ჩხავერის მადლით გაძლიერებული ენერგია

კარმიდამო ჩემი

ჩხავერის მადლით გაძლიერებული ენერგია

2014 იან 27 09:22:44

და ვრცელ ფართობზე გადაჭიმულ საკუთარ კარმიდამოში თავდაპირველად საკუთარი ხელით ნაგებ წისქვილისა და მცირე ჰესისკენ მიგვიძღვება. დიდი ხნის წინ, როცა საქართველო ჩაბნელდა, მდინარე ნატანების შენაკადზე ერთი კილომეტრი სიგრძის სადერივაციო არხი გაჭრა საკუთარ ეზოში და მცირე ჰესი ააგო. დაახლოებით, ხუთ კილოვატ ენერგიას იღებდა უბნის ხუთი ოჯახისთვის და ბნელი ნათელით უკუაგდო, წისქვილიც იქვე ააგო და საკუთარი თუ სამეზობლოს საფქვავი დღესაც დაუზარელად ჩხრიალებს ოფიჩოსა და სარეკელას ტანდემში.

 

უფრო დიდი ხნის წინ, 50 წლის უკან, მესამეკლასელმა ბიჭმა აქ ჩალის ღეროში გაყრილ თხილის ჯოხს, ერთ ბოლოზე ჩალის ღეროსავე ფირფიტები გაუკეთა, ზედ ღარით წყლის ჭავლი მიმართა და მინიბორბალიც დატრიალდა. ასე ერთობოდა ბავშვურად "სათამაშო წისქვილით". მერვე კლასში გადასვლისას კი, ზაფხულის არდადეგებზე უკვე მიკროჰესი ააგო და ჩხირკედელაობით დაწყებული საქმის პირველი სერიოზული შედეგი მიიღო _ ჯიბის ფარნის ნათურების ანთება, როგორც თავისთვის, ისე მეგობრებისთვის გამოგონების სიხარულს უათმაგებდა. პროფესიაც შესაბამისი აირჩია _ მოსკოვის ელტექნიკის ინსტიტუტის რადიოსაინჟინრო ფაკულტეტი დაამთავრა და სოფელში დაბრუნდა. 1976 წელს აქვე აღადგინა რადიოსადგური, სარეტრანსლაციო ხაზი და შეძლო ადგილობრივი გადაცემების დაჭერა, მისი გაძლიერება და სოფლისთვის მიწოდება. ეამაყება, რომ 1991 წელს ბალტიისპირეთში სემინარებზე მიღებული გაღრმავებული ცოდნით, მეგობრებთან ერთად შექმნა გურიის ტელევიზია, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს და ამაყობს, რომ ამ საქმეში მისი, გიგლა ბორჩხაძის წონადი წვლილიც ძევს.


ბავშვობის ასაკიდან სოფელში ცნობილმა "ჩხირკედელამ" რომ სერიოზული პროფესია მიიღო და მასზე ორიენტირებული შედეგებიც დადო, მერე ნაცნობ-უცნობების მარჯვენა ხელადაც იქცა. ხუმრობს, ოჯახის შექმნაც დავაგვიანე და 49 წლის ასაკში "გამაბრიყვეს", არ მომეშვნენ და ახლა ახალგაზრდა მეუღლესა და ნანატრ ქალ-ვაჟს უდიდეს "მონაპოვრად" თვლის. ფიზიკასა და ტექნიკურ მეცნიერებებზე შეყვარებულმა გეზი სასოფლო სამეურნეო საქმიანობისკენ მას შემდეგ განსაკუთრებით აიღო, როცა მისმა ძმამ, 1975 წელს გურიის რეგიონში პირველმა მიიღო ფუტკრის რძე. ამ ღვთიური მწერის მოშენების შემდეგ, მამის მიერ გაშენებული ვენახის სხვადასხვა სახეობებში, ერთადერთი ძირი ჩხავერის ჯიშის ვაზი ობლად მობუზული მოეჩვენა და მთელი ყურადღება მისკენ მიმართა.


_ 1988 წელს წავიკითხე მეცნიერ ნოდარ ჩხარტიშვილის წერილი _ "გავაშენოთ ჩხავერი". მასში მითითებული იყო ამ საოცარი ჯიშისთვის საუკეთესო ადგილებად მიჩნეული სოფლები ბახვი, ასკანა და ბაღდადი. რაკი ჩემი სოფელი ვნახე ჩამონათვალში, ბაბუას ნაჩუქარ იმ ერთადერთ ძირ ჩხავერს მივუბრუნდი. ძნელი გასახარებელია, რა არ ვცადე, გადაწვენით, დამაგინებით მოვახერხე მისი გამრავლება და საქმეც დაიძრა. ჩემს ძმასთან მეგობრობდა ჯიშთა გამოცდის სადგურის უფროსი რეზო სალუქვაძე. მთხოვა, კალმები შეგვინახეო. მერე კახეთში წაიღეს და იქ დაამყნევინეს, ჩამოიტანეს ბახვში და ახლა იქ ჩხავერის სერიოზული მეურნეობაა, _ გვიამბობს ბატონი გიგლა.


რაც შეეხება მოვლა-პატრონობას, ჩხავერი საკმაოდ ჭირვეულია ამ მხრივ. ჩვენი მასპინძელი ვაზის ამ სახეობის ერთ-ერთ უარყოფით თვისებად მის მეწლეურობას ასახელებს. ამასთანავე ძალიან მგრძნობიარეა ამინდის მიმართ.


_ გასხვლა ისეთივე მეთოდით სჭირდება, როგორც სხვა დანარჩენი ჯიშის ვაზს. შეწამვლა, სულ ცოტა ექვსჯერაა საჭირო. მას განსაკუთრებით აზიანებს ფილოქსერა, სოკოვანი დაავადება, რომელიც საქართველოში ამერიკიდან შემოჰყვა იზაბელასა და ნოას ჯიშის ვაზს. თუმცა, ამინდზე ბევრია დამოკიდებული. შარშან კარგად ესხა, მაგრამ არ დამწიფდა. წელს ნაკლებად ასხია, მაგრამ სიმწიფის კარგ სტადიაშია. ვნახოთ, შემოდგომის ბოლომდე, რას მოგვიძღვნის ამინდი, წელს ძალიან ცვალებადობს ბუნება, _ ცას ასცქერის ბატონი გიგლა და ჩხავერის უნიკალურ თვისებაზე გვიამბობს, რაც მხოლოდ დაძველებისას მჟღავნდება, ჩვენში ჩხავერის გაშენების მსურველებს კი ურჩევს, ამ საქმეზე სერიოზული ორიენტირება მოახდინონ და მხოლოდ თხილის გაშენებით დაკავებულ მსურველებს თხოვს, ვაზის და ღვინის ქვეყანაში ჩხავერის პოპულარიზაცია მისი გაშენებით დაიწყონ. კალმების მიცემას არავისთვის დაინანებს. ახლა კი ჩხავერის ჯიშის გაახლებაზე ახალი მეთოდით ზრუნავს _ ფილოქსერაგამძლე ამერიკულ მწარე საძირეზე დამყნობა დაიწყო და შედეგსაც არ ემდურის.


გიგლა ბორჩხაძის ჰექტარნახევარ საკარმიდამო ნაკვეთზე ტყის მასივს, ასწლოვან წიფლებსა და წაბლის ტყეს ცალკე სავანე აქვს. მოშორებით ბამბუკის ეგზოტიკური ჯიშების ტყე შრიალებს, რომლის მასალისგანაც სერიოზულ ბიზნესს აპირებს.


_ წაბლის მოსავალი თხილისას მირჩევნია. საადრეო ჯიშის გამოყვანაზეც ვზრუნავ, რომელიც აგვისტოს ბოლოს მწიფდება, _ გვაჩვენებს ცადაწვდილ წაბლის ხეებს, რომლის ერთ ძირზეც მიღებულმა მოსავალმა, მისივე თქმით, 2 000 ლარი შემოუტანა ოჯახში.
რაც შეეხება კულტურულ ნარგავებსა და ხეხილს, ბორჩხაძეების კარმიდამოში ნაირ-ნაირი ჯიშის მსხალსა და ვაშლს სათვალავი არევია: _ მოძღვრის, საივანობო, ხატრის, თავრუჯული, სესელა, კაცისთავა, ხეჭეჭური, საუნდომო... _ ითვლის მსხლის ჯიშებს და შემდეგ ვაშლის ხეების ძირას მივყავარ, _ აგერ დემირა, ნაცარა, სამეფო... ცოტა ასაკი მომეძალა და ვჩქარობ, ყველაფრის გაახლება და გადახალისება მოვასწრო, გული მწყდება, რომ ჩემი ნებისმიერი საქმიანობის დაინტერესებულთა ნაკლებ რაოდენობას ვხედავ, არადა, მსურს ყველას ვასწავლო, გამოცდილება გავუზიარო დსა ნერგებით თუ კალმებითაც მოვამარაგო, _ ასეთი სურვილითა და ფიქრითაა მომართული ბატონი გიგლა.


და მაინც, გიგლა ბორჩხაძის საქმიანობა ორი მიმართულებითაა მოტივირებული _ სერიოზულად მიხედოს ჩხავერის მეურნეობას და საკუთარი მცირე ჰესისთვის დადგას გაუმჯობესებული ტურბინა, რასაც რეკონსტრუქციის გზით უნდა მიაღწიოს. ასევე მზის ენერგიის "მოთვინიერებაზეც" უჭირავს თვალი, ამბობს, რომ თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნოლოგიებით ადვილად შეიძლება ასეთი ენერგიის მიღება.


_ არატრადიციული ენერგიების საკუთარ მფლობელობაში მოქცევა, პლუს ჩხავერის სამკურნალო თვისებებით გაჯერებული ენერგია, ჩვენი ხალხის კულტურის და მისი თვითმყოფადობის უკვდავებას ნიშნავს, _ ლოგიკური ფორმულირებით ამთავრებს ჩვენთან სააუბარს წარსულში ჩხირკედელა, ახლა კი საკმაო მეცნიერული პოტენციალის მქონე ჩვენი მასპინძელი, რომელსაც ბევრი არ იცნობს ამ კუთხით, თუმცა, მის მიერვე გაკეთებული საქმის მნახველს, გიგლა ბორჩხაძის გაცნობის ინტერესი ნამდვილად გაუათკეცდება.




 ახალი ამბები
  • მართვის მოწმობის აღების ასაკი იცვლება17 წლის მოქალაქე მართვის მოწმობას ვეღარ აიღებს. კანონში დაგეგმილი ცვლილებების მიხედვით, მოქალაქე 18 წლის უნდა იყოს, რათა მოტოციკლისა და მსუბუქი ავტომობილის მართვის უფლება მოიპოვოს. „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ კანონში ცვლილებების შეტანის ინიციატივა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის. „მთავარი ის კი არ არის, 17 წლისა აიღებს მართვის მოწმობას ადამიანი, 37 წლისა თუ 57-ის, არამედ ის, თუ რა ცოდნის საფუძველზე იღებს ის მართვის მოწმობას. დღეს ჩვენ გვაქვს პრობლემა, რომ ე.წ. ავტოსკოლებში მოქალაქეებს კოდირების გზით მართვის მოწმობის აღებას ასწავლიან. გამოცდაზე ადამიანები გადიან ცოდნის გარეშე, დაზეპირებული კოდებით, რის გამოც მართვის მოწმობას იღებს ადამიანი, რომელმაც საგზაო მოძრაობის შესახებ საერთოდ არაფერი იცის“, - ამბობს „ტრანსპორტისა და გზების ასოციაციის“ თავმჯდომარე დავით ... ...
  • "2020 წელს ვინ გაიმარჯვებს, ამას მოსახლეობა გადაწყვეტს და არა გიგა ბოკერია" _ კალაძე2020 წელს ვინ გაიმარჯვებს, ამას გადაწყვეტს ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა და არა გიგა ბოკერია, - ასე ეხმიანება დედაქალაქის მერი კახა კალაძე „ევროპული საქართველოს“ ერთ-ერთი ლიდერის, გიგა ბოკერიას განცხადებას. მისივე თქმით, ქვეყანაში პოლიტიკური კულტურის ნაკლებობაა და ამის ნათელი მაგალითი ოპონენტების განცხადებებია. „მე შემიძლია კიდევ ერთხელ მოვიშველიო ჩვენი პარტიის ლიდერის, ბიძინა ივანიშვილის განცხადება, რომ ჩვენ მოვექცევით ჩვენს ოპონენტებს ისე, როგორც ჩვენს ქვეყანას ეკადრება და არა ისე, რასაც ისინი იმსახურებენ. თუმცა, ამ წლების განმავლობაში ისინი შეეცადნენ, რომ ეს მიდგომა, ეს დამოკიდებულება ჩვენ წინააღმდეგ გამოეყენებინათ“, - განაცხადა კახა ... ...
  • „ტურიზმის განვითარების მიმართულებაში მთავარი „ჩაის გზაა“ _ კარლ ჰარცელი გურულ სოფელშიევროკავშირის ელჩმა კარლ ჰარცელმა, ევროპის დღეებთან დაკავშირებული ვიზიტის   ფარგლებში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელმთაში მეწარმე ლიკა მეგრელაძის საოჯახო სასტუმრო „კომლი“ დაათვალიერა. სახლის მფოლობელმა ლიკა მეგრელაძემ  ევროკავშირის მხარდაჭერილი პროექტის, “მონაწილეობითი პრონციპები გურიის ტურიზმის განვითარების სტრატეგიისთვის”, მიერ გაცემული გრანტის ფარგლებში, მოახდინა ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაცია და გაფართოება, განაახლა ტრადიციული ჩაის ჯიშები. საპატიო სტუმართან ტურიზმის განვითარების მიმართულებებში ერთ-ერთ უმთავრესზე, „ჩაის გზის“ შესახებ, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის ეკონომიკის სამსახურის უფროსმა ალეკო მამეშვილმა ისაუბრა: _  ბევრი ვიფიქრეთ, რა უნდა ყოფილიყო ისეთი, რაც გურიას  საქართველოს სხვა  რეგიონებისგან განასხვავებდა და ეს არის სწორედ, „ჩაის გზა“. ასე დავიწყეთ ამ პროექტის შექმნა.  ჩვენი ერთ-ერთი წარმატებული ნაბიჯი არის ის, რომ ტურისტების 70% ყოფილი საბჭოთა კქვეყნებიდან შემოდის და  კარგად ახსოვთ ქართული ჩაის გემო. ამიტომ ნაკლები რეკლამა სჭირდება ამ საქმეს. გვაქვს ოთხი ძირითადი ლოკაცია. ასევე, ტურიზმის განვითარების სტრატეგიაში ერთ-ერთი საინტერესო მიმართულებაა ბალნეოლოგიური ტურიზმი, _ უთხრა სტუმრებს მამეშვილმა და გააცნო მათ ინფორმაცია ნასაკირალის სამკურნალო წყლების შესახებ,  უთხრა, რომ აქ 1930 წელს გაიხსნა ბალნეოლოგიური კურორტი. კარლ ჰარცელმა ინტრესით   დაათვალიერა იქვე, სახელდახელო მოწყობილი გამოფენა, სადაც ვიზუალურად, ფოტოებით იყო ნაჩვენები 1930 წელს ნასაკირაში ბალნეოლოგიური კურრორტის გახსნა და თანმხლები ... ...
  • სისხლიანი გარჩევა ლისის ტბაზე - ექიმებმა ვეფხვაძის გადარჩენა ვერ შესძლესგოჩა ვეფხვაძე დღეს საავადმყოფოში გარდაიცვალა, მძიმე დაზიანებებით 41 წლის მამაკაცი საავადმყოფოში 6 ოქტომბერს მოათავსეს, თუმცა ერთ კვირიანი მცდელობის მიუხედავად ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ მოახერხეს. ვეფხვაძეს გულ-მკერდის მარცხენა მხარეს, ასევე ბარძაყის ქვედა კიდურზე და წვივებზე 4 მძიმე ჭრილობა ჰქონდა მიყენებული. 41 წლის მამაკაცს ქირურგიული ოპერაცია 3 საათის განმავლობაში უტარდებოდა. არსებული ინფორმაციით, ვეფხვაძეს დაპირისპირება, სავარაუდოდ, ძველ მეგობრებთან – ძმებ ფეიქრიშვილებთან და ნოდარ ნიშნიანიძესთან მოუვიდა, რომლებთანაც კონფლიქტი წლების განმავლობაში ჰქონდა. ვეფხვაძე 6 ოქტომბერს ლისის ტბაზე დაჭრეს, თუმცა, დაჭრილი კაცი შარტავას ქუჩაზე, მის საცხოვრებელ სახლთან მანქანით ... ...
  • რა „უთხრა“ ელჩს „ნატვრის ხემ“ და რა უმღერეს მას საქველმოქმედო ასოციაცია „გურიას“ ბენეფიციარებმაოზურგეთში ევროპის დღეების აღნიშვნის პროცესში, ევროკავშირის ელჩი საქართველოში, კარლ ჰარცელი საქველმოქმედო ასოციაცია „გურიას“ ეწვია. შეხვედრა ამაღელვებელი იყო. საპატიო სტუმარს აქ საგანგებო მადლობა გადაუხადეს უდიდესი თანდგომისთვის. კარლ ჰარცელმა დაათვალიერა ბენეფიციართა  დაწესებულება, გაეცნო მათ ნამუშევრებს. _ რას ამბობს „ნატვრის ხე“? _ იკითხა ელჩმა იმ საგამოფენო ოთახში,  სადაც გამოფენილი იყო ბენეფიციართა თვითშემოქმედების ნიმუშები, მათ შორის „ნატვრის  ხე“, რომელზეც  ბავშვების სურვილები ლამაზი ფერადი ქაღალდებით იყო მიმაგრებული. „ჩვენ გვსურს ვიმოძრაოთ თავისუფლად“, „მსურს მქონდეს აიფონი“, „მე პლანშეტი მინდა“... _  უთარგმნეს ელჩს „ნატვრის ხეზე“  მიბნეული სურვილები. შეხვედრის დასასრულს, ბენეფიციარებმა კარლ ჰარცელს მადლობის ნიშნად საკუთარი მუსიკალურ-ქორეოგრაფიული შემოქმედება წარუდგინეს _ „არ წახვიდე, არ დაგვტოვო, შენი სუნთქვა ჩვენთვის ყველაფერია...“ _ იმღერეს მათ. თან უთხრეს, რომ ეს  სიმღერა ახლა აქ ყველაზე პოპულარულია და საპატიო სტუმარს უძღვნეს. ელჩმა ბენეფიციარებთან  ერთად სამახსოვრო ფოტოები ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

ციტრუსოვანთა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა კიდევ უფრო უნდა გავააქტიუროთ

მეციტრუსეობა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის...

მოცვის კულტურა სოფლის ხვალინდელი დღეა (R)

მოცვის კულტურის გაშენებით დაინტერესებულმა პირებმა...

გურიაში გოჯიბერის გაშენება პერსპექტიულია

არსებობს მცენარეთა ისეთი პერსპექტიული, პოპულარული...

ულამაზესი, "მორჩილი" სურო და ლიანებით გამოხატული სილამაზე

სუროს დეკორატიულობა განსაკუთრებით თვალში საცემი...

როგორ შევინახოთ სათესლედ და სანელებლად გამოსაყენებელი ბოსტნეული

სხვადასხვა ბოსტნეული, განსაკუთრებით, სანელებლები, როგორიცაა...

როგორ ვებრძოლოთ კოღოებს ხალხური მეთოდებით

კოღოები ნამდვილადაა დიდი თავსატეხი. არც...

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...
ზაფრანი

ხილი, რომელსაც უნდა ვერიდოთ

სამწუხაროდ, ყველა ხილი ჩვენი ფიგურისთვის...

მკურნალი ყველი

რამდენი თვის წინ დანიელმა მეცნიერებმა...

კივის დიეტა

საუზმე მოამზადეთ სალათი, მწვანე ხახვით,...

ჩვილი ბავშვების საოცარი თვისებები

ჩვილები არ ტირიან სინამდვილეში ჩვილები...

ყურძნის კურკის სამკურნალო თვისებები

ყურძნის კურკებში დიდი რაოდენობით E...

რატომ უნდა ვსვათ სტაფილოს წვენი?

ძირითადი მიზეზი, რატომ ითვლება სტაფილო...