ეთნოგრაფიული ყოფისა და შრომის ჰარმონიის ტყვეობაში

კარმიდამო ჩემი

ეთნოგრაფიული ყოფისა და შრომის ჰარმონიის ტყვეობაში

2013 სექ 18 10:40:22
რომ მერე შემოდგომამ კარის ზღურბლთან ბარაქა დაბერტყოს. ბევრ სოფელში ბევრ ზღვარგადასულ გამრჯე ადამიანს ნახავ, რომელსაც მიწის გარეშე სიცოცხლე ფუჭად მიაჩნია.

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ლიხაურელი სპარტაკ გორდელაძის საკარმიდამო ეზოში კიდევ ერთი ეზოა, რომლის მიღმა ქვევრებისა და კოპეების კოლექციის სიმრავლე სათვალავს გირევს. წინაპრებისგან ნასახსოვრები მარნის მოწყობილობა მეღვინე კაცისთვის ნიშანდობლივი მახასიათებელია, თუმცა, ღია ცის ქვეშ სახელდახელოდ მოწყობილი ეს მუზეუმი, მაინც თავისებურია და მის მფლობელს გამორჩეული ნიშნით ახასიათებს _ აქ ღიად იკითხება ტიპიური გურული ეთნოგენეზი, რომლის ხიბლი და დანიშნულება მხოლოდ აქტუალურ ქმედებაშია და არა სამუზეუმო ხილვის პრინციპში.

სპარტაკ გორდელაძე ლაზათიანი მოსაუბრეა. მის ყოველ სიტყვასა და ქმედებაში სტუმარ-მასპინძლობის ოდინდელი შუქი ელავს. და მაინც, რაშია მისი შრომისა და დასვენების ხიბლი? ღია ცის ქვეშ მოწყობილ მის ეთნოგრაფიულ მუზეუმს მხოლოდ სანახაობითი მნიშვნელობა რომ არ აქვს, ეს არათუ გურიაში, უფრო იქეთაც იციან. კრამიტის ღობეს "მესერებად" უზარმაზარი წიფლები უდგას. მოშორებით "სარეცხელას ღელე" მიჩხრიალებს. ასწლოვან რცხილის ხეებს დევებივით ზანტად მიყრდნობია 300-ლიტრიანი ქვევრები, ასაკითა და წლობით ნაზიდი ღვინის მდინარებით დაღლილი. ნაირ-ნაირ ქვევრებს კოპეების კოლექცია დაჰყურებს, რომელთა შორის ყველაზე დიდი ათლიტრიანია, სულ პატარა კი სამ ჭიქას იტევს. ათლიტრიანი კოპე მელიტონ ვასაძეს უჩუქებია. ასევე, აჩუქეს დანარჩენი კოპეებიც _ ეს აქ მომსვლელ-წამსვლელი სტუმრების მოკრძალებული ჟესტია. ნივთიერი და სულიერი კულტურის ნატიფი ნაზავია აღნიშნული კოპეების კუთხე. აქვეა მცირე სპეციალური ბიბლიოთეკა, მიწაში ჩამარხული მოქმედი თუ უმოქმედო ქვევრები, კრამიტის ორიგინალური განლაგებით გამართული მცირე გალავანი, წყარო, ძელსკამები და მეუღლის პატივსაცემად მიჩნეული კუთხე... იქვეა მნახველთა შთაბეჭდილებებით ნასაზრდოები მოზრდილი წიგნაკი, რომელშიც ცნობილი თუ უცნობი სტუმრები საკუთარ შთაბეჭდილებას მოკრძალებით აღნიშნავენ, რადგან რაც არ უყვარს ბატონ სპარტაკს, ბევრი მადლობა და ქებაა.

ღია ცის ქვეშ გაშლილი მუზეუმი მნახველებს გაზაფხულიდან შემოდგომის ჩათვლით მასპინძლობს, ყოველგვარი საზღაურისა და წარბის შეხრის გარეშე.

_ ჩემი სტუმრები საქმიანი ხალხია, კაი საქმის კეთების დამთავრების შემდგომ რომ მობრძანდებიან და ღვინოსთან პურისა და მარილის მადლით შეაზავებენ სიტყვას. აქ ღრეობისთვის ვერავინ მოვა... მახსოვს, ბავშვი ვიყავი, ასე 7-8 წლისა. ვლადიმერ ჭანიშვილი იყო ერთი კაი კაცი, ჩვენი მეზობელი. მოვიდა და ღვინო მოიკითხა. მე ამოსაღები მივურბენინე. აავსო ჭარიკა, მოიდო ზურგზე და წავიდა. ეს მომენტი რაღაცნაირად ჩამებეჭდა გონებაში. რაც თვალი გავახილე და მეხსიერება მაქვს, ვხედავდი და ვიცოდი, რომ ჩვენს ოჯახში, სახლთან ახლოს მარანი იყო გაშლილი და ნაირ-ნაირ ქვევრებში მეზობლები ღვინოს ინახავდნენ. ჩემს მშობლებს და ბებია-ბაბუას აქვე ჰქონდათ არყის სახდელი, სარეცხელას ღელის პირას. მეზობლებს მოჰქონდათ სხვადასხვა ხილი და ყრიდნენ ქვევრებში, შემდეგ კი აქვე ხდიდნენ არაყს. ასეთი თვისებით ყოფნა იყო ერთმანეთთან, დღეს კი ზოგისთვის ასეთი დამოკიდებულება წარმოუდგენელი ან მიუღებელია. მე ვაგრძელებ ჩემს საოჯახო ტრადიციას, იმ პატარა ცვლილებით, რომ მარნის შემოგარენი პატარა მუზეუმად ვაქციე. რატომ და როგორ მოხდა ეს, არ ვიცი. მხოლოდ ადათი მახსოვს ჩემი წინაპრებისა და ეს იმ ცხოვრების სტილმა, რომელშიც გავიზარდე, ჩემში წესად აქცია. ღია ცის ქვეშ ასეთი მარანი-მუზეუმის გახსნა ორმოციოდე წლის წინ გადავწყვიტე. შარშან აქ, ეკლესიაზე ჯვარი დადგეს, მამა მათემ და მრევლმა საღამოს ამ მუზეუმს მოაშურეს და წინაპრების სადიდებელი თქვეს. აქ ხშირად მოდიან სხვადასხვა ღონისძიების შემდგომ, ერობის, ბერობის თუ სპორტული შეჯიბრებისა. მაგალითად, სოფლის ფეხბურთელთა ორ გუნდს ან ლიხაურის გუნდის სხვა სოფლის გუნდთან თამაშის დასრულების შემდეგ, აქ ზომიერ ფარგლებში გამარჯვებას აღნიშნავენ ხოლმე. იმის თქმა მინდა, რომ ჩემი მუზეუმი სახალხო ზნეობასთან წილნაყარ საქმეს ემსახურება, რომლის შორეული გამოძახილი ისაა, რომ ჩვენი წინაპრები სუფრასთან ჯდომის კულტურით გამოირჩეოდნენ და იქ ხშირად წყვეტდნენ არა თუ თემის, საქვეყნო საქმეებსაც, _ ხმაში სითბო და სიყვარული უღვივის ჩვენს მასპინძელს, _ აქ მეზობლებიც ხშირად ვსხდებით ხოლმე საბაასოდ, ბარაქიანი შრომადღის შემდეგ. ისე კი სტუმრიანობა შუა გაზაფხულიდან იწყება. როცა საგრძნობლად დათბება, შინ შენახულ ქვევრებსა და მარნის სხვა ნივთებს გარეთ გამოვიტან და შემოდგომის ბოლომდე მუზეუმი ღია ცის ქვეშ ყველასთვის ღიაა.

სპარტაკ გორდელაძეს მეუღლე ადრე გარდაეცვალა. ორ ვაჟიშვილთან _ აჩიკოსთან და გიორგისთან დარჩენილმა მამამ დედობაც იკისრა და ერთგულების საზომ უღელთან ერთად, ბავშვობის მეხსიერებიდან ნაბოძებ ოჯახურ ტრადიციასაც არ უღალატა. საკუთარი ოჯახის ცხოვრების წესზე არაერთხელ გვიამბობს. აქვე, ტყის განაპირას სარეცხელას ღელე ჩამოდის, სადაც არყის სახდელი იყო მოწყობილი. ის ბატონი სპარტაკის ხელში, საჭიროების დროს, ახლაც ფუნქციონირებს. უფრო მოშორებით კი, მუზეუმს მიღმა ჩხავერის ახლგაშენებული ტალავერი ჩანს, საითკენაც საუბრით მივყვები ჩვენს მასპინძელს.

_ ახლგაშენებულია, შარშან დავწურე პირველად. ძნელი გასახარებელი კია ეს გახარებული, _ იღიმება და თითოეულ ლერწს ეფერება. ადესას ტალავერის წრე მთელ კარმიდამოს ეკვრის გარს და სამოსავლო პირიც კარგი უჩანს. რაც შეეხება ბაღჩა-ბოსტნეულის საქმეს, ამ მხრივ ბევრი ნაცადი დიასახლისიც ვერ შეეჯიბრება ბატონ სპარტაკს _ ბოსტნეულის რომელი სახეობა გსურს, სულო და გულო, რომ ამ კარმიდამოში არ ბიბინებდეს. უკვირს ეს მთელ სოფელს, ყველა მომსვლელს, მარტოხელა კაცმა როგორ შეძლო ასეთი შვილების აღზრდა და კარმიდამოს საჩვენებელ სანახაობად ქცევაო. თვითონ არ უკვირს მხოლოდ. ერთი მოწყურებული სურვილი აქვს მხოლოდ _ პატარა და ჯერჯერობით ერთადერთმა შვილიშვილმა გიორგიმ ისევე გააგრძელოს ამ დიდი ოჯახის ტრადიცია, როგორც თავად მოიტანა დღემდე.




 ახალი ამბები
  • “რა ჰქვია ამას თუ არა ქვეყნის ღალატი“ - მიტროპოლიტი იოსები საქართველოს პრეზიდენტის განცხადებას: „არც ჯარი გვაქვს, არც იარაღი და არც გვექნება“ - შემოქმედელი მიპტროპოლიტი იოსები ფეისბუქზე ეხმაურება. “ქვეყნის მთავარსარდალი ესეთ განცხადებას რომ გააკეთებს, ამას ქვია, ქვეყნის,ერის,ჩაგდება სასოწარკვეთილებაში,ანუ უიმედობაში. ესეთი განცხადება, დავით აღმაშენებელს,ერეკლე მეფეს ვახტანგ გორგასალს ან სხვა ჩვენ საამაყო მეფეებს ,რომ გაეკეთებიათ ჩვენ ყველა ომს წავაგებდით. რა არი და რა ჰქვია ამას თუ არა ქვეყნის ღალატი. არ დაუჯეროთ ქართველებო ამ შემთხვევით ქალბატონს,ჩვენ ღმერთი გვყავს და გვიფარავს,ჩვენ გადავრჩებით,"_წერს მიტროპოლიტი ... ...
  • “ბებიაჩემი ყველასგან გამორჩეული ინდივიდია“ - ინტერვიუ “მხოლოდ ქართულის“ კონკურსანტთანლალო ქართველიშვილს ეს სახელი ბებიას საპატივცემულოდ დაარქვეს. ჩვენი რესპონდენტის თქმით, ბებიასთან თავს ყველაზე დაცულად და თბილად გრძნობს. ლალო “მთავარი არხის“ მუსიკალური პროექტის “მხოლოდ ქართულის“ 2019 წლის მონაწილე იყო. როდესაც, მის შესახებ ვიდეო მოამზადეს ის ოზურგეთში ცხოვრობდა. ახლა კი სტუდენტია,  უმაღლეს განათლებას თბილისში იღებს. “ვინ ელოდება გურიიდან ყველაზე მეტად თქვენს შედეგს?“ - ამ კითხვით მას ჟიურის ერთ-ერთმა წევრმა, სოფო ნიჟარაძემ მიმართა. პასუხი უცნაური აღმოჩნდა ჟიურის წევრებისთვის: “მარტოდ ვცხოვრობ... კატასთან და ძაღლთან ერთად,“ - თქვა  ლალომ. დედა და მამა საბერძნეთში წავიდნენ. სახლში ბებია და შვილიშვილი დარჩა. "ფინანსურად არც ისე კარგად ვიყავით და ისიც წავიდა საზღვაგარეთ სამუშაოდ. ბებიაჩემი არის ჩემთვის ყველაზე უძვირფასესი ადამიანი და მინდა ვუთხრა მას, ყველა იმედს გავუმართლებ,“_ თქვა პრომო ვიდეოში 18 წლის მომღერალმა. “მხოლოდ ქართულის“ შესარჩევ ტურში მან ვაჟა აზარაშვილის “გზები“ შეასრულა. “გურია ნიუსი“ გთავაზობთ ინტერვიუს ლალო ქართველიშვილთან. _ ლალო, როდის დაიწყე სიმღერა? _ ბებოს თქმით, სამი წლიდან ვმღერი. _ ეს პირველი მცდელობა იყო კუნკურსში მონაწილეობის? _ არა...რამდენჯერმე ვიყავი “იქს-ფაქტორში“ და “ნიჭიერში“, თუმცა, უშედეგოდ. _ თქვენი აზრით, რა არის ამის მიზეზი? _ალბათ, ისევ მე და ჩემი ნაკლებად აქტიურობა. _ კიდევ აპირებ მუსიკალურ კონკურსში მონაწილეობას? ან რამე შემოთავაზება ხომ არ იყო თქვენი გამოსვლის შემდეგ? _ რა თქმა უნდა ვაპირებ! ზედმეტად მიზანდასახული ვარ იმისთვის, რომ ამ ნაბიჯის შემდეგ გავჩერდე. რაც შეეხება შემოთავაზებას,  არა, არ ყოფილა. _ რამდენად სამართლიანად მოიქცა ჟიური, რომ ათეულში ვერ მოხვდი? _ ჟიური სამართლიანად მოიქცა.  ჩემი ფსიქოლოგიური მომენტების გამო, არც კი წავსულვარ ათეულის შერჩევაზე. _ ლალო, მოგვიყევი თქვენს შესახებ, რომ უფრო გაგიცნოთ საზოგადოებამ. _ ოზურგეთის ერთ პატარა უბანში ,,ზვანში''ვცხოვრობდი.  დავამთავრე #3 საჯარო სკოლა. ძირითადად დაკავებული ვიყავი სიმღერით და ზოგადად მუსიკით, როგორც ახლა. _ლალო, რამდენი წელი ცხოვრობდი მარტო და როგორი იყო შენი ყოველდიურობა? არ, არის მარტო ცხოვრება სიძნელებთან დაკავშირებული? _ ვსწავლობ სეუში, ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. წელიწადნახევარი ვცხოვრობდი მარტო. რა თქმა უნდა რთულია, თუმც,  ჩემთვის ნაკლებად, ბავშვობიდანვე დამოუკიდებლობას მიმაჩვია ბებომ. _ ბებია და შვილიშვილის ურთიერთობაზე რას გვეტყოდით? _ ვფიქრობ, ბებიაჩემი ყველასგან გამორჩეული იდივიდია. ჩვენი ურთიერთობა,სიყვარული ყველაზე დიდი და ღრმაა. ჩვენ თითქოს ერთმანეთს ვავსებთ. შეუძლებელია, ამ ყველაფრის ენით ან სხვა საშუალებით აღწერა. _ როგორ მოხდა თქვენი დროებით დაშორება? _ ჩემმა აბიტურიენტობამ განაპირობა ბებოს საზღვარგარეთ წასვლა... _ როგორც ვიდეოში ამბობთ ძაღლთან და კატასთან მოგიწია ცხოვრება? _ მათთან ერთად ცხოვრება დიდი ბედნიერებაა. _ ახლა, ვისთან დატოვე შენი საყვარელი ძაღლი და კატა? _ ჩემი ძაღლი ჩემს ბიძაშვილ ნინის დავუტოვე. ბინაში, რომ არ შემეზღუდა, რაც შეეხება ზოის აქ მყავს ჩემთან, თავის 3 კნუტთან ერთად. _ ლალო, რას გეგმავ  მომავალში? _ ვგეგმავ სწავლის თეატრალურში გაგრძელებას. სხვაგან ვერ წარმომიდგენია თავი. მინდა ვიყო შემდგარი მუსკომედიის მსახიობი. ჰოლივუდიც კი შედის ჩემს დიდ ოცნებებში რაც არ უნდა ამბიციური ნათქვამი იყოს. ვფიქრობ, მთავარი მიზანდასახულობაა. ვინატრებდი იმას, რომ ბებო სამუდამოდ ჩემთან იყოს. _ ჟურნალისტობაზე არ ოცნებობ? _ არა,  მომწონს ეს პროფესია, მაგრამ ჩემი არაა. შემთხვევით მოვხვდი სეუში. თეატრალურის ტურზე, ვერ მოვახერხე ჩამოსვლა მაშინ თბილისში. _ ლალო, როგორია სტუდენტების ცხოვრება? _ სტუდენტების ცხოვრება საკმაოდ დამღლელია, მაგრამ ამავდროულად საინტერესო. _ და ბოლოს, დედ-მამასთან გაქვს კონტაქტი? _ კი, როგორ არა და ძალიან მწყინს ცუდ რაღაცებს რომ წერენ მათზე...კი ყოველთვის მაკლდა ერთიც და მეორეც, თუმცა მაინც ვერ ვიტყვი იმას, რომ ისინი ცუდები არიან. _ და ვინ გწერთ ან გეუბნება ამას? _ იმ, ხალხის, რაღაც ნაწილი, რომელმაც ჩემი გამოსვლა ნახა. _შენ, რას ფიქრობ მათ ასეთ რეაქციაზე? _ ნუ დიდად არ მიკვირს. ქართველებს სხვისი კრიტიკა ყველაზე კარგად გამოგვდის სამწუხაროდ, რასაც სათავეში გაუნათლებლობა უდგას. _ ლალო, შეგეხმიანეს მშობლები შენი გამოსვლის შემდეგ? _ რა თქმა უნდა. ძალიან გახარებულები არიან. “გურია ნიუსი“ წარმატებებს უსურვებს ლალო ... ...
  • ჩხუბი პარლამენტთან-პოლიციამ 2 პირი დააკავაგვიან ღამით, პარლამენტის შენობასთან დაპირისპირება მოხდა. როგორც პარლამენტის წინ, კარვებში მყოფი ადამიანები ამბობენ, ნასვამ მდგომარეობაში მყოფი ორი მამაკაცი მივიდა, რომლებმაც სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს და აგრესიით გამოირჩეოდნენ. პოლიციამ აღნიშნული ორი პირი პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიიდან განარიდა, თუმცა ისინი ტერიტორიაზე კვლავ დაბრუნდნენ, რის შემდეგაც ფიზიკური დაპირისპირება მოხდა. როგორც შსს-ში აცხადებენ, პარლამენტის შენობასთან მომხდარ ფაქტზე გამოძიება დაიწყო საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლით, რაც ძალადობას გულისხმობს. მათივე ინფორმაციით, ადგილზე დაკავებულია ორი პირი ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე (სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობა) და 166-ე (ხულიგნობა) ... ...
  • რომელი მოსწავლეები მონაწილეობენ გურიიდან “ინფორმატიკის ოლიმპიადა ყველასათვის“ ფინალში საქართველოს უნივერსიტეტის ორგანიზებით და თაოსნობით სკოლის მოსწავლეებისთვის გამართულ კონკურსში “ინფორმატიკის ოლიმპიადა ყველასათვის“ (OLYINFO) ფინალში გურიის სამივე მუნიციპალიტეტის რამდენიმე სკოლის მოსწავლეები მოხვდნენ. “გურია ნიუსმა“  გაგაცნოთ ინფორმაცია, რომ ლიხაურის საჯარო სკოლიდან ოთხი მოსწავლე გადავიდა ფინალში. ახლა კი გაგაცნობთ ჩოხატაურის და ლანჩხუთის სკოლის მოსწავლეების სია, რომლებიც თბილისში გასამართ ფინალში მიიღებენ მონაწილეობას. თამთა ყაჭეიშვილი, დავით სიხარულიძე, ლაშა-გიორგი სიხარულიძე, იური ყაჭეიშვილი, საბა ჩანტლაძე  არიან  სსიპ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ამაღლების საჯარო სკოლის მოსწავლეები; ნიკოლოზ ცინცაძე,  ანა კალანდაძე-  სსიპ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ  იანეულის   საჯარო    სკოლის მოსწავლეები; ანტონ  სიხარულიძე    სსიპ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ  ბუკისციხის  საჯარო სკოლის მოსწავლე. ელენე გვარჯალაძე და მარიამ ცინცაძე არიან მესამე საჯარო სკოლის მოსწავლეები; ლია ბოლქვაძე, ლინდა ჭაღალიძე, ბარბარე მორჩილაძე, ანასტასია გოგელია -სსიპ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის გია ტრაპაიძის სახელობის სოფელ ქვემო აკეთის საჯარო სკოლაში სწავლობენ. ამავე თემაზე: ... ...
  • “მორიგი სუპერამბავი" _ ვინ გახდნენ “გურული დღიურების“ სტიპენდიანტები“მორიგი სუპერამბავი“, - ასე ავრცელებს სოციალურ ქსელში “გურული დღიურების“ დამფუძნებელი გიორგი კეკელიძე ინფორმაციას ახალი სტიპენდიანტების შესახებ". “დღეს გურული დღიურების ფონდის სტიპენდიატი ეს უნიჭიერესი ტყუპი გახდა: დათა და რენე გაბრიჭიძეები. ისინი ყველაზე პატარა, პირველკლასელი წევრები არიან ჩვენი ფონდის კლუბში", _ წერს გიორგი ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...
ზაფრანი

სამკაულები, რომლებსაც უბედურება მოაქვს

ზოგიერთ სამკაულს თავისი მფლობელისთვის წარუმატებლობის...

2020 წლის ჩინური ჰოროსკოპი

ჩინური ჰოროსკოპი ცხოველთა 12 ნიშანს...

იცით თუ არა, რომ...

ადამიანები, რომლებიც დიდი რაოდენობით ტესტოსტერონს...

რა გავლენას ახდენს მოწევა ტვინზე

მოწევა არა მხოლოდ ფილტვებს, არამედ...

რატომ უნდა მიირთვათ ვაშლი ყოველდღე

ვაშლი დაბერებას აფერხებს; ვაშლი უჯრედისით...

შეიძლება თუ არა სველი თმით დაძინება

სახლში სამსახურიდან დაქანცული ბრუნდებით, აბაზანას...

საპარლამენტო არჩევნების რომელ მოდელს უჭერთ მხარს