რატომ შეუსიეს ცხვრის ფარა ციტრუსოვანთა პლანტაციებს

კარმიდამო ჩემი

რატომ შეუსიეს ცხვრის ფარა ციტრუსოვანთა პლანტაციებს

2014 იან 28 14:13:23

_ ის ნებისმიერი სახეობის ბალახეულს, სარეველის თუ ხმელი ფოთლების ჩათვლით, მიირთმევს, თან ისე, რომ ცელით გაპარსული მინდორი თუ პლანტაცია უკეთ არ გამოიყურება, ვიდრე ცხვრისგან პირწმინდად მოსუფთავებული ეზო-გარემო.


ოზურგეთში, სოფელ ჭანიეთში, მთიანი ზოლის სიახლოვეს მცხოვრებმა ზაზა მჟავანაძემ ცხვრის მოშენება შარშანწინ გადაწყვიტა. დღეს კი გაოცებულია: ამ შინაურ უწყინარ ცხოველს, ბალახეულის გარდა, არანაირი კვება არ სჭირდება, გარდა მოვლისა, რაც დამწყვდევასა და სადგომის დასუფთავებაში გამოიხატება. სამაგიეროდ კი ცხვრის ფარა დიდი ფართობზე გაშენებულ პლანტაციას, გაზაფხულიდან მოყოლებული გვიან შემოდგომამდე, ისე ასუფთავებს, მფლობელს რამდენჯერმე გაცელვა არ სჭირდება. გარდა ამისა, ხვავრიელად იძლევა ხორცსა და მატყლს, რაც ოჯახისთვის სერიოზული შემოსავალია უმნიშვნელო დანახარჯების ფონზე.


_ სამიოდე წლის წინ, ერთმა აჭარელმა მეგობარმა მირჩია, ცხვრები მომეშენებინა. მითხრა, გადარჩები ამდენ ცელვას გაზაფხულსა და ზაფხულში, ხორცი უხვად გექნება და მატყლი, გაითვალისწინე ჩემი რჩევა და გაგახსენდებიო... შარშანწინ ვიყიდე სამი ცხვარი, ერთი მამალი იყო. გაოცებული ვარ ნამდვილად. ისე სწრაფად გამრავლდნენ, უკვე ცამეტი მყავს, რამდენჯერმე დავკალი კიდეც, თორემ მეტი მეყოლებოდა. ზოგიც გავაჩუქე. ასეთი უწყინარი და მოყვასი თუ იყო ცხვარი, ნამდვილად არ მეგონა. განსაკუთრებით ის მიკვირს, მთელ ამხელა ფართობს ისე "გაპარსავენ", ხის ერთ ტოტსაც არ გახრავენ, არ იფიქრო, რომელიმე ნარგავი, ან ხის მერქანი დააზიანონ. ამ ცელის ქნევას კი გადავრჩი. ძალიან ძნელია, როცა ვრცელი ფართობები გაქვს. ეკალ-ბარდსა და სარეველებს გაზაფხულ-ზაფხულში იმდენჯერ უნდა გაწმენდა, ვერც დათვლი. ახლა ამ საქმეზე ცელით მომუშავეები ქირის გადახდით მუშაობენ. ეს კი ოჯახისთვის დიდი ხარჯია. ჩემმა ცხვრებმა ამ გადასახადისგან გამათავისუფლეს და აქეთ მამარაგებენ ხორცითა და მატყლით, ჩემგან კი ძალიან ცოტას ითხოვენ, _ გვეუბნება მასპინძელი.


_ ზაზა, უფრო კონკრეტულად მოვუყვეთ ჩვენს მკითხველს, რომელი ჯიშისაა ეს ცხვარი, სად უნდა შეიძინონ და რატომ არ სჭირდება მას ალპური საძოვარი. როგორ მოახერხა გურიის ნესტიან ჰავასთან შეგუება?


_ ეს იმერული ჯიშის ცხვარია და არა _ თუშური. როგორც მე მითხრეს, ადრეც ჰყოლიათ იმერეთში ასეთი ჯიშის ცხვარი. მე პირადად საჯავახოში ვიყიდე. იმ კაცმა მასწავლა, როგორ უნდა მომევლო. კონკრეტულად კი ერთ მნიშვნელოვან დეტალზე მიმანიშნა _ ზაფხულში, როცა ცხელა, ცხვარი ოფლიანდება, შემდეგ კი ჩვენს პირობებში, სინესტის გამო, ვერ შრება, რაც მის დაჩიავებას იწვევს. ასე არ ხდება აღმოსავლეთში, სადაც მშრალი ჰავაა. ჩემმა მეგობარმა ამიტომ მირჩია, ზაფხულის ცხელ დღეებში დამებანა ცხვარი. ჩვეულებრივად, ცივი წყლით ვბან, ონკანთან ან ღელეში. ესაა მთავარი, არც ისე დამღლელი შრომა, რაც მათ ჩემგან სჭირდებათ.


_ რძე თუ მოგიწველიათ?


_ არა, ეს არ მიცდია. ბატკნებს ვუტოვებ. ხორცი საოცრად ქონიანი და გემრიელი აქვს. მატყლიც უხვად მოგვცა. წელიწადში ორჯერ ვპარსავ.


_ მაკეობის პერიოდი როდის აქვთ?


_ წელიწადში ორჯერ, სულ ცოტა, ორ-ორ ბატკანს იგებენ. ერთი მოყავისფრო ცხვარია ჩემს პატარა ფარაში, "შოკოლადა" დავარქვი, წელს სამი ბატკანიო მოიგო. ძალიან მიყვარს. ზოგადად, საოცრად წყნარი და მგრძნობიარე ცხოველია _ ეზოში როცა ვმუშაობ, მოვლენ ჩემთან, თითქოს თანამიგრძნობენ. ისე გაყუჩდებიან, გეგონება, მოფერებას გთხოვენ...


_ დაავადებების მიმართ თუ არიან მგრძნობიარე და კონკრეტულად, რამ შეიძლება შეაწუხოს?


_ რაც ეს ცხვრები მყავს, ერთხელ შევნიშნე, ფეხი ასტკივდა ბატკანს. ვიკითხე და მითხრეს, რომ დასავლეთისთვის დამახასიათებელი რევმატიულობის ნიშანია. ბიცილინი გავუკეთე და მომჯობინდა. მეტი არაფერი.


_ სადგომი როგორ მოუწყვე და კომბალი ხომ არ გჭირდება ჩვენში მომრავლებული ტურების გასარეკად?


_ (იცინის) იმდენ ცხვარს ვერ მოვამრავლებ, რომ კომბალი დამჭირდეს. 20 სული საკმარისია ჩემთვის. ტურებს რაც შეეხება, მთის წვერთან ვცხოვრობ და ხშირად ჩხავიან შორიახლო, თუმცა, ძაღლები მყავს და ცხვრის დასაცავად პრობლემა არ შემქმნია.


_ ცხვრის მოშენებას როცა ურჩევთ ჩვენს მკითხველ მეურნეებს, გურიაში ეს მაინც და მაინც პლანტაციების ხათრით უნდა მოხდეს? ვთქვათ და სოფელში ცხოვრობს კაცი და ეს კულტურები სულ არ აქვს.


_ ვერ მაჩვენებთ ისეთ სოფელს, სადაც ეზო-გარემო არ საჭიროებდეს ეკალ-ბარდის თუ სარეველებისგან გაწმენდას. ამიტომ ორი-სამი ცხვარიც საკმარისია, ეზო რომ სულ გაკოხტავებული იყოს, ხორცი და მატყლიც გქონდეს და ამისთვის თითქმის ძალიან ცოტას შრომით ენერგიას ხარჯავდე. ესაა, შინაური ცხოველი უნდა გიყვარდეს. გარდა ამისა, კი იცით, როგორ გადაშენდა ღორი ბოლო პერიოდში. დამერწმუნეთ, ღორზე ბევრად ნაკლები მოვლა სჭირდება ცხვარს, ხორცი კი გაცილებით მარგებელი და გემრიელი აქვს. რამდენი მატყლი მომცა, გითხარით. გავრეცხეთ, გავაშრეთ და ტომრებში ჩავყარეთ. მალე დავაპენტინებ, მერე დედაჩემი მიხედავს. ნატურალური მატყლის საბანს თუ ლეიბს რა სჯობს?


_ მიკვირს, არანაირი სუნი არ იგრძნობა სადგომში და მის სიახლოვეს. ცხვრის ხორცის გემოც არ უყვარს ზოგს, ამბობენ, სპეციფიკური გემო და სუნი აქვსო.


_ სისუფთავის ხარისხი უნდა იყოს მაღალი თვით ადამიანისგან. სადგომს ერთი დღითაც არ ვტოვებ დაუსუფთავებელს. ძროხასა თუ ღორზე უარესი სუნი რას აქვს, თუ არ მიალაგე და დაასუფთავე სადგომები? შრომის გარეშე არაფერი იქნება. მე ვამბობ, რომ ცხვარმა ნამდვილად გამაკვირვა, იმდენ ეკონომიურ დანაზოგს მაძლევს და ადამიანივით მეხმარება ჩემს კარმიდამოში. ამიტომ ვურჩევ ყველა მეურნეს, ამ საქმეს მოჰკიდონ ხელი. არ ვამბობ, რომ გურია იქცეს მეცხვარეობის პოლიგონად და ეს არც შეიძლება ჩვენს პირობებში. უბრალოდ, მე მივიღე ისეთი შედეგი, რაც ძალიან მომგებიანია და ჩვენში ეს აქამდე ნაკლებად ხდებოდა.


ზაზა მჟავანაძის მაგალითი მართლაც გასათვალისწინებელია, მით უფრო, როცა ჩვენში ღორზე ნაკლები დღე არც ცხვარს დაადგა _ არა ერთი მრავალრიცხოვანი ფარა მიზერულ ფასებში გაყიდეს და უცხოელებმა შორეული არაბული ქვეყნების გზას გაუყენეს.




 ახალი ამბები
  • კორონავირუსი მოსახდელი დაავადებაა და აუცილებლად ყველამ უნდა მოიხადოს _ ლევან რატიანიკორონავირუსი მოსახდელი დაავადებაა და აუცილებლად ყველამ უნდა მოიხადოს, – ამის შესახებ თბილისის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის დირექტორმა ლევან რატიანმა განაცხადა. „ჩვენი კლინიკა განსხვავდება სხვა კლინიკებისგან, ჩვენ არა მარტო ვმკურნალობთ პაციენტებს, არამედ ვიღებთ და გავცემთ ინფორმაციას ამ დაავადებების შესახებ. ერთი რამ შემიძლია გითხრათ, ჩვენთვისაც, მსოფლიოში წამყვანი მეცნიერებისთვის ამ ვირუსის სტრატეგია არის უცნობი. მხოლოდ და მხოლოდ ვიცით ერთ რამ – ეს მოსახდელი დაავადებაა, აუცილებლად უნდა მოიხადოს ეს ვირუსი კაცობრიობამ, 80 პროცენტმა აკლინიკური ფორმით, 20 პროცენტმა – საშუალო, მძიმე და კრიტიკული ფორმით. იცით, რომ „ბეცეჟე ვაქცინაციის“ შესახებ როგორი ბუმია სამყაროში წამოსული. ჩვენს ქვეყანას გაუმართლა კალენდარულ აცრებთან დაკავშირებით. ძალიან დიდი იმედი მაქვს, რომ ჩვენი ქვეყანა მსუბუქად გადაივლის ამ პანდემიას. ჩატარებულია „ბეცეჟე ვაქცინაცია“, რაც დაავადებათ კონტროლის ცენტრის დიდი დამსახურებაა“, – განაცხადა ლევან ... ...
  • თბილისში ყველა აგრარული ბაზარი დაიკეტაკორონავირუსის საპრევენციო ღონისძიებების ფარგლებში, უწყებათაშორისი საკოორდინაციო საბჭოს რეკომენდაციით, თბილისში მოქმედი აგრარული ბაზრები დროებით დაიკეტა. როგორც დედაქალაქის მერიაში აცხადებენ, გადაწყვეტილების მიზეზი კორონავირუსის გავრცელების პრევენციაა. „ეს უკავშირდება კორონავირუსის გავრცელების პრევენციის ღონისძიებებს. შესაბამისი რეკომენდაცია გასცა უწყებათაშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ და დღეიდან თბილისში არსებული ყველა აგრარული ბაზარი დაიკეტა“, - აცხადებენ ... ...
  • საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის დარღვევის 167 ფაქტი გამოვლინდაპოლიცია, საქართველოს მთავრობის მიერ საგანგებო მდგომარეობის ფარგლებში ზომების მნიშვნელოვანი გამკაცრების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მოთხოვნების აღსრულების და ე.წ. კომენდანტის საათის ფარგლებში დაწესებული შეზღუდვების დამრღვევი პირების გამოვლენის მიზნით, 24-საათიან რეჟიმში მუშაობას განაგრძობს.  შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი დანაყოფების თანამშრომლები, ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების აღკვეთისა და პრევენციის მიზნით, სამართალდარღვევის ყველა ფაქტზე ოპერატიულად რეაგირებენ. ბოლო 24 საათის განმავლობაში, სამართალდამცველების მიერ განხორციელებული მონიტორინგის შედეგად, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის და ე.წ. კომენდანტის საათის შეზღუდვების დარღვევის 167  ახალი ფაქტი გამოვლინდა. პოლიციამ, 6 აპრილის 21 საათიდან 7 აპრილის დილის 6 საათამდე, ე.წ. კომენდანტის საათის დარღვევის ფაქტზე, მთელი ქვეყნის მასშტაბით 112 მოქალაქე დააჯარიმა. გარდა ამისა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებმა, საჯარო სივრცეში 3-ზე მეტი პირის შეკრების და 2-მეტრიანი სოციალური დისტანციის დაუცველობის გამო,  სულ 28 მოქალაქე დააჯარიმეს სამართალდამცველებმა მგზავრთა გადაყვანისა და ავტომობილით გადაადგილების წესის დარღვევის ფაქტზე კიდევ 27  პირი დააჯარიმეს. შინაგან საქმეთა სამინისტრო კვლავ მოუწოდებს მოქალაქეებს, დაიცვან საგანგებო მდგომარეობის ფარგლებში დაწესებული შეზღუდვები, წინააღმდეგ შემთხვევაში, გამოყენებული იქნება კანონით გათვალისწინებული, შესაბამისი ზომები. საქართველოს ტერიტორიაზე მყოფი ყველა პირი ვალდებულია, დაიცვას საგანგებო რეჟიმი და დაემორჩილოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროში მოქმედ საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებს. საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის დარღვევა იწვევს ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას – ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 3 000 ლარით, ხოლო იურიდიული პირის – 15 000 ლარით. ... ...
  • ხარების სადღესასწაულო წირვა სამტრედიის საკათედრო ტაძარშიხარების დღესასწაული დღეს ყველა მოქმედ ეკლესია-მონასტერში აღინიშნა. სამტრედიაში, წმინდა დავით აღმაშენებლის სახელობის საკათედრო ტაძარში სადღესასწაულო წირვა ჩაატარა ხონი-სამტრედიის ეპარქიის მმართველმა, მაღალყოვლადუსამღვდელოესმა, მეუფე საბამ. მრევლი მიტროპოლიტის ლოცვასა და ქადაგებას ტაძრის ეზოში ისმენდა. ხარება ერთ-ერთი საუფლო დღესასწაულია ქრისტიანულ ეკლესიაში. ლუკას სახარების მიხედვით, გაბრიელ მთავარანგელოზმა მარიამ ღვთისმშობელს ახარა, რომ იგი შობდა იესო ქრისტეს, ძეს ღვთისას. ქრისტოლოგიაში ხარების დღესასწაული ითვლება კაცობრიობის ხსნის დასაწყისად, საუკუნეების განმავლობაში დაფარული ღვთის საიდუმლოს ... ...
  • ბიზნესმენმა "წმინდა გაბრიელის საქველმოქმედო ფონდს" ავტომობილი გადასცაზუგდიდში, ერთ-ერთმა ბიზნესმენმა  "წმინდა გაბრიელის საქველმოქმედო ფონდს" ავტომობილი გადასცა. ინფორმაციას ამის შესახებ სოციალურ ქსელში აღნიშნული ფონდის ხელმძღვანელი, სალომე ფაცაცია ავრცელებს. „არც კი ვიცი ასეთ დროს რა უნდა დავწერო.... გეგი შენ ხარ სიკეთე ბიჭი, შენ ხარ გული, რომელიც მუდამ სხვაზე ფიქრობს,სხვის ბედნიერებაზე, სიხარულზე და სიყვარულზე ეს თითოეული თქვენთაგანის მანქანაა მეგობრებო, რომელიც გეგიმ შემოსწირა წმინდა გაბრიელის საქველმოქმედო ფონდს იმისთვის, რომ ერთად ვაკეთოთ კეთილი საქმეები. ნებისმიერ დროს გვერდში მიგულეთ. გეგი, ღმერთმა მოგცეს ძალა სიკეთის კეთებისა“,_ წერს ... ...

არქივი


კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...