"ხედვა ფესვებით დავიწყე!"

კარმიდამო ჩემი

"ხედვა ფესვებით დავიწყე!"

2012 თებ 28 11:44:41
ის, რაც გვსურს ჩვენს მკითხველს ამ წერილით შევთავაზოთ, მხოლოდ ეთნოგრაფიულ ყოფაში მოპოვებული უბრალო მასალა როდია _ საქმე გვაქვს ხელოვანთან, რომლის შემოქმედებას არა ერთხელ აღუფრთოვანებია უამრავი ადამიანი. თუმცა, ქალბატონ სულიკო ლომჯარიას, რომელიც ამჟამად ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანიეთში ცხოვრობს, მუდამ ზედმეტი თავმდაბლობა ბოჭავდა: _ საკუთარი თავის წარმოჩენას თავადვე უფრთხოდა სულ, _ ასე ახასიათებენ მეგობრები, მეზობლები, თვით ოჯახის წევრები. მის შემოქმედებას არა თუ ერთი, რამდენიმე საგაზეთო ნომერიც ვერ დაიტევს.

"ხედვა ფესვებით დავიწყე, ფესვია სამყაროში ყველაფრის საწყისი. ვნახე, რომ მდინარეს წამოეღო ველური ხურმა და საცოდავად შერჩენოდა მეჩეჩს. ნაპირზე გამოვიტანე, გადარჩენა ვერ შევძელი, მაგრამ მივაჭერ-მოვაჭერი და გამოვიდა რაღაც ცხოველი. ჩემი ინტუიციით და გაგებით სიცოცხლე მივანიჭე და ასე დავიმშვიდე თავი", _ ამბობს სულიკო ლომჯარია.

როგორც კი მის კარმიდამოში შედგამთ ფეხს, უმალ თვალში გეცემათ მრავალფეროვანი ხალხური დეკორატიული ხელოვნება, გადმოცემული სპეციფიკურ სიმბოლოთა საშუალებით. ბზის ბუჩქიდან დაწყებული, აქ ყველა მცენარე ისეა გასხლული თუ შეკრული, თითოეულს სულიერის სახე აქვს მიღებული. სახლში კი _ მუზეუმად ქცეულ ოთახებში განლაგებულ უამრავ ნამუშევრებში, რომლებიც ძირითადად მრავალმხრივი ხალხური ორნამენტითაა შესრულებული, აშკარად ჩანს მითოსისა და რელიგიურ-კოსმოგენურ შეხედულებათა კვალი. თუმცა, ორნამენტულ სიმბოლიკაში არეკლილი წარმოდგენების ახსნა და შეფასება განსაკუთრებით გაცნობიერებულ სპეციალისტთა საქმეა. მთავარია, მკითხველს ვუამბოთ ამ საოცარ ქმნილებათა შესახებ, რომელიც ქსოვის, ქარგვის, აპლიკაციის, ჰერბარიუმისა თუ სხვადასხვა დეკორატიული ელემენტების მეშვეობით შეუქმნია საოცარ მარჯვენას.

სულიკო ლომჯარია და მისი მეუღლე ზურაბ მჟავანაძე, ორთავე სოფელ ჭანიეთის მკვიდრია. დედაქალაქში წლების მანძილზე ცხოვრების შემდეგ, მშობლიურ სოფელს დაუბრუნდნენ და სახელოვანი ოჯახის ტრადიცია ხელოვნებისა და გარე სამყაროს სიყვარულს ისე შეუზავეს, რომ უნებურად იფიქრებ _ ერთი მთლიანი ჰარმონია მნახველთა დასატყვევებლად შექმნეს. ქალბატონი სულიკო პროფესიით ენტომოლოგია და ერთგვარ სინანულს გამოთქვამს იმის გამო, რომ ფილოლოგობაზე მეოცნებე, ენტომოლოგი გახდა. თუმცა, თავს იმით იმშვიდებს, რომ ბუნებასთან აქვს საქმე. ოფიციალურ სამსახურშიც უმუშავია და ბევრჯერ ყოფილა არა ერთი თაოსნობის ავტორი, რაც უშუალოდ ხელოვნებას უკავშირდებოდა. ქსოვა, ქარგვა, ხატვა, კერვა, კერამიკაზე მუშაობა.... ყოველივე ეს, ისე "ასდის ხელზე", როგორც კრიალოსანი. განსაკუთრებით წარმატებულად საკუთარ თავს დედისგან მემკვიდრეობად მიღებულ თვისებათა გამო თვლის:

_ ქარგვა, ქსოვა, თუ სხვა ხელსაქმე დედისგან ვისწავლე. მახსოვს, ზღაპარს რომ მოგვიყვებოდა, თან ამ ზღაპრისავე გმირს დაგვიხატავდა. ჰქონდა პატარა გობელენები, ლენტებით მორთული. ახლა ვნანობ, რომ არ შევინახე. აი, ხედვა კი ნამდვილად ფესვებით დავიწყე _ ფესვია სამყაროს საწყისი. ვნახე, რომ მდინარეს წამოეღო ველური ხურმა და საცოდავად შერჩენოდა მეჩეჩს. გადარჩენა ვერ შევძელი, მაგრამ მივაჭერ-მოვაჭერი და გამოვიდა რაღაც ცხოველი. ჩემი ინტუიციით და გაგებით, სიცოცხლე მივანიჭე და ასე დავიმშვიდე თავი. თრიას მივამსგავსე. ამის შემდეგ სადაც წავიდოდი, თან მქონდა ტომარა ან რაღაც ჩანთა და ვაგროვებდი ნაირ-ნაირ ფესვებს. მიმქონდა, სადაც წავიდოდი ან პირიქით, აქეთ მომქონდა ბორჯომიდან, საირმიდან, საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან და ვამუშავებდი, სულს შთავბერავდი ხოლმე, _ გვიამბობს და საკუთარი ნამუშევრებითა და საგანგებოდ შეგროვილი უნიკალური ნივთებით მორთულ ოდაში, უფრო სწორად მუზეუმში მიგვიძღვება.

სულიკო ლომჯარიას ნამუშევრებში წინა პლანზე გამოდის დროის და სივრცის შეცნობის უდიდესი წყურვილი, ხედავს ბუნების კვდომისა და აღორძინების მონაცვლეობას. მის კომპოზიციებში არ მოქმედებს დროის, სივრცის, სილამაზის თუ სევდის წყვეტილობა. აქ ყველაფერი საოცარ ჰარმონიაშია ერთმანეთთან. ჩანს, აგრეთვე, გეომეტრიული დეკორიც. "ნატვრის ხის" მისეული ხედვა, მის მიერვე შექმნილ ჭაღშია ჩაქსოვილი, რომელსაც, ერთი შეხედვით, გამოუსადეგარი სხვადასხვა ნივთების თუ ელემენტების გამოყენებით, ოთახში მზის ფუნქცია მიანიჭა.

ქალბატონი სულიკო იგონებს, როგორ შეხვდა ნელი ოქროპირიძეს. ერთი პერიოდი აპლიკაციებმაც გაიტაცა, მერე გამოფენა მოაწყო პოლიგრაფიისა და კულტურის სახლში და ნელი ოქროპირიძის მაღალი შეფასებაც დაიმსახურა. თუმცა, მისი შემოქმედებითი თავდავიწყება მაშინ დაიწყო, როცა ერთ-ერთ გამოფენაზე თოკით ნამუშევარი ნახა:

_ თოკი სულ სხვაა, უფრო სწორად, ის უკვე გობელენია, როცა მოქსოვ და ეს არის ქართული ხელოვნება. ხელოვანი ხარ, როცა საკუთარი ფანტაზიით ქმნი, როცა საკუთარი ხელწერა გაქვს და სხვისგან არ კალკირებ. არ მინდა, ხმამაღლა ნათქვამი გამომივიდეს, თუმცა, ვიტყვი, რომ შევქმენი საკუთარი ხელწერა. უამრავ თვითნასწავლ ხელოვანთა გამოფენაში ვმონაწილეობდი, მიმქონდა საკუთარი ნამუშევრები. იქ ასეთი რამაც ხდებოდა _ ვიღაცას შეახსენებდნენ, რომ მისი ნამუშევარი საიდანღაც იყო გადმოღებული. მე კი, ბედნიერად ვთვლი თავს, რომ მხოლოდ საკუთარი შემოქმედება მაქვს. შენი ფანტაზიით როცა აკეთებ რაღაცას, სწორედ ესაა ხელოვნება, ოღონდ ისიც საკითხავია, რა დონეზე აკეთებ? ფუნჯით ყველა ხატავს და საღებავით, მაგრამ მთავარია, რას დახატავ, რას გადმოგცემს შინაგანი სამყარო, _ გვეუბნება ხელოვანი ქალბატონი.

უამრავი ნამუშევარი _ ქსოვის, ქარგვის, ჰერბარიუმისა თუ აპლიკაციის მეშვეობით შექმნილი, სხვადასხვა დეკორაციები, გობელენებზე აქა-იქ ხევსურული ქსოვის ელემენტები: შიბა, პეპელა, კიმხა, ხატულა, მგზავრა, უნაგირა... ბევრიც დასამთავრებელი და ზოგიც სარესტავრაციო (ადრეულ წლებში შექმნილი) ნამუშევარი! ერთი სიტყვით, აქ ყველაფერია, თუმცა, ჩვენი რესპონდენტი გობელენს ანიჭებს უპირატესობას.

_ ქალბატონო სულიკო, თქვენი გობელენებიდან საუკეთესოდ რომელს მიიჩნევთ და რა არის მისი დედააზრი?

_ მე მრავალი გობელენი მაქვს, მაგრამ გამოვყოფ ერთს _ "მიწა ქართული". იგი რამდენჯერმე იყო საქართველოს სახელმწიფო სურათების გალერეაში გამოფენილი და სატელევიზიო გადაცემაშიც აღნიშნეს. ყველაფერი კი ასე დაიწყო _ ერთხელ, გამარჯვებისადმი მიძღვნილ ფესტივალზე წარვადგინე. ჩანაფიქრი ასეთი იყო _ ხმალს მივანიჭე ვენახის ჭიგოს ფუნქცია, აქეთ-იქით კი მტევნები ამოვქარგე. ერეკლე მეფის საფლავის ასოციაციაც იყო. თემატურად უპასუხა კონკურსის პირობებს, შემოქმედებითად ძალიან მოიწონეს. შემდეგ გავაკეთე "თეატრალური მოტივი", რომელმაც ასევე ხელოვნების სახლში გამართულ გამოფენაზე დიდი მოწონება დაიმსახურა. უამრავ ნამუშევართა შორის ოცეულში მოხვდა და პრემია მიიღო. გობელენი _ "დეკორატიული მოტივი" მოსკოვში გაიგზავნა თვითნასწავლ ხელოვანთა გამოფენაზე. მახსოვს, ერთხელ ხელოვნების სახლში მოწყობილ გამოფენაზე ჩემი გობელენი _ "ფერადი თვალი" განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრში მოექცა. მასთან დიდხანს შეჩერდნენ მხატვრები და იკითხეს: გვაინტერესებს, ვისიაო. მომერიდა, მერე კი ვუთხარი, რომ ჩემი იყო. ჩაიწერეს ჩემი სახელი და გვარი, შემდეგ ხშირად მეხმიანებოდნენ და მიწვევდნენ სხვადასხვა გამოფენაზე.

_ ატესტაცია თუ გაგივლიათ ან რაიმე წოდება თუ გაქვთ მონიჭებული?

_ ატესტაცია ადრეულ წლებში გავიარე. მონიჭებული მაქვს ხალხური ოსტატის წოდება, თუმცა, ვერანაირი ატესტაცია ვერ შეედრება იმ პრაქტიკას, რაც ჩემი ცხოვრების მანძილზე გავიარე. თითქმის ყველა მიმართულებით ვმუშაობ, მაგრამ მაინც ჩხირით და ყაისნაღით ქსოვა იყო ჩემი ინტერესის ძირითადი საგანი. ქართული ორნამენტი ცნობილია თავისი შინაარსითა და სილამაზით და მისით თავდავიწყებამდე ვიყავი გატაცებული. არა ერთხელ ლაურეატის წოდებაც მიმიღია, მაქვს აგრეთვე მიღებული უამრავი სიგელი.

_ ქალბატონო სულიკო, თქვენს კარ-მიდამოში და ჰერბარიუმით ნასაზრდოებ ნამუშევრებში აშკარად ჩანს ყვავილების, მცენარეების უსაზღვრო სიყვარული. დეკორით მუშაობასაც დიდ დროს უთმობდით?

_ მე დასაწყისში გითხარით, რომ ხედვა ფესვებით დავიწყე. სამწუხაროდ, ყველაფერი მიტაცებდა და მიმაჩნია, რომ ყველაფერში ვერ ამოვწურე საკუთარი თავი, სულ უკმარისობის განცდა მაქვს.

_ რატომ სამწუხაროდ? თუ სასიხარულოდ?

_ არა, სწორედ სამწუხაროდ. დილეტანტი არ უნდა იყო. უნდა აირჩიო ერთი სფერო და სიღრმისეულად დაეუფლო, თუ გინდა რომ იყო ძლიერი და რაღაცას მიაღწიო. თქვენ ჩემს ეზო-გარემოში ხედავთ სხვადასხვა ფორმამინიჭებულ მცენარეებს, გაცოცხლებულ კუნძებს. ეს უკვე დეკორია. ჰერბარიუმითაც ვმუშაობ, მაქვს უამრავი ნამუშევარი. საერთოდ, აქ უკვირთ ჩემი ნამუშევრები, თორემ საქართველო უმდიდრესია უნიკალური ნიჭის მქონე ადამიანებით.

_ რატომ, სწორედ საქართველოს მასშტაბითაც ხომ ბევრჯერ პირველი იყავით ან პირველ ოცეულში ხვდებოდით ასობით თვითნასწავლ ხელოვანს შორის?

_ ადამიანს თუ თვითკმაყოფილების განცდა დაგეუფლა და საკუთარი თავით აღტაცებული დარჩი, ეს დამღუპველია. ამას წინათ ტელევიზიით ვნახე გადაცემა _ "დასაქმდი და დაასაქმე". საუბარი იყო მამაკაცზე, რომელიც მაკრამეს საშუალებით აკეთებდა სხვადასხვა ნამუშევარს. ისე გაიკვირვეს ეს ყველაფერი და ხოტბა შეასხეს, სახტად დავრჩი. განა, არ უნდა მოეწყოს გადაცემები თვითნასწავლ ხელოვან ადამიანებზე, მაგრამ ვიმეორებ _ უნიჭიერეს ქართველ თვითნასწავლ ხელოვანთა შორის, უნდა შეირჩეს მჯობნის მჯობნი და მასზე გაკეთდეს აქცენტი.

_ მაკრამეზე რას გვეტყვით?

_ მაკრამე არ არის ქართული. ისე, ადრე მაკრამეთი ბრწყინვალედ მუშაობდა ერთი ქალბატონი _ გვარად ქევხიშვილი იყო. მან ხელოვნების დონეზე აიყვანა მაკრამე.

_ ყვავილების ჰერბარიუმით შექმნილი ნამუშევრებში უფრო რომელი მოგწონთ?

_ "ფუფალა" მიყვარს, რომელიც ნაირ-ნაირი ყვავილებისგან გავაკეთე და ძალიან ლამაზიც გამოვიდა. ისე, უამრავი ნამუშევარი მაქვს ყვავილების ჰერბარიუმით შედგენილი და ბევრს სულაც არ ჰქვია სახელი, უბრალოდ, გოგონაა, თუნგია, შველია და მორჩა! განსაკუთრებით მიყვარს ჩემი ნამუშევარი "ვაჟა ფშაველა", რომელიც ძირითადად, ჭადრის ფოთლებითაა შედგენილი. ძალიან ხშირად ქარგვაც მიტაცებს. მაქვს არა ერთი დაუმთავრებელი ნამუშევარიც.

აღსანიშნავია, რომ 2005 წლის 23 ივნისს, ჭანიეთში, სულიკო ლომჯარიას ინიციატივით, ჩატარდა ჭანიეთელ თვითნასწავლ ხელოვანთა ნამუშევრების გამოფენა, რომელმაც, ოზურგეთის სამხატვრო გალერეაში გადაინაცვლა. შემდეგ მას, პირობითად, "არაჩვეულებრივი გამოფენა" დაარქვეს და უპრეცედენტო უწოდეს რეგიონის სინამდვილეში. მანამდე ქალბატონი სულიკო მთელი წლის მანძილზე მუშაობდა, რათა საფუძვლიანად გაცნობოდა თანასოფლელთა ნამუშევრებს, რომელთა უმრავლესობის შთაგონების წყარო თვითონ იყო წლების მანძილზე, შეეფასებინა ხარისხობრივად, იდეურად, რათა შემდეგ, გამოფენაზე გაეტანა. ქალბატონი სულიკო ახლაც მრავალ თვითნასწავლ ხელოვანს მეურვეობს, აძლევს რჩევებს, მითითებებს და გულწრფელად ხარობს კარგი ნამუშევრის ხილვით.

გასულ წელს, ოზურგეთში ჩატარებულ "ალეგრობაზე", სულიკო ლომჯარიას კომპოზიციამ _ "მოსეს დუქანი" უპირველესი ყურადღება მიიქცია, როგორც თემატური, ისე შინაარსობრივი და ვიზუალური კუთხით. საქართველოს ტელევიზიის სხვადასხვა არხზეც მხოლოდ ეს კადრები ტრიალებდა:

_ ეს იყო ეთნოგრაფიულად ძალიან გამართლებული ჩანაფიქრი და პასუხობდა "ალეგრობის" დედააზრს. "მოსეს დუქანი" ადრეულ დროში მართლაც არსებობდა სოფელ ჭანიეთში. ჩვენ გავაკეთეთ ფაცხა, თავისი ატრიბუტებით და ვყიდდით სხვადასხვა თვითნაკეთ ნივთს თუ პროდუქტს, რომ აქედან შემოსული თანხები ეკლესიისთვის შეგვეწირა. ანუ, ეს იყო სუფთა "ალეგროს" ხასიათის და შინაარსის მქონე წარმოდგენა. ძალიან კარგია, რომ ამ ტრადიციის აღდგენას აპირებენ. იმედია, თანდათან ყველაფერი დაიხვეწება, _ ამბობს ქალბატონი სულიკო.

უდიდესი დამხმარე შემოქმედი ქალბატონისა ხელოვნების იდუმალ გზაზე, მუდამ იყო მისივე უმშვენიერესი ოჯახი. მხოლოდ საკუთარ თავს თუ ვაკლებდი ყურადღებას, ქმარ-შვილისთვის კი წამითაც არ მიმილულავს თვალი, ასე იყვნენ თვითონაც, ყურადღების ცენტრში ვიყავი მუდამ, ოღონდაც კი ხელი არ შემშლოდა საყვარელი საქმის კეთებაში და გაუჩენელს გააჩენდნენ, _ ახასიათებს ზურაბ, ბაჩო და მამუკა მჟავანაძეებს დიდი ოჯახი-მუზეუმის დიდი დიასახლისი და წუხს, რომ სიცოცხლე არ ეყოფა იმისთვის, რომ ყველაფერი რაც ჩაფიქრებული აქვს, ამოწუროს. ახლა წიგნზე მუშაობს, რომელიც სოფელ ჭანიეთის ისტორიას და მის ხალხს შეეხება. სხვათა შორის მას აქვს დიდი კონსტანტინე გამსახურდიას მიერ გამოგზავნილი პირადი წერილი, რის შესახებაც ამბობს, რომ ერთხელ მწერლის ნაწარმოებების განხილვისას, (მაშინ ასეთი ღონისძიებები ჩვეულებრივი ამბავი იყო) მოიფიქრა, რომ წერილი მიეწერა. თუმცა, არც ეგონა, რომ პასუხს მიიღებდა. კონსტანტინემ კი წერილი მისწერა და წარმატებები უსურვა!

სულიკო ლომჯარია მშვენიერი ლირიკული ლექსების ავტორიცაა, რომელსაც მომავალ წიგნში ვიხილავთ.

კიდევ ერთი ნიშანდობლივი იერი, რაც სულიკო ლომჯარიას ოჯახში ჩანს, ეს არის კერის კულტის უდიდესი ადგილი, რომელიც ჯერ კიდევ ჩვენი წინაპრების წინა ქრისტიანულ საქმიანობაში არსებობდა. სახლი _მუზეუმის ერთ ნაწილში დედაბოძის იმიტაცია აქვს შექმნილი, რომელიც განუყრელად კერასთან იდგა და ერთ მთლიან კომპლექსს ქმნიდა. აქ არის თავმოყრილი უამრავი ძველი უნიკალური ნივთი: თუნგი, კოკა, უთო, სპილენძის არაერთი საოჯახო ნივთი, შანდალი, სხვადასხვა ხელნაკეთი საოჯახო თუ სამეურნეო იარაღი...

სულიკო ლომჯარიას ნამუშევრების ცალკეული ასტრალური სიმბოლების და მათი სხვადასხვა კომბინაციის რელიგიურ _ მითოსური ანალიზი სპეციალისტთა საქმეა. აქ იდეათა მრავალფეროვანი სამყაროა წარმოდგენილი. შეიძლება ბევრისთვის დაუჯერებელიც იყოს, რომ სოფლის სიმყუდროვეში ცხოვრობს ხელოვანი ქალი, რომელმაც თავისი შემოქმედებით, თავისუფლად შეიძლება, უკან ჩამოიტოვოს ბევრი ცნობილი. მისი სიმბოლური აზროვნების ფორმები ვიწრო ჩარჩოთი არ ისაზღვრება. არის გარკვეული გარეგნული განსხვავება სტილისტური და კომპოზიციური ნიშნების მიხედვით. თუმცა აშკარად ჩანს, რომ აქ ასახული იდეების სამყარო უნივერსალურია და ყველაფერი ერთმანეთთან ჰარმონიაშია, ოსტატის მხატვრულ-ინტელექტუალური დაკვირვების შედეგად. ამიტომ, კიდევ ერთხელ უნდა წაიკითხოს და გაიგოს მთელმა საქართველომ სულიკო ლომჯარიას შესახებ, რომელიც არა მხოლოდ ხელოვანი, საზოგადო მოღვაწეცაა მთელი თავისი საქმიანობით.




 ახალი ამბები
  • ოზურგეთში პოლიციამ უკანონო საბრძოლო მასალა ამოიღოშინაგან საქმეთა სამინისტროს გურიის პოლიციის დეპარტამენტის ოზურგეთის რაიონული სამმართველოს თანამშრომლებმა, ოპერატიული ინფორმაციის საფუძველზე ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, 1992 წელს დაბადებული მ. ჯ. საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა-შენახვის ბრალდებით დააკავეს. დანაშაული 3-დან 6 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. სამართალდამცველებმა, ბრალდებულის საცხოვრებელი სახლის ჩხრეკისას, "რგდ"-ს ტიპის ხელყუმბარა ნივთმტკიცებად ამოიღეს.დაკავებული ჩადენილ დანაშაულს აღიარებს. გამოძიება საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა-შენახვის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ის 236-ე მუხლის მე-3 ნაწილით ... ...
  • როგორ ვმართოთ ბავშვის ისტერიკა _ ოქროს წესები ფსიქოლოგისგან "3 ვარიანტი გვაქვს ბავშვის პრობლემური ქცევის დროს. 2.5-დან 5 წლადმე ასაკის ბავშვებში ჩვენ გვაქვს პრობლემური ქცევები, რომლის მოგვარებაც არის ძალიან ადვილი", _ აღნიშნულის შესახებ თსუ-ს ფსიქოლოგიისა და განათლების მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი თამარ გეგეშიძე საუბრობს. ფსიქოლოგის თქმით, მთავარია უფროსებმა ცამოაყალიბონ, რა არის მათ ოჯახში წესი, რომ ბავშვმა შემდეგ მიიღოს ეს წესი და არ იყოს დამოკიდებული უფროსების ხასიათზე. ამასთანავე, ოჯახის ყველა წევრი უნდა  იყოს ერთ სტრატეგიაზე. არასოდეს ვჩხუბობთ ბავშვთან, თუ რამე არ მოგვწონს, ამას ბავშვის თანდასწრებით არ ვამბობთ და მისი თანდასწრებით არ უნდა გაიმართოს დისკუსია, რადგან პატარამ მერე კარგად იცის, ვის მიმართოს დასახმარებლად. "თუ ჩვენ თვითონ დავილაგებთ ჩვენს თავში, რა არის ჩვენს ოჯახში წესი. ეს ბავშვს ეცოდინება და ის არ იქნება დამოკიდებული ჩვენს ხასიათზე. დღეს კარგ ხასიათზე ვარ, კამფეტს ვაძლევ, ხვალ ცუდ ხასიათზევ ვარ, კამფეტს არ ვაძლევ. დღეს კარგ ხასიათზე ვარ არ ვეჩხუბები, ხვალ ცუდ ხასიათზე ვარ, ვეჩხუბები, ასე არ უნდა იყოს. უნდა არსებობდეს წესი და წინასწარმეტყველებადი გარემო. ბავშვის განვითარებას აქვს ერთი კარგი თვისება. ვერ იტანს უწესრიგობას. ეს ყველამ კარგად ვიცით. ყველანი ძალიან კარგად ვიცავთ 2 წლამდე რეჟიმს. ამ დროს უნდა დავაძინოთ, ამ დროს უნდა ვაჭამოთ და ა.შ. რატომ ვაკეთებთ ამას. მხოლოდ იმიტომ არა, რომ ბავშვის ორგანიზმს ასე სჭირდება. რომ მან დროულად უნდა ჭამოს და დაიძინოს. ხომ შეიძლება სხვა დროს ჭამოს და დაიძინოს, რატომაც არა. ამას ვაკეთებთ იმიტომ, რომ ბავშვის ნერვული სისტემა ვერ იტანს არაპროგნოზირებად გარემოს. ის ძალიან ღიზიანდება. ვერ იტანს მოულოდნელობას, ვერ იტანს გაუგებარ სიტუაციებს. ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ძალიან მკაფიო სიტუაციები და მოლოდინები. იცის, რომ საჭმლის მერე აქვს კამფეტი, იცის, რომ გაჯეტი არ ექნება. იცის, რომ ჯერ უნდა ისადილოს, მერე უნდა გაისეირნოს. ჯერ ეს და მერე ის თუ არ იცის 3 წლის ბავშვმა, მერე ძალიან გაუჭირდება მასაც და მის მშობლესაც. ჩვენ ამ პერიოდში ვაჩვევთ ბავშვებს წესებს. ძალიან მშვიდად, ჩხუბის გარეშე. ვიღაც აუცილებლად მკითხავს, რა ვქნათ, როცა ბავშვი ამ წესს არ იცავს. ვეუბნები, რომ კამფეტი იქნება სადილის მერე, ის კი მაინც ტეხავს ამბავს. თუ კარგად არ მოვწიწკნე არ გაჩერდება. გამოსავალი მარტივია, არ აძლევ და არც წიწკნი. ეუბნები, რომ შენი არჩევანია. შენ მას შეზღუდულ არჩევანს აძლევ, ეუბნები, ჩემო საყვარელო ეს შენი არჩევანია. თუ ასე გააგრძელებ, კამფეტი არ გექნება. ერთი სამი დღეს რომ იტირებს, მესამე დღეს გაჩერდება. ბავშვები ძალიან პრაგმატული მატერიალისტები არიან. ხანდახან ჩვენ ვერ ვიგებთ ხოლმე, რატომ ვჩხუბობთ. ბავშვმა კი ზუსტად იცის, რა უნდა და რატომ შვრება ასე. თუ ის ნახავს, რომ ასე არ უნდა ქნას, იმიტომ რომ აზრი არ აქვს, არ იზამს. ბავშვი ტყუილად ენერგიას არ დახარჯავს იმაში, რომ მოთხოვნის პროცედურები განახორციელოს. ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენ რას ვაკეთებთ, როცა ბავშვი ისტერიკაშია. მხოლოდ ამ შემთხვევაში ვაკეთებთ იგნორირებას, არ ვაქცევთ ყურადღებას. როცა ბავშვი დაღლილია, როცა მშიერია, როცა ავად ხდება, გაღიზიანებულია და ტირიას, ცხადია ამ დროს ვეფერებით. ამ დროს იგნორირებას ვერ გააკეთებთ. ვაიგნორებთ როდესაც ზუსტად იცით, რომ სახლში ისტერიკას გიწყობთ იმის გამო, რომ რაღაც უნდა და შენ არ აძლევ. ამ ისტერიკას მაღაზიაში აწყობს და იცის, რომ შენ გრცხვენია და ვერაფერს ვერ გააკეთებ. მაღაზიაში ამის მართვა ძალიან რთულია, მაგრამ მაინც შესაძლებელი. გააჩნია ბავშვს, თუ ის ჰიპერაქტიულია, ასე მარტო იქ ვერ მიატოვებთ, რადგან შეიძლება გარეთ გამოვარდეს და მანქანას შეუვარდეს. თუ ის არაა ჰიპერაქტიული, მშვიდად ვეუბნებით, ჩვენ შევთანხმდით იმაზე, რომ დღეს კამფეტს ვერ გიყიდი, მე წავედი. ამ პროცედურას აკეთებთ ნელა. ცხადია გააჩნია ბავშვის ტემპერამენტს, ვიღაც ცოტა ხანი იტირებს და წამოვა. ვიღაც, არა. თუ ბავშვი პატარაა, 2 ან 3 წლის, კარგი საშუალება ის აიყვანოთ ხელში უკუღმა, ანუ არ უნდა გიყურებდეთ სახეზე და გამოიყვანოთ გარეთ. როდესაც იცით, რომ მაღაზიაში შესვლისას ის აუცილებლად ატეხავს ტირილს, წინასწარ ვაფრთხილებთ, რომ ჩვენ უდნა შევთანხმდეთ რომ დღეს კამფეტს არ ვყიდულობთ. ჩხუბი, წივილ -კივილი, თმის მოწიწკვნა და ჯიკაობა არ არის რეკომენდებული იმიტომ, რომ ბავშვი თვითონაც სწავლობს ამით ძალაობას. მშობლები ხშირად გვეუბნებიან, რომ ბავშვის ნება ითრგუნება, აი იაპონიაში ბავშვებს ყველაფრის უფლებას აძლევენ. იაპონიაში ბავშვი რომ იბადებას, უკვე კონსტრუქციაში ხვდება, ის უკვე მოწესრიგებულ სტრუქტურულ გარემოშია. მან ჩვილობიდან იცის, რომ იმ კუთხეში უნდა მიესალმოს დედას, ამ კუთხეში მამას. ეს არის გაწერილი ჩვილობიდან და რაღა უნდა აუკრძალოთ? ჩვენთან არის ქაოტური გარემო. ჩვენ ხშირად ერთად ვცხოვრობთ, ბებია-ბაბუას აქვს სხვა პოლიტიკა. დედას და მამას სულ სხვა პოლიტიკა. რძალი დედამთილ-მამათილს ვერაფერს ეტყვის, სიძე სიმამრ-სიდედრს და მე რომ კამფეტს არ ვაძლევ ჩემს შვილს, ბებიას ის შეეცოდება და მისცემს. პრინციპია ის, რომ ოჯახის ყველა წევრი უნდა  იყოს ერთ სტრატეგიაზე. არასოდეს ვჩხუბობთ ბავშვთან, თუ რამე არ მოგვწონს, ამას ბავშვის თანდასწრებით არ ვამბობთ და მისი თანდასწრებით არ უნდა გაიმართოს დისკუსია, რადგან პატარამ მერე კარგად იცის, ვის მიმართოს ... ...
  • საქართველოს ბანკის პარტნიორობით “უძრავი ქონებისა და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი“ გაიმართება (R)საქართველოს ბანკის პარტნიორობით, Property Georgia-ს, FIABCI Georgia-ს ინიციატივითა და ორგანიზებით  15-16 ოქტომბერს  “უძრავი ქონების და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი “მდგრადი და მედეგი ქალაქების მშენებლობა“  გაიმართება. ღონისძებასთან დაკავშირებით და მის ფარგლებში დაგეგმილი დაჯილდოვების ცერემონიის შესახებ  დღეს მრგვალი მაგიდა გაიმართა. შეხვედრის მიზანს წარმოადგენდა  ფორუმის შესახებ პროფესიული, საერთაშორისო წრეების ინფორმირება და ცნობადობის ამაღლება.  შეხვედრას ესწრებოდნენ დიპლომატიური კორპუსის, მისიების ეკონომიკური ატაშეები, საერთაშორისო ასოციაციის წარმომადგენლები, FIABCI Georgia-ს დამფუძნებელი წევრები.  უძრავი ქონების და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო მასშტაბური ფორუმი წელს პირველად ჩატარდება, რომლის მიზანია, საქართველოს მსოფლიო რუკაზე პოზიციონირება მოხდეს, როგორც უძრავი ქონების და ტურიზმის, სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ლოკაცია. ფორუმზე განხილული იქნება ისეთი საკითხები როგორიცაა: მდგრადი ქალაქების შექმნის ეკონომიკური შედეგები; ქალაქებში მდგრადი ურბანული ინფრასტრუქტურისა და ტურიზმის  განვითარება.  ფორუმს საქართველოს სხვადასხვა ქვეყნებიდან მოწვეული 50-ზე მეტი ინვესტორი ესტუმრება, რომლებიც თბილისთან ერთად მოინახულებენ საქართველოს რამდენიმე რეგიონს. სტუმრობის მიზანია ინვესტორები გაეცნონ უძრავი ქონების და ტურიზმის საუკეთესო შეთავაზებებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.  ღონისძიებას საერთაშორისო მედია პარტნიორობას გაუწევს Dow Jones/Mansion Global/FN. ფორუმს გააშუქებს წამყვანი და  გავლენიანი საერთაშორისო მედია საშუალებები: BBC, CNN, Bloomberg. ღონისძიების მთავარი პარტნიორია “საქართველოს ბანკი”, მხარდამჭერები: “გალტ ენდ თაგარტი”, “საქართველოს ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტრო,” “საქართველოს რეგიონალური განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო,” “აწარმოე საქართველოში”, “ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია”, “ქოლიერს საქართველო”, “საპარტნიორო ფონდი”, “ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი,” “ფრაისუოთერჰაუსკუპერსი საქართველო”, “საერთაშორისო საფინანსო კორპორაცია”, “გერმანიის ეკონომიკური გაერთიანება,” “პოლონეთის საინვესტიციო და სავაჭრო სააგენტო.” ... ...
  • დიდი მხიარულება "გურია ნიუსის" ეზოში და გალამაზებული დღეერთად გავილამაზოთ დღე _ ამ სახელწოდებით გაიმართა აქცია "გურია ნიუსის" ჩოხატაურის ოფისის ეზოში, სადაც მოსულ ნებისმიერ ადამიანს ცოცხალი მუსიკის მოსმენასთან ერთად, მოხატვის, ცეკვის და ცივი სასმელების მირთმევის შესაძლებლობა ჰქონდათ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის კულტურის ცენტრთან არსებულ ანსაბლ "ნართის"  სასიამოვნო მუსიკის ფონზე, სამხატვრო სკოლის ხელმძღვანელი მზია კვინტრაძე და მისი თანამშრომლები, დიდსა და პატარას სასურველ ნახატს უხატავდნენ. პატარებისთვის პატარა საჩუქრებიც იყო განკუთვნილი, რომელზეც "გურია ნიუსის" ოფისის პირველ სართულზე განთავსებულმა საკანცელარიო მაღაზიამ იზრუნა."გურია ნიუსი" მსგავსი სახის აქციებს, რომელიც ადამიანების გამხიარულებას ისახავს მიზნად, მომავალშიც გამართავს. ნახეთ ვიდეო კადრები "გურია ნიუსის" ეზოდან, სადაც მთელი დღე დიდი მხიარულება ... ...
  • პრემიერი გუბერნატორებს: "თქვენი ძირითადი ამოცანაა პრობლემების მოგვარება და არა _ პრობლემების შექმნა"რეგიონებში, ჩვენი მოქალაქეებისთვის მთავრობის განსახიერება არის ის ჩინოვნიკი, რომელიც მათ პრობლემებს ან აგვარებს, ან _ ვერა და ამ მიმართულებით გუბერნატორების პასუხისმგებლობა სრულად პერსონალიზებული იქნება, _ ამის შესახებ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ სახელმწიფო რწმუნებულებთან შეხვედრისას განაცხადა. მთავრობის მეთაურმა ხაზი გაუსვა პრობლემების მოკლე ვადებში მოგვარების აუცილებლობას და გუბერნატორებს დროში გაწერილი კონკრეტული სამოქმედო გეგმის უახლოეს პერიოდში წარმოდგენა დაავალა. „აუცილებელია, ვიმოქმედოთ სწრაფად, ეფექტიანად და რაც მთავარია, ეს ყველაფერი უნდა იყოს გამყარებული კეთილსინდისიერი ქმედებით. არავის აქვს იმის რესურსი, რომ კიდევ დიდხანს გველოდოს. ამიტომ, განსაკუთრებით თქვენს შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა სრულად პერსონალიზებული იქნება. უახლოეს დღეებში უნდა განსაზღვროთ რეგიონებში არსებული სისტემური პრობლემების სტატუსი და წარმოადგინოთ კონკრეტული გაპრობლემებული საქმეები, შემდგომ კი - პირდაპირი, დროში გაწერილი გეგმა და კონკრეტული პასუხისმგებლობები. თქვენი ძირითადი ამოცანაა პრობლემების მოგვარება და არა _ პრობლემების შექმნა“, _ მიმართა პრემიერ-მინისტრმა ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...

როგორ ვუმკურნალოთ კბილებს

ხილისა და ბოსტნეულის წვენების სასიკეთო...

ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

თხილის კულტურის სიდამპლის და სოკოვანი...

როგორ მოვიქცეთ ჭექა-ქუხილის დროს?

წელიწადის დროებსა და თვეებს შორის,...

სეზონის შესაფერი სამუშაოებისთვის მზადყოფნა აუცილებელია

ზოგს თოხნა და სარეველებისგან ბოსტნის...

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...
ზაფრანი

როგორ უნდა მოხიბლოთ ქალი

ვერძი – ქალი ვერძების დიდ...

ქალები, რომელთა შეყვარებასაც მწარედ ინანებთ

ვერძი - მამაკაცური პლანეტა მარსი,...

სუსტი ნებისყოფის მქონე მამაკაცების სამეული

კირჩხიბი – ზოდიაქოს ამ ნიშნით...

ანდოთ თუ არა საოჯახო ბიუჯეტი ცოლს…

ალბათ, ფინანსური სტაბილურობის და კარგი...

ვის ახარჯინებენ ბევრ ფულს ქალები

წარმოგიდგენთ იმ მამაკაცთა ოთხეულს, რომელსაც...

გენიოსები ზამთარში იბადებიან

უკრაინელი ასტროლოგების ჯგუფი მივიდა დასკვნამდე,...