რატომ შეუსიეს ცხვრის ფარა ციტრუსოვანთა პლანტაციებს

კარმიდამო ჩემი

რატომ შეუსიეს ცხვრის ფარა ციტრუსოვანთა პლანტაციებს

2014 იან 28 14:13:23

_ ის ნებისმიერი სახეობის ბალახეულს, სარეველის თუ ხმელი ფოთლების ჩათვლით, მიირთმევს, თან ისე, რომ ცელით გაპარსული მინდორი თუ პლანტაცია უკეთ არ გამოიყურება, ვიდრე ცხვრისგან პირწმინდად მოსუფთავებული ეზო-გარემო.


ოზურგეთში, სოფელ ჭანიეთში, მთიანი ზოლის სიახლოვეს მცხოვრებმა ზაზა მჟავანაძემ ცხვრის მოშენება შარშანწინ გადაწყვიტა. დღეს კი გაოცებულია: ამ შინაურ უწყინარ ცხოველს, ბალახეულის გარდა, არანაირი კვება არ სჭირდება, გარდა მოვლისა, რაც დამწყვდევასა და სადგომის დასუფთავებაში გამოიხატება. სამაგიეროდ კი ცხვრის ფარა დიდი ფართობზე გაშენებულ პლანტაციას, გაზაფხულიდან მოყოლებული გვიან შემოდგომამდე, ისე ასუფთავებს, მფლობელს რამდენჯერმე გაცელვა არ სჭირდება. გარდა ამისა, ხვავრიელად იძლევა ხორცსა და მატყლს, რაც ოჯახისთვის სერიოზული შემოსავალია უმნიშვნელო დანახარჯების ფონზე.


_ სამიოდე წლის წინ, ერთმა აჭარელმა მეგობარმა მირჩია, ცხვრები მომეშენებინა. მითხრა, გადარჩები ამდენ ცელვას გაზაფხულსა და ზაფხულში, ხორცი უხვად გექნება და მატყლი, გაითვალისწინე ჩემი რჩევა და გაგახსენდებიო... შარშანწინ ვიყიდე სამი ცხვარი, ერთი მამალი იყო. გაოცებული ვარ ნამდვილად. ისე სწრაფად გამრავლდნენ, უკვე ცამეტი მყავს, რამდენჯერმე დავკალი კიდეც, თორემ მეტი მეყოლებოდა. ზოგიც გავაჩუქე. ასეთი უწყინარი და მოყვასი თუ იყო ცხვარი, ნამდვილად არ მეგონა. განსაკუთრებით ის მიკვირს, მთელ ამხელა ფართობს ისე "გაპარსავენ", ხის ერთ ტოტსაც არ გახრავენ, არ იფიქრო, რომელიმე ნარგავი, ან ხის მერქანი დააზიანონ. ამ ცელის ქნევას კი გადავრჩი. ძალიან ძნელია, როცა ვრცელი ფართობები გაქვს. ეკალ-ბარდსა და სარეველებს გაზაფხულ-ზაფხულში იმდენჯერ უნდა გაწმენდა, ვერც დათვლი. ახლა ამ საქმეზე ცელით მომუშავეები ქირის გადახდით მუშაობენ. ეს კი ოჯახისთვის დიდი ხარჯია. ჩემმა ცხვრებმა ამ გადასახადისგან გამათავისუფლეს და აქეთ მამარაგებენ ხორცითა და მატყლით, ჩემგან კი ძალიან ცოტას ითხოვენ, _ გვეუბნება მასპინძელი.


_ ზაზა, უფრო კონკრეტულად მოვუყვეთ ჩვენს მკითხველს, რომელი ჯიშისაა ეს ცხვარი, სად უნდა შეიძინონ და რატომ არ სჭირდება მას ალპური საძოვარი. როგორ მოახერხა გურიის ნესტიან ჰავასთან შეგუება?


_ ეს იმერული ჯიშის ცხვარია და არა _ თუშური. როგორც მე მითხრეს, ადრეც ჰყოლიათ იმერეთში ასეთი ჯიშის ცხვარი. მე პირადად საჯავახოში ვიყიდე. იმ კაცმა მასწავლა, როგორ უნდა მომევლო. კონკრეტულად კი ერთ მნიშვნელოვან დეტალზე მიმანიშნა _ ზაფხულში, როცა ცხელა, ცხვარი ოფლიანდება, შემდეგ კი ჩვენს პირობებში, სინესტის გამო, ვერ შრება, რაც მის დაჩიავებას იწვევს. ასე არ ხდება აღმოსავლეთში, სადაც მშრალი ჰავაა. ჩემმა მეგობარმა ამიტომ მირჩია, ზაფხულის ცხელ დღეებში დამებანა ცხვარი. ჩვეულებრივად, ცივი წყლით ვბან, ონკანთან ან ღელეში. ესაა მთავარი, არც ისე დამღლელი შრომა, რაც მათ ჩემგან სჭირდებათ.


_ რძე თუ მოგიწველიათ?


_ არა, ეს არ მიცდია. ბატკნებს ვუტოვებ. ხორცი საოცრად ქონიანი და გემრიელი აქვს. მატყლიც უხვად მოგვცა. წელიწადში ორჯერ ვპარსავ.


_ მაკეობის პერიოდი როდის აქვთ?


_ წელიწადში ორჯერ, სულ ცოტა, ორ-ორ ბატკანს იგებენ. ერთი მოყავისფრო ცხვარია ჩემს პატარა ფარაში, "შოკოლადა" დავარქვი, წელს სამი ბატკანიო მოიგო. ძალიან მიყვარს. ზოგადად, საოცრად წყნარი და მგრძნობიარე ცხოველია _ ეზოში როცა ვმუშაობ, მოვლენ ჩემთან, თითქოს თანამიგრძნობენ. ისე გაყუჩდებიან, გეგონება, მოფერებას გთხოვენ...


_ დაავადებების მიმართ თუ არიან მგრძნობიარე და კონკრეტულად, რამ შეიძლება შეაწუხოს?


_ რაც ეს ცხვრები მყავს, ერთხელ შევნიშნე, ფეხი ასტკივდა ბატკანს. ვიკითხე და მითხრეს, რომ დასავლეთისთვის დამახასიათებელი რევმატიულობის ნიშანია. ბიცილინი გავუკეთე და მომჯობინდა. მეტი არაფერი.


_ სადგომი როგორ მოუწყვე და კომბალი ხომ არ გჭირდება ჩვენში მომრავლებული ტურების გასარეკად?


_ (იცინის) იმდენ ცხვარს ვერ მოვამრავლებ, რომ კომბალი დამჭირდეს. 20 სული საკმარისია ჩემთვის. ტურებს რაც შეეხება, მთის წვერთან ვცხოვრობ და ხშირად ჩხავიან შორიახლო, თუმცა, ძაღლები მყავს და ცხვრის დასაცავად პრობლემა არ შემქმნია.


_ ცხვრის მოშენებას როცა ურჩევთ ჩვენს მკითხველ მეურნეებს, გურიაში ეს მაინც და მაინც პლანტაციების ხათრით უნდა მოხდეს? ვთქვათ და სოფელში ცხოვრობს კაცი და ეს კულტურები სულ არ აქვს.


_ ვერ მაჩვენებთ ისეთ სოფელს, სადაც ეზო-გარემო არ საჭიროებდეს ეკალ-ბარდის თუ სარეველებისგან გაწმენდას. ამიტომ ორი-სამი ცხვარიც საკმარისია, ეზო რომ სულ გაკოხტავებული იყოს, ხორცი და მატყლიც გქონდეს და ამისთვის თითქმის ძალიან ცოტას შრომით ენერგიას ხარჯავდე. ესაა, შინაური ცხოველი უნდა გიყვარდეს. გარდა ამისა, კი იცით, როგორ გადაშენდა ღორი ბოლო პერიოდში. დამერწმუნეთ, ღორზე ბევრად ნაკლები მოვლა სჭირდება ცხვარს, ხორცი კი გაცილებით მარგებელი და გემრიელი აქვს. რამდენი მატყლი მომცა, გითხარით. გავრეცხეთ, გავაშრეთ და ტომრებში ჩავყარეთ. მალე დავაპენტინებ, მერე დედაჩემი მიხედავს. ნატურალური მატყლის საბანს თუ ლეიბს რა სჯობს?


_ მიკვირს, არანაირი სუნი არ იგრძნობა სადგომში და მის სიახლოვეს. ცხვრის ხორცის გემოც არ უყვარს ზოგს, ამბობენ, სპეციფიკური გემო და სუნი აქვსო.


_ სისუფთავის ხარისხი უნდა იყოს მაღალი თვით ადამიანისგან. სადგომს ერთი დღითაც არ ვტოვებ დაუსუფთავებელს. ძროხასა თუ ღორზე უარესი სუნი რას აქვს, თუ არ მიალაგე და დაასუფთავე სადგომები? შრომის გარეშე არაფერი იქნება. მე ვამბობ, რომ ცხვარმა ნამდვილად გამაკვირვა, იმდენ ეკონომიურ დანაზოგს მაძლევს და ადამიანივით მეხმარება ჩემს კარმიდამოში. ამიტომ ვურჩევ ყველა მეურნეს, ამ საქმეს მოჰკიდონ ხელი. არ ვამბობ, რომ გურია იქცეს მეცხვარეობის პოლიგონად და ეს არც შეიძლება ჩვენს პირობებში. უბრალოდ, მე მივიღე ისეთი შედეგი, რაც ძალიან მომგებიანია და ჩვენში ეს აქამდე ნაკლებად ხდებოდა.


ზაზა მჟავანაძის მაგალითი მართლაც გასათვალისწინებელია, მით უფრო, როცა ჩვენში ღორზე ნაკლები დღე არც ცხვარს დაადგა _ არა ერთი მრავალრიცხოვანი ფარა მიზერულ ფასებში გაყიდეს და უცხოელებმა შორეული არაბული ქვეყნების გზას გაუყენეს.




 ახალი ამბები
  • გუდაური-კობის მონაკვეთზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აიკრძალაგუდაური-კობის გზაზე შეზღუდვები მოქმედებს. ქარბუქის და ცუდი ხილვადობის გამო, აღნიშნულ მონაკვეთზე ყველა სახის ავტოტრანსპორტისთვის მოძრაობა აკრძალულია. რაც შეეხება მლეთა-გუდაურის მონაკვეთს, ამ შემთხვევაში მოქმედებს გაუჩერებლად გავლის რეჟიმი. აღნიშნული რეჟიმით მოძრაობა საპატრულო პოლიციის უშუალო ზედამხედველობით და კოორდინაციით მოხდება. გზის დანარჩენ მონაკვეთებზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა ... ...
  • დიდ დიღომში მომხდარი აფეთქების შედეგად გარდაცვლილები დაკრძალესდიდ დიღომში მომხდარი აფეთქების შედეგად დაღუპულები ცოტა ხნის წინ დაკრძალეს. მანამდე გარდაცვლილები ნათია ციცვიძე, მისი მცირეწლოვანი შვილი და და ქაშვეთის ეკლესიაში იყვნენ დასვენებულები, სადაც სამოქალაქო პანაშვიდი მიმდინარეობდა. ტაძარში იმყოფებოდა კათოლიკოს-პატრიარქი, თანამოსაყდრესთან ერთად, ასევე თბილისის მერი და სხვა პოლიტიკოსები. დიდ დიღომში ძლიერი აფეთქება, რამაც ნგრევა გამოიწვია, ოთხი დღის წინ მოხდა. ნგრევის შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის, ერთი 4 წლის ბავშვი იყო. აფეთქების დროს 8 ადამიანი დაშავდა. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოძიების ფარგლებში "ყაზტრანსგაზის" ორი თანამშრომელი დააკავა, რომლებსაც გულგრილობას ედავება.  სასამართლომ მათ დღეს წინასწარი პატიმრობა ... ...
  • აფეთქების საქმეზე დაკავებულ „ყაზტრანსგაზ-თბილისის“ თანამშრომლებს პატიმრობა შეეფარდათდიდ დიღომში, ავთანდილის ქუჩაზე მომხდარი აფეთქების საქმეზე დაკავებულ ორ პირს, „ყაზტრანსგაზ-თბილისის“ ყოფილ თანამშრომლებს, თორნიკე ტატიშვილსა და ვაზელ მამადიანს აღკვეთის ღონიძიებად პატიმრობა შეეფარდათ. გადაწყვეტილება საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ვახტანგ მრელაშვილმა მიიღო. პროკურატურა ბრალდებულთა მიმართ პატიმრობის გამოყენებას მოითხოვდა. დაცვის მხარე მოითხოვდა ბრალდებულებისათვის აღკვეთის ღონისძიების სახით გირაო, ვაზელ მამადიანის შემთხვევაში 50 ათასი ლარის, ხოლო თორნიკე ტატიშვილის შემთხვევაში 10 ათასი ლარი ყოფილიყო გამოყენებული. ტატიშვილსა და მამადიანს ბრალი ოფიციალურად 19 იანვარს წაუყენეს. დაკავებულებს ბრალი სისხლის სამართლის კოდექსის 220-ე პრიმა მუხლის მეორე ნაწილით აქვთ წაყენებული, რაც სამსახურეობრივ გულგრილობას გულისხმობს. წინასასამართლო სხდომა 14 მარტს ჩაინიშნა. შეგახსენებთ, რომ 16 იანვარს, დიდ დიღომში, საცხოვრებელ კორპუსში მომხდარი აფეთქების შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა, აქედან ერთი მცირეწლოვანი ბავშვია. დაშავდა 8 ... ...
  • ძროხების მოპარვის ბრალდებით 3 პირი დააკავესბოლნისის რაიონის სოფელ რაჭისუბანში, საძოვრიდან 7 სული მსხვილფეხა პირუტყვი მოიპარეს, რომლებიც შემდეგ გაყიდეს. მომხდართან დაკავშირებით ჩატარებული საგამოძიებო ქმედებების შედეგად პოლიციამ 1994 წელს დაბადებული ნ.პ. და 1995 წელს დაბადებული შ.გ. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე დააკავა, 1986 წელს დაბადებულ ე.შ.-ს კი ბრალი დაუსწრებლად წარედგინა. სამივე მათგანი წარსულში ნასამართლევია. დანაშაული 6-დან 10 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიება წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ დიდი ოდენობით ჩადენილი ქურდობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ს 177-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით ... ...
  • თბილისში დაკარგული მოზარდი გარდაცვლილი იპოვესთბილისში, რამდენიმე დღის წინ დაკარგული მოზარდი, აფრიკის დასახლებაში, ქაღალდების ქარხანასთან გარდაცვლილი იპოვეს. მომხდარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე მუხლით მიმდინარეობს რაც თვითმკვლელობამდე მიყვანას გულისხმობს. "რუსთავი 2"-ის ინფორმაციით, გარდაცვლილის ოჯახს ძალიან უჭირს, რის გამოც, მოზარდი იძულებული იყო მშობლების დასახმარებლად ჯართი შეეგროვებინა. წინასწარი ინფორმაციით, ის თხრილში სწორედ ჯართის მოსაგროვებლად ჩავიდა, რა დროსაც მიწა ჩამოიშალა და ბავშვი ქვეშ მოიყოლა. ბავშვის იდენტიფიცირება ველოსიპედით შეძლეს, რადგან ის ამით გადაადგილდებოდა. აქვე იპოვეს სხვადასხვა ხელსაწყო, რის დახმარებითაც ჯართს ეძებდა. ზუსტად რა გახდა ბავშვის გარდაცვალების მიზეზი, ამას ექსპერტიზა ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...

რა გავაკეთოთ შემოდგომის მიწურულს საკარმიდამო ნაკვეთებში

ნოემბერ-დეკემბერში აქტიური სამეურნეო სამუშაოები ძირითადად...

პესტიციდების გამოყენებისას უდიდესი სიფრხილეა საჭირო

არსებობს უნივერსალური პესტიციდები, რომლებსაც ერთდროულად...

სიმინდის მოვლა თავიდან უნდა ვისწავლოთ

სიმინდის მოვლა-მოყვანის წესებს დასავლეთ საქართველოს...

რატომ უნდა მოვაშენოთ ბატი

როგორც უხნესი ადამიანები ამბობენ, საქართველოში...

დედოფლის ყვავილს დედოფალივით მოვლა სულ არ სჭირდება

წარსულში ძალზე პოპულარული და მერე...

მოვამზადოთ ნესვის სასმელი

ნესვი გოგრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე...

თაფლის ღვინო _ "თაფლუჭა"

თაფლის ღვინო და არაყი უნიკალური...

"ზამთარშიც გაზაფხულს ვეძებ და "გატყავებულ" გარემოს ვმოსავ"

"კარმიდამო ჩემის" უამრავ რესპონდენტს შორის,...

მოახლოებული ზამთარი და პირუტყვის მოვლა-დაბინავება

ზამთრის მოახლოებისას, შინაურ მსხვილფეხა თუ...

როგორ მოვსპოთ ზამთრის განმავლობაში ნიადაგში მავნებლები

დეკემბრიდან, ჩვენს ბაღ-ბოსტნებში, როცა უკვე...
ზაფრანი

ყველაზე ძვირფასი ღვინო

საფრანგეთში არსებული მამულის, რომელსაც სახელად...

ის, რაც გურმანებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ

მდოგვი ასტიმულირებს საკვების მონელებას. მას...

კონიაკი მილიონერთათვის

კონცერნ LVMH-ის ფრანგული კომპანია Moet...

ცხოველების კურთხევის ცერემონია მადრიდში

მადრიდში ძაღლები, კატები და ზაზუნა...

სიზმარის მიღმა ჭეშმარიტება

ისტორიაში საკმაოდ ბევრი მნიშვნელოვანი სიზმარია,...