მწვერვალებთან მოსრიალე კალმახის მადლით გაძლიერებული საქართველო

კარმიდამო ჩემი

მწვერვალებთან მოსრიალე კალმახის მადლით გაძლიერებული საქართველო

29 აპრ. 2016, 13:10:01

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელი ჩხაკაურაში ვართ, ზღვის დონიდან 850 მეტრ სიმაღლეზე, ბახმაროს სიახლოვეს. აქ, თოვლიან მწვერვალებში, როგორც ჩვენი მასპინძელი ოთარ გიორგაძე გვეუბნება, ღმერთთან ახლოს ცხოვრობს; ყინულოვან ჩქერალებში მოსრიალე კალმახებს დარაჯობს დიდი ოჯახის პატრონი. მთების ფერდობებზე მომდინარე ყინულ-წყაროები და ასეთივე ღელეები ათ აუზსა და 17 სალიფსიტეს ამარაგებს. მასპინძელს ახლა კოტეჯის მშენებლობაც წამოუწყია საოჯახო სასტუმროსთვის და ტურიზმის გაძლიერების საფუძვლად ბიოპროდუქციას და ეკოლოგიურად სუფთა გარემოს მიიჩნევს. ათეული წლის წინ კი, როცა მცირე ბიზნესისთვის მოზრდილი ნაბიჯები დიდი გულით გადადგა, მხოლოდ მას სჯეროდა, რომ წარმატება მოვიდოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ორმეტრიან თოვლში, მარხილზე მოთავსებული თევზით, თან თოვლს მიიკვლევდა, თან სამასკილოიან ტვირთს მიათრევდა და ჩადიოდა ბარში, მომხმარებელთან. ოთარ გიორგაძეს, ხუმრობითა და მოფერებით, "უგრძნობი" შეარქვეს მეგობრებმა, რომლებიც მერე მასთან კოოპერატივში გართიანდნენ.

_ "უგრძნობია", აბა, რა? ერთი "სინკარი" (რკინა-ბეტონის ფილა), რომელიც ოთხ ტონამდე იწონის, აქამდე "ურალს" ამოატანინა, მერე კი თვითონ ჩადო ღელის კიდეში! _ გვეუბნებიან ახლა უკვე კოოპერაციის ოჯახის წევრები: მამუკა ქათამაძე, დავით ირემაძე, ენვერ და ზურაბ გიორგაძეები, _ ესაა ჩვენი "მატორიც" და ბენზინიც, ლიდერიც და პატრონიც, სასწაულს შეგაძლებინებს, თუ საქმეს ხელი მოჰკიდა!

მეგობრების საუბარს ოთარ გიორგაძე აგრძელებს:

_ ეს "სინკარი" ორხიდიანი "ურალით" ამოვიტანე აქამდე. მერე 10 მეტრ მანძილზე "დანგრატით" ვაჩოჩე, ხან ერთი, ხან მეორე მხრიდან _ როგორც იქნა, პატარა მდინარის კიდეში ჩავდე, მერე აუზი მოვაწესრიგე, ფორმა მივეცი, წყალი დავაგუბე და კი ხედავთ, ახლა კალმახები ყირაზე გადადიან!

სასწაულის შემძლე კაცს, რომელიც ათი წლის მანძილზე ენით უთქმელ შრომას ეწეოდა და მთიდან მარხილით უკავშირდებოდა სამყაროს, გასულ წელს ევროკავშირის სამეზობლო პროგრამა "ენპარდის" დახმარებით, როგორც თვითონ ამბობს, წელში გასწორდა, ხუთკაციანი კოოპერატივი ჩამოაყალიბა და თუ წლების განმავლობაში 2-3 ტონა თევზს აწვდიდა მომხმარებელს, ახლა 15 ტონას აწარმოებს.

_ ათეული წლების მანძილზე რა შრომა ჩავდე ამ საქმეში, ვინ იცის?! პირფერი კაცი არ ვარ, მიცნობენ და არ შემიძლია, მადლობა არ ვთქვა ამ ხელისუფლების, ევროკავშირის მიმართ, გინდ დაწერეთ, გინდ _ არა, მე მაინც ყველგან ვიტყვი! რამდენ ხანს მარხილით დავათრევდი თევზს, ნადირისგან თავდასხმაც იყო მოსალოდნელი, პრობლემებს რა დალევს, მაგრამ ყველაფერი ერთად არ იქნება, _ გვეუბნება საკალმახეთზე მზრუნველი კაცი და უპირველეს საწუხარზე, თევზის გაძვირებულ საკვებზე საუბრობს, რომელიც ჩვენში არ იწარმოება. ევროპულ გრანულ-საკვებს ევროზე ყიდულობს და დაბრკოლება, ფასების ზრდის გამო, ბევრჯერ ექმნება.

"ენპარდის "რეგიონული განვითარების ასოციაციის მობილიზატორი მარინა სუნგულია ფერმერის პრობლემის ირგვლივ საუბრობს:

_ აუცილებელია, ვიღაც დაინტერესდეს საქართველოში და ადგილზე მოხდეს საწარმოს გახსნა, სადაც არა თუ თევზის, საქონლის, ქათმის ხარისხიან საკვებს დაამზადებენ. ასე გაიაფდება საკვები, აქედან გამომდინარე _ პროდუქციაც, საბოლოოდ კი ეს ყველაფერი მოსახლეობის წარმატებულ ეკონომიკურ ყოფაზე აისახება.

დღეისთვის ოთარ გიორგაძეს და მის მეგობრებს ათ აუზში ამერიკული სახეობის, დეკორატიული და ცისარტყელას ჯიშის კალმახი ჰყავთ, სხვადასხვა ასაკის, რომლითაც წლის ნებისმიერ დროს ამარაგებენ ბაზარს.

აქ კალმახი ზრდასრული 7-8 თვეში ხდება, რადგან ყინულივით ცივ წყალში ნელა იზრდება, ხორცი მკვრივია და რაც მთავარია, ბიოლოგიურად სუფთა. ამ სისუფთავის გარანტი ზღვის დონიდან 850 მეტრის სიმაღლეა, ფაქტობრივად, აუზები ყინულ-ბინულების სათავეშია მოთავსებული. წყალი, რომელიც დასახლებულ პუნქტში შესვლამდე აუზში ჩაედინება, უნიკალურ პირობებს ქმნის ბიოპროდუქციის საწარმოებლად.

ჩვენი "უგრძნობი" მასპინძელი კრინტს არ ძრავს უმთავრეს პრობლემაზე. არც ისე მოწესრიგებული გზა, რომლის, სულ ცოტა, კილომეტრიანი მონაკვეთი ციცაბოებზეა გაფენილი, მასზე მიმავალს შიშისგან თვალს დაგახუჭინებს. ამ გზაზე კი, უფსკრულებს ზემოთ, ჩვენი მასპინძელი დღეში არაერთხელ დადის.

_ ყველაფერი ერთად არ იქნება, უარესზეც ვიარე, ადამიანი უმადური არ უნდა იყო, მერიდება, კიდევ მოთხოვნა დავიწყო. მჯერა, რომ აქ საუკეთესო გზასაც გააკეთებენ, _ ამბობს ომარ გიორგაძე.

ოთარ გიორგაძე საშუალო ტანის, თხელი აღნაგობის კაცია, უზომოდ ფართო და ძარღვიანი ხელის მტევნებით, მშობლიური მწვერვალების თოვლის, ცისა და წყლის სისუფთავით და ამ მიუვალ მთებში ჩამაგრებული პატარა საქართველოს სიმბოლურ და რეალურ სახედ ქცეულა! თვითონ არ ამბობს, მაგრამ ჩვენ გვინდა, ვთქვათ ქვეყნის გასაგონად: გზა უნდა გაკეთდეს ჩხაკაურის ზემო ნაწილში! ეს დაეხმარება ეროვნულ საქმეს _ რომ აქაური ქართველობა აქ სამუდამოდ დარჩეს და ქვეყანაში გამეფებულმა ურბანიზაციამ ქალაქისკენ არ გაიყოლოს! მით უფრო, როცა ამ უსაზღვროდ მშრომელ ადამიანებს უდიდესი პოტენციალი გაუჩნდათ ბიოპროდუქციის საწარმოებლად, აგრო და საოჯახო ტურიზმის განსავითარებლად.




 ახალი ამბები
  • რიონში მამაკაცის ცხედარი იპოვეს4 დღიანი სამძებრო სამუშაოების შედეგად მაშველებმა, მდინარე რიონში, 72 წლის როლანდ თვალაბეიშვილის ცხედარი იპოვეს. მამაკაცი რამდენიმე დღის წინ გაუჩინარდა და ახლობლებმა მისი ტანსაცმელი რიონის ნაპირზე აღმოაჩინეს. სამძებრო სამუშაოებში აქტიურად იყვნენ ჩართული სამტრედიისა და ქუთაისის სამაშველო ... ...
  • ქართველი ფოლკლორისტი, მომღერალი, ლოტბარი - დღეს ფილიმონ ქორიძის დაბადების დღეადღეს ქართველი ფოლკლორისტის, მომღერალის, ლოტბარის, ქართული საოპერო ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელის, პირველი ქართველი პროფესიონალი მომღერალის (ბანი), ქართული სახალხო გუნდების ორგანიზატორის და ლოტბარის ფილიმონ ქორიძის დაბადების დღეა. იგი პირველი ქართველი მუსიკოსი იყო, ვინც ქართული მრავალხმიანობა ნოტებზე გადაიტანა. ფილიმონ ქორიძეს დიდი ღვაწლი მიუძღვის შუა საუკუნეების ქართული საგალობლების თავმოყრაში, ჩაწერასა და გავრცელებაში. XIX საუკუნეში რუსეთის იმპერიული ხელისუფლება და არაკანონიკური საეგზარქოსო-საეკლესიო მმართველობა ებრძოდნენ ქართულ გალობასა და სიმღერას, ეროვნულ მუსიკალურ ენა-აზროვნებას. ქართული გალობა, რომელიც შუა საუკუნეების უნიკალური პოლიფონიური ტრადიციაა, განადგურების რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა. გალობა, ქართულ ენასთან ერთად, იდევნებოდა ლიტურგიიდან, ეკლესიებიდან, სასწავლებლებიდან. გალობის მცოდნე ძალიან ცოტაღა იყო საქართველოში - ძირითადად მოხუცი მგალობლები. ფილიმონ ქორიძემ უარყო წარმატებული საოპერო კარიერა, უარი სთქვა მატერიალურ კეთილდღეობაზე და ცხოვრება შესწირა ქართული გალობის გადარჩენას. ქორიძესთან მელქისედეკ ნაკაშიძის მეთაურობით მივიდნენ ცნობილი ქართველი მგალობლები და ჰკითხეს, შესაძლებელი იყო თუ არა ქართული საგალობლების ნოტებზე გადაღება? ქორიძისგან რომ დადებითი პასუხი მიიღეს, გაუკვირდათ და ეჭვის თვალით შეხედეს მას. ქორიძემ მგალობლები მეორე დღეს დაიბარა, უგალობა და ფორტეპიანოზე მოასმენინა. მგალობლები დარწმუნდნენ რომ გალობის ნოტებზე გადატანა შესაძლებელი იყო. ფილიმონის ვაჟის, მიხეილ ქორელის მოგონებების თანახმად ფილიმონს ხშირად იწვევდნენ სუფრებზე, სადაც ის სხვადასხვა სიმღერებს ისმენდა. ქორიძე ამბობდა, რომ ზოგიერთ სიმღერას ვერ ცნობდა, რადგან მათ ადრე სხვანაირად ამბობდნენ, ახლა კი ელფერი შეცვლიაო. სწორედ ამიტომ გაუჩნდა ქორიძეს სურვილი, ნოტებზე ჩაეწერა ძველი გალობის კილოები. 1882 წელს მელქისედეკ ნაკაშიძემ და ნესტორ კონტრიძემ ფილიმონ ქორიძესთან ერთად დაიწყეს ქართული საგალობლების გურული კილოს ნოტებზე გადატანა. საქმე იდენად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა, რომ ქორიძემ საოპერო კარიერა მიატოვა და აღარც უცხოეთში წასულა. აკაკი წერეთლისაგან და მელიტონ ბალანჩივაძისგან ის საგალობლების ზემო იმერულ კილოს იწერდა. 1883 წელს ფილიმონმა დაასრულა იოანე ოქროპირის წირვის წესის ჩაწერა. 1884 წლისთვის უკვე არსებობდა სასტამბოდ გამზადებული ხელნაწერი. ეგზარქოს პავლეს მიერ გალობის აღმდგენი კომიტეტის მუშაობის ჩაშლამ შეუძლებელი გახადა ნოტებზე გადატანილი საგალობლების დაბეჭდვა თბილისში. მალე ქორიძე ინახულა ჟურნალ „მწყემსის“ რედაქტორმა დავით ღამბაშიძემ, რომელმაც აცნობა ქორიძეს, რომ იმერეთის ეპისკოპოსი გაბრიელი დაინტერესებული იყო ქართული საგალობლების ნოტებზე ჩაწერითა და გამოცემით. 1884 წლის ნოემერბში გაიმართა იმერეთის სამღვდელობის კრება, რომელმაც აირჩია სპეციალური კომიტეტი. კომიტეტმა 1885 წელს კონტრაქტი გაუფორმა ფილიმონ ქორიძეს. მას გურიასა და იმერეთში ცნობილ მგლობელთაგან 400 საგალობელი უნდა ჩაეწერა. ქორიძემ ნოტებზე გადაიღო ბასილი დიდისა, იოანე ოქროპირის წირვის და სხვა საგალობლები. საგალობლებს ის დიმიტრი ჭალაგანიძისგან, რაჟდენ ხუნდაძისგან და სხვათაგან იწერდა. 1887 წელს ქორიძემ ეპისკოპოს გაბრიელს 400 საგალობლისგან შემდგარი კრებული ჩააბარა. სამუშაოს დასრულების შემდეგ ქორიძე ქუთაისში დარჩა და საეკლესიო საგალობლების ჩაწერა განაგრძო, ხელმძღვანელობდა სასულიერო სასწავლებლის გუნდს. 1889 წელს ქორიძის მეორე მეუღლე გარდაიცვალა. მცირეწლოვანი ქალიშვილი ვალენტინა მან კიევში, მეუღლის ოჯახში გაგზავნა, ვაჟი მიხეილი კი გიმნაზიის პანსიონში სახელმწიფოს ხარჯზე ცხოვრობდა. 1890 წელს მეგობრების რჩევით ქორიძე თბილისში დაბრუნდა. 1893 წელს ქორიძე მაქსიმე შარაძის, არისტო ქუთათელაძისა და ექვთიმე თაყაიშვილის ინიციატივით ოზურგეთში გაემგზავრა საგალობლების ჩასაწერად. მათვე შუძინეს ფისჰარმონია. ოზურგეთში ის 16 ივნისს გაემგზავრა: „დღეს, ამ თვის 16, მიემგზავრება ბატონი ფილიმონ ქორიძე ქ. ოზურგეთს. მაშასადამე, ხვალ ორი მამულიშვილი, ბატონი ფილიმონ ქორიძე, რომელსაც ფოტოგრაფსავით სისწორით გადააქვს ჩვენი გალობა, და ბატონი ანტონ დუმბაძე, რომელიც სრული და შეუდარებელი მგალობელია მთელს საქართველოში, ერთად შეიყრებიან“ გარდაიცვალა 1911 წელს ბახმაროში. დაკრძალეს ოზურგეთის ბაღში, სადაც იდგა ეკლესია. ამჟამად საფლავი დაკარგულია. მისი ხელნაწერები დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. მისი მოსწავლე იყო ქართული საეკლესიო საგალობლების მოამაგე, და საზოგადო მოღვაწე წმინდა ექვთიმე აღმსარებელი (ერისკაცობაში — ესტატე კერესელიძე). სწორედ წმიდა ექვთიმემ გადაარჩინა ქორიძის ხელნაწერები, გადაწერა ისინი, სისტემატიზაციაში მოიყვანა და გაამდიდრა კიდეც ახალი მასალით. 1990 წლის 21 მაისს ოზურგეთში დაიდგა მისი ბიუსტი (მოქანდაკე ირაკლი რევაზიშვილი, არქიტექტორი გულღია სალუქვაძე). ეკლესიისა და სამშობლოს წინაშე გაწეული ღვაწლისა და თავდადებისათვის, საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდმა, 2011 წლის 20 დეკემბერს შერაცხა წმინდანთა დასში, წოდებით: წმიდა ფილიმონ მგალობელი, ერისათვის თავდადებული. წყარო: ... ...
  • აჭარაში კორონავირუსი თურქეთის მოქალაქეს დაუდასტურდააჭარაში კორონავირუსი თურქეთის მოქალაქეს დაუდასტურდა. აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 50 წლის კაცი სატვირთო ავტომობილის მძღოლია. ვირუსისთვის დამახასიათებელი ჩივილებით ის ბათუმის „ცხელების ცენტრში" მოათავსეს, სადაც კორონავირუსი დაუდგინდა. უწყების ცნობით, ცხელების ცენტრიდან კაცს საკუთარი სურვილით თურქეთში გადაიყვანენ, სადაც მკურნალობას განაგრძობს. აჭარაში, კორონავირუსის დიაგნოზით 7 პაციენტი მკურნალობს, მათი მდგომარეობა სტაბილურია. საქართველოში კორონავირუსის 5 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, 6 ... ...
  • ბებო კახეთიდან, რომელიც ლანჩხუთის ქუჩებში შემწეობას ითხოვდა, უპოვართა სახლში გარდაიცვალამოხუცი ქალბატონი, რომელიც წარმოშობით დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჩხაანიდან იყო და წლების განმავლობაში ლანჩხუთის ქუჩებში მოწყალებას ითხოვდა, უპოვართა სახლში გარდაიცვალა. ეთერ ნატროშვილის ოჯახი ლანჩხუთში კახეთიდან რამდენიმე წლის წინ ჩამოვიდა შვილთან და მეუღლესთან ერთად. მეუღლე ორიოდ წლის წინ გარდაიცვალა და ლანჩხუთშია დაკრძალული. მოხუცი ქალბატონი შვილთან ერთად ზამთრის ცივ დღეებში, თოვლსა თუ წვიმაში, წლების განმავლობაში ქუჩაში იდგა მოწყალების მისაღებად და თავს სხვადასხვა ნაგებობებსა და მიტოვებულ ავტობუსს აფარებდა. ლანჩხუთის მერიამ მას არაერთხელ შესთავაზა ქირავნობის პროგრამა, მაგრამ სახელმწიფოს მიერ დაქირავებულ სახლებში, გარკვეულ მიზეზთა გამო, დიდხანს არ ჩერდებოდა. სამიოდ თვის წინ კი, პრობლემა ნაწილობრივ იმით მოგვარდა, რომ მოხუცი ქალბატონი საგარეჯოს უპოვართა სახლში გადაიყვანეს. სამწუხაროდ, რამდენიმე დღის წინ, იგი გარდაიცვალა, ლანჩხუთში ჩამოასვენეს და მეუღლის გვერდით ე.წ. "ატეკის სასაფლაოზე" ... ...
  • სპეცოპერაცია ზუგდიდში _ დაკავებულია ბიზნესმენის შვილიზუგდიდში, დადიანის ქუჩაზე, სპეცოპერაციიყო. სამართალდამცავები დაკავებული მოქალაქის ავტომანქანას ჩხრეკენ. არსებული ინფორმაციით, დაკავებული ბიზნესმენ დათო შენგელიას შვილია. შს სამინისტროში აცხადებენ, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით კომენტარს მოგვიანებით ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ შენ და საქართველოს ისტორია

საქართველოს რომელი მეფე დასაჯეს სიკვდილით...

ტესტი _ რა იცი ჰოლივუდის ვარსკვლავების შესახებ

ლეონარდოს დი კაპრიოს სახელი ლეონარდო...

კარმიდამო ჩემი

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...

სოკოს სალათი შებოლილი ქათმის ხორცით

ეს უგემრიელესი სალათი უნდა მოვამზადოთ...

შვრიის ორცხობილა მოხალვის მეთოდით

მსუბუქი, გემრიელი და ზაფხულისთვის შესაფერი...