ეთნოგრაფიული ყოფისა და შრომის ჰარმონიის ტყვეობაში

კარმიდამო ჩემი

ეთნოგრაფიული ყოფისა და შრომის ჰარმონიის ტყვეობაში

18 სექ. 2013, 10:40:22
რომ მერე შემოდგომამ კარის ზღურბლთან ბარაქა დაბერტყოს. ბევრ სოფელში ბევრ ზღვარგადასულ გამრჯე ადამიანს ნახავ, რომელსაც მიწის გარეშე სიცოცხლე ფუჭად მიაჩნია.

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ლიხაურელი სპარტაკ გორდელაძის საკარმიდამო ეზოში კიდევ ერთი ეზოა, რომლის მიღმა ქვევრებისა და კოპეების კოლექციის სიმრავლე სათვალავს გირევს. წინაპრებისგან ნასახსოვრები მარნის მოწყობილობა მეღვინე კაცისთვის ნიშანდობლივი მახასიათებელია, თუმცა, ღია ცის ქვეშ სახელდახელოდ მოწყობილი ეს მუზეუმი, მაინც თავისებურია და მის მფლობელს გამორჩეული ნიშნით ახასიათებს _ აქ ღიად იკითხება ტიპიური გურული ეთნოგენეზი, რომლის ხიბლი და დანიშნულება მხოლოდ აქტუალურ ქმედებაშია და არა სამუზეუმო ხილვის პრინციპში.

სპარტაკ გორდელაძე ლაზათიანი მოსაუბრეა. მის ყოველ სიტყვასა და ქმედებაში სტუმარ-მასპინძლობის ოდინდელი შუქი ელავს. და მაინც, რაშია მისი შრომისა და დასვენების ხიბლი? ღია ცის ქვეშ მოწყობილ მის ეთნოგრაფიულ მუზეუმს მხოლოდ სანახაობითი მნიშვნელობა რომ არ აქვს, ეს არათუ გურიაში, უფრო იქეთაც იციან. კრამიტის ღობეს "მესერებად" უზარმაზარი წიფლები უდგას. მოშორებით "სარეცხელას ღელე" მიჩხრიალებს. ასწლოვან რცხილის ხეებს დევებივით ზანტად მიყრდნობია 300-ლიტრიანი ქვევრები, ასაკითა და წლობით ნაზიდი ღვინის მდინარებით დაღლილი. ნაირ-ნაირ ქვევრებს კოპეების კოლექცია დაჰყურებს, რომელთა შორის ყველაზე დიდი ათლიტრიანია, სულ პატარა კი სამ ჭიქას იტევს. ათლიტრიანი კოპე მელიტონ ვასაძეს უჩუქებია. ასევე, აჩუქეს დანარჩენი კოპეებიც _ ეს აქ მომსვლელ-წამსვლელი სტუმრების მოკრძალებული ჟესტია. ნივთიერი და სულიერი კულტურის ნატიფი ნაზავია აღნიშნული კოპეების კუთხე. აქვეა მცირე სპეციალური ბიბლიოთეკა, მიწაში ჩამარხული მოქმედი თუ უმოქმედო ქვევრები, კრამიტის ორიგინალური განლაგებით გამართული მცირე გალავანი, წყარო, ძელსკამები და მეუღლის პატივსაცემად მიჩნეული კუთხე... იქვეა მნახველთა შთაბეჭდილებებით ნასაზრდოები მოზრდილი წიგნაკი, რომელშიც ცნობილი თუ უცნობი სტუმრები საკუთარ შთაბეჭდილებას მოკრძალებით აღნიშნავენ, რადგან რაც არ უყვარს ბატონ სპარტაკს, ბევრი მადლობა და ქებაა.

ღია ცის ქვეშ გაშლილი მუზეუმი მნახველებს გაზაფხულიდან შემოდგომის ჩათვლით მასპინძლობს, ყოველგვარი საზღაურისა და წარბის შეხრის გარეშე.

_ ჩემი სტუმრები საქმიანი ხალხია, კაი საქმის კეთების დამთავრების შემდგომ რომ მობრძანდებიან და ღვინოსთან პურისა და მარილის მადლით შეაზავებენ სიტყვას. აქ ღრეობისთვის ვერავინ მოვა... მახსოვს, ბავშვი ვიყავი, ასე 7-8 წლისა. ვლადიმერ ჭანიშვილი იყო ერთი კაი კაცი, ჩვენი მეზობელი. მოვიდა და ღვინო მოიკითხა. მე ამოსაღები მივურბენინე. აავსო ჭარიკა, მოიდო ზურგზე და წავიდა. ეს მომენტი რაღაცნაირად ჩამებეჭდა გონებაში. რაც თვალი გავახილე და მეხსიერება მაქვს, ვხედავდი და ვიცოდი, რომ ჩვენს ოჯახში, სახლთან ახლოს მარანი იყო გაშლილი და ნაირ-ნაირ ქვევრებში მეზობლები ღვინოს ინახავდნენ. ჩემს მშობლებს და ბებია-ბაბუას აქვე ჰქონდათ არყის სახდელი, სარეცხელას ღელის პირას. მეზობლებს მოჰქონდათ სხვადასხვა ხილი და ყრიდნენ ქვევრებში, შემდეგ კი აქვე ხდიდნენ არაყს. ასეთი თვისებით ყოფნა იყო ერთმანეთთან, დღეს კი ზოგისთვის ასეთი დამოკიდებულება წარმოუდგენელი ან მიუღებელია. მე ვაგრძელებ ჩემს საოჯახო ტრადიციას, იმ პატარა ცვლილებით, რომ მარნის შემოგარენი პატარა მუზეუმად ვაქციე. რატომ და როგორ მოხდა ეს, არ ვიცი. მხოლოდ ადათი მახსოვს ჩემი წინაპრებისა და ეს იმ ცხოვრების სტილმა, რომელშიც გავიზარდე, ჩემში წესად აქცია. ღია ცის ქვეშ ასეთი მარანი-მუზეუმის გახსნა ორმოციოდე წლის წინ გადავწყვიტე. შარშან აქ, ეკლესიაზე ჯვარი დადგეს, მამა მათემ და მრევლმა საღამოს ამ მუზეუმს მოაშურეს და წინაპრების სადიდებელი თქვეს. აქ ხშირად მოდიან სხვადასხვა ღონისძიების შემდგომ, ერობის, ბერობის თუ სპორტული შეჯიბრებისა. მაგალითად, სოფლის ფეხბურთელთა ორ გუნდს ან ლიხაურის გუნდის სხვა სოფლის გუნდთან თამაშის დასრულების შემდეგ, აქ ზომიერ ფარგლებში გამარჯვებას აღნიშნავენ ხოლმე. იმის თქმა მინდა, რომ ჩემი მუზეუმი სახალხო ზნეობასთან წილნაყარ საქმეს ემსახურება, რომლის შორეული გამოძახილი ისაა, რომ ჩვენი წინაპრები სუფრასთან ჯდომის კულტურით გამოირჩეოდნენ და იქ ხშირად წყვეტდნენ არა თუ თემის, საქვეყნო საქმეებსაც, _ ხმაში სითბო და სიყვარული უღვივის ჩვენს მასპინძელს, _ აქ მეზობლებიც ხშირად ვსხდებით ხოლმე საბაასოდ, ბარაქიანი შრომადღის შემდეგ. ისე კი სტუმრიანობა შუა გაზაფხულიდან იწყება. როცა საგრძნობლად დათბება, შინ შენახულ ქვევრებსა და მარნის სხვა ნივთებს გარეთ გამოვიტან და შემოდგომის ბოლომდე მუზეუმი ღია ცის ქვეშ ყველასთვის ღიაა.

სპარტაკ გორდელაძეს მეუღლე ადრე გარდაეცვალა. ორ ვაჟიშვილთან _ აჩიკოსთან და გიორგისთან დარჩენილმა მამამ დედობაც იკისრა და ერთგულების საზომ უღელთან ერთად, ბავშვობის მეხსიერებიდან ნაბოძებ ოჯახურ ტრადიციასაც არ უღალატა. საკუთარი ოჯახის ცხოვრების წესზე არაერთხელ გვიამბობს. აქვე, ტყის განაპირას სარეცხელას ღელე ჩამოდის, სადაც არყის სახდელი იყო მოწყობილი. ის ბატონი სპარტაკის ხელში, საჭიროების დროს, ახლაც ფუნქციონირებს. უფრო მოშორებით კი, მუზეუმს მიღმა ჩხავერის ახლგაშენებული ტალავერი ჩანს, საითკენაც საუბრით მივყვები ჩვენს მასპინძელს.

_ ახლგაშენებულია, შარშან დავწურე პირველად. ძნელი გასახარებელი კია ეს გახარებული, _ იღიმება და თითოეულ ლერწს ეფერება. ადესას ტალავერის წრე მთელ კარმიდამოს ეკვრის გარს და სამოსავლო პირიც კარგი უჩანს. რაც შეეხება ბაღჩა-ბოსტნეულის საქმეს, ამ მხრივ ბევრი ნაცადი დიასახლისიც ვერ შეეჯიბრება ბატონ სპარტაკს _ ბოსტნეულის რომელი სახეობა გსურს, სულო და გულო, რომ ამ კარმიდამოში არ ბიბინებდეს. უკვირს ეს მთელ სოფელს, ყველა მომსვლელს, მარტოხელა კაცმა როგორ შეძლო ასეთი შვილების აღზრდა და კარმიდამოს საჩვენებელ სანახაობად ქცევაო. თვითონ არ უკვირს მხოლოდ. ერთი მოწყურებული სურვილი აქვს მხოლოდ _ პატარა და ჯერჯერობით ერთადერთმა შვილიშვილმა გიორგიმ ისევე გააგრძელოს ამ დიდი ოჯახის ტრადიცია, როგორც თავად მოიტანა დღემდე.




 ახალი ამბები
  • „პოლიტიკური კრიზისის დაძლევას პოლიტიკოსები სჭირდება და არა მონები“ _ ჭიჭინაძე„პოლიტიკური კრიზისის დაძლევას პოლიტიკოსები სჭირდება და არა მონები“, _  აცხადებს პოლიტიკური მოძრაობა „ტრიბუნას“ ლიდერი, დავით ჭიჭინაძე და სოციალურ აფეთქებას არ გამორიცხავს. „ქართული ოცნება“ თავისი სულელური განცხადებებით  და ქმედებებით ქვეყანას იქამდე მიიყვანს, რაც ჩვენში არასოდეს ყოფილა. ეკონომიკას მომავალი აღარ აქვს;  ის, რაც დღეს ქვეყანაში ხდება, არის პირდაპირი გზა შიმშილისკენ; სოციალური აფეთქება კი, ყველაზე მძიმე აფეთქება იქნება, იმიტომ რომ, შიმშილი ის მოცემულობაა, რომელიც ადამიანებს სახლში არ/ვერ დატოვებს. ამდენი მშიერი ადამიანი ქუჩაში კი,  ეს იქნება კატქსტროფა, ქვეყნის დანგრევა, აბსოლუტური უპერსპექტივობა. მოკლედ, დღეს  მივექანებით 90-იანი წლებისკენ, ოღონდ იმ განსხვავებით რომ ყველაფერი ვალშია და არც არანაირი დახმარების პერსპექტივა არსებობს და არც სამუშაო ადგილების შექმნის. ეკონომიკასთან მიმართებაში „ოცნების მთავრობა“ გადაწყვეტილებას იმიტომ ვერ იღებს, რომ მათთვის ძირითადი მაინც პოლიტიკური შემადგენელი ნაწილია და არა ხალხთან მიმართებაში სწორი მოქმედება. ოპოზიცია კი იმდენად მიუღებელია მათთვის და განსხვავებული აზრის მოსმენა იმდენად უჭირთ, რომ არა მარტო „ამაყად“ აპირებენ ერთპარტიულ, კომკავშირულ პარლამენტში შესვლას, პანდემიის გავრცელებასაც კი, ოპოზიციას აბრალებენ! ანუ, როგორც ბიძინა ივანიშვილი არ უშვებს განსხვავებული აზრის მოსმენას, ზუსტად ისევე მოქმედებენ  „ოცნების“ ჩინოვნიკები, მაგრამ ისინიც ხომ პატარა ბიძინები ... ...
  • “ჩემს ორგანოს გავყიდი, რომ ბებიას 15 000$ მივცე" _ 15 წლის ბიჭის სასოწარკვეთილი წერილიმამა ნექტარიოს მჭედლიძე, სოციალურ ქსელში, აქვეყნებს ფოტოებს და წერს: “15 წლის ბავშვი მწერს, რომ დავეხმარო ან ვაპოვნინო საავადმყოფო, სადაც ადამიანის ორგანოებს ყიდულობენ, ბინიდან უშვებენ ბავშვს და უბრალოდ, შემირცხვენია ის ქვეყანა და სახელმწიფო, სადაც 15 წლის ბავშვი ორგანოების გაყიდვას ნატრობს…” როგორც ბავშვი დედა ამბობს, იგი არაერთხელ იყო ძალადობის მსხვერპლი: “თბილისიდანაც კი ჩაერა პოლიცია, რომ როგორღაც ძალადობა მორჩენილიყო. ახლა მეუბნება, ხომ გავშორდით და გაეთრიეთ აქედანო. მოჰყავთ სახლის მყიდველები და აჩვენებენ ბინას, სანამ ჩემი შვილის ბაბუა ცოცხალი იყო, ის გვპირდებოდა, რომ ბინას უყიდდა ჩემს შვილს. ახლა, რაც ის გარდაიცვალა, პოლიციამ მოიყვანა ჩემმა ყოფილმა ქმარმა და დედამთილმა და ისე გვიპირებდნენ გაყრას, მაშინ ბავშვმა თქვა, თავს ჩამოვიხრჩობ ამ სახლში და არ გავალ აქედან ცოცხალიო. პოლიციამ ოქმი დაწერა და წავიდა. ახლა, ყოფილი მეუღლე გვეუბნება, მომეცით 15 000 დოლარი და მე გავაჩუმებ დედაჩემსო… მე მთელი ცხოვრება ვმუშაობ, განა არ ვმუშაობ, სულ შრომაში ვარ. დავრბივარ ახლა ბანკებში, ხვალაც წავალ. ვცდილობ, სესხი ავიღო, მაგრამ არავინ მაძლევს ამხელა ფულს… მარტო იმაზე ვდარდობ, ბავშვი რომ ასე ნერვიულობს, ეკლესიური ბავშვია და წყნარი, მშვიდი იყო, ახლა კი ძალიანაა განერვიულებული…” წყარო: ... ...
  • ამირან გამყრელიძე - შეზღუდვები გაფართოვდება, თუმცა არ იქნება სრული ჩაკეტვადაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის ხელმძღვანელის, ამირან გამყრელიძის განცხადებით, საქართველოში სრული ლოკდაუნის გამოცხადება არ იგეგმება, არამედ შემზღუდველი ღონისძიებები კიდევ უფრო გაფართოვდება. „სრული ლოკდაუნები დღეს უკვე აღარ არის, მათ შორის, ჩვენთანაც, სრული ჩაკეტვა, რომ ადამიანს სახლიდან გამოსვლის უფლება არ მისცე და კიდევ ბევრი სხვა, ეს არ იქნება, მაგრამ აუცილებლად გაფართოვდება, ვიდრე დღეს გვაქვს. 22:00 საათის შემდეგ რესტორნები დაკეტილია, ათი საათიდან დილის ხუთ საათამდე შეზღუდულია გადაადგილება დიდ ქალაქებში და ა.შ. მსგავსი შეზღუდვები გაფართოვდება. მიმდინარეობს მსჯელობა, დღეს საღამოს კიდევ შეხვედრები და კონსულტაციებია ბიზნესთან, სხვა სექტორთან, რადგან ეს ყველაფერი საერთო კონსესუსის წესით უნდა იყოს მიღებული“, – განაცხადა ... ...
  • ხანძარს 2 ადამიანი ემსხვერპლა საცხოვრებელ სახლში გაჩენილ ხანძარს მსხვერპლი მოჰყვა. უბედური შემთხვევა თბილისში, ხორავას ქუჩაზე მოხდა. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის განცხადებით, ადგილზე 7 სახანძრო-სამაშველო ეკიპაჟი მუშაობდა. ხანძარი უკვე ლოკალიზებულია. მეხანძრეებმა სახლში 2 კაცის ცხედარი აღმოაჩინეს. ხანძრის გამომწვევი მიზეზი, ჯერჯერობით, ... ...
  • თაკო ჩარკვიანი: "ვითხოვთ ახალ არჩევნებს და ამ არჩევნებამდე საკუთარი პარტიების ლიკვიდირებას ვახდენთ"„სტრატეგია აღმაშენებლის“ წარმომადგენელი თაკო ჩარკვიანი ცხრა პოლიტიკური პარტიის მიერ საბიუჯეტო დაფინანსების მოთხოვნის საკითხს სოციალურ ქსელით ეხმაურება. ჩარკვიანი პარტიების მიერ საბიუჯეტო დაფინანსების მოთხოვნას ხელახალი არჩევნების მოსამზადებლად ფინანსების მობილიზების საჭიროებით ხსნის და ასევე აცხადებს, რომ დაფინანსების გარეშე პარტიის დარჩენა მის სრულ ლიკვიდაციას ნიშნავს. „ძვირფასო მეგობრებო და ამომრჩევლებო, პარტიებმა (ჯერჯერობით 9 პარტიამ) 2-3 დღე დარჩა განცხადებამდე, განაცხადა, მათ შორის ნაციონალურმა მოძრაობამ და მასში შემავალმა პარტიებმა, რესპუბლიკურმა პარტიამ, მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისთვის, ევროპულმა საქართველომ, ევროპულმა დემოკრატებმა, სტრატეგია აღმაშენებელმა, დაფინანსების შესახებ. მე ჩემს აზრს მოგახსენებთ: ვფიქრობ ბევრს და ვიფიქრე, რომ იქნებ არ ვარ სწორი რომ ვეთანხმები ამ პარტიების კუთვნილი დაფინანსების მოთხოვნას. საქმე შემდეგშია: ჩვენ უარს ვამბობთ დეპუტატის მანდატზე, ხოლო გარე დაფინანსებაზე პარტიისა (დიდი ხნის ბჭობის, ყოყმანის, პოლემიკის შემდეგ გადავწყვიტეთ განცხადების გაკეთება დაფინანსების მოთხოვნაზე, რატომ?! იმიტომ, რომ ჩვენ ჩვენმა ამომრჩეველმა ხმა მოგვცა, ხელისუფლებამ კი გააყალბა ხმები მიიტაცა და ჩვენ ვაცხადებთ ბოიკოტს და ცხადია, არ შევალთ პარლამენტში და ეს რა თქმა უნდა სწორია და უცვლელია, მაგრამ არის ერთი სხვა საკითხი: ახლა ისმის კითხვა _ რა დააშავა იმ ჩვენმა ამომრჩეველმა? არ შევდივართ ეს კარგია, ხოლო დაფინანსების არ აღებით პრაქტიკულად ვუუქმებთ პარტიას და პარტიის პრაქტიკული ლიკვიდაცია ხდება არ დაფინანსებით. რითი შეიძლება ან ახალი არჩევნებისთვის მოემზადო მომავალში? ჩვენ რა შემოწირულობებიც გვქონდა, ყველაფერი გახარჯულია ამ არჩევნების დროს, რომელიც ივანიშვილმა გააყალბა. მეგობრები მეუბნებიან და მართლაც _ ივანიშვილსაც ხომ ეს უნდა, რომ ლიკვიდაცია მოხდეს ყველა პარტიის _ განადგურება! ხომ ასეა? ჩვენ ვითხოვთ ახალ არჩევნებს და ამ არჩევნებამდე პრაქტიკულად ლიკვიდირებას ვახდენთ ჩვენ თვითონვე საკუთარი პარტიების, ამიტომ წარმოიშვა ეს აზრი _ კუთვნილი დაფინანსების აღებისა და რა თქმა უნდა, პარლამენტში არ შესვლა. მიუხედავად იმისა, რომ ვიცი, ეს თანხა არ უნდა დავუტოვოთ ივანიშვილს და მის გარემოცვას, მაინც „გული მეთანაღრება” _ არც დაფინანსება მინდა ამათი და არაფერი (ვიცი, რომ „ამათი” ანუ ხელისუფლების არ არის და ეს პარტიების თანხაა, იმ ლეგიტიმურობის გამო რაც ხალხმა მიანიჭა ამ ოპოზიციურ პარტიებს, მაგრამ მაინც). მოკლედ, ჯერ კიდევ შეიძლება უარის თქმა. მე დაგპირდით, ყველაფერს ვიტყვი-მეთქი. ჰოდა, აბა, ახლა არ დაიძინოთ და ერთად გადავწყვიტოთ ეგ ამბავი. ვღელავ, ძალიან მნიშვნელოვანია ჩემთვის. რას იტყვით?!“ – წერს თაკო ჩარკვიანი სოციალურ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ გაქვს თუ არა კარგი ზოგადი განათლება?

რომელ ცნობილ მეცნიერს მიენიჭა 1921...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

კარმიდამო ჩემი

"შერეული მეურნეობა მცირემიწიანთათვის საუკეთესო გამოსავალია"

შოთა მახარაძე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...