციატვის წესით წარდგენილ კანონპროექტს აცნობს, რომლის მიხედვით, ცვლილებები შედის ,,საქართველოს საგადასახადო კოდექსში“.  როგორც სხდომაზე ,,ნაციონალური მოძრაობის“  წევრმა რომან გოცირიძემ განაცხადა, ანალოგიური კანონპროექტი, დაახლოებით, 7-8 თვის წინ ჰქონდა წარდგენილი, რომელიც, მისი თქმით, პარლამენტმა ჩააგდო. გოცირიძემ ფინანსთა მინისტრის მოადგილეს მიმართა კითხვით_ იქონია თუ არა გავლენა კანონპროექტის შემუშავებაზე ,,ნაციონალური მოძრაობის“ აქტიურობამ. ,,ეს კანონპროექტი ჩვენ მიერ იყო წარმოდგენილი 7-8 თვის წინ და ამბობდით, რომ ძალიან დიდი დარტყმა იქნება მიყენებული ბიუჯეტისთვის, სხვაობა იყო იმაში, რომ ჩვენ ზომიერ ფარგლებში გვინდოდა ზღვარის აწევა _ 100 000-დან 200 000 ლარამდე ბრუნვის მქონე ითვლებოდა მცირე მეწარმედ. ჩვენ ვტოვებდით მაშინ გადასახადს 3%-იანს. ეს კანონპროექტი ჩააგდო კომიტეტმა და პარლამენტმა. დღეს აღმოჩნდა, რომ თქვენ  არა თუ 200 000-მდე, არამედ 500 000-მდე აწიეთ და ასე ვთქვათ, ჩვენს კანონპროექტს გაასწარით და განაკვეთიც 1%-მდე დაიყვანეთ.  იმუშავა ჩვენმა აქტიურობამ? დავდიოდით სოფლებში ბაზრობებზე, ბიზნესმენებს ვხვდებოდით, ტელევიზიით ათასი სიუჟეტი გავაკეთეთ. რამ მოახდინა თქვენი გამოღვიძება _ ჩვენმა აქტიურობამ თუ სხვა მხრივ გაგინათდათ გონება?“, _მიმართა გოცირიძემ ფინანსთა მინისტრის მოადგილე ლაშა ... ...
  • ბრძოლა აზიურ ფაროსანასთან _ ქიმიური წამლობააზიური ფაროსანას წინააღმდეგ საბრძოლველად, წელიწადის ამ დროს, გაზაფხულზე ყველაზე აქტიურ და ეფექტურ საშუალებად ქიმიური შეწამვლა მიიჩნევა. თუმცა იმ მცენარეების ქიმიურად დამუშავება, რომლებიც ყვავილობის პერიოდში იმყოფებიან, არ შეიძლება. ზამთრის ძილის შემდეგ, გამოღვიძებული მავნებელი აპრილის ბოლოსა და მაისის დასაწყისში სხვადასხვა კულტურის ფოთლის ქვედა მხარეზე კვერცხების დადებას იწყებს, საიდანაც 4-5 დღეში მოწითალო ფერის ნიმფები – მატლები ჩნდებიან. ბაღლინჯოს დაფრთიანებამდე - ეს პერიოდი, აზიური ფაროსანას სიცოცხლის ის ციკლია, რა დროსაც სპეციალისტები ქიმიური წამლობის ჩატარებას გვირჩევენ. მავნებელთან ქიმიური ბრძოლის პროცესში საკუთარი უსაფრთხოების დაცვა არ უნდა დაგვავიწყდეს. ამისთვის საჭიროა შეწამვლისას შესაბამისი წესების დაცვა, რათა თავიდან ავიცილოთ ის უარყოფით ზემოქმედება, რაც თან ახლავს პესტიციდების არასწორ გამოყენებას. უსაფრთხოების ნორმები ბაღლინჯოს წინააღმდეგ ქიმიური შეწამვლის დაწყებამდე აუცილებელია სპეციალური კომბინიზონი და ხელთათმანი, რესპირატორი (პირბადე) და რა თქმა უნდა დამცავი სათვალე. ასევე არ უნდა დაგვავიწყდეს რეზინის ბოტები. ამით თავიდან ავიცილებთ, პრეპარატის ადამიანის სხეულზე, სასუნთქ გზებში და ლორწოვან გარსზე მოხვედრას. ეს უსაფრთხოების ნორმები უნდა დავიცვათ მაშინაც, როცა ქიმიური საშუალებით ვამუშავებთ საკარმიდამო ნაკვეთს ან დიდ პლანტაციებს. ფერმერი რომელიც შეწამვლისას იცავს უსაფრთხოების ნორმებს ერთი შეხედვით, უსაფრთხოების ამ ნორმების დაცვა ფერმერისთვის სირთულეს არ უნდა წარმოადგენდეს, თუმცა ხშირია მოსაზრებები, რომ მათთვის სპეციალური კომბინეზონის, რესპირატორისა თუ დამცავი სათვალის შეძენა გარკვეულწილად რთულია, ამის მიზეზად კი მატერიალურ მდგომარეობას ასახელებენ. სპეციალისტების თქმით, გამოსავალი ამ მდგომარეობიდან მარტივია. დამცავი კომბინეზონის მაგივრად, მოსახლეობას შეუძლი გამოიყენოს ნებისმიერი ტანსაცმელი რომელიც მათ სხეულს სრულად დაფარავს - შარვალი, პერანგი ან მაისური. ასეთ შემთხვევაში მთავარი რეკომენდაციაა, რომ ის სამოსი რომელიც შეწამვლის დროს გვეცმევა, მხოლოდ ამ მიზნისთვის გამოვიყენოთ. რაც შეეხება პირბადეს, ის არსებობს სხვადასხვაგვარი და მათი შეძენა მარტივად არის შესაძლებელი სამეურნეო და აგრომაღაზიებში, ასევე ნებისმიერ აფთიაქში. რესპირატორი შეიძლება იყოს ასეთი: სპეციალისტები გვარწმუნებენ, რომ უსაფრთხოების ამ ინდივიდუალური ნორმების დაცვის შემთხვევაში, მოსახლეობა ქიმიური პრეპარატების მავნე ზემოქმედებისგან მაქსიმალურად დაცული იქნება. შეწამვლის წესები ერთია უსაფრთხოების დაცვა და მეორეა შეწამვლის სწორად ჩატარება. იმისთვის, რომ მავნებლის საწინააღმდეგო ქიმიური წამლობა ეფექტური იყოს, საჭიროა შესაბამისი პერიოდულობისა და ნორმების დაცვა.  დიდი ფართობის შეწამვლისას, რეკომენდირებულია სატრაქტორო ან მაღალი გამავლობის ავტომობილებზე დამონტაჟებული აგრეგატის გამოყენება. რაც შეეხება საკარმიდამო ნაკვეთებს, ბაღებს ან მცირე ზომის ფართობების ქიმიური საშუალებით დამუშავებას, ამ დროს ყველაზე მოსახერხებელია მცირე ზომის აგრეგატებით შეწამვლა. ასეთ ხელსაწყოებს იყენებენ ვაზის, ხეხილის შესწამლად მისი შეძენა შესაძლებელია აგრომაღაზიებში. ასეთი ზურგსაკიდი აგრეგატები შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა საწვავზე მომუშავე ან ელექტრო ძრავით, ზოგიერთ შემთხვევაში კი მექანიკურიც. ამ გზით შესაძლებელია მაღალი ხეების შეწამვლაც. შესაწამლი აგრეგატები: რეკომენდაცია აზიური ფაროსანას საწინააღმდეგო წამლობის ჩასატარებლად სტატიაში გაგაცნობთ წამლობის ჩატარებისას გასათვალისწინებელ კიდევ ერთ მნიშვნელოვან რეკომენდაციას. ალბათ ეს ყველა იმ ფერმერისთვის არის ცნობილი, რომელიც აქამდე საკუთარ ტერიტორიებს ქიმიური საშუალებით ამუშავებდა, მაგრამ მათთვის ვინც აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ან ზოგადად ქიმიურ წამლობას ახლა იწყებს, უნდა გაითვალისწინოს შემდეგი ფაქტორები:ქიმიური საშუალების შესხურების დროს აუცილებელია დავიცვათ შესაბამისი დროები. სპეციალისტების რეკომენდაციით, სასურველია შეწამვლა დილის ან საღამოს საათებში განხორციელდეს. ფერმერმა ასევე უნდა გაითვალისწინოს მეტეოროლოგიური პირ ობები, რადგან წამლობა არ შეძლება მაღალი ტემპერატურის დროს. კიდევ ერთი აკრძალვა ეს არის ქარიანი ამინდი, თუ ქარის სიჩქარე 5 მ/წმ-ს აღემატება ქიმიური პრეპარატის გამოყენება არ არის რეკომენდებული, რათა თავიდან ავიცილოთ მისი მიმდებარე ტერიტორ იებზე გავრცელება. პრეპარატის შესხურებისას ასევე არ შეიძლება სიგარეტის მოწევა ან საკვების მიღება. სპეციალისტები ფერმერებს მოუწოდებენ, რომ ქიმიური წამლობამდე ამინდის პროგნოზს გაეცნენ, იმ შემთხვევაში თუ მოსალოდნელია წვიმა, ქიმიური საშუალების გამოყენებისგან თავი შეიკავონ, რადგან წვიმა პრეპარატს ჩამორეცხავს და წამლობას შედეგი არ ექნება.არ შეიძლება ქიმიური პრეპარატების გამოყენე ბა ღია წყალსაცავებისა და წყალსატევების ახლოს. პრეპარატი საზიანოა ასევე მწერებისთვის, შინაური ცხოველებისა და ფრინველებისთვის. ამიტომ საჭიროა, სანამ მოსახლეობა ქიმიური საშუალებით დამუშავებას დაიწყებს, იზოლირებულ გარემოში გადაიყვანოს ფრინველები და ცხოველები, შეზღუდოს ფუტკრის ფრენა, ან სკები შესაწამლი ტერიტორიიდან მოშორებით განათავსოს.შეწამვლის შემდეგ, აუცილებელია დავიცვათ ლოდინის პერიოდი მოსავლის აღებამდე: 30 დღე მრავალწლიან კულტურებზე, 20 დღე მარცვლეულზე და 15 დღე ბოსტნეულსა და პარკოსნებზე. იმისთვის, რომ ქიმიურ წამლობას შედეგი ჰქონდეს საჭიროა პრეპარატით კარგად დამუშავდეს მცენარე, ფოთლის როგორც ქვედა ასევე ზედა ნაწილი. ქიმიური წამლობა უნდა მოხდეს ღია სივრცეში აგრეთვე სასათბურე მეურნეობებში ყველა სავალდებულო ნორმის დაცვით. საცხოვრებელ სახლში დასაშვებია: მექანიკური ბრძოლა - აზიური ფაროსანას თავშესაფრის იმიტაცია, საპნიანი წყალი და სხვა. აგრეთვე ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ ლიცენზირებული ბიოლოგიური საშუალებების გამოყენება. ქიმიური წამლობა დაუშვებელია საცხოვრებელ სახლებში, დახურულ ტერიტორიებზე, სარდაფში, სხვენში და სხვა.შეგახსენებთ, რომ აზიურ ფაროსანასთან საბრძოლველად, რამდენიმე სახეობის ქიმიური საშუალება გამოიყენება. სურსათის ეროვნული სააგენტოს რეკომენდაციით, მოსახლეობას შეუძლია გამოიყენოს საქართველოში რეგისტრირებული პირეტროიდების, ნეონიკოტინეოიდების, კარბამატების ჯგუფის პრეპარატები. სართაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით, ექსპერტები ამბობენ რომ ყველაზე ეფექტური ბიფეტრინის შემცველი ქიმიური საშუალებებია. სტატია მომზადებულია "ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის" EBRD-ის მხარდაჭერით "ერთად ვებრძოლოთ აზიურ ფაროსანას" პროექტის ფარგლებში, რომელსაც "ჟურნალისტიკის რესურსცენტრი" – JRC პარტნიორ მედიასაშუალებებთან ერთად ახორციელებს. ის შესაძლოა არ წარმოადგენდეს EBRD-ის ... ...

არქივი

ზაფრანი

რა ვნებს კბილებს ყველაზე მეტად?

შვეიცარიელმა მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ კბილებისა...

რას მიგვანიშნებენ ხალები

ძნელად თუ მოიძებნება ადამიანი, რომელსაც...

ქალის იდეალური პარამეტრები

ებრაელი მეცნიერები თვლიან, რომ იდეალური...

შოკოლადის დიეტა

ამ დიეტის კურსი 5-7 დღეა...

მსხლის სამკურნალო თვისებები

მსხალს ადამიანი უკვე ორი ათასი...

დაუჯერებელი სამედიცინო რეკორდები

ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაუფიქსირდა ამერიკელ...
კარმიდამო ჩემი

როგორ ავიმაღლოთ იმუნიტეტი

იმუნიტეტი ეს არის ორგანიზმის დამცველობითი...

ბროკოლი გულს დაავადებებისგან იცავს

ორთქლზე მომზადებული კომბოსტო ბროკოლი გულის...

ეთნოგრაფიული ნივთების კოლექციონერის მიზნები და გულისტკივილი

დღეს საქართველოში მრავალი ეთნოგრაფიული მუზეუმი...

როდის დავთესოთ და როგორ მოვუაროთ ბოსტნეულს ღია გრუნტში

მარტის ბოლოს და აპრილის დასაწყისში...

შინაური პირუტყვის პროფილაქტიკა საგაზაფხულოდ

გამოზამთრებულ შინაურ პირუტყვს, მსხვილფეხა თუ...

თხილის პირველი საგაზაფხულო წამლობის პრინციპი

ვაგრძელებთ რჩევების მიცემას იმ ადამიანებისთვის...

გრძელდება თხილის პლანტაციების შეწამვლა გულის სიდამპლის წინააღმდეგ

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლებში გრძელდება  თხილის...

ფლორა გულის სამსახურში

თქვენი "გულის" ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში დაგეხმარებათ...

დავიცვათ დედაბუნება _ ვუნახავთ თუ არა ტყეს შვილებს?

ბუნებასთან ადამიანების ურთიერთობა ყოველთვის იყო,...