"მიწა დედაა ჩვენი და ჩაკიდე ხელი!"


კარმიდამო ჩემი

"მიწა დედაა ჩვენი და ჩაკიდე ხელი!"

31 მარ. 2012, 05:50:52
დროს წარმატებულ ფერმერს, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გურიანთის მკვიდრს კაკო ღლონტს, პირველად არ ვსტუმრობთ, თუმცა, აქ რამდენჯერაც უნდა მიხვიდეთ, იმდენ სიახლეს ნახავთ _ თითქოს, ეს მკვირცხლი, გურულ კილო-კავზე უბადლოდ მეტყველი კაცი, საკუთარ საკარმიდამოში ჯადოსნური კვერთხით დააბიჯებს და სინათლის სიჩქარით გასცემს ბრძანებებს; შემდეგ კი ისე, როგორც ზღაპარში, ჩნდება ვაზის _ ყველაზე მთავარის, კივისა და ფეიხოას პლანტაციები, წაბლის კორომები, ვაშლის, ატმის, ტყემლის, ლეღვის ნაკვეთები, ნაირგვარი ჯიშის ბოსტნეულის მწკრივები. სამეურნეო ფართობის სავიზიტო ბარათი, ცას მიბჯენილი პავლონიაა, რომელიც კაკო ღლონტის თქმით, საჩუქრად გამოუგზავნეს.

_ პავლონია არის სხვადასხვა ჯიშის: ელენგოტა, ამერიკანკა, მაგრამ ეს იმდენად ეფექტური აღმოჩნდა, სხვას არ მოვკიდე ხელი. რამდენი წლის იქნება, თქვენი აზრით? მხოლოდ სამი წლისაა და აბა, ახედეთ! _ წინ მიგვიძღვება თვალუწვდენელი კარ-მიდამოს პატრონი, თან გვიამბობს, კითხვებსაც გვისვამს და პასუხის ძებნისთვის უხერხულობაში არ გვაგდებს _ თავადვე იძლევა პასუხს.

ამ ზღაპრულ სამყაროში უამრავ სიახლეზე შეიძლება საუბარი, მაგრამ დღეს, გამორჩეულად, მაინც ძვირფას სამერქნე მცენარე პავლონიასა და შესანიშნავ ფესვურა ბოსტნეულ ტარხუნაზე გვსურს ვესაუბროთ, რომელიც, როგორც ბატონი კაკო ამბობს, თურმე, წინათ დასავლეთ საქართველოში ყოფილა გავრცელებული და გული წყდება, რომ დღეს იგი ჩვენში საერთოდ გამქრალია. "30-იოდე წლის წინ, სხვა ქვეყანაში წაიღეს და ახლა იქედან აქეთ ტრაილერებით შემოაქვთ გასაყიდად! მთელი ფარცხანაყანევი სავსე იყო მაგით, ქართულ ლიტერატურაშიც არის მითითებული, რომ ტარხუნა აქ ხარობდა და მოჰყავდათ. ჩვენი ფერმერების დაუდევრობით გადაშენდა. რომელი ბოსტნეულია უფრო სარფიანი? ნახეთ, რა ღირს..." _ ხმაში, თითქოს, ცოტა ბრაზი ეპარება.

კაკო ღლონტის საკარმიდამო ნაკვეთში, ზემოდან თუ ტომენტოზა პავლონია გადმოგვყურებს, გზა და გზა, აქეთ-იქით კომბოსტოს ნაირგვარ ჯიშთა მწკრივები გვეგებება: ყვავილოვანი, ბროკოლი, კეჟერა... ლილისფერი სხვაა, მასზე დიდი მოთხოვნაა, "მაკდონალდსში" იბარებენ. რაც შეეხება სათბურს, რომელიც ისრაელის წარმოების სპეციალური ცელოფნით არის შეკრული, შიგ ნამდვილი გაზაფხულია. ნაირგვარი ჯიშის კომბოსტო, როგორც თვითონ ამბობს, იმიტომ მოჰყავს, რომ ექსპერიმენტს ატარებს და შედეგში ეჭვი არ ეპარება:

_ ეს ბოსტნეული საშემოდგომოდ გათავისუფლებულ მიწაზე მას შემდეგ დაირგვება, რაც კიტრი და პომიდორი მოილევა. დარგავ და ზამთარში, როცა არაფერი არ არის, მოიწევ. საგაზაფხულოდ მოჭრი და გაყიდი, ჩააბარებ. ნარჩენ მწვანე მასას კი ამ დროს კურდღელი, ღორი თუ სხვა შინაური პირუტყვი სიამოვნებით მიირთმევს. მიწა წელიწადის არც ერთ დროს არ უნდა მოაცდინო. კაპიტალს გამუდმებით უნდა ჩაბრუნება, შენახული ფული მკვდარია, _ წყალი არ გაუვა ჩვენი მასპინძლის ლოგიკას.

ერთგან შავი წიწაკის ხეა. კივის პლანტაციები, მარჯვნივ თუ მარცხნივ, თვალსაწიერზე გადაბჯენილან.

დროთა განმავლობაში საკარმიდამო თანდათან გაუფართოებია ბატონ კაკოს: _ თავიდან ერთი ჰექტარი მიწა მქონდა. მერე ვიყიდე ახლო-მახლო ნაკვეთები და საკუთარი დანაზოგით დავიწყე სამეურნეო საქმიანობა. პატარა მეურნეობისთვის სესხის აღების წინააღმდეგი ვარ _ შენი საბრუნავი კაპიტალით როცა მიდიხარ წინ, ამის ფასი არაფერია. 100 ლარი აიღე? 20 ლარი ჩააბრუნე საქმეში. ნახევარ ჰექტარ ფართობზე, კაცმა როგორ ვერ უნდა შეძლო, შენი სამყოფი ჭირნახული მოიწიო, ნერგი გამოიყვანო? ფოთოლი, ნაკელი არ გექნება, თუ რა? 10 წელია, ჩემს მამულში აზოტოვანი სასუქი არ მიხმარია. რაც ბიომეურნეობა დავიწყე, საკარმიდამო შინ მიღებული ნაკელით მაქვს გამდიდრებული, _ გვიამბობს გზა და გზა.

თვალწინ პავლონიას ცადაწვდილი ბაღია. ერთწლიანი, ორწლიანი და სამწლიანი ნარგავები ურთიერთმონაცვლე მწკრივებშია განლაგებული. ფართობის ბოლოში ღლონტის ნაყოფიერი კარ-მიდამოს კიდევ ერთი შემოქმედი, მდინარე სკურდუმი მოედინება, საიდანაც ჯერ პავლონია ირწყვება და მერე _ დანარჩენი კულტურები. პავლონიას სილამაზე და ხარისხი, როგორც სამერქნე მცენარისა, აქ მხოლოდ ბუნებრივი მონაცემებით არ აღზევებულა. ბატონი კაკო აღნიშნავს, საგანგებო ჯიში იმიტომ შეარჩია, რომ განსაკუთრებული მოვლით გახდეს ისეთი, მნახველი გაოცდეს და სანერგე მეურნეობას მუშტარიც ბევრი ჰყავდეს. ნერგები მხოლოდ კალმით გამოჰყავს. ამბობს, რომ თესლით მიღებული მცენარე არ ივარგებს, რადგან ჰიბრიდია და კარგი არ გამოვა. იქვე ბამბუკის ტყეა _ ლობიოს და პომიდვრის სარისთვის სადმე რატომ წავალ, 300-400 ცალი მაინც მჭირდება სეზონზე და აგერ მზად მაქვსო.

პავლონიას ბაღის გვერდით წაბლის კორომებია. ამ მცენარეს კაკო ღლონტი ღვთის საჩუქრად მიიჩნევს და ამბობს, რომ ყველა ფერმერმა უნდა გამონახოს ადგილი საკუთარ კარმიდამოში, რამდენიმე ძირი წაბლისთვის მაინც: _ ეს არის ნაყოფის, მასალის, თაფლის მომცემი ხე-საოცრება, ეროზიისგან დამცველი, საუკეთესოა ქარსაცავად. სულ 70 ძირი მაქვს, რითაც ვამაყობ. ირგვლივ, როცა ყინვისგან ბალახი დამზრალია, წაბლის ხეების ქვეშ მწვანე მასაა.

აქეთ ტყემლების განყოფილებაა. ნაირ-ნაირი ჯიშები: სამურაბე, ალუჩა, გულდედავა, ალიბუხარი.

მოშორებით, საძროხესთნ გაკეთებულია საცავი, რომელშიც საგანგებოდ ამოჭრილი სარკმლიდან ნაკელი იყრება, 7-8 თვეში ბუნებრივი გადაწვა ხდება. იქვეა სპეციალური ავზი წუნწუხისთვის: _ საქონლის შარდს როგორ ვიზარალებ? აბა, შარდოვანა მეტი რა არის? ეს პერიოდულად გამაქვს ფართობში და თანაბრად ვასხამ. ახლა ხის ფოთლების მოგროვებაზეც გეტყვით _ კაცმა ხის ხმელი ფოთოლი როგორ უნდა დაწვა? ყველას ამას ვეუბნები, მთელ ფართობზე 3-4 ადგილზე მაქვს ფოთოლსაყრელი. აი, წაბლისძველაც, ეს "ბუძგი " ისეთ დონეზეა დამწვარი, ხელის მოკიდებაც არ გეზარება კაცს. ამ ყველაფერს რომ ვაგროვებ, დალპება. პერიოდულად ცოტა მიწის თხელ ფენას უნდა დამატება, რის მეშვეობითაც ჭია უნდა გამრავლდეს. ჭიაა მთავარი დამმუშავებელი. ეს იგივე ჭიების საამქროა. ერთ წელში შემაქვს ეს ყველაფერი მთელ ფართობში, ორგანული სასუქის სახით. მეორე სეზონზე თავიდან ვიწყებ შეგროვებას, რომ კვლავ მოვამზადო. ამ ყველაფერს დედაბუნება გვაძლევს მუქთად, მაგრამ ზოგს სხვანაირი "მუქთი" ურჩევნია...

რაც შეეხება სიმინდის ყანას, კაკო ღლონტი ამბობს, რომ ბრწყინვალე შედეგი მისცა "ორგანიკა 1-მა". 5 000 მეტრ ფართობზე მისი მეშვეობით 3 ტონა სიმინდი მოიწია. ამ ორგანული ნივთიერების ხმარება შემდეგნაირად ხდება: _ დახნულ ფართოზე, "სოლო " აპარატით, წყალში გაზავებული "ორგანიკა" უნდა მოვასხათ. ოღონდ, ეს უნდა მოხდეს გვიან საღამოს ან ღრუბლიან ამინდში. მეორედ შესხურება სჭირდება, როცა სიმინდი უკვე ერთ მეტრამდეა წამოზრდილი, ოღონდ, ამჯერად მთლიანად უნდა შეესხუროს. მესამედ კი, როცა ულვაში აქვს. ამ ეტაპზეც მწვანე მასა უნდა დამუშავდეს "ორგანიკა-1"-ით. ესე იგი, ერთხელ მიწაზე უნდა მოვასხათ, თესვის დროს და ორჯერ _ფოთოლზე, ვეგეტაციისას. ზოგმა არ იცის, როგორ მოიხმაროს. მოვასხი "ორგანიკა" და არ ივარგაო, მეუბნებიან. მზიან ამინდში თუ მოაპირქვავე, წესი არ დაიცავი და ხელი გაიცალე მხოლოდ, ასე საქმე არ გამოვა, ხმარების წესი ზედ აწერია, დაიცავი ზუსტად და შედეგი გულს გაგიხარებს, _გვირჩევს იგი.

ჩვენს მასპინძელს შვიდნაირი ჯიშის ატამი, სამნაირი ფეიხოა და გურიაში გავრცელებული ვაშლის ყველა ჯიში (23 სახის) აქვს. ეს არის საკოლექციო ნაკვეთი. ერთი სახეობის ატმის ჯიშს კეზერაძე ჰქვია, თუმცა, საიდან დაერქვა, არც თვითონ იცის: _ კეზერაძის ჯიშის ატამი ერთხელ დავამყენი და ახლა 20 ძირი მაქვს. 5 წლის წინ ტონანახევარი მოვკრიფე. საოცარი გემო აქვს, _ თოვლში გაკვირტულ ატმის ტოტებს გვაჩვენებს მასპინძელი.

ერთ ამბავსაც იხსენებს: თხელკანიანი ჯიშის ფეიხოა სოხუმიდან წამოიღო, სტუდენტობისას. ნაყოფის სამი მარცვალი, ჭამის დროს, მეგობრებს წაართვა და ასე მოაშენა.

_ ბროწეული სამეგრელოდან გამომიგზავნეს. მითხრეს, რომ სომხეთიდან ჩამოტანილია. ერთი ცალი წონით ნახევარი კილოგრამი გამოვიდა. ამასაც კალმებით ვამრავლებ. რომ გადახრი და ჩაარჭობ, ორივე მხარეს ფესვს იკეთებს, _ ხელში მშვილდის რკალივით ხრის ბროწეულის ტოტს და "გურია ნიუსს" ნერგის "გამოჯიშებას" ჰპირდება.

მუყაით ფერმერს ჩაის ნამყოფი მიწების ბედი განსაკუთრებით ადარდებს: _ ჩაის ნამყოფი მიწა მწირია და ყველაფერს ვნებს. მოკირიანება სჭირდება. ეს ერთხელ უკვე გავაკეთე, კირის შოვნა არ არის ძნელი _ მოწამეთაში სულაც უფასო იშოვით. იქ უამრავი კირის საამქროა და უკვე გამომწვარი, გადაყრილი მასა, მაღალი მჟავიანობის მატარებელი ჩვენი ნიადაგისთვის მისწრებაა, ოღონდ ჩამოტანა არ უნდა შეგვეზაროს. საერთოდ კი, როგორც გითხარით, ყოველ წელს ნეშომპალით ვამდიდრებ ფართობს. თითო ძირ ხე-მცენარეს 50-60 კილოგრამამდე (ერთი ურიკა) ნეშომპალას ვაძლევ, სულ, წელიწადში 20 ტონამდე ნაკელს ვხარჯავ.

ბატონი კაკო დეტალურად განიხილავს მოვლის წესებს და ამბობს, რომ ადამიანთა უმეტესობამ არ იცის სამეურნეო ადათი, ნახევრად გაკეთებულ საქმეს კი საშინელებად მიიჩნევს.

_ კიდევ ერთ ჩემეულ პრაქტიკას გაგაცნობთ, _ განაგრძობს ის, _ ფეიჰოას მწკრივებს შორის კარტოფილი დავთესე. ამჯერადაც "ორგანიკა 1" მოვასხურე ნახნავში, შემდეგ თესლზე მოვასხურე და მერე _ ვეგეტაციის პერიოდში. სულ სამჯერ, სიმინდის მსგავსად. თუმცა, 300 კგ კარტოფილს ოჯახში ერთბაშად ვერ გახარჯავ. ამიტომ დავტოვე მიწაში, ჩახმა და წამოვიდა თივა, რომელიც აგვისტოში მოვცელე. შემდეგ ამოვიღე კარტოფილი, რომელიც აქამდე ნიადაგში "შენახული" იყო. მერე ამ გადახნულ მიწას ბოლოკის თესლი მოვაყარე და ზამთარში შესანიშნავი ბოსტნეული მივიღე. ე.ი. ერთ ფართობზე მივიღე ფეიხოა, კარტოფილი, თივა და ბოლოკი. თხილს დიდ პატივს არ ვცემ, ეგაა, სიმინდს კი სჯობს. თუ თხილი ორი ტონა მოდის ჰექტარზე, იგივე ფართობზე კივს 40 ტონას ვკრეფთ. ინტენსიური და ექსტენსიური კულტურა განსხვავდება ერთმანეთისგან. ინტენსიურია ისეთი კულტურები, როცა ცოტა ფართობზე, ბევრი დანახარჯით ბევრ მოსავალს იღებ. ექსტენსიურია, როცა ფართობის დიდი მასივი გაქვს და გააშენებ თხილს, კივს, ჩაის. მოსავლიანობაც ნაკლებია და დანახარჯიც. გამრჯე კაცმა, ერთ ჰექტარ ფართობზე 15 000 ლარის მოსავალი უნდა მიიღო წელიწადში. ოღონდ სწორად უნდა დაგეგმო ეს ყველაფერი. ინტერნეტი გეუბნება, მსოფლიო ბაზარზე რას აქვს ფასი _ ფეიხოა, კივი, პავლონია, ყურძენი, ახალი კულტურები შემოდის ახლა: ლურჯი მოცვი, სტევია _ ეს ყველა მომგებიანი კულტურებია. როგორც გითხარით, წაბლია ძალიან მომგებიანი. ერთ ჰექტარზე 120 ძირი ეტევა. 50 კგ ნაყოფი იანგარიშე ძირზე, საშუალოდ, 200 ლარია. თხილს მეტი შრომა სჭირდება. წაბლს მოკრეფისთანავე ჰყიდი. ამ დრომდე შენახვაც არაა პრობლემა. ბუნება თუ ინახავს ფოთოლქვეშ, შენც შეინახე, რა!

_ ბატონო კაკო, თქვენ ტარხუნის შესახებ არა ერთხელ გისაუბრიათ. როგორც აღნიშნეთ, ამ ბოსტნეული კულტურის მოშენებასაც აპირებთ. რას ურჩევდით "კარმიდამო ჩემის" მკითხველს?

_ ტარხუნა არაჩვეულებრივი, გემრიელი, შეუცვლელი და მომგებიანი ბოსტნეულია. ტარხუნა ადრე, დასავლეთ საქართველოში კარგად გავრცელებული ფესვურა მცენარე გახლდათ, რომლითაც სავსე იყო სოფელი ფარცხანაყანევი (წყალტუბოს რაიონი). მერე თანდათან გადაშენდა, უფრო სწორად, დაუდევრობით სხვა ქვეყანას ჩავუგდეთ ხელში. ახლა ისინი მუშაობენ სადგურებში, ღია გრუნტებში და ყიდიან და ყიდიან... საქართველოში. თბილისის აგრარული ბაზრები ამჟამად სომხეთიდან მარაგდება ტარხუნით. ბანანის ყუთებში ჩაწყობილი, ტრაილერებით შემოაქვთ და ასე დაფასოებულს ყიდიან. ისე იყო თუ ასე, ახლა ხელი უნდა გამოვიღოთ და კვლავ გავაშენოთ.

_ თქვენ უკვე დაიწყეთ ამაზე ფიქრი?

_ ამ გაზაფხულზე უნდა დავრგო. მიწა გამზადებული მაქვს. ნერგს შემპირდნენ და გამომიგზავნიან. ტარხუნას ძალიან სწრაფად გამრავლების უნარი აქვს, ფესვურაა, ბევრი შრომა არ სჭირდება. სამაგიეროდ, ძალიან მომგებიანია. მე ახლა ამ ყველაფერს საცდელ ნაკვეთზე ვაკეთებ. დარწმუნებული ვარ, ძალიან კარგ შედეგს მივიღებ. მერე კი გამოცდილებასაც და ნერგსაც ყველას გავუზიარებ, ოღონდ ზარმაცები არ გამომეხმაურონ... (იცინის).

_ ბატონო კაკო, რასაც თქვენს საკარმიდამო ნაკვეთში ვხედავთ, წარმოუდგენელია, ამ კოლოსალურ შრომას ერთი ოჯახის წევრები ეწეოდნენ. ნუთუ, მართლა ასე ადვილად ახერხებთ ამ ყველაფერს?

_ არასოდეს ვიღლები. რა დიდი ამბავი ამას უნდა? ყველაფრის თავი და თავი ცოდნაა. მერე კი, თუ გინდა შედეგს მიაღწიო, სიზარმაცე უნდა გამორიცხო. შემდეგ, კარგია მოტივაცია კარგი ცხოვრებისთვის. თუ ამ ყველაფერს აკინძავ, ვერავინ დაგიდგება წინ. ჩვენი მიწა ისეთია, ბანანი მოიწიეს, ბოლოს და ბოლოს; ზეთისხილსაც რგავენ. ერთი გერმანელი მეცნიერი, ლიბიხი ამბობს: "არ არსებობს ცუდი ნიადაგი, არსებობს ცუდი მეურნე." ღმერთმა რომ გააჩინა ნიადაგი და დაასახლა ადამიანი ზედ, იმის თვალთახედვაც დაუტოვა, მიმოიხედე და იშრომეო. ფოთოლს რომ წვავ გაზაფხულზე, რატომ მახრჩობ და ბუნებასაც რად წამლავ? ღმერთმა მოგცა ნეშომპალა, ორგანული სასუქი, შენ წვავ და ისევ ჰაერში უშვებ, გრჩება ნაცარი... ენერგია იწვის, ენერგია გამოიყოფა. ე.ი. იმ ფოთოლშია ენერგია. ჩააბრუნე მიწაში, რატომ ანიავებ? ნათქვამია _ "ყველაფერი მარტივი გენიალურია!" მეკითხებიან, როგორ აღწევო. არ უნდა გეზარებოდეს და თუ გაინტერესებს, მომყევი ამ გზაზე. ყველას შეუძლია მყნობის სწავლა და ნერგის გამოყვანა. ერთწლიანი კულტურები სულ არ გინდა, მრავალწლიანი კულტურების ქვეყანა ვართ. კარგად მომისმინეთ და დაიხსომეთ _ 1 ჰა ფართობზე მოწეული კივით, 20 ჰა ფართობზე მოწეულ უკრაინულ პურს ვიყიდით. რატომ ვიკლავთ თავს მაინც და მაინც თოხნით? ჩვენ მცირემიწიანი ქვეყანა ვართ, მაგრამ ღმერთმა მოგვცა სუბტროპიკები, სადაც ყველაფერი მოდის. სიმინდი აუცილებელია, მაგრამ იმდენი ვაწარმოოთ, მჭადისთვის რომ დაგვჭირდება. ძროხისთვის რად გვინდა? დანარჩენ ფართობზე მრავალწლიანი კულტურები გავაშენოთ. ერთი შვეიცარიელი აგროპოლიტიკოსი, ჯერ კიდევ საუკუნის წინ ამბობდა: "ვერანაირი პოლიტიკა ჩვენ ვერ გვიშველის, თუ გლეხმა საკუთარ თავს არ უშველა." ეს ჩვენზეც ვრცელდება.

_ ბატონო კაკო, გავრცელებულია აზრი, რომ სოფლის მეურნეობა მსოფლიოში არამომგებიანად ითვლება.

_ არაპრესტიჟულად ითვლება, თორემ მომგებიანი როგორ არ არის? რატომღაც, მიწისთვის ხელის ხლება ეზარებათ თუ ეთაკილებათ. მე კი, პირიქით, მსიამოვნებს. მიწა ვართ ჩვენ, მიწა დედაა ჩვენი და მაინც და მაინც დედაზე ხელის მოკიდება არ შეიძლება? ბუნებაში წყნარად შრომა, შენი ხელით მოწეული, ეკოლოგიურად სუფთა ხილი სჯობს თუ ის, ბაზარში რომ ეძებ? ვინც ქალაქშია, კია ცოდვა, მაგრამ მათი წინაპარი რომ გაიქცა ქალაქში, ახლა ამისთვის ისჯებიან. სოფელს, მიწას მიუბრუნდით და ყველაფერი კარგად იქნება. დახმარება გინდათ? აქ ვარ, ოღონდ _ ინებეთ!




 ახალი ამბები
  • შსს-მ ინსპექტორ-გამომძიებელი დააკავაშინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექციამ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ბრალდებით ინსპექტორ-გამომძიებელი დააკავა_ ამის შესახებ ინფორმაცაიას შინაგან საქმეთა სამინისტრო ავრცელებს. „შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის თანამშრომლებმა ჩატარებული საგამოძიებო და ოპერატიული ღონისძიებების შედეგად უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ბრალდებით ფოთის საქალაქო სამმართველოს ინსპექტორ-გამომძიებელი მოსამართლის განჩინების საფუძველზე დააკავეს. დანაშაული სამ წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექცია სამსახურეობრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტზე გამოძიებას საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით აგრძელებს“,_ ნათქვამია შინაგან საქმეთა სამინისტროს ... ...
  • საპროტესტო აქცია ოზურგეთში: სამინისტრომ ფერადი ლითონების საწარმოს პროექტის განხილვა გადადოდღეს, ოზურგეთში, თაყაიშვილის ქუჩაზე, (ექადიის უბნის დასაწყისი)  ადგილობრივ მკვიდრთა ინიციატივით,  საპროტესტო აქცია გაიმართა. მათ გამოტანილი ჰქონდათ ტრანსპარანტები გარემოს დაცვის მოთხოვნის შინაარსით. მათ მოითხოვეს, შეჩერდეს შპს „არერსა  მეთალის“   მეორადი ნედლეულიდან ფერადი ლითონების წარმოების საწარმოს მშენებლობის და ექსპლოატაციის პროექტის ონლაინ განხილვა.  _ არ გვინდა ტოქსიკური საწარმო. თუ ჩვენზე ზრუნავთ, ბიზნესმენია თუ ინვესტორი,  ხილის გადამამუშავებელი საწარმო ან სამკერვალო ფაბრიკა გახსნან. ორ ცვლაში ვიმუშავებთ. ხალხი დასაქმდება. ჩვენ მოგვისმინეთ და ისე გააკეთეთ. არ დაგანებებთ _  ამბობდნენ პროტესტის მონაწილეები. საწარმოს დირექტორმა,  შავლეგ მიგრიაულმა მოითხოვა ადამიანთა ჯგუფის გამოყოფა, რომლებთანაც დეტალურად ისაუბრებდნენ, რა კეთდებოდა და რომ სახიფათო არაფერია. _აგერ, აქ რომ გვითხრა, არ შეიძლება? აქ თქვით,  რას აკეთებთ. რად გინდა ცალკე ჯგუფი?არ გვაინტერესებს ჩვენ, ვინ რა  პოლიტიკური ორიენტაციისაა. შვილებს ვზრდით, ჰაერი არ უნდა მოიწამლოს. ურანი მოგაქვს , იქნებ. არ უნდა გვითხრათ, რას უკაკუნებთ აქ, ამდენი ხანია? -მიმართა მას ადგილობრივმა ნუკრი კუტალაძემ. ჟურნლისტმა, თაყაიშვილის ქუჩაზე მცხოვრებმას ნუგზარ ასათიანმა, სიტყვით გამოსვლისას აღნიშნა, რომ ხელისუფლებამ ჩოხასავით მოირგო ლოკდაუნი და მოსახლეობის გვერდის ავლით აპირებენ პროექტის განხილვას, _ სახელმნიფოს სურს  საწარმოს აშენება? კი, ბატონო, დასახლებული პუქტიდან შორს ააშენოს და არა მდინარის აუზში, მოსახლეობის შუაგულში, _ თქვა მან. ნუგზარ ასათიანმა  ასევე პროტესტის მონაწილეებს გააცნო ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ,  უკვე მიიღეს პასუხი, რომ მათ  პროექტის განხილვა ორი თვით გადადეს. ოზურგეთის საკრბულოს წევრმა, ლევან მგელაძემ მიგრიაულს უთხრა, რომ საფუძვლიანად გაეცნო ამ პროექტს და არანაირ ლოგიკას არ ექვემდებარება. _სად მიდის სანიაღვრე არხი? კანალიზაცია სად გადის? ხალხს ნუ ატყუებთ! მოიქეცით კეთილსინდისიერად, _ მოითხოვა მგელაძემ. შავლეგ მიგრიაულმა არაერთრხელ განმარტა, რომ საშიში არაფერია. ხალხის კატეგორიულ მოთხოვნაზე, რომ 20 მეტრში ანასეულის წყალსადენის ჭაბურღილებია განთავსებული და არ მისცემენ მოწამვლის უფლებას, მან ასე უპასუხა: _ მე ეს წყალი შემყავს აქ და ჯერ მე უნდა დავლიო. რას ამბობთ? მოვწამლავ და დავლევ? _ვინც დაგრთო ნება, რომ მანდ წყალი შეიყვანო და რაღაცეები აკეთო, ის მობრძანდეს აქ და ჩვენ გავცემთ პასუხს. ააშენეთ ქალაქგარეთ და რაც გინდათ,  ის ჰქენით. აქ არ დაგანებებთ ამ ტოქსიკური საწარმოს გახსნას, - ამბობდნენ  აღელვებული აქციის მონაწილეები. საბოლოოდ, აქციის მონაწილეებმა  მაინც საიმედოდ  მიიჩნიეს პროექტის განხილვის გადადება, რომელიც 28 იანვრისთვის  იყო ჩანიშნული. „გურია ნიუსი“ აქციის შესახებ ვრცელ სტატიას მალე ... ...
  • გამოცდის ჩატარების წესი დამტკიცდა - რეგისტრაციისთვის სპეცმასწავლებლები 50 ლარს გადაიხდიანსაქართველოს განათლების მინისტრმა სპეციალური მასწავლებლების გამოცდის ჩატარების წესი დაამტკიცა, რომელიც განსაზღვრავს ტესტირების ჩატარებასთან დაკავშირებულ ყველა მნიშვნელოვან საკითხს და თანხას, რომლის გადახდაც გამოცდაზე გასვლის მსურველებს მოუწევთ. უფროსი სპეციალური მასწავლებლის გამოცდისა და წამყვანი სპეციალური მასწავლებლის გამოცდის ჩატარების მიზნით ტესტირება ტარდება: ა) უფროსი სპეციალური მასწავლებლის პროფესიულ უნარებში; ბ) წამყვანი სპეციალური მასწავლებლის პროფესიულ უნარებში. ტესტირება ტარდება შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის დირექტორის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ თარიღებში. ტესტირებაში მონაწილეობის უფლება ამ წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ტესტირებაში მონაწილეობის უფლება აქვს როგორც მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში განაწილებულ პრაქტიკოს სპეციალურ მასწავლებელს, ისე სპეციალური მასწავლებლობის მსურველ პირს.ამ წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ტესტირებაში მონაწილეობის უფლება აქვს მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში განაწილებულ უფროს სპეციალურ მასწავლებელს. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებულ პირებთან დაკავშირებით (გარდა სპეციალური მასწავლებლობის მსურველი პირებისა) ცენტრი ეყრდნობა სსიპ - განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას. უფროსი სპეციალური მასწავლებლისა და წამყვანი სპეციალური მასწავლებლის გამოცდაში გამოსაცდელის მონაწილეობის უფლებისა და საფასურის გადახდის სავალდებულოობის განსაზღვრის მიზნით, სსიპ - განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა ვალდებულია ცენტრს მიმართვიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში მიაწოდოს ინფორმაცია პრაქტიკოსი სპეციალური მასწავლებლებისა და უფროსი სპეციალური მასწავლებლების შესახებ (მასწავლებლის სახელი, გვარი, პირადი ნომერი, სპეციალური მასწავლებლის სტატუსის სახე და ინფორმაცია იმ ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების შესახებ, სადაც ასწავლის პირი).ტესტირების საფასური ტესტირების საფასური მოიცავს:ა) ტესტირებაში მონაწილეობის საფასურს, რომლის ოდენობაც შეადგენს 50 ლარს; ბ) გამოსაცდელის ინიციატივით ტესტის შეფასებასთან დაკავშირებით წარდგენილი საპრეტენზიო განაცხადის განხილვის საფასურს, რომლის ოდენობაც შეადგენს 50 ლარს. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული თანხის შეტანა ხდება ცენტრის საბანკო ანგარიშზე.ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფასურისაგან თავისუფლდება მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემაში განაწილებული პრაქტიკოსი სპეციალური მასწავლებელი, რომელიც რეგისტრირდება ამ წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ტესტირებაზე. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფასური სრულად ბრუნდება, თუ შესაბამისი გამოსაცდელი ცენტრში რეგისტრაციის ვადის განმავლობაში არ დარეგისტრირდა ტესტირებაზე ან ამ ვადის ამოწურვამდე უარი განაცხადა ტესტირებაში მონაწილეობაზე, ხოლო „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფასური სრულად ბრუნდება, თუ გამოსაცდელი საპრეტენზიო განაცხადის წარდგენის ვადის ამოწურვამდე არ წარადგენს საპრეტენზიო განაცხადს ან ამ ვადის ამოწურვამდე უარს განაცხადებს საპრეტენზიო განაცხადზე. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადახდილი საფასური სრულად ბრუნდება, თუ ტესტის შეფასებასთან დაკავშირებული საპრეტენზიო განაცხადის საფუძველზე შეიცვლება ტესტის შეფასება. თუ ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფასურები გადახდილია ამავე პუნქტით განსაზღვრულზე მეტი ოდენობით, საფასურის გადამხდელს (ასეთი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში) ან შესაბამის გამოსაცდელს უბრუნდება სხვაობა გადახდილ თანხასა და საფასურის დადგენილ ოდენობას შორის.ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადახდილი საფასურის დაბრუნების შესახებ ცენტრის მიერ დადგენილი ფორმით განცხადების წარდგენა ხდება ცენტრის დირექტორის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ ვადებში, ხოლო „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადახდილი თანხის დაბრუნების შესახებ ცენტრის მიერ დადგენილი ფორმით განცხადების წარდგენა – ტესტირების საბოლოო შედეგების გამოქვეყნებიდან ერთი თვის განმავლობაში. საფასურის თანხა ცენტრის მიერ დაბრუნდება საფასურის დაბრუნების შესახებ განცხადების მიღების ვადის დასრულებიდან არაუგვიანეს ერთი თვის განმავლობაში. ტესტირების ჩატარებაზე პასუხისმგებელი ორგანოები ტესტირების ჩატარებას კოორდინაციას უწევს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო.ტესტირების ჩატარებას უზრუნველყოფს გამოცდების ეროვნული ცენტრი. ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება და საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოები – საგანმანათლებლო რესურსცენტრები (შემდგომში – რესურსცენტრი) ვალდებულნი არიან ცენტრის მიმართვის შემთხვევაში უზრუნველყონ ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც ხელს შეუწყობს ტესტირებაში მონაწილეობის უფლების მქონე პირთა რეგისტრაციასა და ტესტირების ჩატარებას.ცენტრის მიმართვის შემთხვევაში სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული საგანმანათლებლო დაწესებულება ტესტირებისა და საცდელი ტესტირებების ჩატარებისთვის უზრუნველყოფს მის სარგებლობაში არსებული შენობების ან/და შენობებში არსებული საჭირო ფართის ... ...
  • საქართველოში მტკნარი წყლის აკვაკულტურის შესახებ ღირებულებათა ჯაჭვის კვლევა იწყებაგარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ და საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობამ ოფიციალურად გამოაცხადეს მტკნარი წყლის აკვაკულტურის ღირებულებათა ჯაჭვის ანალიზის დაწყების შესახებ. კვლევა ჩატარდება „ღირებულებათა ჯაჭვის ანალიზი განვითარებისათვის“ პროექტის ფარგლებში (VCA4D). გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და საქართველოში ევროკავშირისწარმომადგენლობას სურთ გააძლიერონ თანამშრომლობა მტკნარი აკვაკულტურის სფეროში, რისთვისაც გათვალისწინებულია ახალი სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის მომზადება. პირველ ვირტუალურ შეხვედრაზე შედგა საქართველოს შესაბამისი უწყებებისა და ევროკავშირისათვის VCA4D-ის ექსპერტთა ჯგუფის წარდგენა. შეხვედრა გახსნეს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ, ნინო თანდილაშვილმა, საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენელმა, ჯორჯ დეუმ და ევროკომისიის წარმომადგენელმა, მეთიუ ბრუკმა. შეხვედრის დროს მონაწილეებმა ერთმანეთს გაუზიარეს ცოდნა ღირებულებათა ჯაჭვის შესახებ, იმსჯელეს კვლევის ფარგლებში მოსალოდნელ გამოწვევებზე და მხარეთა თანამშრომლობისათვის საჭირო პლატფორმის შექმნაზე. საქართველო მდიდარია მტკნარი წყლის რესურსებით, რაც, განსაკუთრებით მცირე მეურნეობებისა და კოოპერატივებისათვის, ეკონომიკური საქმიანობების დივერსიფიკაციისა და ადგილობრივი ღირებულებათა ჯაჭვის განვითარების შესაძლებლობების შექმნის გზით, მნიშვნელოვნად განაპირობებს აკვაკულტურის განვითარებას. საქართველოსთვის, რომელიც თევზის იმპორტიორი ქვეყანაა, აკვაკულტურის განვითარებას დადებითი შედეგი ექნება. მეტიც, საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმება (DCFTA) აკვაკულტურის პროდუქტების ექსპორტის ახალ შესაძლებლობებს უზრუნველყოფს. VCA4D-ის პროცესი აღნიშნული პირველი შეხვედრით დაიწყო. 2021 წლის გაზაფხულზე დაგეგმილია  VCA4D-ის ჯგუფის საქართველოში ჩამოსვლა, შემდეგ კი საბოლოო ანგარიშის მომზადება და წარდგენა, სავარაუდოდ 2021 წლის ივნისი/ივლისში. VCA4D-ის ფარგლებში საქართველოში აკვაკულტურის კვლევას ჩაატარებს ოთხი საერთაშორისო და ქართველი ექსპერტისგან შემდგარი ჯგუფი. VCA4D პროექტი დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ და მას ახორციელებს Agrinatura - ევროპის უნივერსიტეტებისა და სამეცნიერო ცენტრების ჯგუფი, რომელიც სპეციალიზებულია სასოფლო-სამეურნეო კვლევებში და ჰყავს 35-ზე მეტი წევრი ევროპის მასშტაბით. სასოფლო-სამეურნეო და თევზჭერის განვითარების, ინკლუზიურობისა და მდგრადობის შესახებ მტკიცებულებებზე დამყარებული ცოდნის მისაღებად, VCA4D ღირებულებათა ჯაჭვის ანალიზსეკონომიკური, სოციალური და გარემოსდაცვითი; პერსპექტივიდან ატარებს. აღნიშნულ ინტერდისციპლინარულ და ძირითადად რაოდენობრივ ინფორმაციას პოლიტიკაში, პროგრამებსა და მოლაპარაკებებში გადაწყვეტილების მიმღები პირები იყენებენ. მსოფლიო მასშტაბით ჩატარებულია ან მიმდინარეობს 40 მსგავსი ... ...
  • სად მიდის ქართული მანდარინი?წელს ციტრუსის ექსპორტი გაიზარდა. 2020 წლის აგვისტოდან 2021 წლის 17 იანვრამდე პერიოდში საქართველოდან ექსპორტის სახით 35.4 ათასი ტონა მანდარინი გავიდა, რამაც ქვეყანას 17.3 მილიონი დოლარი მოუტანა. ეს 6.3 ათასი ტონით და 2.3 მილიონ დოლარით მეტია, ვიდრე შარშან. ქართული მანდარინი, რომელიც დასავლეთ საქართველოში – სამეგრელო, აჭარა, გურიაში ხარობს, უმეტესწილად რუსეთში გააქვთ. წელს მანდარინის თითქმის 60 პროცენტი (20.5 ათასი ტონა) სწორედ რუსეთში გაიტანეს. ქართული მანდარინის რვა პროცენტი (7.6 ათასი ტონა) სომხეთში წავიდა, ხოლო 15 პროცენტი – უკრაინაში. უმნიშვნელო რაოდენობით ქართული მანდარინი გადის სხვა ქვეყნებში, მათ შორის, ევროკავშირის ქვეყნებშიც – მოლდოვაში, თურქმენეთში, ბელორუსიაში, ყაზახეთში, ლიეტუვაში, სლოვენიაში, ტაჯიკეთში, ყირგიზეთში, აზერბაიჯანში, აშშ-სა და გერმანიაში. ოფიციალური მონაცემებით, საშუალოდ საქართველოში ყოველწლიურად 60-65 ათასი ტონა ციტრუსი მოდის. აქედან, ექსპორტზე დაახლოებით ნახევარი გადის. FAOSTAT-ის 2016 წლის მონაცემებით, საქართველო მსოფლიოს მანდარინის მწარმოებელ 73 ქვეყანას შორის წარმოების მოცულობის მიხედვით 30-ე ადგილზეა. მანდარინის მწარმოებელ ქვეყნებს შორის, საქართველო არის ერთ-ერთი ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე. საქართველოში მანდარინის წარმოება საკმაოდ ცვალებადია, რაც ძირითადად კლიმატურ პირობებთან ერთად მეწლეურობაზეც არის დამოკიდებული. აღსანიშნავია, რომ თითქმის ყოველ მეორე წელს კარგი/ცუდი მოსავალია. ბოლო წლების რეკორდული მაჩვენებელი 2005 წელს დაფიქსირდა, როცა 113.4 ათას ტონა მანდარინის წარმოება მოხდა ქვეყანაში. ციტრუსის დაახლოებით 70% იწარმოება აჭარაში. შემდგომ მოდის გურია (22.4%), სამეგრელო (5.6%) და იმერეთი (0.5%). საქართველოში ციტრუსოვანი კულტურების უმეტესი ნაწილი მანდარინზე მოდის (დაახლოებით 92%). წყარო: ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

კარმიდამო ჩემი

ძიმითში ტყუპი ხბო დაიბადა

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძიმითში ტყუპი...

"მიკვირს _ ეს მე შევქმენი?!" _ თორმეტწლიანი შრომით შექმნილი ჯადოსნური სამყარო

ჩვენი სტუმარი ქალბატონი, ყვავილების მესაიდუმლე...

პრიორიტეტულ კულტურებს შორის თამბაქოც დაიკავებს ადგილს

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკულ ზონაში, დღეისთვის...

"მკვდარი სეზონის" სამუშაოები _ რა გავაკეთოთ ზამთრის დასაწყისში

შემოდგომის მიწურულის და დეკემბრის დასაწყისის...

რატომ დაიწყო ფეიჰოამ ხმობა?

ფეიჰოა ცნობილია, როგორც ყინვაგამძლე და...

როგორ გამოვიყვანოთ ნიგვზის საუკეთესო ზეთი _ ურწყული

საახალწლოდ, განსაკუთრებით პოპულარულია და რიტუალის...

მოვამზადოთ მსხვრევადი, კრატუნა და გემრიელი გოზინაყი

ახალი წელი გოზინაყის გარეშე წარმოუდგენელია....

"შერეული მეურნეობა მცირემიწიანთათვის საუკეთესო გამოსავალია"

შოთა მახარაძე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....