ჩხავერის მადლით გაძლიერებული ენერგია

კარმიდამო ჩემი

ჩხავერის მადლით გაძლიერებული ენერგია

27 იან. 2014, 09:22:44

და ვრცელ ფართობზე გადაჭიმულ საკუთარ კარმიდამოში თავდაპირველად საკუთარი ხელით ნაგებ წისქვილისა და მცირე ჰესისკენ მიგვიძღვება. დიდი ხნის წინ, როცა საქართველო ჩაბნელდა, მდინარე ნატანების შენაკადზე ერთი კილომეტრი სიგრძის სადერივაციო არხი გაჭრა საკუთარ ეზოში და მცირე ჰესი ააგო. დაახლოებით, ხუთ კილოვატ ენერგიას იღებდა უბნის ხუთი ოჯახისთვის და ბნელი ნათელით უკუაგდო, წისქვილიც იქვე ააგო და საკუთარი თუ სამეზობლოს საფქვავი დღესაც დაუზარელად ჩხრიალებს ოფიჩოსა და სარეკელას ტანდემში.

 

უფრო დიდი ხნის წინ, 50 წლის უკან, მესამეკლასელმა ბიჭმა აქ ჩალის ღეროში გაყრილ თხილის ჯოხს, ერთ ბოლოზე ჩალის ღეროსავე ფირფიტები გაუკეთა, ზედ ღარით წყლის ჭავლი მიმართა და მინიბორბალიც დატრიალდა. ასე ერთობოდა ბავშვურად "სათამაშო წისქვილით". მერვე კლასში გადასვლისას კი, ზაფხულის არდადეგებზე უკვე მიკროჰესი ააგო და ჩხირკედელაობით დაწყებული საქმის პირველი სერიოზული შედეგი მიიღო _ ჯიბის ფარნის ნათურების ანთება, როგორც თავისთვის, ისე მეგობრებისთვის გამოგონების სიხარულს უათმაგებდა. პროფესიაც შესაბამისი აირჩია _ მოსკოვის ელტექნიკის ინსტიტუტის რადიოსაინჟინრო ფაკულტეტი დაამთავრა და სოფელში დაბრუნდა. 1976 წელს აქვე აღადგინა რადიოსადგური, სარეტრანსლაციო ხაზი და შეძლო ადგილობრივი გადაცემების დაჭერა, მისი გაძლიერება და სოფლისთვის მიწოდება. ეამაყება, რომ 1991 წელს ბალტიისპირეთში სემინარებზე მიღებული გაღრმავებული ცოდნით, მეგობრებთან ერთად შექმნა გურიის ტელევიზია, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს და ამაყობს, რომ ამ საქმეში მისი, გიგლა ბორჩხაძის წონადი წვლილიც ძევს.


ბავშვობის ასაკიდან სოფელში ცნობილმა "ჩხირკედელამ" რომ სერიოზული პროფესია მიიღო და მასზე ორიენტირებული შედეგებიც დადო, მერე ნაცნობ-უცნობების მარჯვენა ხელადაც იქცა. ხუმრობს, ოჯახის შექმნაც დავაგვიანე და 49 წლის ასაკში "გამაბრიყვეს", არ მომეშვნენ და ახლა ახალგაზრდა მეუღლესა და ნანატრ ქალ-ვაჟს უდიდეს "მონაპოვრად" თვლის. ფიზიკასა და ტექნიკურ მეცნიერებებზე შეყვარებულმა გეზი სასოფლო სამეურნეო საქმიანობისკენ მას შემდეგ განსაკუთრებით აიღო, როცა მისმა ძმამ, 1975 წელს გურიის რეგიონში პირველმა მიიღო ფუტკრის რძე. ამ ღვთიური მწერის მოშენების შემდეგ, მამის მიერ გაშენებული ვენახის სხვადასხვა სახეობებში, ერთადერთი ძირი ჩხავერის ჯიშის ვაზი ობლად მობუზული მოეჩვენა და მთელი ყურადღება მისკენ მიმართა.


_ 1988 წელს წავიკითხე მეცნიერ ნოდარ ჩხარტიშვილის წერილი _ "გავაშენოთ ჩხავერი". მასში მითითებული იყო ამ საოცარი ჯიშისთვის საუკეთესო ადგილებად მიჩნეული სოფლები ბახვი, ასკანა და ბაღდადი. რაკი ჩემი სოფელი ვნახე ჩამონათვალში, ბაბუას ნაჩუქარ იმ ერთადერთ ძირ ჩხავერს მივუბრუნდი. ძნელი გასახარებელია, რა არ ვცადე, გადაწვენით, დამაგინებით მოვახერხე მისი გამრავლება და საქმეც დაიძრა. ჩემს ძმასთან მეგობრობდა ჯიშთა გამოცდის სადგურის უფროსი რეზო სალუქვაძე. მთხოვა, კალმები შეგვინახეო. მერე კახეთში წაიღეს და იქ დაამყნევინეს, ჩამოიტანეს ბახვში და ახლა იქ ჩხავერის სერიოზული მეურნეობაა, _ გვიამბობს ბატონი გიგლა.


რაც შეეხება მოვლა-პატრონობას, ჩხავერი საკმაოდ ჭირვეულია ამ მხრივ. ჩვენი მასპინძელი ვაზის ამ სახეობის ერთ-ერთ უარყოფით თვისებად მის მეწლეურობას ასახელებს. ამასთანავე ძალიან მგრძნობიარეა ამინდის მიმართ.


_ გასხვლა ისეთივე მეთოდით სჭირდება, როგორც სხვა დანარჩენი ჯიშის ვაზს. შეწამვლა, სულ ცოტა ექვსჯერაა საჭირო. მას განსაკუთრებით აზიანებს ფილოქსერა, სოკოვანი დაავადება, რომელიც საქართველოში ამერიკიდან შემოჰყვა იზაბელასა და ნოას ჯიშის ვაზს. თუმცა, ამინდზე ბევრია დამოკიდებული. შარშან კარგად ესხა, მაგრამ არ დამწიფდა. წელს ნაკლებად ასხია, მაგრამ სიმწიფის კარგ სტადიაშია. ვნახოთ, შემოდგომის ბოლომდე, რას მოგვიძღვნის ამინდი, წელს ძალიან ცვალებადობს ბუნება, _ ცას ასცქერის ბატონი გიგლა და ჩხავერის უნიკალურ თვისებაზე გვიამბობს, რაც მხოლოდ დაძველებისას მჟღავნდება, ჩვენში ჩხავერის გაშენების მსურველებს კი ურჩევს, ამ საქმეზე სერიოზული ორიენტირება მოახდინონ და მხოლოდ თხილის გაშენებით დაკავებულ მსურველებს თხოვს, ვაზის და ღვინის ქვეყანაში ჩხავერის პოპულარიზაცია მისი გაშენებით დაიწყონ. კალმების მიცემას არავისთვის დაინანებს. ახლა კი ჩხავერის ჯიშის გაახლებაზე ახალი მეთოდით ზრუნავს _ ფილოქსერაგამძლე ამერიკულ მწარე საძირეზე დამყნობა დაიწყო და შედეგსაც არ ემდურის.


გიგლა ბორჩხაძის ჰექტარნახევარ საკარმიდამო ნაკვეთზე ტყის მასივს, ასწლოვან წიფლებსა და წაბლის ტყეს ცალკე სავანე აქვს. მოშორებით ბამბუკის ეგზოტიკური ჯიშების ტყე შრიალებს, რომლის მასალისგანაც სერიოზულ ბიზნესს აპირებს.


_ წაბლის მოსავალი თხილისას მირჩევნია. საადრეო ჯიშის გამოყვანაზეც ვზრუნავ, რომელიც აგვისტოს ბოლოს მწიფდება, _ გვაჩვენებს ცადაწვდილ წაბლის ხეებს, რომლის ერთ ძირზეც მიღებულმა მოსავალმა, მისივე თქმით, 2 000 ლარი შემოუტანა ოჯახში.
რაც შეეხება კულტურულ ნარგავებსა და ხეხილს, ბორჩხაძეების კარმიდამოში ნაირ-ნაირი ჯიშის მსხალსა და ვაშლს სათვალავი არევია: _ მოძღვრის, საივანობო, ხატრის, თავრუჯული, სესელა, კაცისთავა, ხეჭეჭური, საუნდომო... _ ითვლის მსხლის ჯიშებს და შემდეგ ვაშლის ხეების ძირას მივყავარ, _ აგერ დემირა, ნაცარა, სამეფო... ცოტა ასაკი მომეძალა და ვჩქარობ, ყველაფრის გაახლება და გადახალისება მოვასწრო, გული მწყდება, რომ ჩემი ნებისმიერი საქმიანობის დაინტერესებულთა ნაკლებ რაოდენობას ვხედავ, არადა, მსურს ყველას ვასწავლო, გამოცდილება გავუზიარო დსა ნერგებით თუ კალმებითაც მოვამარაგო, _ ასეთი სურვილითა და ფიქრითაა მომართული ბატონი გიგლა.


და მაინც, გიგლა ბორჩხაძის საქმიანობა ორი მიმართულებითაა მოტივირებული _ სერიოზულად მიხედოს ჩხავერის მეურნეობას და საკუთარი მცირე ჰესისთვის დადგას გაუმჯობესებული ტურბინა, რასაც რეკონსტრუქციის გზით უნდა მიაღწიოს. ასევე მზის ენერგიის "მოთვინიერებაზეც" უჭირავს თვალი, ამბობს, რომ თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნოლოგიებით ადვილად შეიძლება ასეთი ენერგიის მიღება.


_ არატრადიციული ენერგიების საკუთარ მფლობელობაში მოქცევა, პლუს ჩხავერის სამკურნალო თვისებებით გაჯერებული ენერგია, ჩვენი ხალხის კულტურის და მისი თვითმყოფადობის უკვდავებას ნიშნავს, _ ლოგიკური ფორმულირებით ამთავრებს ჩვენთან სააუბარს წარსულში ჩხირკედელა, ახლა კი საკმაო მეცნიერული პოტენციალის მქონე ჩვენი მასპინძელი, რომელსაც ბევრი არ იცნობს ამ კუთხით, თუმცა, მის მიერვე გაკეთებული საქმის მნახველს, გიგლა ბორჩხაძის გაცნობის ინტერესი ნამდვილად გაუათკეცდება.




 ახალი ამბები
  • "წაგვიღო წყალმა" _ ჩოხატაურში დუმბაძის ქუჩის #24-ში მცხოვრებლები დახმარებას ითხოვენუამინდობამ პრობლემები შექმნა ჩოხატაურში. როგორც "გურია ნიუსს" დუმბაძის 24-ში მდებარე მარავალბინიანი საცხოვრებელი სახლიდან შეატყობინეს, ადიდებული მდინარე ორპირა კალაპოტიდან გადმოვიდა და საცხოვრებელი სახლის ქვეშ მიედინება. "თუ ჰყავს ვინმე პატრონი რაიონს, მოგვხედონ. რამდენჯერ მივმართეთ განცხადებით, მაგრამ შედეგი არაფერმა გამოიღო. მოვლენ, გადახედავენ-გადმოხედავენ, წავლენ. ვფიქრობთ, ეს იმიტომ ხდება, რომ კორპუსის მცხოვრებლებს ოპოზიციონერებად მოგვიაზრებენ, რატომ ესეც არ ვიცით, მაგრამ რა უბედურებაა პოლიტიკური შეხედულების მიხედვით ადამიანების დაყოფა. თუ ოპოზიციონერები ვართ, ამიტომ უნდა წაგვიღოს წყალმა და დაგვეხრჩონ ბავშვები. ვინმემ მოგვხედოს, _ ამბობს "გურია ნიუსთან" ბინის ერთ-ერთი მცხოვრები. პრობლემაზე სასაუბროდ "გურია ნიუსი" მუნიციპალიტეტის მერს, ირაკლი კუჭავას დაუკავშირდა. კუჭავას თქმით, აბსურდია ბრალდება, რომ პოლიტიკური შეხედულების გამო არ ეხმარებიან ვინმეს. "მაგ ტერიტორიაზე გაკეთებულია დიდი პროექტი, მოწესრიგდება ორპირას ნაპირები და მოეწყობა ბულვარი, მაგრამ ეს წელს ვერ განხორციელდება. ასეთ დროს უნდა დარეკონ მერიაში, ჩვენი კომისია გავა ადგილზე, დასურათდება მდგომარეობა და მოვითხოვთ სტიქიის სალიკვიდაციო ხარჯებში. ამ შემთხვევაში ახლავე გავლენ ჩვენი სპეციალისტები შემთხვევის ადგილზე. ხოლო რაც შეეხება პოზიცია-ოპოზიციად ადამიანთა დაყოფას და ამ ნიშნით დახმარებას, ეს არის აბსურდი. არასოდეს გაგვირჩევია ადამიანები. შეგიძლიათ თუნდაც მაგ ქუჩაზე იკითხოთ, რამდენჯერ დავხმარებივართ იმ ადამიანებს, მათი ოჯახის წევრებს, თითონ რომ მოიაზრებენ თავს ოპოზიციონერებად, _ გვითხრა მუნიციპალიტეტის ... ...
  • “მაგნიტში“ მომხადარ ქურდობის ფაქტზე ერთი პირია მხილებულიდღეს ქალაქ ოზურგეთში სუპერმარკეტების ქსელის მაღაზია გაქურდეს. შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურის ინფორმაციით, მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 178 მუხლით მიმდინარეობს, რაც ძარცვას გულისხმობს. მხილებულია ერთი პირი. მიმდინარეობს ინტესიური საგამოძიებო მოქმედებები. “გურია ნიუსის“ ინფორმაციით, მოპარულია 5 ბოთლი ალკოჰოლური ... ...
  • რაჭაში სტიქიამ ცენტრალური მაგისტრალი დააზიანა„ონის მუნიციპალიტეტში, უხვი ნალექის შედეგად ადიდებულმა მდინარე ჭანჭახმა სოფელ გლოლაში საავტომობილო გზის ცენტრალური მაგისტრალი დააზიანა", _ აღიშულ ინფორმაციას რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის სამხარეო უწყება ავრცელებს. უწყებისვე ცნობით, შემთხვევის ადგილას დილიდან ოპერატიულად დაიწყო აღდგენითი და პრევენციული ... ...
  • როდიდან აღდგება საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მოძრაობათბილისის მერის, კახა კალაძის განცხადებით, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მოძრაობას, სავარაუდოდ, ივნისის დასაწყისში გაანახლებს. მერის განცხადებით, ტრანსპორტის ამუშავებისთვის აუცილებელია მითითების მიღება, თუ როგორი უნდა იყოს წესები ეპიდემიის დროს. „ზუსტი თარიღი უცნობია.  ჩვენ არ გვაქვს ეს ინფორმაცია. დღეს საკოორდინაციო საბჭოს სხდომა გაიმართა, სადაც პირადად მე დავსვი საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ამუშავების საკითხი, რადგან ძალიან დიდი მოთხოვნაა საზოგადოებაში. ველოდებით მითითებებს, ჯერ არანაირი მითითება არ არის ჩვენთან შემოსული. თუ როგორ უნდა იყოს წესები საზოგადოებრივ ტრანსპორტის მუშაობის დროს, ხალხმა როგორი წესებით უნდა ისარგებლოს ავტობუსით, მეტროთი, მიკროავტობუსით მგზავრობის დროს და ა.შ.“_ თქვა კალაძემ ... ...
  • საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს მასშტაბური ღონისძიებები არ გაიმართება საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავად მასშტაბური ღონისძიებები წელს არ გაიმართება. ამის მიზეზი ეპიდვითარება და ხალხმრავლობის თავიდან აცილებაა. პრემიერ-მინისტრის პრესსპიკერის, ირაკლი ჩიქოვანის განცხადებით,  საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს სახელმწიფო უწყებები სხვადასხვა ფორმატის მცირემასშტაბიანი ღონისძიებებით აღნიშნავენ. პრემიერ-მინისტრი კი 26 მაისს საქართველოს თავდაცვის ძალებთან ერთად აღნიშნავს, ვაზიანის მე-4 მექანიზებული ბრიგადის ბაზაზე. „26 მაისი ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში და საქართველოს თითოეული მოქალაქისთვის უმნიშვნელოვანესი თარიღია. მოგეხსენებათ, ბოლო წლების განმავლობაში 26 მაისი გახდა მასშტაბური საერთო სახალხო ზეიმი, რომელშიც ათასობით ჩვენი მოქალაქე მონაწილეობდა. წელს, მსოფლიო პანდემიიდან გამომდინარე, ამ მნიშვნელოვანი თარიღის აღნიშვნა განსხვავებული ფორმატით გვიწევს. ხალხმრავლობის თავიდან აცილების მიზნით, წელს 26 მაისის აღსანიშნავი მასშტაბური ღონისძიებები არ გაიმართება. სახელმწიფო უწყებები დამოუკიდებლობის დღეს სხვადასხვა ფორმით აღნიშნავენ. რაც შეეხება საქართველოს მთავრობას, პრემიერ-მინისტრი 26 მაისს საქართველოს თავდაცვის ძალებთან ერთად აღნიშნავს, ვაზიანის მე-4 მექანიზებული ბრიგადის ბაზაზე“, _  განაცხადა ... ...

არქივი


კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...


რას ფიქრობთ სოფლის მეურნეობის დახმარების პროგრამაზე?