საადრეო კარტოფილის მოყვანისას ჯიში გადამწყვეტია

კარმიდამო ჩემი

საადრეო კარტოფილის მოყვანისას ჯიში გადამწყვეტია

1970 იან 1 04:00:00
ჩვენი რეგიონის დაბლობში, ბოლო წლებში, ფერმერებმა ინტენსიურად დაიწყეს კარტოფილის მოვლა-მოყვანა, მაგრამ დაბალი მოსავლიანობის გამო, მასზე საოჯახო მოთხოვნილებასაც კი ვერ იკმაყოფილებენ.
კარტოფილის დაბალი მოსავლიანობის მთავარი მიზეზი ჩვენი აგროკლიმატური პირობებისთვის შესაბამისი ჯიშის კონდიციური თესლის უქონლობაა. ფერმერისთვის უცნობია აგრარულ ბაზარზე შემთხვევითი გამყიდველისგან ნაყიდი თესლის ჯიშობრივი მახასიათებლები და რეპროდუქცია _ მასზე პასუხისმგებელიც არავინ არის.
კარტოფილი სითბოს ზომიერად მოყვარული მცენარეა. მისი ზრდისა და ტუბერწარმოქმნის საუკეთესო ტემპერატურად ითვლება +16 გრადუსი, მცენარის განვითარებისთვის საუკეთესოა ზომიერად თბილი დღე (+15+20 გრადუსი) და გრილი ღამე (+8 +12 გრადუსი). მაღალი ტემპერატურის (+25 +30 გრადუსი) დროს ტუბერი ცუდად იზრდება და გადაგვარებას განიცდის. ამით აიხსნება, რომ მთიან რაიონებში და ჩრდილოეთში, სადაც ჰავა კონტინენტურია და ჰაერის ტემპერატურის სადღეღამისო მერყეობა მეტია, კარტოფილის განვითარებისთვის უფრო ხელსაყრელი პირობებია, მოსავლიანობა მაღალია და დაავადებების ნაკლები გავრცელების გამო, მოსავალიც უფრო ხარისხიანი მიიღება.
რეგიონის დაბლობ ზონაში კარტოფილზე დამაკნინებლად მოქმედებს მაის-ივნისის სიცხეები, რომელსაც მცენარე ტუბერების ტექნიკურ სიმწიფეში უნდა შეხვდეს, რაც რამდენიმე გზით ან მათი კომბინაციით მიიღწევა:
1. სათესლე კარტოფილის სუპერსაადრეო ან საადრეო ჯიშების შერჩევით; 2. სათესლე მასალის იაროვიზაციით (წინასწარ დარგვამდე გაღივება, რაც აჩქარებს ვეგეტაციას); 3. შეძლებისდაგვარად ადრეული თესვით (ზღვის დონიდან 700 მ-მდე კარტოფილის საგაზაფხულო თესვის საუკეთესო პერიოდია 20 თებერვლიდან 10 მარტამდე, დაღმავალი მთვარის დროს).
ამ ვარიანტებს ის უპირატესობაც აქვთ, რომ კარტოფილის ყველაზე საშიში მავნებლის _ კოლორადოს ხოჭოს მასიურ გამრავლებას მცენარე უკვე მოძლიერებული ხვდება, რაც ამცირებს მოსავლის დანაკარგს და დანახარჯებს მათ წინააღმდეგ ბრძოლისას. აქედან გამომდინარე, ჩვენს ბაზრებზე ძირითადად შემოთავაზებული საქართველოს მთიან რეგიონებში გავრცელებული საშუალო-საგვიანო და საგვიანო ჯიშები სრულიად გამოუსადეგარია დაბლობ ზონაში საგაზაფხულო თესთვისთვის.
ფერმერმა აუცილებელია იცოდეს, რომ სასოფლო-სამეურნეო ჯიშებს ხანგრძლივი მოხმარებისას, გენეტიკური, აგრონომიული და სხვა მიზეზების გამო, უქვეითდებათ მათთვის დამახასიათებელი პირვანდელი ბიოსამეურნეო მაჩვენებლები: მოსავლიანობა, ხარისხი, გამძლეობა დაავადებების და მავნებლების მიმართ და ა.შ. ფერმერები, უპირატესად, სათესლედ იყენებენ საკუთარ თესლს ანუ სასაქონლო პროდუქციიდან აღებულ ნაწილს, რომელიც, ზემოთ აღნიშნული მიზეზების გამო, დაბალ და არასტაბილურ მოსავალს იძლევა. კარტოფილის სათესლე (სარგავი) მასალა ადვილად ავადდება ვირუსული დაავადებებით, რაც მის მოსავლიანობას 5-7-ჯერ ამცირებს. ამ უარყოფითი მოვლენის თავიდან ასაცილებლად, ფერმერებმა პერიოდულად, 4-5 წელიწადში ერთხელ, უნდა შეცვალონ თავისი თესლი იმავე ჯიშის ელიტური თესლით. ამ უკანასკნელის წარმოება ძვირი ჯდება და შესაბამისად, ფასიც მაღალი აქვს. ამიტომ, მისი შეძენის შესაძლებლობაც ფერმერთა უმრავლესობას არ გააჩნია. ეს განსაკუთრებით ეხება დიდი ნორმით სათეს კულტურებს, მათ შორის კარტოფილს. ამიტომ, მიზანშეწონილია თესლის განახლება ფერმერმა დაიწყოს ელიტური თესლის შეძენით არა მთელი სათესი ნაკვეთისთვის, არამედ მის ნაწილზე დასარგავად, რათა მეორე წელს მას ჰქონდეს I რეპროდუქციის თესლი უკვე მთელი ფართობისთვის, რომელიც კიდევ 2-3 წელს გამოადგება. ამის შემდეგ ისევ უნდა შეიძინოს ელიტური თესლი.
თესლის რეპროდუქცია უმნიშვნელოვანესი მომენტია. მასზე მეტყველებს ფასებიც _ რაც მეტი რეპროდუქციისაა თესლი (ანუ ელიტარული თესლიდან მერამდენე წლის მოსავლიდან არის მიღებული), მით ნაკლებია მასზე ფასი.
საქართველოში კარტოფილის მეთესლეობა არასოდეს ყოფილა საკმარისად განვითარებული და თესლი სხვა რესპუბლიკებიდან შემოდიოდა.
80-90-იან წლებში ქვეყანაში კარტოფილის თესლის უმწვავესი დეფიციტი შეიქმნა _ ათეული წლების მანძილზე, სათესლე მასალა არ შეცვლილა. ჯანსაღი სათესლე მასალის უქონლობამ, აგროტექნიკის უკიდურესად დაბალმა დონემ, მცენარეთა დაცვის მოძველებულმა მეთოდებმა განაპირობეს ინფექციური დაავადებების გავრცელება, რამაც სათესლე მასალის გადაგვარება გამოიწვია.
გაითვალისწინეს რა ეს მდგომარეობა, საქართველოში მოღვაწე უცხოურმა ორგანიზაციებმა შემოიტანეს გერმანული და ჰოლანდიური კარტოფილის ჯიშების სუპერელიტური და ელიტური სარგავი მასალა. სახელმწიფო ჯიშთა გამოცდას გადაეცა 60-მდე ჯიში, მათგან 10-მა ჯიშმა გაიარა ფართო საწარმოო გამოცდა და მაღალი მოსავლიანობა აჩვენეს. მათ გაიარეს სრული ფიტოსანიტარული, თესლისა და სარგავი მასალის სახელმწიფო კონტროლი და ნებადართულია ჩვენს ქვეყანაში გამოსაყენებლად.
ელიტური თესლის გამრავლება ხდება მაღალმთიანი ზონის სპეციალიზირებულ მეურნეობებში (მათ შორის, ფერმერებთან), რომლებიც უზრუნველყოფენ კარტოფილის მოყვანის მაღალ აგროტექნიკურ ფონს და ინფექციებისგან დაცვის თანამედროვე სისტემას. აქ წარმოებული სათესლე მასალა შემდეგ მიეყიდება კარტოფილის მწარმოებელ ფერმერებს.
ჩვენი რეგიონის დაბლობ ზონაში შეუძლებელია კარტოფილის კონდიციური სათესლე მასალის წარმოება. ძნელია, ზაფხულში მიღებული მოსავლიდან თესლის შენახვაც მომავალი წლის გაზაფხულამდე. ყველაზე რაციონალურ გზად გვესახება საქართველოს კარტოფილის მეთესლეობის მთიან ზონაში წარმოებული საადრეო ჯიშების I, II ან III რეპროდუქციის თესლის გავრცელება. 
გაგაცნობთ "ხელხვავის" ქსელში ამჟამად არსებულ კარტოფილის ჯიშებს:
"კოლეტე" _ გერმანული სელექციის, ძალიან საადრეო; მაღალი კულინარული თვისებებით; ტუბერის ფორმა _ მოგრძო ოვალური; ტუბერის ზომა _ მსხვილი, კანი _ ყვითელი, ნაკლებად გლუვი; შიგთავსის ფერი _ მოყვითალო-კრემისფერი; მოსავლიანობა საშუალო (30 ტ/ჰა საწარმოო პირობებში).
"ანუშკა" _ გერმანული სელექციის, ძალიან საადრეო, ტუბერის ფორმა _ მოგრძო ოვალური; ტუბერის ზომა _ მსხვილი; კანი _ გლუვი, ყვითელი; მოსავლიანობა _ მაღალი.
კარტოფილი აღებულია ახალციხისა და ადიგენის რაიონების ჯიშთა გამოცდის ნაკვეთებიდან, რომელიც განლაგებულია მაღალმთიან, სათესლე მასალის საწარმოო-სანიტარულ ზონაში, II რეპროდუქციის სათესლე მასალიდან.
კერძო მეურნეობებში მაღალი აგროტექნიკის ფონზე (სათანადო გამოკვება, მცენარეთა დაცვის სისტემა, მორწყვა, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა და ა.შ.) მოსავლიანობა გაცილებით მაღალია საწარმო მაჩვენებლებთან შედარებით.
საადრეო მოსავლის მიღებით მემამულეს საშუალება ეძლევა კარტოფილის პროდუქცია ბაზარზე გაყიდოს მაშინ, როცა მას ყველაზე მაღალი ფასი აქვს, ამოიღოს გაწეული დანახარჯები  და მიიღოს მაღალი მოგება. საზრიანი მეურნე ადვილად შეაფასებს ასეთი თესლის უპირატესობას.




 ახალი ამბები
  • სემეკმა მიმდინარე კვირაში მოქალაქეებს 54 ათას ლარზე მეტი ჩამოაწერა (R)საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ (სემეკ) მიმდინარე კვირაში გამართულ საჯარო სხდომებზე მოქალაქეებსა და კომპანიებს შორის არსებული დავები განიხილა. საკითხების უმეტესობა მოქალაქეთა სასარგებლოდ დაკმაყოფილდა და ჩამოწერილი თანხების ოდენობამ, ჯამში,  54 887 ლარი შეადგინა. მიმდინარე კვირაში სემეკმა 5 საჯარო სხდომა გამართა და დღის წესრიგებით გათვალისწინებული 99 საკითხი განიხილა. მოქალაქეთა საჩივრები ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების სექტორებში მოქმედი კომპანიების წინააღმდეგ მოიცავდა  უსაფუძვლოდ დარიცხულ თანხებს, ხანდაზმულ დავალიანებებს. საჯარო სხდომებზე განსახილველად საკითხები წარადგინეს სემეკის მომხმარებელთა საჩივრების დეპარტამენტისა  და ენერგოომბუდსმენის სამსახურის წარმომადგენლებმა. კომისია შეახსენებს მოქალაქეებს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორებში მოქმედი კომპანიების მხრიდან ადგილი აქვს მათი უფლებების დარღვევას, მიმართონ სემეკს ან სემეკთან არსებულ ენერგოომბუდსმენის სამსახურს. მოქალაქეებს კონსულტაციების მიღება შეუძლიათ როგორც ქოლ ცენტრში ნომერზე: 16 216, ისე  სემეკის Facebook გვერდზეც. ... ...
  • სახელმწიფო ფონდის ხარჯზე შემცირებული თანხები ლანჩხუთის ბიუჯეტშიბესიკ ტაბიძის ხელმძღვანელობით ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ბიუროს სხდომა გაიმართა, სადაც ადგილობრივი საკანონმდებლო ორგანოს მორიგი სხდომის თარიღად 25 ივლისი დაანონსდა და წესისამებრ, ბიურომ სწორედ ამ დღისთვის განსაზღვრა, როგორც განსახილველი საკითხები, ასევე, ამ საკითხის მომხსენებლები.  ბიუროზე წარმოდგენილი საკითხების მიხედვით გაირკვა, რომ მომავალი საკრებულოს სხდომის  დღის წესრიგით დეპუტატებს მიმდინარე წლის მთავარ საფინანსო დოკუმენტში ცვლილებების შეტანის თაობაზე მოუწევთ მსჯელობა. მერიის საფინანსო  სამსახურის უფროსის, როლანდ ლაშხიას მიერ წარმოდგენილი საკითხის  მიხედვით,  რეგიონებში გასახორციელებელი პროექტების ფონდიდან  მთავრობის განკარგულებით ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტს  185 209 ლარი ერგო  ადმინისტრაციულ ერთეულებში საექიმო ამბულატორიისა და მშენებლობის დასაფინანსებლად. კერძოდ,  ზემონახსენები თანხიდან 20 418 ლარი აკეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში გაიხარჯება, 22 030 ლარი _ აცანაში, შუხუთში _ 21 765 ლარი, ნიგოითში კი _ 27 828 ლარი. რაც შეეხება სუფსის ადმინისტრაციულ ერთეულს, აქ საექიმო ამბულატორიის მშენებლობის ტერიტორიის მომზადებისთვის  11 430 ლარია გამოყოფილი, უშუალოდ მშენებლობისთვის კი- 81 828 ლარი.  საფინანსო სამსახურის უფროსის მიერ ხელმოწერილი  განმარტებითი ბარათის მიხედვით,  ირკვევა, რომ რეგიონებში გასახორციელებელი  პროექტების ფონდიდან  გამოყოფილი თანხა  324 265 ლარით შემცირდა, აქედან ეს შემცირება გახორციელდება სახელმწიფო ფონდის, მათ შორის  წყლის სისტემის რეაბილიტაციის, საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ექსპლუატაცია-რეაბილიტაციის, ასევე, გზების რეაბილიტაციის თანხების შემცირების ხარჯზე.  ამის გარდა, გზების სარეაბილიტაციო სამუშაოები  სახელმწიფო ფონდის ხარჯზე  22 086 ლარითაა შემცირებული. საფინანსო სამსახურის მიერ ბიუროს სხდომაზე წარმოდგენილი განმარტებების მიხედვით, გაირკვა, რომ ადგილობრივი ბიუჯეტის თავისუფალი ნაშთის ხარჯზე  მერია გეგმავს  ხუთი ათასი ლარით გაზარდოს გზის მიმდინარე სამუშაოების დაფინანსება, ხოლო ვიდეო კამარების ინსტალაციისთვის  763 ლარი გამოყოს. ამავე თანხიდან, სახელოვნებო სკოლათა გაერთიანების მოთხოვნის საფუძველზე, დამატებით ოთხი ათასი ლარი უნდა მიიმართოს    სამხატვრო სკოლის შტატგარეშე მუშაკთა დასაფინანსებლად.  სპორტული ღონისძიებების დასაფინანსებლად კი _ 1 100 ლარი. გარდა ბიუჯეტში დაგეგმილი ცვლილებებისა, ბიუროზე  საკრებულოს სხდომისთვის სხვა რიგი საკითხებიც წინასწარ მოთელეს დეპუტატებმა. როგორც გაირკვა,  ცვლილება შეეხება ლანჩხუთის საკრებულოს სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარებისა და ინფრასტრუქტურის კომისიის შემადგენლობის დამტკიცების შესახებ განკარგულებას. ასევე, ცვლილება შედის საკრებულოს 2019 წლის 28 მარტის N18 განკარგულებაში „ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ქონების საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხისა და ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ქონების პრივატიზაციის გეგმის დამტკიცების შესახებ“. საკრებულოს სხდომის გამართვამდე კი ამ საკითხების კიდევ ერთხელ გავლა მოუწევთ დეპუტატებს დარგობრივ ... ...
  • "შეინახეთ კადრები, სადაც სალია ამბობს სარედაქციო პოლიტიკა არ შეიცვლებაო და შემდეგ გავახსენოთ"ძალიან გთხოვთ, შეინახოთ ის კადრები, სადაც სალია ამბობს რომ არხის სარედაქციო პოლიტიკა არ შეიცვლება , _ ამის შესახებ მედიაექსპერტმა ნინია კაკაბაძემ ჟურნალისტებთან ისაუბრა. კაკაბაძის თქმით, პაატა სალია ასე იტყვის რამდენიმე თვის განმავლობაში, თუმცა მათი მთავარი მიზანი სარედაქციო პოლიტიკის შეცვლაა.  "ბუნებრივია, რომ ამას იტყოდა პაატა სალია პირველ დღეს. მეტსაც გეტყვით, ამას იტყვის ერთი თვე, ორი თვე, რომ სარედაქციო პოლიტიკის შეცვლას არ აპირებს, მაგრამ ეს განცხადება, ცხადია, ღიმილის მომგვრელია, რბილად რომ ვთქვათ. რისთვის იბრძოდნენ ისინი?- იბრძოდნენ იმისთვის, რომ შეცვლილიყო ამ არხის სარედაქციო პოლიტიკა. ამას ჩვენ ერთად ვნახავთ. ძალიან გთხოვთ, შეინახოთ ის კადრები, სადაც სალია ამბობს რომ არხის სარედაქციო პოლიტიკა არ შეიცვლება და შემდეგ გავახსენოთ. საბედნიეროდ, გვაქვს უკვე საკმაო მასალა, სადაც ის ამ პოზიციას აფიქსირებს",- თქვა კაკაბაძემ ... ...
  • გრიგორი კარასინი - საქართველოს მიმართ ღვინოზე სანქციების დაწესების თემა დახურულიასაქართველოსთვის ღვინოზე სანქციების დაწესების თემა დღეს დახურულია, - განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გრიგორი კარასინმა. „რუსეთში, რომელსაც მრავალი წელია თვითონაც სანქციები აქვს დაწესებული, მსგავსი შემზღუდავი ზომების გამოყენებას სხვა ქვეყნების მიმართ ცდილობენ ფრთხილად მოეკიდონ. საქართველოში მიმდინარე მოვლენების ფონზე ივნისის ბოლოს - ივლისის დასაწყისში სახელმწიფო სათათბიროში რუსეთში ქართული ღვინისა და მინერალური წყლის იმპორტის აკრძალვის საკითხი განიხილებოდა. მაგრამ რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა თავშეკავებისკენ და გააზრებული მიდგომისკენ მოგვიწოდა. დაგვავალა გვეხელმძღვანელა ჩვენი ინტერესებით და „ქართველი ხალხის მიმართ პატივისცემით“. ასე რომ, დღეისთვის ღვინის სანქციების თემა საქართველოს მიმართ დახურულია“, _ განაცხადა კარასინმა „რია ნოვოსტისთან“ ... ...
  • IRI-ის კვლევა _ გამოკითხულთა უმრავლესობა საპენსიო რეფორმას მახარს უჭერს “საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის” (IRI) კვლევების ცენტრის მიერ გამოქვეყნებული საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვის შედეგების მიხედვით, გამოკითხულთა უმეტესობა საპენსიო რეფორმას მხარს უჭერს. კითხვაზე: როგორ შეაფასებდით პარლამენტის მიერ ინიცირებულ საპენსიო რეფორმას, გამოკითხულთა 36%-მა უპასუხა, რომ უფრო მეტად კეთილგანწყობილია. აღნიშნული რეფორმა ნაწილობრივ მოსწონს 23%-ს, ნაწილობრივ არ მოსწონს 11%-ს. პარლამენტის მიერ ინიცირებული საპენსიო რეფორმის გატარებას არ ეთანხმება გამოკითხულთა 18%, არ იცის ან პასუხი არ აქვს გამოკითხვაში მონაწილე ადამიანების 12%-ს. კვლევა მთელი საქართველოს მასშტაბით 2019 წლის 20 მაისი - 11 ივნისის შუალედში ჩატარდა. (R) წყარო: ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...
ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...