ძველი აგრონომის ახლებური ფიქრები

კარმიდამო ჩემი

ძველი აგრონომის ახლებური ფიქრები

2011 ივლ 10 10:13:46
აგრონომი მიხეილ მჟავანაძე, რომელიც ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შრომაში ცხოვრობს, ახლა საკუთარი კარმიდამოს მოვლა-პატრონობითაა დაკავებული. "კარმიდამო ჩემის" სტუმარი, 30 წლის მანძილზე, ამავე სოფლის მთავარ აგრონომად მუშაობდა, მაგრამ კომუნისტური რეჟიმის დასრულებისთანავე მისთვის სამუშაო არავის შეუთავაზებია. გადაწყვეტილება უმალვე მიიღო და თავის საკარმიდამო ნაკვეთებზე ციტრუსებს უვლის.

ჰყავს მეუღლე, ფარმაცევტი სულიკო მამფორია, შვილები _ თინა, ლელა და გერმანე. ორი შვილი გერმანიაში ცხოვრობს, 28 წლის გერმანე კი, მშობლებს ოჯახური მეურნეობის განვითარებაში ეხმარება. აქ ყველას საკუთარი ფუნქცია აქვს _ ოჯახის დიასახლისს, ქალბატონ სულიკოს, საცხოვრებელ სახლთან ახლოს მაღაზია და აფთიაქი აქვს, მისი სამუშაო დღე დილის რვა საათზე იწყება და საღამოს რვა საათამდე გრძელდება. მეურნეობის საკითხებს ქმარი და 28 წლის შვილი გერმანე უძღვებიან.

მჟავანაძეების კარმიდამოში მანდარინს, ფეიხოას და სხვა ციტრუსებს ნახავთ. ამას ემატება ეზოს თითქმის ყველა კუთხეში გაშენებული ვაზი, ფუტკარი, აუზი, რომელიც თევზი ჰყავთ მოშენებული.

_ 1964 წელს დავამთავრე სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი სოხუმში. შემდგომ დავიწყე სოფელ შრომაში მუშაობა. თავიდან ბრიგადირად ვმუშაობდი, შემდეგ აგრონომად გადამიყვანა სოფლის თავმჯდომარემ მიხაკო ორაგველიძემ, 1987 წელს კი მთავარი აგრონომი გავხდი.

ძირითადად ციტრუსებს ვკურირებდი _ 300 ჰექტარზე გაშენებული ციტრუსის ბაღი გვქონდა მაშინ, სოფელში იყო კეთილმოწყობილი ქიმიური დაცვის სამსახური, რომელსაც კოტე ქარცივაძე ხელმძღვანელობდა. ვმარაგდებოდით ყველანაირი წამლებით, რაც საჭირო იყო სოფლის მეურნეობისთვის.

90-იანი წლების შემდეგ, როცა დაიშალა კოლმეურნეობა, უფუნქციოებად გამოგვაცხადეს და ყველა სამსახურის გარეშე დავრჩით. მიუხედავად იმისა, რომ ისევ შემეძლო ნაყოფიერი მუშაობა, ჩემთვის სამუშაო ადგილი არ გამოჩნდა. არც ისე ბევრი ფიქრის შემდეგ, საკარმიდამო ნაკვეთს მივუბრუნდი ისევე, როგორც ბევრი ჩემი მეგობრები და კოლეგა.

_ როგორც აღნიშნეთ, მთავარი აგრონომი ბრძანდებოდით. ალბათ, საკუთარი კარმიდამოსთვის ნაკლებად გეცალათ. როგორ ააწყვეთ საქმიანობა პოსტკომუნისტურ ეპოქაში?

_ საქმის აწყობას ძალიან დიდი დრო დასჭირდა. მოგეხსენებათ, სოფლის მეურნეობა ბევრ რამეზეა დაკავშირებული, უპირველეს ყოვლისა, ჯერ ღმერთსა და ბუნებაზე. თუ ბუნება არ შეგიწყობს ხელს, არაფერი გამოგივა. იმ პერიოდში, როცა საკუთარ ეზოში საქმიანობა დავიწყე, ქვეყანაში არაფერი არ შემოდიოდა. ვმარაგდებოდით მხოლოდ მინერალური სასუქებით, ისიც აზოტოვანით. ეს ბოლო წლებია, მასიურად დაიწყო მინერალური სასუქების და აუცილებელი შხამქიმიკატების შემოტანა, ჩანს სასიკეთო ძვრები.

სოფლის მეურნეობა კნინდებოდა, მოედო ხავსი, ჟანგი და ათასი უბედურება. ამ მდგომარეობიდან გამოსავალი უნდა ვიპოვოთ, რასაც ერთი და ორი წელი არ ეყოფა. ციტრუსმა რომ თავისი სახე მიიღოს, ხუთი-ექვსი მაინც წელი უნდა. მოსახლეობა შეშინდა _ ერთ კილოგრამ ციტრუსს 30 თეთრად იბარებდნენ იყო და მასზე გაწეული შრომა ზარალში აგდებდა გლეხს. როდესაც ადამიანი იმუშავებს და ვერ მიიღებს მოსავალს, გული უცრუვდება, მაგრამ სოფლის მეურნეობაზე უარის თქმა მაინც არ შეიძლება _ საქართველო ხომ აგრარული ქვეყანაა?!

წელს, მაგალითად, გაკვირვებული ვარ მოსახლეობის ინერტულობით _ მათ მასიურად დაანებეს თავი სიმინდის თესვას.

ამას ხელმოკლეობასაც ვაბრალებ და სიზარმაცესაც. დღეს არ არის გაჩერების დრო. თურქეთში მიდიან სამუშაოდ, და იქედან არჩენენ ოჯახებს. იქ კრეფენ ჩაის, მაგრამ ადგილზე რაც გაქვს, ჯერ ის უნდა მოიხმარო.

მე, ძირითადად ციტრუსების მოვლა-პატრონობუთ ვარ დაკავებული. ოთხი ნაკვეთი გამაჩნია, დედისეული. ლიმონის მოსავლით შარშან კმაყოფილი ვიყავი, მაგრამ ადგილობრივი ბაზრის გარდა, მისი გატანა არსად არ ხერხდება, სადღაც ხომ უნდა დაისვას ეს საკითხი, თუნდაც, მთავრობის დონეზე? ციტრუსებიდან ყველაზე ადვილი მოსავლელი ლიმონია _ სწრაფად შედის მსხმოიარობაში, ზამთრისგან მიყენებულ ზარალსაც ადვილად ინაზღაურებს. კარგი იქნება, თუ სახელმწიფო უფრო მეტ ყურადღებას თუ დაუთმობს ფერმერებს.

_ ალბათ, ბევრს მუშაობთ...

_ ნამდვილად ბევრი მუშაობა სჭირდება ციტრუსის მოვლას. რაც მთავარია, არასოდეს არ მაქვს ჩაქნეული საქმეზე ხელი, ყოველთვის იმედით ვუყურებ ყველაფერს, ხვალინდელი დღის მჯერა. სამწუხაროდ, ერთდროულად არ კეთდება ყველაფერი, თუმცა, წინსვლა აშკარად ჩანს.

70 წლის განმავლობაში, კოლმეურნეობის არსებობის პერიოდში, ბრიგადირი, აგრონომი, თავმჯდომარე და სხვები გლეხს აწვდიდნენ ინფორმაციას, სამუშაო ადგილის შოვნა პრობლემა არ იყო და საქმე კეთდებოდა, სამწუხაროდ, ახლა დამსაქმებელი არავინაა. აუცილებელია, ინფორმაცია მივაწოდოთ მოსახლეობას, რა დროს რა უნდა გააკეთოს, როგორ და ა.შ. ძალიან ბევრი საქმეა სოფელში. დღეს მოსახლეობამ არ იცის, როგორ გაუძღვეს სოფლის მეურნეობას. ჩემთან ხშირად მოდიან და რჩევას მეკითხებიან. ძალიან ბევრს ვმუშაობ ჩემს თავზეც, ვეცნობი ახალ ლიტერატურას, რომ ყველას კომპეტენტური პასუხი გავცე.

კიდევ დიდხანს შეგვეძლო სოფლის მეურნეობის ავ-კარგზე საუბარი, მაგრამ ბატონ მიხეილს ბევრი საქმე ჰქონდა _ ციტრუსის პლანტაციებში მუშაობდა, ამინდიც კარგი იყო _ ძნელია ამ დროს ადამიანის მოცდენა. საუბრის დასასრულს მიხეილ მჟავანაძემ აუზი გვაჩვენა, სადაც მრავლად არის თევზი, თუმცა, იმ დღეს თევზებმა ფოტოკამერის წინ პოზირება "არ ისურვეს". მასპინძელმა ის ადგილი გვაჩვენა, სადაც ძალიან მალე ციტრუსის შესანახი შენობა აიგება: _ იმედია, უახლოეს ხანში ავაგებთ შენობას, სადაც ციტრუსს დავაბინავებთ, შემდეგ მოხერხდება მისი დიდხანს შენახვა და შეგვეძლება, რამდენიმე თვის შემდეგაც გავყიდოთ ციტრუსი. სამწუხაროდ, აქამდე ამის საშუალება არ გვქონდა, _ გვითხრა მიხეილ მჟავანაძემ.




 ახალი ამბები
  • მონადირეთა ჯგუფი "ძამა" სოციალურად შეჭირვებული ოჯახების დასახმარებლად აქციებს მართავს სულ ცოტა ხანია, რაც სოციალურ ქსელში მონადირეთა ჯგუფი _ "ძამა" გამოჩნდა. ჯგუფი ლიცენზირებულ მონადირეებს აერთიანებს. ისინი დაკავებული არიან ბუნებიდან იმ მტაცებელი ცხოველების ამოღებით, რომლებიც დიდ ზიანს აყენებენ მოსახლეობას. ჯგუფში გაერთიანებულმა მონადირეებმა მიზნად დაისახეს სოციალურად შეჭირვებული ადამიანების დახმარება. ისინი უკვე დაეხმარნენ ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამებაში მცხოვრებ ჯიმშერაძეების სამშვილიან ოჯახს. 28 ივლისს მონადირეები სოფელ ერკეთში მცხოვრებ ჯინჭარაძეებს ესტუმრებიან. ჯგუფი ქველმოქმედებას მომდევნო თვეებშიც გააგრძელებს. _ ჩვენი მიზანი, მავნებელი მტაცებლის ბუნებიდან ამოღებასთან ერთად, ქველმოქმედებაცაა. ჯერჯერობით, ამას მხოლოდ ჩვენი მცირერიცხოვანი ჯგუფი აკეთებს, მაგრამ იმედი გვაქვს, რომ საზოგადოება შემოგვიერთდება და ერთად ვაკეთებთ სიკეთეს, _ ამბობენ მონადირეთა ჯგუფის ადმინისტრატორები: ვახო სიხარულიძე და გაგა ყაჭეიშვილი. დაინტერესებული პირები ჯგუფის წევრებს შეუძლია დაუკავშირდნენ ფეისბუქგვერდზე _ მონადირეთა ჯგუფი "ძამა" ან დარეკონ ტელეფონის ნომერზე: (577) 957048.   ... ...
  • ხანძარი ოზურგეთშიოზურგეთში, ჯორჯიაშვილის ქუჩაზე მელუების საცხოვრებელ სახლს ცეცხლი გაუჩნდა. ოჯახის უფროსი ვახტანგ მლუა ამ დროს სახლში არ იმყოფებოდა და სამაშველო ბრიგადა მეგობარმა გამოიძახა. როგორც სამაშველო სამსახურის უფროსმა, პაატა ლომთაძემ "გურია ნიუსთან" განაცხადა, ამ დროისთვის ხანძარი ... ...
  • IRI-ის კვლევების მიხედვით, გამოკითხულთა უმეტესობა საპენსიო რეფორმას მხარს უჭერს"საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის" (IRI) კვლევების ცენტრის მიერ გამოქვეყნებული საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვის შედეგების მიხედვით, გამოკითხულთა უმეტესობა საპენსიო რეფორმას მხარს უჭერს. კითხვაზე: როგორ შეაფასებდით პარლამენტის მიერ ინიცირებულ საპენსიო რეფორმას, გამოკითხულთა 36%-მა უპასუხა, რომ უფრო მეტად კეთილგანწყობილია. აღნიშნული რეფორმა ნაწილობრივ მოსწონს 23%-ს, ნაწილობრივ არ მოსწონს 11%-ს. პარლამენტის მიერ ინიცირებული საპენსიო რეფორმის გატარებას არ ეთანხმება გამოკითხულთა 18%, არ იცის ან პასუხი არ აქვს გამოკითხვაში მონაწილე ადამიანების 12%-ს. კვლევა მთელი საქართველოს მასშტაბით 2019 წლის 20 მაისი - 11 ივნისის შუალედში ... ...
  • დაკავებისას ბრალდებულებმა სამართალდამცველებს ცეცხლი გაუხსნესსავაჭრო ცენტრ „ქარვასლასთან“ დაკავების დროს ბრალდებულებმა პოლიციას წინააღმდეგობა გაუწიეს და ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს. ინფორმაციას შინაგან საქმეთა სამინისტრო ავრცელებს. შსს-ს ცნობით, ყაჩაღობის ფაქტზე მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში პოლიციამ ორი პირი დააკავა. „მომხდარის დროს არავინ დაშავებულა. ინტენსიურ რეჟიმში გრძელდება საგამოძიებო-ოპერატიული ღონისძიებები. გამოძიება სსკ-ის 179-ე მუხლით მიმდინარეობს“, - აცხადებენ შს ... ...
  • გვარამია: რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ ამ გამარჯვებას ფასი არა აქვს"მე რუსთავი 2დან გავედი გამარჯვებული. ჩემი მისია შევასრულე - 7 წელი (არხის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი პერიოდი ვიყავი დირექტორი) არხი ვამუშავე წარმოუდგენელ რეჟიმში, ფაქტიურად, ბოლო ორი წელი, საოცრების ხარჯზე. სრულიად არავის დახმარებით, მტრულ გარემოში, ფინანსრური თავდასხმების და არხის ამჟამინდელი მფლობელის დამანგრეველი ყადაღის მიუხედავად, ყველა ხელფასი ყოველთვის გავეცი, თვითონაც არ ვიცი როგორ. ყველას, ვისაც განსაკუთრებულად უჭირდა, დავეხმარე" _ წერს სოციალურ ქსელში რუსთავი 2_ის ყოფილი გენერალური დირექტორი ნიკა გვარამია. მისივე თქმით, "რ2 გახდა სახელმწიფო სახელმწიფოში - სავსე თავისუფალი, ნიჭიერი, ფერადი ხალხით, ვინც არ გაეკარა ბნელ ქართულ ოცნებას, ვისაც უნდოდა დასავლეთი და თავისუფლება, და ვისი ერთადერთი ნავსაყუდელი რ2 გახდა. იმიტომ მიხაროდა მანდ მოსვლა - ქვეყანაში უანალოგო თავისუფლების კუნძული იყო, ჰაერში ეკიდა თავისულფების სუნი": _ამ არხმა 7 წელიწადში დაანგრია ამ ქვეყნის მთავარი მტერი - რუსული გავლენა. დიახ, დაანგირა და გააშიშვლა ხელისუფლება, რომელიც რუსული აღმოჩნდა თავიდან ბოლომდე. ბოლო კვლევით, რაც ვნახეთ, გავრილოვის ღამემდეც კი, რუსეთი არაა ამ ქვეყნის არჩევანი და ამაში ყველაზე მნიშვნელოვანი დამსახურება რ2ისაა, ღრმად მწამს, და ისიც მწამს, რომ რუსებმაც კარგად იციან ეს. იმიტომაც ყეფენ ხან დუმის ტრიბუნიდან, ხან პუტინის პირით და ხან ლავროვის განცხადებებით. დიახ, რუსეთმა კარგად იცის, ვინ იყო მისი მთავარი მტერი საქართველოში. კარგად იცის და არც მალავს. სამწუხაროა, რომ კვლევით ვინცაა ჩვენი არჩევანი, შვიდი წელი ვისი ფასეულობების დასამკვიდრებლადაც ვიბრძოდით სიკვდილ-სიცოცხლის ფასად, იმისი ხელით დავიხურეთ სწორედ. ირონიაა, მაგრამ ძალიან მწარე. ამაზე მოგვიანებით ვისაუბრებ და აუცილებად შევაფასებ ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებას დეტალურად. არაფერი არაა ამ ქვეყნად წმინდა ძროხა, რომლის კრიტიკა არ შეიძლება. მათ შორის, არც ევროსასამართლო. კონსპირაციები განზე დავტოვოთ, საგნობრივი კრიტიკა კი ნამდვილად საჭიროა. მივუბრუნდეთ თემას.  მე რუსთავი2დან გავედი გამარჯვებული. მე მოვუგე ყველა ბრძოლა მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს და მის დამნაშავე ბოსს, უზურპატორ ბიძინა ივანიშვილს. მე მოვიგე ყველა ბრძოლა ყველა ეტაპზე საქართველოში, მაგრამ დავმარცხდი იქ, სადაც არ შეიძლებოდა უბრალოდ რომ დავმარცხებულიყავი. ჩვენ ვერ დაგვხურა მთელმა ქრთულმა პოლიტიკურმა მანქანამ, მაგრამ სამწუხაროდ ეს გააკეთა იმან, ვისაც ეს არასგზით არ უნდა გაეკეთებინა.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული. თუმცა ამ გამარჯვებას ნამდვილად ჯობდა გაემარჯვა სხვას, ყველაზე მნიშვნელოვანს მთელ ამ ამბავში.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ეროსის შექმნილი, ბევრის ღვაწლით განვითარებული, და ბოლოს ჩემი გზარდილი, ათასუბედურება გატარებული, ჩემი და ჩემი გუნდის მიერ მთელ პოსტსაბჭოთა სივრცეში მთავარ და საუკეთესო ტელევიზიად ქცეული რუსთავი 2.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცცხდა თავად რუსთავი 2. დამარცხდა პირველად 25 წლის მანძილზე. პირველად 25 წლის მანძილზე ქვეყნის მთავარი მცველი რუსეთის გავლენისგან, გახდა რუსული. ჯერ ამას ვერ აცნობიერებენ კარგად, სანამ ჩვენი გუნდი კიდევ იქაა და ფაქტიურად წინააღმდეგობის მოძრაობა აქვს გაჩაღებლი და გმირულად იბრძვის მტრულ გარემოში. მაგრამ ძალიან მალე მოვა გაცნობიერების დრო და მაშინ მიხვდებიან ზუსტად ჩვენი მაყურებლები და არამაყურებლებიც, რა კატასტროფას მოაწერა ხელი შვიდამა ევროპელმა მოსამართლემ.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ჩემი ნაზარდი და საყვარელი რუსთავი 2, ქვეყანაში თავისუფლების და დასავლეთის მთავარი და ალბათ ბოლო ბასტიონი. ქვეყანამ დაკარგა მისი დამოუკიდებლობის განმავლობაში შექმნილი და გაძლიერებული ერთერთი უმნიშვნელოვანესი მონაპოვარი, დასავლეთის, ხარისხის და თავისუფლების სიმბოლო. ქვეყანამ დაკარგა მისი დამოუკიდებლობის პერიოდში შექმნილი უმაღლესი კლასის და დასავლური შინაარსის და დონის ტელევიზია. ალბათ საქართველოს დამოუკიდებლობის პერიოდში შექმნილი მთავარი და ყველაზე წარმატებული ბრენდი - რუსთავი 2. ეს ფაქტი შედგა და მხოლოდ ცოტა დრო ჭირდება ამის სრულად გაცნობიერებას. ეს ფაქტი შედგა და არა მგონია, ოდესმე მისი უკან შექცევა მოხდეს. მე მხოლოდ გამიხარდება და წარმატებას ვუსურვებ, ვინც ამ საქმეს მომავალში ხელს მოკიდებს.  მე რუსთავი2_დან გავედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა რუსთავი 2, ხელახლა მოკლეს ეროსი კიწმარიშვილი და დაიხურა ბოლო ფანჯარა დასავლეთში.  რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ დამარცხდა ჩემი სამშობლო.  რუსთავი 2_დან მე გამოვედი გამარჯვებული, მაგრამ ამ გამარჯვებას ფასი არა აქვს"_ წერს ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...
ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...