მოვემზადოთ თხილის ნარგავების გამოკვებისთვის

კარმიდამო ჩემი

მოვემზადოთ თხილის ნარგავების გამოკვებისთვის

2011 ნოე 24 06:16:00

თხილის ნარგავის ნორმალური ზრდა-განვითარება, საექსპლოატაციო პერიოდის გახანგრძლივება, მოსავლიანობის ამაღლება და მისი სტაბილურობის უზრუნველყოფა შესაძლებელია მხოლოდ ნიადაგისა და მცენარის მოვლის ღონისძიებათა სრული კომპლექსის ჩატარებით. მასში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სასუქების გამოყენებას.

ცნობილია, რომ თხილი კარგად ხარობს სხვადასხვა ნიადაგებზე და არ არის განსაკუთრებულად მომთხოვნი ნიადაგური პირობების მიმართ. თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მისთვის სულ ერთია ყველა ნიადაგი _ პირიქით, სტაბილურად უხვი მოსავლის მისაღებად აუცილებელია უკეთესი ფიზიკური თვისებების და საკვები ელემენტებით მდიდარი ნიადაგების არსებობა. ასეთები კი ჩვენში ნაკლებადაა, რაზეც სხვადასხვა ფაქტორები მოქმედებენ. მაგ: აქ მოსული უხვი ნალექები იწვევენ ნიადაგების დარეცხვასა და მათგან საკვები ელემენტების გამოტანას და ა.შ.

თხილი ინტენსიური ტიპის კულტურაა, გამოირჩევა ნაზარდების წარმოქმნის მაღალი უნარით, რომელზეც ძირითადად არის დამოკიდებული მოსავალი. თხილის მხოლოდ ერთწლიან ნაზარდებს გამოაქვს ნიადაგიდან 18 კგ აზოტი, 9 კგ ფოსფორის ანჰიდრიდი, 12,3 კგ კალიუმის ნახშირორჟანგი და 16 კგ კალციუმის ოქსიდი. შესაბამისად, ამ პროცესს სჭირდება საკვები ელემენტების ინტენსიური მიწოდება და როცა ნიადაგიდან მათზე მოთხოვნა ვერ კმაყოფილდება, აუცილებელი ხდება ორგანული და მინერალური სასუქების დამატებით შეტანა.

თხილის მცენარე სასუქებზე სწრაფად და ადეკვატურად რეაგირებს _ იზრდება მოსავლიანობა (საშუალოდ 45-65%) ვითარდება ფესვთა სისტემა, უმჯობესდება ნაყოფის ხარისხი _ იზრდება ზომა და მასში ცხიმების (8-10%-ით) და ცილების (4-6%-ით) შემცველობა.

ჩვენში თხილის პლანტაციებში სასუქების გამოყენების უკიდურესად დაბალი კულტურაა. სასუქების არგამოყენების არგუმენტებად ხშირად გაიგონებთ თხილის მწარმოებელი ფერმერებიდან მოსაზრებებს, თითქოს, მცენარე "მიეჩვევა" სასუქებს, გამოფიტავს ნიადაგს, შემდეგ მოსავალს არ მოგვცემს და ა.შ.

სამეცნიერო კვლევები და წარმატებულ პრაქტიკოსთა გამოცდილება კი საპირისპიროს ამტკიცებს _ ზემოთ მოტანილი ციფრები მიუთითებენ, რომ მხოლოდ ერთი აგროტექნიკური ღონისძიების _ სასუქების ჩართვით მოვლა-მოყვანის ტექნოლოგიაში თხილის პროდუქტულობის ზრდის საკმაო რეზერვი არსებობს. მისი გამოუყენებლობა და აუთვისებლობა ჩვენში თხილს დაბალი მოსავლიანობის ერთ-ერთ მთავარი მიზეზია.

სასუქების რაციონალურ გამოყენებისთვის მათი დოზები, ფორმები, შეტანის ხერხები და ვადები უნდა შეესაბამებოდეს თხილის მცენარისა და ნიადაგურ-კლიმატური პირობების მოთხოვნებს.

ახალგაზრდა პლანტაციებში (6 წლამდე ასაკის) სასუქები შეტანილი უნდა იქნას ბუჩქების ძირის ირგვლივ, ხოლო რიგებს შორის სათოხნი კულტურების ან სიდერატების წარმოებისას, სასუქები მთელ ფართობზე თანაბრად უნდა გადანაწილდეს. სრულმსხმოიარე პლანტაციებში სასუქები უნდა განაწილდეს თხილის ბუჩქების ირგვლივ ფესვთა სისტემის გავრცელების არეში.

ორგანული და მინერალური სასუქების შესატანი რაოდენობის დადგენისას მხედველობაშია მისაღები: ნიადაგში მცენარისთვის საჭირო საკვები ნივთიერებების შემცველობა, ნარგაობის ასაკი (ხნოვანება), კვების არე, ნაკვეთის მდებარეობა _ რელიეფი, ნიადაგის დამუშავების წესი, სასუქებში არსებული სუფთა (მოქმედი) ნივთიერებების პრონცენტული რაოდენობა.

ორგანული სასუქები (ნაკელი, კომპოსტი და სხვა) შეიტანება, უპირველეს ყოვლისა, დარეცხილ და ჰუმუსით ღარიბ ნიადაგებში, მათი ყოველწლიური დოზა განისაზღვრება 10-15 კგ/მცენარეზე (1-4 წლის ნარგაობაში), 15-20 კგ/მცენარეზე (4-6 წლისა) და 20-30 კგ/მცენარეზე (6-8 წლისა).

ორგანული სასუქები შეიძლება შევიტანოთ 2-3 წელიწადში ერთხელ შესაბამისად ნორმის გაზრდით. მათი თხილის ბაღებში შეტანა საჭიროა ფოსფოროვან და კალიუმიან მინერალურ სასუქებთან ერთად ნიადაგის ზამთარ-გაზაფხულის დამუშავებისას, ნიადაგში ჩაკეთებით _ მსუბუქი შებარვით, ჩათოხნით, აჩეჩვით _ 10 სმ სიღრმეზე.

ამ სასუქებისგან განსხვავებით, აზოტოვანი სასუქები შეიტანება 2-ჯერ: მთლიანი დოზის 2/3 ადრე გაზაფხულზე, ვეგეტაციის დაწყებამდე, ხოლო დოზის 1/3 _ მაისის ბოლოს ან ივნისის პირველ ნახევარში.

ეს სქემა რაციონალური და მისაღებია თხილის მცენარის ბიოლოგიური თავისებურებებიდან გამომდინარე. კერძოდ, თხილს ახასიათებს ადრეული ყვავილობა, ერთ ბუჩქზე მდედრობითი და მამრობითი ყვავილების არაერთდროული წარმოქმნა და ყვავილობა. ჩვენში გავრცელებული თხილის ჯიშების მამრობითი ყვავილების _ მჭადას ყვავილობა იწყება დეკემბრის შუა რიცხვებიდანაც კი (გრძელდება მომავალი წლის თებერვალ-მარტში), რომელსაც მოსდევს მდედრობითი ყვავილების წარმოქმნა. ყვავილწარმოქნის (ანუ მცენარის "დატვირთვის") ნორმალური განვითარებისთვის საჭიროა მცენარის მომზადება, გაძლიერება და გამოკვება, ამიტომ, ნოემბრის ბოლო-დეკემბერი საუკეთესო პერიოდია ორგანული, ფოსფოროვანი და კალიუმიანი სასუქების შესატანად.

თუ კი ამ პერიოდში სასუქების შეტანა მიზეზთა გამო ვერ ხერხდება, მაშინ ისინი უკვე აზოტოვან სასუქებთან ერთად უნდა შევიტანოთ თხილის ნარგავებში ადრე გაზაფხულზე. ამით თხილის მცენარეს ვამზადებთ უკვე ვეგეტაციისთვის (ანუ მორიგი დატვირთვის), რომელიც იწყება თებერვლის ბოლოს და მარტის დასაწყისში. ამ დროს ვიყენებთ, როგორც ზემოთ ვთქვით, აზოტის დოზას 2/3, ხოლო შემდგომში, მაისს-ივნისში, როცა იწყება თხილის ნაყოფწარმოქმნისა და მიმდინარე წლის ნაზარდებზე მომავალ წლისთვის საყვავილე კვირტების ჩასახვის (ანუ საფუძველი ეყრება მომავალი წლის მოსავალს!) პროცესი, მცენარეს დამატებითი გამოკვების სახით ვაძლევთ აზოტის დოზის 1/3-ს.

თხილი არის ხანგრძლივი სავეგატაციო პერიოდის მცენარე და ეფექტურად იყენებს სასუქების მომეტებულ დოზებს.

სრულმსხმოიარე თხილის ნარგავებში საჭიროა შევიდეს მინერალური სასუქები შემდეგი დოზებით (სუფთა ნივთიერებებზე გადაანგარიშებით): აზოტი _ 120 კგ/ჰა საშუალო ნაყოფიერების ნიადაგებისთვის, ხოლო დამატებითი გამოკვების სახით 60 კგ/ჰა, ფოსფორი _ 120 კგ/ჰა, კალიუმი 60 კგ/ჰა. ახალგაზრდა პლანტაციებში (5-6 წლამდე ასაკის) სასუქების დოზები ნახევრდება. ყოველი კონკრეტული ბაღისთვის საჭიროა დოზების დაზუსტება ზემოთ მოცემული ფაქტორების გათვალისწინებით და კარტოგრამებზე დაყრდნობით.

თხილის ერთ ძირზე საჭირო სასუქების რაოდენობას მივიღებთ საჰექტარო დოზებიდან გამომდინარე.

როცა ვიცით მინერალური სასუქების დოზები სუფთა ნივთიერებებზე გადაანგარიშებით, მარტივად შეგიძლია გამოვთვალოთ ამა თუ იმ სასუქის საჭირო რაოდენობა ფიზიკური წონებით. მაგ, თუ გვაქვს ამონიუმის გვარჯილა (აზოტის-N-შემცვლელობა 33%), მარტივი სუპერფოსფატი (ფოსფორი P2O5-18-20%) და კალიუმის მარილი (კალიუმი _K2O- 30-40%), თხილის ერთი ჰექტარი ბაღისთვის საჭირო იქნება 360 კგ ამონიუმის გვარჯილას, 600-660 კგ მარტივი სუპერფოსფატის და 150-200 კგ კალიუმის მარილის სასუქები.

ამ ბოლო დროს, თხილის კულტურაში პოპულარობა მოიპოვა კომპლექსურმა სასუქებმა, რომლებიც შეიცავენ რამდენიმე საკვებ ელემენტს. მათ გამოყენებას მთელი რიგი უპირატესობა აქვთ მარტივ სასუქებთან შედარებით (ამის შესახებ ჩვენ უკვე ვწერდით "კარმიდამო ჩემის" წინა ნომრებში). ჩვენს მიერ რამდენიმე სადემონსტრაციო ნაკვეთზე გამოცდილმა თანამედროვე კომბინირებულმა სასუქებმა გვიჩვენეს მათი მაღალეფექტურობა და რენტაბელობა თხილის ნარგავებში.

სასუქებში დანახარჯებს ძალზე დიდი უკუგება აქვს _ მოსავლიანობის ზრდა 1 კგ სასუქზე შეადგენს 3-5 კგ, სრულფასოვანი და კომპლექსური გამოკვებისას კი ეს მაჩვენებელი 2-ჯერ იზრდება.

ფერმერთა მომსახურების ცენტრებში მიიღებთ დამატებით ინფორმაციას თხილის ნარგავებში სასუქების გამოყენების საკითხებთან დაკავშირებით და აქვე შეიძენთ საჭირო საშუალებებს.




 ახალი ამბები
  • გუდაური-კობის მონაკვეთზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აიკრძალაგუდაური-კობის გზაზე შეზღუდვები მოქმედებს. ქარბუქის და ცუდი ხილვადობის გამო, აღნიშნულ მონაკვეთზე ყველა სახის ავტოტრანსპორტისთვის მოძრაობა აკრძალულია. რაც შეეხება მლეთა-გუდაურის მონაკვეთს, ამ შემთხვევაში მოქმედებს გაუჩერებლად გავლის რეჟიმი. აღნიშნული რეჟიმით მოძრაობა საპატრულო პოლიციის უშუალო ზედამხედველობით და კოორდინაციით მოხდება. გზის დანარჩენ მონაკვეთებზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა ... ...
  • დიდ დიღომში მომხდარი აფეთქების შედეგად გარდაცვლილები დაკრძალესდიდ დიღომში მომხდარი აფეთქების შედეგად დაღუპულები ცოტა ხნის წინ დაკრძალეს. მანამდე გარდაცვლილები ნათია ციცვიძე, მისი მცირეწლოვანი შვილი და და ქაშვეთის ეკლესიაში იყვნენ დასვენებულები, სადაც სამოქალაქო პანაშვიდი მიმდინარეობდა. ტაძარში იმყოფებოდა კათოლიკოს-პატრიარქი, თანამოსაყდრესთან ერთად, ასევე თბილისის მერი და სხვა პოლიტიკოსები. დიდ დიღომში ძლიერი აფეთქება, რამაც ნგრევა გამოიწვია, ოთხი დღის წინ მოხდა. ნგრევის შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის, ერთი 4 წლის ბავშვი იყო. აფეთქების დროს 8 ადამიანი დაშავდა. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოძიების ფარგლებში "ყაზტრანსგაზის" ორი თანამშრომელი დააკავა, რომლებსაც გულგრილობას ედავება.  სასამართლომ მათ დღეს წინასწარი პატიმრობა ... ...
  • აფეთქების საქმეზე დაკავებულ „ყაზტრანსგაზ-თბილისის“ თანამშრომლებს პატიმრობა შეეფარდათდიდ დიღომში, ავთანდილის ქუჩაზე მომხდარი აფეთქების საქმეზე დაკავებულ ორ პირს, „ყაზტრანსგაზ-თბილისის“ ყოფილ თანამშრომლებს, თორნიკე ტატიშვილსა და ვაზელ მამადიანს აღკვეთის ღონიძიებად პატიმრობა შეეფარდათ. გადაწყვეტილება საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ვახტანგ მრელაშვილმა მიიღო. პროკურატურა ბრალდებულთა მიმართ პატიმრობის გამოყენებას მოითხოვდა. დაცვის მხარე მოითხოვდა ბრალდებულებისათვის აღკვეთის ღონისძიების სახით გირაო, ვაზელ მამადიანის შემთხვევაში 50 ათასი ლარის, ხოლო თორნიკე ტატიშვილის შემთხვევაში 10 ათასი ლარი ყოფილიყო გამოყენებული. ტატიშვილსა და მამადიანს ბრალი ოფიციალურად 19 იანვარს წაუყენეს. დაკავებულებს ბრალი სისხლის სამართლის კოდექსის 220-ე პრიმა მუხლის მეორე ნაწილით აქვთ წაყენებული, რაც სამსახურეობრივ გულგრილობას გულისხმობს. წინასასამართლო სხდომა 14 მარტს ჩაინიშნა. შეგახსენებთ, რომ 16 იანვარს, დიდ დიღომში, საცხოვრებელ კორპუსში მომხდარი აფეთქების შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა, აქედან ერთი მცირეწლოვანი ბავშვია. დაშავდა 8 ... ...
  • ძროხების მოპარვის ბრალდებით 3 პირი დააკავესბოლნისის რაიონის სოფელ რაჭისუბანში, საძოვრიდან 7 სული მსხვილფეხა პირუტყვი მოიპარეს, რომლებიც შემდეგ გაყიდეს. მომხდართან დაკავშირებით ჩატარებული საგამოძიებო ქმედებების შედეგად პოლიციამ 1994 წელს დაბადებული ნ.პ. და 1995 წელს დაბადებული შ.გ. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე დააკავა, 1986 წელს დაბადებულ ე.შ.-ს კი ბრალი დაუსწრებლად წარედგინა. სამივე მათგანი წარსულში ნასამართლევია. დანაშაული 6-დან 10 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიება წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ დიდი ოდენობით ჩადენილი ქურდობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ს 177-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და მე-4 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით ... ...
  • თბილისში დაკარგული მოზარდი გარდაცვლილი იპოვესთბილისში, რამდენიმე დღის წინ დაკარგული მოზარდი, აფრიკის დასახლებაში, ქაღალდების ქარხანასთან გარდაცვლილი იპოვეს. მომხდარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე მუხლით მიმდინარეობს რაც თვითმკვლელობამდე მიყვანას გულისხმობს. "რუსთავი 2"-ის ინფორმაციით, გარდაცვლილის ოჯახს ძალიან უჭირს, რის გამოც, მოზარდი იძულებული იყო მშობლების დასახმარებლად ჯართი შეეგროვებინა. წინასწარი ინფორმაციით, ის თხრილში სწორედ ჯართის მოსაგროვებლად ჩავიდა, რა დროსაც მიწა ჩამოიშალა და ბავშვი ქვეშ მოიყოლა. ბავშვის იდენტიფიცირება ველოსიპედით შეძლეს, რადგან ის ამით გადაადგილდებოდა. აქვე იპოვეს სხვადასხვა ხელსაწყო, რის დახმარებითაც ჯართს ეძებდა. ზუსტად რა გახდა ბავშვის გარდაცვალების მიზეზი, ამას ექსპერტიზა ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"ბარი უნდა იცნობდეს მთასა და საქმეზე შეყვარებული და-ძმას"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისპირის მკვიდრი...

რა გავაკეთოთ შემოდგომის მიწურულს საკარმიდამო ნაკვეთებში

ნოემბერ-დეკემბერში აქტიური სამეურნეო სამუშაოები ძირითადად...

პესტიციდების გამოყენებისას უდიდესი სიფრხილეა საჭირო

არსებობს უნივერსალური პესტიციდები, რომლებსაც ერთდროულად...

სიმინდის მოვლა თავიდან უნდა ვისწავლოთ

სიმინდის მოვლა-მოყვანის წესებს დასავლეთ საქართველოს...

რატომ უნდა მოვაშენოთ ბატი

როგორც უხნესი ადამიანები ამბობენ, საქართველოში...

დედოფლის ყვავილს დედოფალივით მოვლა სულ არ სჭირდება

წარსულში ძალზე პოპულარული და მერე...

მოვამზადოთ ნესვის სასმელი

ნესვი გოგრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე...

თაფლის ღვინო _ "თაფლუჭა"

თაფლის ღვინო და არაყი უნიკალური...

"ზამთარშიც გაზაფხულს ვეძებ და "გატყავებულ" გარემოს ვმოსავ"

"კარმიდამო ჩემის" უამრავ რესპონდენტს შორის,...

მოახლოებული ზამთარი და პირუტყვის მოვლა-დაბინავება

ზამთრის მოახლოებისას, შინაურ მსხვილფეხა თუ...

როგორ მოვსპოთ ზამთრის განმავლობაში ნიადაგში მავნებლები

დეკემბრიდან, ჩვენს ბაღ-ბოსტნებში, როცა უკვე...
ზაფრანი

ყველაზე ძვირფასი ღვინო

საფრანგეთში არსებული მამულის, რომელსაც სახელად...

ის, რაც გურმანებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ

მდოგვი ასტიმულირებს საკვების მონელებას. მას...

კონიაკი მილიონერთათვის

კონცერნ LVMH-ის ფრანგული კომპანია Moet...

ცხოველების კურთხევის ცერემონია მადრიდში

მადრიდში ძაღლები, კატები და ზაზუნა...

სიზმარის მიღმა ჭეშმარიტება

ისტორიაში საკმაოდ ბევრი მნიშვნელოვანი სიზმარია,...