მიწა ავადაა! ვუმკურნალოთ ნიადაგს!

კარმიდამო ჩემი

მიწა ავადაა! ვუმკურნალოთ ნიადაგს!

26 აპრ. 2012, 06:23:24
გაზაფხული წელიწადის განსაკუთრებული და სპეციფიკური დროა მცენარის სიცოცხლისა და მომავალი სიძლიერისთვის _ ახლა სჭირდება ნიადაგს სპეციალური მოვლა და განოყიერება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მასზე საუკეთესო ნერგის დარგვაც კი, ფუჭი და ამაო შრომაა.

უკანასკნელ წლებში ფერმერები და ზოგადად, მეურნეები ხშირად უჩივიან ერთწლიანი თუ მრავალწლიანი მცენარეების დაჩიავებას, ხმობას, ღრობას. მიმართავენ სხვადასხვა ხერხს: ანოყიერებენ ნიადაგს, შეაქვთ სხვადასხვა შხამქიმიკატი, მაგრამ შედეგი უმნიშვნელოა. რაშია საქმე? ეს კითხვა ხშირად ისმის, მაგრამ მეურნეთა მხრიდან პასუხის საფუძვლიანი მოკვლევა არ ხდება. სოფლის მეურნეობის განვითარების შესახებ გამართულ სემინარებზეც ამბობენ, რომ ჩვენში ნიადაგს სერიოზული გამოკვლევა და აქედან გამომდინარე, მკურნალობა სჭირდება.

მაინც რა სჭირს "გურულ მიწას"? მისი უმძიმესი დაავადება, საქართველოს დანარჩენი რეგიონების ნიადაგებთან შედარებით, მაღალი მჟავიანობაა და თუ სერიოზული მოკვლევა და მკურნალობა არ ჩაუტარდა, ზღაპრული მცენარეც რომ დარგო, შედეგი უმნიშვნელო იქნება. ჩვენი გაზეთის მკითხველთაგან ბევრი გაიკვირვებს, როგორ, გურიაში ყველაზე გამოფიტული და უვარგისი ნიადაგიაო? ამასობაში კი, ოზურგეთში, დაბა ანასეულის მსოფლიო დონის ნიადაგის ანალიზის ლაბორატორიაში ძირითადად უცხოელ ინვესტორთა შემოტევაა _ მათ მოაქვთ ნიმუშები და საკუთარი მიწის სრული ანალიზის საფუძველზე იწყებენ მომავალ საქმიანობას. "ისინი სამეურნეო ტერიტორიის მცირე ნაწილზეც კი არაფერს დათესავენ და დარგავენ, თუ საფუძვლიანად არ აქვთ გამოკვლეული, რა სახის ნიადაგთან აქვთ საქმე", _ ამბობს ნიადაგის ანალიზის ლაბორატორიის თანამშრომელი, სოფლის მეურნეობის აკადემიური დოქტორი რუსუდან ტაკიძე.

"აგროქიმიური სამსახურის და ნიადაგის ნაყოფიერების ანასეულის ცენტრი" შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაა, 100%-იანი სახელმწიფო წილით, უნიკალური სამეცნიერო დანადგარებით, რომელიც ავბედით დროს სასწაულებრივად გადაურჩა. ეს, ძირითადად, პროფესიაზე უსაზღვროდ შეყვარებულ და მაღალი პასუხისმგებლობის მქონე ადამიანთა თავდადებით მოხდა.

აგროქიმიური სამსახურის და ნიადაგის ნაყოფიერების ანასეულის ცენტრი იკვლევს და ადგენს ნიადაგში გაცვლითი მჟავიანობის მიხედვით, მელიორანტის გამოყენების ნორმას; ძირითადად კი ემსახურება ნიადაგის სასუქების, აგროქიმიკატების და სურსათის ხარისხობრივი მაჩვენებლების განსაზღვრას და რეკომენდაციების გაცემას, _ ამბობს რუსუდან ტაკიძე, _ დასავლეთ საქართველოს ტენიან სუბტროპიკებში, ძირითადად, გავრცელებულია მჟავე ნიადაგები, რომლებიც ცუდი ფიზიკურ-ქიმიური თვისებებით, წყალბადიანების, ალუმინის და რკინის ჟანგეულების სიჭარბით და მცენარისთვის საჭირო ძირითადი საკვები ელემენტების სიმცირით გამოირჩევა.

ქალბატონი რუსუდანის თქმით, ამ ლაბორატორიას ფერმერთათვის საფუძვლიანი დახმარება შეუძლია, რათა საკუთარი ნიადაგის შესახებ ყველას მიაწოდოს ხარისხობრივი მაჩვენებლები და გაუწიოს სამეცნიერო-საკონსულტაციო მომსახურება.

_ ეს ნიშნავს იმას, რომ ნიადაგის და მცენარეული ანალიზების საფუძველზე გავცეთ დასკვნა, რა შეიძლება გაშენდეს და როგორ შეიძლება გაშენდეს სასურველ ფართობზე. ასეთი მიმართულების დამკვეთები, ძირითადად, ამბობენ, რომ ნიადაგი დაბალნაყოფიერია და არ მოდის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ის რაოდენობა, რამდენიც არსებული ფართობის მიხედვით უნდა მოდიოდეს. უნდა დაიდოს დასკვნა, რატომ ხდება ეს.

_ ქალბატონო რუსუდან, გურიის ნიადაგების შესახებ ხშირად ისმის, რომ მასში მჟავიანობა მაღალია, გამოფიტული და "სიკვდილის პირას მისულია", კონკრეტულად, რისი ბრალია ეს?

_ ჩვენში, ძირითადად, წითელმიწა გაეწრებული ნიადაგებია, რაც იმას ნიშნავს, რომ შთანთქმით კომპლექსში, ძირითადად, გაჯერებულია წყალბადისა და ალუმინის იონებით. წითელმიწა ნიშნავს ნიადაგის ზედა ფენაში რკინისა და ალუმინის ერთნახევარი ჟანგეულების დაგროვებას. რკინის ასეთ ჟანგეულს აქვს შეფერილობა. ამასთანავე, რკინა და ალუმინი წყალბადიონებია, რომელთა კონცენტრაცია სიმჟავეს განაპირობებს. აქედან გამომდინარე, ჩვენი ნიადაგები, რასაკვირველია, არის მჟავე ნიადაგები. ამასთანავე, მას აქვს სხვა უფრო უკეთესი ფიზიკური თვისებები მაშინ, როცა შეგაქვს შიგ მელიორანტი. ამას ვუწოდებთ ჩვენ განეიტრალებას. მელიორანტის შეტანის შემდეგ, მასზე ხარობს ნებისმიერი კულტურა _ თხილი, ჩაი, სიმინდი, მოცვი მჟავე ნიადაგების მოყვარული მცენარეებია. დანარჩენი კულტურები არ მოდის კარგად, მაგრამ თუ ჩვენ შევქმნით იმ ფორმებს, რაც ზემოთ ვთქვი, შეიძლება, ყველა კულტურა განვითარდეს. მთავარია, ნიადაგს ჩაუტარდეს ანალიზი. ჩვენი მიწა, თითქმის, მთლიანად სამკურნალოა.

_ სულ რამდენი მეცნიერ-თანამშრომელი მუშაობს თქვენს ლაბორატორიაში?

_ აქ მუშაობს 4 აკადემიური დოქტორი, დანარჩენები არიან უმაღლესი განათლების და დიდი გამოცდილების მქონე ქიმიკოსები, მცენარეთა დამცველები, ნიადაგმცოდნეები.

_ თქვენ თქვით, რომ გურიაში მიწა გამოფიტულია. ფერმერებიც ხშირად აღნიშნავენ, რომ ნიადაგი ავადაა. როგორ ახდენთ ანალიზის ჩატარებას და მოსახლეობა თუ აქტიურობს ამ კუთხით?

_ რომ გითხრათ, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა აქტიურია, სწორი არ იქნება. ამის ერთ-ერთი მიზეზი, მძიმე სოციალური ყოფაცაა _ რადგან ჩვენთან მომსახურება ფასიანია, ხალხს არ აქვს გადახდის საშუალება. საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებიდან გაცილებით ბევრი დამკვეთი მოდის, ვიდრე გურიიდან. ანალიზს დამკვეთის სურვილის მიხედვით ვატარებთ _ ან ადგილზე მისვლით (ამ შემთხვევაში გადასახადი მეტია), ან პირიქით _ აქ მოაქვთ ნიმუში. ყველაზე უკეთესი ვარიანტი ადგილზე მისვლაა, სადაც ანალიზის აღება ხდება. ამას ემატება ყველა მონაცემი და მომსახურების ღირებულება შეადგენს 122 ლარს. თუ ადგილზე მოაქვთ ნიმუში, მაშინ საფასური 85 ლარია.

_ როგორ ხდება ნიმუშის აღება? ვთქვათ ნიადაგის შემადგენლობა ჭრელია.

_ თუ შერეულ ნიადაგთან გვაქვს საქმე, ერთ დიაგონალზე ვიღებთ 10 ნიმუშს, მეორე დიაგონალზეც _ 10-ს. შემდეგ აირევა და ამ შერეული ნიმუშის საფუძველზე ხდება სრული სურათის დადგენა. შემდეგ ადგილზე ვახდენთ ლაბორატორიულ გამოკვლევას. ეს ასე ხდება _ ჯერ ირკვევა მექანიკური შემადგენლობა, რაც ნიშნავს იმას, რომ ნიადაგი არის თუ არა მძიმე თიხნარი. ხომ არ უჭირს ფესვთა სისტემას თუ ადვილად ვითარდება. ვიკვლევთ, მჟავეა თუ არა, შთანთქმით კომპლექსში მაგნიუმს რა რაოდენობით შეიცავს. ამის შემდეგ ვიკვლევთ, როგორია შიგ პოტენციური და აქტუალური ნაყოფიერება.

_ ნიადაგის სულ რამდენი სახის ანალიზს ატარებთ და როგორი ფორმით აძლევთ დასკვნას დამკვეთს?

_ ჩვენ 20 სახის ანალიზს სრულად ვატარებთ და როცა ყველა მონაცემის პასუხს მივიღებთ, ვწერთ დასკვნას, რომ გაშენდეს თუ არა ამ ნიადაგზე ესა თუ ის კულტურა, რომელი უფრო მიზანშეწონილია. ეს არის ოთხწლიანი რეკომენდაცია, რომელშიც მითითებულია სპეციალისტთა რჩევები, დასკვნები და პასუხისმგებელი პირის ვინაობა, ვინც ნიადაგის ანალიზი ჩაატარა.

_ ნიადაგის შემოწმება წელიწადის რომელ დროს არის უკეთესი?

_ რა თქმა უნდა, გაზაფხულზეა უკეთესი, შემოდგომაზეც კარგია.

_ საშუალოდ, მოსახლეობის რა რაოდენობა მოგმართავთ და დამკვეთთა შორის, რამდენი უცხოელია?

_ რომ გითხრათ, რომ ოზურგეთის რაიონი ძალიან აქტიურია ამ მხრივ, არ ვიქნები მართალი. ცალკეული ფაქტებია მხოლოდ. ეს მაშინ, როცა გურიაში ყველაზე მწირი ნიადაგებია და სერიოზულ გამოკვლევას მოითხოვს. ძალიან აქტიურია აჭარა, სამეგრელო, იმერეთი. ძირითადად და სამწუხაროდ, უფრო მეტად უცხოელ ინვესტორებს ვემსახურებით. ესენი არიან ფრანგები, იტალიელები, ჩინელები. ისინი ერთ ჰექტარ ფართობსაც არ გააშენებენ, თუ არ აქვთ ნიადაგის ზუსტი ანალიზი.

_ პოპულარობა თქვენს ლაბორატორიას თანამშრომელთა მაღალმა პროფესიონალიზმმა მოუპოვა?

_ ჩვენ ძალიან ბევრ საერთაშორისო პროექტში გვაქვს მონაწილეობა მიღებული _ სამეცნიერო ეროვნული ბანკი, მსოფლიო ბანკი, ათასწლეულის გამოწვევა საქართველოს. იყო გერმანულ-ქართული პროგრამა, რომლის ფარგლებში გაკეთდა ნიადაგების ატლასი და გერმანელები რომ ჩამოვიდნენ, ჩვენს ლაბორატორიაზე შეაჩერეს ყურადღება. მაშინ ჩვენ მათ 2 000 ნიმუში გავუკეთეთ. დიდია ხელისუფლების წვლილი. მათგან სრული მხარდაჭერა იყო. გარდა ამისა, ოდითგან, ანასეული მთელ საბჭოთა კავშირში ცნობილი იყო უძლიერესი კადრებით, მოქმედებდა სტრუქტურა, რომელიც უმაღლეს დონეზე გახლდათ გამართული. დღემდე შემორჩა პროფესიონალთა გუნდი.

_ თქვენი ლაბორატორია კარგად არის აღჭურვილი?

_ ამ მხრივ გაგვიმართლა, თან... არ გაგვიმართლა. გაგვიმართლა იმ მხრივ, რომ შენობა აგებულია 1991 წელს, როცა ჯერ კიდევ არ იყო ნგრევა დაწყებული. ლაბორატორიული ნაწილი მერე დავხურეთ. მაშინ ჩამოიტანეს უნიკალური უნგრული და გერმანული ხელსაწყო აპარატურა, რითაც ჩვენი ლაბორატორია დაკომპლექტდა. ახლა ამ მხრივ წელგამართული ვართ და საქმე კარგადაა.

_ როგორც თქვენი საუბრიდან ჩანს, ჩვენი ნიადაგების უმთავრესი ავადობის მიზეზი მაღალი მჟავიანობაა. მოსახლეობისთვის უფრო ხელმისაწვდომი გამოსავალი რა არის, რას ურჩევთ ფერმერებს?

_ ნიადაგების მჟავიანობის შესამცირებლად და ნაყოფიერების ასამაღლებლად საჭირო ქიმიური მელიორანტები თვით დასავლეთ საქართველოში მოიპოვება, ადგილობრივი აგრომადნების სახით, რომელთა გამოყენება უფრო ხელმისაწვდომი და შედარებით იაფია. მაგალითად, მერგელები (ტკილები) რბილ ქანებს მიეკუთვნება, რომელსაც დაფქვა და სპეციალური გამოწვა არ სჭირდება. მისი საბადოები არის წალენჯიხაში, მარტვილში, ჩხოროწყუში. ეს აგრომადნები კირთან და მაგნიუმთან ერთად შეიცავს ფოსფორს, გოგირდს, ორგანულ მინარევებს, რომელიც დადებით გავლენას ახდენს ნიადაგის თვისებებზე და სასიკეთოდ ცვლის. ჩვენი ლაბორატორია ანალიზის საფუძველზე საზღვრავს მელიორანტის გამოყენების ნორმას ჰექტარზე, ნიადაგში გაცვლითი მჟავიანობის დონის მიხედვით. ადგილობრივი და ხელმისაწვდომი სასუქია ტორფ-დოლომიტიანი კომპოსტი (მზადდება დაბლობის ან გარდამავალი ტიპის კოლხეთის დაბლობის ტორფებისა და დოლომიტის ფქვილისგან) და ტორფ-ნაკელიანი კომპოსტი (მზადდება დაბალი ხარისხის მქონე დაბლობისა და გარდამავალი ტორფისა და მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის ნაკელისგან). მე ვურჩევდი ფერმერებს, დაინტერესებულ მეურნეებს, რომ როგორმე უნდა მოახერხონ ნიადაგის ანალიზი. ჩვენი ხელშეწყობით და თანადგომით უნდა მოხდეს ეს. ვიცით, რომ ხალხის სოციალური ყოფა მძიმეა, მაგრამ რაღაც ხელშეწყობა უნდა მოვახერხოთ. ნუ მიენდობიან ფიქრს, რომ ყველაფერი თვითონ იციან. ნიადაგი უპირველესია. სანამ რაიმეს გააშენებ, როგორმე უნდა გაიჭირვო და ნიადაგი შეამოწმო. სოფლის მეურნეობა უკვე მეცნიერულ საფუძველზე და მეცნიერული კონსულტაციით თუ არ წავიდა, ძალიან ცუდ დღეში აღმოვჩნდებით.

_ გაგვაცანით თქვენი გუნდის წევრები.

_ ესენია: სოფლის მეურნეობის აკადემიური დოქტორი ფრიდონ ჭანუყვაძე, მთავარი სპეციალისტები ლილი ფასიეშვილი, ნუნუ სიხარულიძე, ლამზირა კონტრიძე, რუსიკო მჟავანაძე, დოდო თავაძე, ნინო მამეიშვილი, ლია კეჭაყმაძე, მედეა კვირკველია, მედეა გოლიაძე...




 ახალი ამბები
  • რას უკავშირდება კორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევებიკორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევების შესახებ ჟურნალისტებთან თბილისის ინფექციური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორმა, მარინა ეზუგბაიამ ისაუბრა. ეზუგბაიას თქმით, ინფიცირების ორივე ახალი შემთხვევა მარნეულის სოფელ მარეთიდანაა. მისივე თქმით, გამოჯანმრთელებული პაციენტების რაოდენობამ 80%-ს მიაღწია და ამ დროისთვის კოვიდ-ცენტრებში 150 პაციენტი მკურნალობს. „თითქმის სამჯერ ნაკლებია უკვე მკურნალობაზე მყოფი პაციენტები გამოჯანმრთლებულებთან შედარებით“,- აღნიშნა მარინა ეზუგბაიამ. საქართველოში კორონავირუსი 796 ადამიანს დაუდასტურდა, აქედან 634 უკვე გამოჯანმრთელდა, 12 ადამიანი კი ... ...
  • EMC აზარტული ინდუსტრიისგან ბავშვთა დაცვას მოითხოვსEMC არასრულწლოვანთა აზარტულ თამაშებში ჩართულობის, წლების მანძილზე, მოუგვარებელ პრობლემას ეხმაურება. ბავშვთა სიღარიბის მაღალ მაჩვენებელთან და განათლების სისტემაში არსებულ ჩავარდნებთან ერთად, ბავშვთა აზარტულ თამაშებში მონაწილეობა მძიმე გამოწვევად რჩება, რომელიც ქრონიკული სიღარიბისა და ფსიქოსოციალური პრობლემების რისკს ზრდის. არასრულწლოვანთათვის უსაფრთხო გარემოსა და ჯანსაღი განვითარების შესაძლებლობის უზრუნველსაყოფად, EMC საქართველოს მთავრობას მოუწოდებს, უმოკლეს დროში შეიმუშავოს აზარტული თამაშების მკაცრი რეგულირების მექანიზმები და არ დაუშვას მათში არასრულწლოვანთა მონაწილეობა. საქართველოს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის მიერ აზარტულ თამაშებში ჩართული არასრულწლოვნების შესახებ გამოქვეყნებული საგანგაშო კვლევის მიხედვით 15 წლამდე მოზარდთა 34%-ს ერთხელ მაინც უთამაშია აზარტული თამაში, 27%-ს კი - ბოლო 1 წლის განმავლობაში. ამგვარი აქტივობების ადრეული ასაკიდან დაწყება ზრდასრულ ასაკში აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების განვითარების რისკს ზრდის. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ თამაშზე დამოკიდებულება დაავადებად/აშლილობად მიიჩნია და შესაბამისი კლასიფიკაციაც მიანიჭა, ევროპის კომისიამ კი მიიღო რეკომენდაციები ონლაინ აზარტული მომსახურებების მომხმარებელთა და მოთამაშეთა დაცვისა და მცირეწლოვანთა ონლაინ აზარტული თამაშებისგან დაცვის შესახებ. დოკუმენტი მოუწოდებს სახელმწიფოებს, დაარეგულირონ აზარტული თამაშები და სხვადასხვა მექანიზმის გამოყენებით (მათ შორის, აზარტული თამაშების რეკლამირების მკაცრი რეგულირებით, ასაკის შემოწმების მექანიზმითა თუ კონტროლის პროგრამებით) უზრუნველყონ აღნიშნულ თამაშებში არასრულწლოვნების ჩართვის პრევენცია. მიუხედავად არასრულწლოვნების მავნე ზეგავლენისაგან დაცვის შესახებ ბავშვის უფლებათა კოდექსის ჩანაწერებისა და აზარტულ და მომგებიან თამაშებში ბავშვების ჩართვის აკრძალვისა, სახელმწიფოს კვლავ არ შეუქმნია ეფექტიანი საკანონმდებლო და პოლიტიკის ჩარჩო როგორც პრევენციის, ისე პრობლემაზე რეაგირების მიმართულებით. სათამაშო ბიზნესი ქართული ეკონომიკის ერთ-ერთ წამყვან სექტორად რჩება. დღეს საქართველოში მოქმედი 10 ყველაზე მსხვილი კომპანიიდან 3 ტოტალიზატორია. სექტორის ბრუნვამ, 2018 წელს, 14 მილიარდ ლარს გადააჭარბა. სათამაშო ბიზნესის დაბეგვრით მიღებული შემოსავლები ცენტრალური და მუნიციპალური ბიუჯეტების ხელშესახებ წილს შეადგენენ. აზარტულ თამაშებში ჩართვა უამრავი პრობლემის საფუძველია - მათ შორისაა, ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები, ფინანსური პრობლემები, დასაქმებასთან და განათლებასთან დაკავშირებული პრობლემები, ასევე უსახლკარობა, სუიციდი და სხვა. კრიზისის პირობებში, ეს რისკები განსაკუთრებით სახიფათო ხდება. კორონავირუსის პანდემია საქართველოს უამრავ მოქალაქეს მძიმე ეკონიმიკური წნეხის ქვეშ აყენებს. ცნობილია, რომ ეკონომიკური კრიზისები აზარტულ თამაშებში ჩართულობას ზრდის, თუმცა საქართველოში მოქმედ ონლაინ ტოტალიზატორებსა და კაზინოებს საგანგებო მდგომარეობის პერიოდში მუშაობა არ შეუწყვეტიათ და თვითიზოლაციის პირობებში მყოფი მომხმარებლების მიზიდვას ახალი მარკეტინგული კამპანიებით ცდილობდნენ. ბავშვთა აზარტულ თამაშებში მონაწილეობა ოჯახებისთვის დამატებით ეკონომიკურ სირთულეებს აჩენს, არასწრულწლოვანთათვის კი ქრონიკული სიღარიბის რისკს ზრდის. ეკონომიკურად მოწყვლადი ჯგუფები უფრო ხშირად ერთვებიან აზარტულ თამაშებში, აზარტულ თამაშებში ჩართულობა კი, თავის მხრივ, სიღარიბის კვლავწარმოებას უწყობს ხელს. შესაბამისად, საქართველოში აზარტული თამაშების ფართო გავრცელება და სათამაშო ბიზნესის ზომა მძიმე სოციალური ფონის სიმპტომიცაა და მისი შენარჩუნების ინსტრუმენტიც. არსებული უმძიმესი სოციალური მდგომარეობის ფონზე - უახლესი მონაცემებით საქართველოში ყოველი მესამე, ანუ დაახლოებით 200,000 ბავშვი სიღარიბეში იზრდება - აზარტული თამაშებისა და მათში არასრუწლოვანთა ჩართულობის გავრცელება გადაუდებელი სახელმწიფო ინტერვენციის აუცილებლობას ქმნის. 2019 წლიდან, აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრევენციისა და ამ მიზნით საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების კომპონენტი ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ნაწილია. თუმცა პრევენციის პოლიტიკა მხოლოდ საინფორმაციო კამპანიებით არ უნდა შემოიფარგლებოდეს და უნდა მოიცვას აზარტულ თამაშებში ჩაბმის განმაპირობებელი ფაქტორების კვლევა და ამ კვლევის საფუძველზე კონკრეტული ინტერვენციების დაგეგმვა. მთავრობის მიერ საკითხის არაპრიორიტეტულად მიჩნევის გამო, სახელმწიფო არათუ არ ზრუნავს ამ მიმართულებით ძალისხმევის გაძლიერებასა და ფინანსური რესურსების მობილიზაციაზე, არამედ წინა წელთან შედარებით მნიშვნელოვნად შეამცირა იმ კომპონენტის დაფინანსება, რომელიც ნივთიერება დამოკიდებულებისა და აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრევენციას ისახავს მიზნად.[5] ამასთან, ქვეყანას დღემდე არ შეუმუშავებია სუიციდის პრევენციის პროგრამები/სტრატეგია, რომლის დაგეგმვისა თუ განხორციელების პროცესში დააიდენტიფიცირებდა სუიციდისა თუ მისი მცდელობების გამომწვევ მიზეზებს, მათ შორის, აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების მიმართებას სუიციდთან; კვლევის შედეგებზე დაყრდნობით კი გადადგამდა შესაბამის ნაბიჯებს. ამავდროულად, მნიშვნელოვანია დაწყებითი განათლების სისტემის როლი როგორც არასრულწლოვანთა აზარტულ თამაშებში ჩართულობის შემცირებაში, ისე სხვა ფსიქოსოციალური პრობლემების თავიდან აცილებაში. კვლევების თანახმად, სკოლაში შესაბამისი ღირებულებებისა და ნორმების დანერგვას მოსწავლეთა შორის აზარტულ თამაშებში ჩართულობის შემცირება შეუძლია. პრევენციულ ღონისძიებებთან ერთად, გამოწვევას წარმოადგენს სახელმწიფოს რეაგირებითი პოლიტიკაც. მნიშვნელოვან პრობლემად უნდა ჩაითვალოს აზარტული თამაშების რეკლამირების დაურეგულირებლობა. კაზიონებისა და ტოტალიზატორების მარკეტინგული კამპანიები შესაძლოა თამაშზე დამოკიდებულების რისკს ზრდიდნენ, ხოლო მათთვის, ვინც დამოკიდებულების დაძლევას ცდილობენ, დამატებით სირთულეებს აჩენდნენ. საგულისხმოა, რომ სხვადასხვა ქვეყანაში კორონავირუსით გამოწვეული თვითიზოლაციის პირობებში მარკეტინგული კამპანიები მომრავლდა, რაც მათ შესაძლო ნეგატიურ გავლენას კიდევ უფრო ზრდის. ამასთან, სუსტია რელევანტური საკანონმდებლო ნორმების აღსრულების მექანიზმები - განსაკუთრებულ პრობლემას წარმოადგენს სახელმწიფოს არაეფექტიანი კონტროლი არასრულწლოვნების აზარტულ თამაშებში ჩართვის პროცესებთან დაკავშირებით.[6] პრობლემურია ონლაინ სამორინეებში რეგისტრაციის გამარტივებული წესი, რაც აზარტულ თამაშებს ნებისმიერი ადამიანისათვის ხელმისაწვდომს ხდის. შესაბამისად, არსებობს მისი მკაცრი რეგულირების აუცილებლობა. უმნიშვნელოვანესია, რომ რეგისტრაციის პროცედურებმა არასრულწლოვანთა ჩართულობა გამორიცხოს, ასაკის დაუდგენლად რეგისტრაცია კი შეუძლებელი გახდეს. ამასთან, მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს ჯანმრთელობის დაცვის პოლიტიკაში სახელმწიფოს ვალდებულებების სიმწირე/არარსებობა აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული პირების, მათ შორის, არასრულწლოვნების, იდენტიფიცირების, მათი საჭიროებების შესწავლის, როგორც სამედიცინო, ისე სოციალურ სფეროში მათი მხარდაჭერისა და სარეაბილიტაციო სერვისების მიწოდების მიმართულებით. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოვუწოდებთ საქართველოს პარლამენტს: განახორციელონ საკანონმდებლო ცვლილებები აზარტული თამაშებისა და მისი რეკლამირების აკრძალვის ან მკაცრად და დეტალურად დარეგულირების მიზნით, მათ შორის, არასრულწლოვნების საჭიროებებისა და გამოწვევების მხედველობაში მიღებით.საქართველოს მთავრობას: გამოავლინოს აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების გამომწვევი მიზეზები, ასევე, დამოკიდებული ადამიანებისა და მათი ოჯახების წინაშე არსებული გამოწვევები და მიღებულ შედეგებზე დაყრდნობით, განახორციელოს ეფექტიანი პრევენციული და რეაგირებითი ინტერვენციები.განახორციელოს აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების საკითხის პრიორიტეტიზაცია ჯანდაცვის პოლიტიკაში და თამაშებზე დამოკიდებული პირები უზრუნველყოს სარეაბილიტაციო და სხვა ტიპის მხარდამჭერი სერვისებით;უზრუნველყოს აზარტულ თამაშებთან დაწესებული საკანონმდებლო რეგულაციების ეფექტიანი აღსრულება, _ აღნიშნულია ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრის მიერ გავრცელებულ ... ...
  • როგორია COVID-19-თან დაკავშირებული ეპიდსიტუაცია საქართველოში დღეისთვისმთავრობის მიერ საგანგებოდ შექმნილ ვებგვერდ StopCov.ge-ზე საქართველოში კორონავირუსთან დაკავშირებული ინფორმაცია განახლდა. StopCov.ge-ს მიხედვით, დღეისთვის საქართველოში კორონავირუსით კიდევ 2 ადამიანი დაინფიცირდა, 10 კი გამოჯანმრთელდა. საერთო ჯამში, ქვეყანაში კორონავირუსი 796 ადამიანს დაუდასტურდა, აქედან 634 უკვე გამოჯანმრთელდა, 12 ადამიანი კი გარდაიცვალა. კარანტინის რეჟიმში 2508 ადამიანი რჩება, სტაციონარში მეთვალყურეობის ქვეშ კი _ ... ...
  • "ცხედრები ძლივს ამოიცნეს" - ვინ არიან ხობში დაღუპული ახალგაზრდებიხობში მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შესახებ "გურია ნიუსისთვის" ახალი დეტალები ხდება ცნობილი. როგორც ერთ-ერთმა ადგილობრივმა სააგენტოს განუცხადა, გარდაცვილები 30-წლამდე ახალგაზრდები არიან და ისინი მეზობლები იყვენენ. "სოფელში საშინელება ტრიალებს. ორი მიცვალებული ასვენია. ავარია იმდენად ძლიერი ყოფილა, ცხედრები ძლივს ამოუცნიათ", _ განაცხადა ადგილობრივმა, რომელმაც ვინაობის გამხელა არ ისურვა. შეგახსენებთ, ავტოსაგზაო შემთხვევა ცოტა ხნის წინ, სოფელ ბიაში ... ...
  • ავტოსაგზაო შემთხვევა ხობში- გარადაცვლილია 2 ადამიანიცოტა ხნის წინ ავარია მოხდა ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბიაში. როგორც ადგილიდან  „გურია ნიუსის“ კორესპონდენტი იუწყება მსუბუქი ავტომობილი ხეს შეეჯახა, რის შედეგადაც 2 ადამიანი გარდაიცვალა. ჩვენი ინფორმაციით, დაღუპულები 30 წლამდე ახალგაზრდები არიან. რა გახდა ავარიის მიზეზი უცნობია. როგორც "გურია ნიუსს"შინაგან საქმეთა სამინისტროში განუცხადეს, მომხარდზე  გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის  276-ე  მუხლის მე-8  ნაწილით მიმდინარეობს,რაც ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

ტესტი _ რა არის გამოსახული ამ ისტორიულ ფოტოზე?

ისრაელის მიერ პალესტინის დაბომბვა თუ...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

რას ფიქრობთ სოფლის მეურნეობის დახმარების პროგრამაზე?