ძველი აგრონომის ახლებური ფიქრები

კარმიდამო ჩემი

ძველი აგრონომის ახლებური ფიქრები

2011 ივლ 10 10:13:46
აგრონომი მიხეილ მჟავანაძე, რომელიც ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შრომაში ცხოვრობს, ახლა საკუთარი კარმიდამოს მოვლა-პატრონობითაა დაკავებული. "კარმიდამო ჩემის" სტუმარი, 30 წლის მანძილზე, ამავე სოფლის მთავარ აგრონომად მუშაობდა, მაგრამ კომუნისტური რეჟიმის დასრულებისთანავე მისთვის სამუშაო არავის შეუთავაზებია. გადაწყვეტილება უმალვე მიიღო და თავის საკარმიდამო ნაკვეთებზე ციტრუსებს უვლის.

ჰყავს მეუღლე, ფარმაცევტი სულიკო მამფორია, შვილები _ თინა, ლელა და გერმანე. ორი შვილი გერმანიაში ცხოვრობს, 28 წლის გერმანე კი, მშობლებს ოჯახური მეურნეობის განვითარებაში ეხმარება. აქ ყველას საკუთარი ფუნქცია აქვს _ ოჯახის დიასახლისს, ქალბატონ სულიკოს, საცხოვრებელ სახლთან ახლოს მაღაზია და აფთიაქი აქვს, მისი სამუშაო დღე დილის რვა საათზე იწყება და საღამოს რვა საათამდე გრძელდება. მეურნეობის საკითხებს ქმარი და 28 წლის შვილი გერმანე უძღვებიან.

მჟავანაძეების კარმიდამოში მანდარინს, ფეიხოას და სხვა ციტრუსებს ნახავთ. ამას ემატება ეზოს თითქმის ყველა კუთხეში გაშენებული ვაზი, ფუტკარი, აუზი, რომელიც თევზი ჰყავთ მოშენებული.

_ 1964 წელს დავამთავრე სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი სოხუმში. შემდგომ დავიწყე სოფელ შრომაში მუშაობა. თავიდან ბრიგადირად ვმუშაობდი, შემდეგ აგრონომად გადამიყვანა სოფლის თავმჯდომარემ მიხაკო ორაგველიძემ, 1987 წელს კი მთავარი აგრონომი გავხდი.

ძირითადად ციტრუსებს ვკურირებდი _ 300 ჰექტარზე გაშენებული ციტრუსის ბაღი გვქონდა მაშინ, სოფელში იყო კეთილმოწყობილი ქიმიური დაცვის სამსახური, რომელსაც კოტე ქარცივაძე ხელმძღვანელობდა. ვმარაგდებოდით ყველანაირი წამლებით, რაც საჭირო იყო სოფლის მეურნეობისთვის.

90-იანი წლების შემდეგ, როცა დაიშალა კოლმეურნეობა, უფუნქციოებად გამოგვაცხადეს და ყველა სამსახურის გარეშე დავრჩით. მიუხედავად იმისა, რომ ისევ შემეძლო ნაყოფიერი მუშაობა, ჩემთვის სამუშაო ადგილი არ გამოჩნდა. არც ისე ბევრი ფიქრის შემდეგ, საკარმიდამო ნაკვეთს მივუბრუნდი ისევე, როგორც ბევრი ჩემი მეგობრები და კოლეგა.

_ როგორც აღნიშნეთ, მთავარი აგრონომი ბრძანდებოდით. ალბათ, საკუთარი კარმიდამოსთვის ნაკლებად გეცალათ. როგორ ააწყვეთ საქმიანობა პოსტკომუნისტურ ეპოქაში?

_ საქმის აწყობას ძალიან დიდი დრო დასჭირდა. მოგეხსენებათ, სოფლის მეურნეობა ბევრ რამეზეა დაკავშირებული, უპირველეს ყოვლისა, ჯერ ღმერთსა და ბუნებაზე. თუ ბუნება არ შეგიწყობს ხელს, არაფერი გამოგივა. იმ პერიოდში, როცა საკუთარ ეზოში საქმიანობა დავიწყე, ქვეყანაში არაფერი არ შემოდიოდა. ვმარაგდებოდით მხოლოდ მინერალური სასუქებით, ისიც აზოტოვანით. ეს ბოლო წლებია, მასიურად დაიწყო მინერალური სასუქების და აუცილებელი შხამქიმიკატების შემოტანა, ჩანს სასიკეთო ძვრები.

სოფლის მეურნეობა კნინდებოდა, მოედო ხავსი, ჟანგი და ათასი უბედურება. ამ მდგომარეობიდან გამოსავალი უნდა ვიპოვოთ, რასაც ერთი და ორი წელი არ ეყოფა. ციტრუსმა რომ თავისი სახე მიიღოს, ხუთი-ექვსი მაინც წელი უნდა. მოსახლეობა შეშინდა _ ერთ კილოგრამ ციტრუსს 30 თეთრად იბარებდნენ იყო და მასზე გაწეული შრომა ზარალში აგდებდა გლეხს. როდესაც ადამიანი იმუშავებს და ვერ მიიღებს მოსავალს, გული უცრუვდება, მაგრამ სოფლის მეურნეობაზე უარის თქმა მაინც არ შეიძლება _ საქართველო ხომ აგრარული ქვეყანაა?!

წელს, მაგალითად, გაკვირვებული ვარ მოსახლეობის ინერტულობით _ მათ მასიურად დაანებეს თავი სიმინდის თესვას.

ამას ხელმოკლეობასაც ვაბრალებ და სიზარმაცესაც. დღეს არ არის გაჩერების დრო. თურქეთში მიდიან სამუშაოდ, და იქედან არჩენენ ოჯახებს. იქ კრეფენ ჩაის, მაგრამ ადგილზე რაც გაქვს, ჯერ ის უნდა მოიხმარო.

მე, ძირითადად ციტრუსების მოვლა-პატრონობუთ ვარ დაკავებული. ოთხი ნაკვეთი გამაჩნია, დედისეული. ლიმონის მოსავლით შარშან კმაყოფილი ვიყავი, მაგრამ ადგილობრივი ბაზრის გარდა, მისი გატანა არსად არ ხერხდება, სადღაც ხომ უნდა დაისვას ეს საკითხი, თუნდაც, მთავრობის დონეზე? ციტრუსებიდან ყველაზე ადვილი მოსავლელი ლიმონია _ სწრაფად შედის მსხმოიარობაში, ზამთრისგან მიყენებულ ზარალსაც ადვილად ინაზღაურებს. კარგი იქნება, თუ სახელმწიფო უფრო მეტ ყურადღებას თუ დაუთმობს ფერმერებს.

_ ალბათ, ბევრს მუშაობთ...

_ ნამდვილად ბევრი მუშაობა სჭირდება ციტრუსის მოვლას. რაც მთავარია, არასოდეს არ მაქვს ჩაქნეული საქმეზე ხელი, ყოველთვის იმედით ვუყურებ ყველაფერს, ხვალინდელი დღის მჯერა. სამწუხაროდ, ერთდროულად არ კეთდება ყველაფერი, თუმცა, წინსვლა აშკარად ჩანს.

70 წლის განმავლობაში, კოლმეურნეობის არსებობის პერიოდში, ბრიგადირი, აგრონომი, თავმჯდომარე და სხვები გლეხს აწვდიდნენ ინფორმაციას, სამუშაო ადგილის შოვნა პრობლემა არ იყო და საქმე კეთდებოდა, სამწუხაროდ, ახლა დამსაქმებელი არავინაა. აუცილებელია, ინფორმაცია მივაწოდოთ მოსახლეობას, რა დროს რა უნდა გააკეთოს, როგორ და ა.შ. ძალიან ბევრი საქმეა სოფელში. დღეს მოსახლეობამ არ იცის, როგორ გაუძღვეს სოფლის მეურნეობას. ჩემთან ხშირად მოდიან და რჩევას მეკითხებიან. ძალიან ბევრს ვმუშაობ ჩემს თავზეც, ვეცნობი ახალ ლიტერატურას, რომ ყველას კომპეტენტური პასუხი გავცე.

კიდევ დიდხანს შეგვეძლო სოფლის მეურნეობის ავ-კარგზე საუბარი, მაგრამ ბატონ მიხეილს ბევრი საქმე ჰქონდა _ ციტრუსის პლანტაციებში მუშაობდა, ამინდიც კარგი იყო _ ძნელია ამ დროს ადამიანის მოცდენა. საუბრის დასასრულს მიხეილ მჟავანაძემ აუზი გვაჩვენა, სადაც მრავლად არის თევზი, თუმცა, იმ დღეს თევზებმა ფოტოკამერის წინ პოზირება "არ ისურვეს". მასპინძელმა ის ადგილი გვაჩვენა, სადაც ძალიან მალე ციტრუსის შესანახი შენობა აიგება: _ იმედია, უახლოეს ხანში ავაგებთ შენობას, სადაც ციტრუსს დავაბინავებთ, შემდეგ მოხერხდება მისი დიდხანს შენახვა და შეგვეძლება, რამდენიმე თვის შემდეგაც გავყიდოთ ციტრუსი. სამწუხაროდ, აქამდე ამის საშუალება არ გვქონდა, _ გვითხრა მიხეილ მჟავანაძემ.




 ახალი ამბები
  • სამყარო ნიღბებში _ როგორ შეცვალა კორონავირუსმა ცხოვრება (საინტერესო ფოტოები მსოფლიოს ქალაქებიდან)კორონავირუსის გამო ქალაქები დაცარიელებულია, ჩინეთში არ აღინიშნა ახალი წელი, გადაიდო ვენეციის კარნავალი, მინიმუმამდე შემცირდა ტურისტების ... ...
  • „ღმერთმა დაგვიფაროს, მაგრამ მზად ვართ“ _ რას მოუწოდებენ ჩოხატაურელი ექიმები მოსახლეობასსაქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევის გამოვლენის შემდეგ, ისევე, როგორც ყველგან, ჩოხატაურში ხალხის მღელვარებამ იმატა. "გურია ნიუსი" დაინტერესდა რამდენად მზად ხვდებიან ახალ და საშიშ გამოწვევას მუნიციპალიტეტში მდებარე კლინიკები. როგორც კლინიკის _ „სამედიცინო ცენტრი გურიაში“, მთავარი ექიმი, თემურ კოროშინაძე „გურია ნიუსთან“ საუბრისას ამბობს, კლინიკა სრულ მზადყოფნაშია. _ რადგან ჩვენთან კორონავირუსის დიაგნოზტირება არ ხდება, შეიძლება გამოვლინდეს მხოლოდ დაავადებაზე ეჭვმიტანილი. გვაქვს დაცვის საშუალებები და ეჭვის შემთხვევაში, მოხდება პაციენტის რეფერალი. ამ დროისთვის მიმდინარეობს პაციენტების გამოკითხვა, ანამნეზის შეკრება. თუ საეჭვოდ მივიჩნევთ და გამოვლინდება პიროვნება, რომელიც უკანასკნელი 2 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა იმ ქვეყნებში, სადაც კორონავირუსია გავრცელებული, ან იქ მყოფ ადამიანთან ჰქონდა კონტაქტი, ის, რა თქმა უნდა, განსაკუთრებულ კონტროლზე გვეყოლება და შემდგომი კვლევისთვის სპეციალიზირებულ კლინიკაში გადამისამართდება. თუმცა, ამ დროისთვის მსგავსი შემთხვევა არ გვქონია. მინდა გითხრათ, რომ კლინიკა სრულ მზადყოფნაშია და მედპერსონალი მობილიზებულია“, _ გვითხრა თემურ კოროშინაძემ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში მდებარე „მედალფას“ სამედიცინო ცენტრის დირექტორი ანტონ ხუნდაძე „გურია ნიუსთან“ საუბრისას აღნიშნავს, რომ ცენტრი კორონავირუსს, გამოვლენის შემთხვევაში, მომზადებული ხვდება. _ კორონავირუსის თემაზე უკვე ერთ კვირაზე მეტია, მედპერსონალს უტარდება ტრენინგ-სემინარები. მედპერსონალს მიეწოდება ინფორმაცია ჩაცმა-აღჭურვიდან დაწყებული, პაციენტთან და საზოგადოებასთან ურთიერთობით დამთავრებული, ყველაფერზე. როგორ უნდა აღმოაჩინონ ვირუსის კლინიკური ნიშნები, რა უნდა გაითვალისწინონ, პაციენტებთან საუბრისას გამოკითხვები, რომ არ გამორჩეთ, არც ერთი დეტალი, უმნიშვნელოც კი. რაც არის დამცავი საშუალები, ყველაფერი გვაქვს და კიდევ შემოგვივა. ხშირია შემთხვევა, როცა არ ამბობენ ამა-თუ იმ დაავადების შესახებ. მთავარია, მოსახლეობამ არ დამალოს ინფორმაცია. ეს ვირუსული ინფექციაა, რომელიც დანარჩენი ვირუსების მსგავსად, ყველას არ დაემართება. კორონავირუსი ჩვეულებრივი დაავადებაა, დაავადება კი არ არის სირცხვილი! ის აუცილებლად უნდა იქნეს გამოვლენილი და მიღებული საჭირო ზომები. კორონავირუსის გადატანა, სხვა ვირუსების მსგავსად ქრონიკული დაავადებებით მოავადე ადამიანებს უჭირთ უფრო მეტად, სხვა შემთხვევაში, საშიში არაფერია, დროული დიაგნოზტირებისა და მიზანმიმართული მკურნალობის დროს. ამიტომ მინდა ვთხოვო და მოვუწოდო მოსახლეობას, თუ უახლოეს დროს იმყოფებოდა საზღვარგარეთ, ან კონტაქტი ჰქონდა იმ ქვეყნებში მყოფ ადამიანებთან, რომლებიც კორონავირუსის გამო წითელ ზონაში იმყოფება, აუცილებლად მიმართონ სამედიცინო დაწესებულებებს და გულახდილად ესაუბრონ ექიმებს! კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, ავადმყოფობა სირცხვილი არ არის, ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა, რომელსაც უნდა მიხედვა. ამდენად, ჩემი თხოვნაა, ნებისმიერი ეჭვის შემთხვევაში, მოგვმართონ ჩვენ თუ სხვა სამედიცინო დაწესებულებებს. ღმერთმა დაგვიფაროს, მაგრამ მზად ვართ“, _ ამბობს ანტონ ... ...
  • სამტრედიის აფთიაქებში პირბადეზე ფასი 18 თეთრიდან 1 ლარსა და 40 თეთრამდე მერყეობს საქართველოში კორონავირუსის  შემთხვევის დაფიქსირებას პანიკა მოჰყვა რეგიონებში. სამტრედიის აფთიაქებში პირბადის შეძენის მსურველთა რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა.  თუმცა, სხვა მუნიციპიტეტებისაგან განსხვავებით  პირბადეების მარაგი არ ამოწურულა. ზოგიერთ აფთიაქში ფასები გაიზარდა, ნაწილში ძველი ფასია შენარჩუნებული. ,,პირბადეები გუშინაც იყიდებოდა, მაგრამ დღეს დილით ჩვენს აფთიაქში მომხმარებელთა რაოდენობა ძალიან გაზრდილია. განსაკუთრებით, ნიღბებზე, სპირტებზე, წყალბადის ზეჟანგზე, ანტიბაქტერიულ ხსნარებზე, ანტიბაქტერიულ სველ ხელსახოცებზე. ჩვენთან შენარჩუნებულია ძველი ფასი-0,18 თეთრი ერთი პირბადის ღირებულება. მართალია, დღეს დილით 2000 ცალი პირბადე გაიყიდა, ჯერჯერობით მარაგი გვაქვს",_ ამბობს „გურია ნიუსთან" ნატალია თვალავაძე, შპს ,,ავერსი ფარმას" სამტრედია №2 აფთიაქის მენეჯერი. ძველი ფასია შენარჩუნებული ჯპს-შიც. იმპექსში გუშინ სამტრედიელ მომხმარებელს თუ 95 თეთრად შეეძლო, შეეძინა ერთი პირბადე, დღეს 1 ლარი და 40 თეთრი გახდა. მართალია, მოსახლეობა აფთიაქებს პირბადეების შესაძენად დილიდანვე მიაწყდა,  სამტრედიელები გარეგნულად სიმშვიდეს ინარჩუნებენ. უმრავლესობა თვლის, რომ ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების სერიოზული პანიკის საფუძველი არ ... ...
  • თიბისის მობაილბანკს საპენსიო დანაზოგის ნახვის ფუნქცია დაემატა (R) დღეიდან, მომხმარებელი თიბისის განახლებულ მობაილბანკში საკუთარი საპენსიო დანაზოგის ნახვას შეძლებს. „ჩემი საპენსიო დანაზოგის" ფუნქციონალი თიბისის მობაილბანკის მთავარ გვერდს უკვე დაემატა. სიახლე მომხმარებლებს, რომლებიც ამავე დროს საპენსიო სქემის მონაწილეები არიან, შესაძლებლობას მისცემს, საკუთარი საპენსიო აქტივების ჯამური ღირებულების შესახებ ინფორმაცია თიბისის  ინტერნეტბანკის შემდეგ, უკვე მობაილბანკით მიიღონ. „ჩემი საპენსიო დანაზოგის" ფუნქციონალით საპენსიო სააგენტოს სისტემაში ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე გადასვლა და სახელმწიფოს, დამსაქმებლის და დასაქმებულის მიერ განხორციელებულ შენატანებსა და მათზე დარიცხულ სარგებელის შესახებ დეტალურ ინფორმაციის მიღებაც არის შესაძლებელი. „თიბისის მისიაა ადამიანების ცხოვრების გამარტივება. ჩვენი მიზანია, მომხმარებელს ისეთი პროდუქტი ან მომსახურება შევთავაზოთ, რაც მაქსიმალურად დაზოგავს მათ დროს. მოხარული ვართ, რომ საპენსიო სააგენტოსთან ჩვენი თანამშრომლობა წარმატებით შედგა",  -  გიორგი ვახტანგიშვილი, თიბისის ციფრული სერვისების განვითარების ექსპერტი. სიახლე საპენსიო სქემაში ჩართულ ყველა იმ მომხმარებელს შეეხება, რომელიც თიბისის ინტერნეტ ან მობაილბანკით სარგებლობს. მომხმარებლის თანხმობის შემთხვევაში, საპენსიო დანაზოგის შესახებ  ინფორმაცია  ინტერნეტ და მობაილბანკში ავტომატურად განახლდება. ... ...
  • "ხალხი პანიკაშია" _ ჩოხატაურში სამედიცინო ნიღბები აღარ იშოვება„დაზაფრულები ვართ, აფთიაქებში ნიღბები აღარაა. ისეც პანიკაშია ხალხი და ნიღბით რომ უზრუნველგვყონ თუ უფასოდ არ დაარიგებენ, ხელმისაწვდომი მაინც იყოს, ეს მაინც გააკეთოს ხელისუფლებამ. ყველა აფთიაქი ჩამოვიარე და ნიღაბი „იმპექსის“ გარდა არსადაა. ფასს არ იკითხავთ? _ 1 ლარი და 40 თეთრი ღირს“, _ „ყვება „გურია ნიუსთან“ ერთ-ერთი ჩოხატაურელი. ქალბატონის ნაამბობი „გურია ნიუსმა“ სააფთიაქო ქსელებში გადაამოწმა. როგორც პსპ-ში გვითხრეს, ამ ეტაპზე აფთიაქში სამედიცინო ნიღბები არ არის და არც იციან როდის შემოიტანენ. „ამ ეტაპზე პირბადე არ გვაქვს. დღეს დილით გაიყიდა, რაც გვქონდა 1500 ცალი. არ ვიცით, როდის შემოვიტანთ, რადგან ბაზაში არ არის“, _ გვეუბნებიან პსპ-ში და ამბობენ, რომ მიუხედავად დეფიციტისა, სამედიცინო ნიღბების ფასი არ გაზრდილა და ცალი 15 თეთრად გაიყიდა. ჩოხატაურის „ავერსის“ აფთიაქში სამედიცინო ნიღბები აღარაა, თუმცა, როგორც ადგილზე გვითხრეს, აფთიაქი კლინიკას ამარაგებს და ზუსტად რამდენი გაყიდეს არ იციან. „ჩვენი აფთიაქი კლინიკას ამარაგებს, ძალიან ცოტა გვქონდა დარჩენილი. ამდენად ზუსტი ციფრის თქმა არ შეგვიძლია, რამდენი ნიღაბი გაიყიდა საცალოდ“. არც „ავერსის“ აფთიაქში იციან, როდიდან შეეძლებათ მოქალაქეებს სამედიცინო ნიღბების შეძენა. აქაც მიზეზად ნივთის ქსელში არარსებობას ასახელებენ. ნიღბები არ არის და შემოტანის თარიღს ვერ ასახელებენ ჩოხატაურში მდებარე კიდევ ერთი აფთიაქი „გუდფილში“. „წუხელ გაიყიდა, რაც გვქონდა ყველა. დაახლოებით, 600 ცალზე მეტი. ზუსტ თარიღს, როდის შემოიტანენ, ვერ გეტყვით. როგორც ვიცი, ბაზაში დეფიციტია“, _ გვითხრეს აფთიაქში. ჯერჯერობით, ჩოხატაურელებს სამედიცინო ნიღბების შეძენა შეუძლიათ „იმპექსის“ სააფთიაქო ქსელში, სადაც იმ მომენტისთვის, როცა „გურია ნიუსი“ იმყოფებოდა, 180 ცალი იყო დარჩენილი, თუმცა, ფასი გაზრდილი იყო. _ დღეს დილიდან 100-ზე მეტი სამედიცინო პირბადე გაიყიდა დარჩენილია 180 ცალი, თუმცა ფასი გაიზარდა. 20 წუთის წინ 95 თეთრი ღირდა, ახლა 1.40 ლარია, _ გვეუბნებიან ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

ყველაზე ნიჭიერი ზოდიაქოს ნიშნები

მორიელი - ზოდიაქოს ამ ნიშნის...

როგორია ქალის იდეალური სხეული

ცოტა ხნის წინ, აშშ-ის ტეხასის...

როგორ ვიპოვოთ ცხოვრების ერთგული მეგზური

ბედნიერება ჰგავს პეპელას. მან ზუსტად...

„დავიწყებული“ ჰოლივუდელები

ჯესიკა ალბა ჯესიკა ალბას გარღვევად...

როდის გრძნობთ თავს ყველაზე კარგად

ზამთარი – მშვილდოსნის, კუროსა და...

ქალი, ბიზნესი … ასტროლოგია

ქალწული - ზოდიაქოს კიდევე რთი...