ჩაის რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა არაეფექტურია და ვერ გახორციელდება

gurianews.com

კარმიდამო ჩემი

ჩაის რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა არაეფექტურია და ვერ გახორციელდება

მაისი 02
10:13:47 2017

სოფლის მეურნეობა და გადამამუშავებელი მრეწველობა ქვეყნის ეკონომიკის ხერხემალია. უნდა ითქვას, რომ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ძალისხმევა ამ დარგების მიმართ სრულიად არასაკმარისია. სამინისტროს მიერ გამოცხადებული ამჟამად მოქმედი პროექტები: "აწარმოე საქართველოში", "დანერგე მომავალი", "ქართული ჩაის რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა" წარმატებით მიმდინარეობს მხოლოდ მდიდარი (ან საშუალო) ეკონომიკის მქონე მოსახლეობისთვის. მათ შორის "ქართული ჩაის პროგრამა" გამოცხადდა ისეთი დაგვიანებით, როცა პლანტაციების დიდი ნაწილი ან გადამწვარია ან ამოძირკვულია.

მაშინ, როცა "ქართული ოცნების" ხელისუფლებაში მოსვლისას მოსახლეობას ჯერ კიდევ ფართოდ ჰქონდა შენარჩუნებული პლანტაციები და სახელმწიფო საკუთრებაშიც არსებობდა ასეულობით ჰექტარი ფართობი, მოსახლეობა მთავრობისგან მოელოდა პრაქტიკული ნაბიჯების გადადგმას დარგის რეაბილიტაციის მიზნით, რაც, სამწუხაროდ, ძლიერ დაგვიანდა.

"ქართული ჩაის პროგრამა" არ არის გათვლილი სოფლის მოსახლეობაზე, რომელსაც ჯერ კიდევ გააჩნია მიწის სახელმწიფო რეფორმისას გამოყოფილი მცირე ჩაის ნაკვეთები (0.1-0.3 ჰა) და ეს ნაკვეთები არ არის კონსოლიდირებული ერთიანი მასივის სახით. პროგრამის შესაბამისად, ძნელია ასეთი ნაკვეთებისგან კოოპერატივის ჩამოყალიბება 5.0 ჰა პლანტაციითაც კი. ამიტომაც, პროგრამის გამოცხადების შემდეგ, მოსახლეობის მიერ კვლავ გრძელდება პლანტაციების ამოძირკვა ან გადაწვა და მისი მომზადება სხვა კულტურის გასაშენებლად. ამას ემატება პროგრამის სხვა ხარვეზები, რაც იწვევს მოსახლეობის დადებითი დამოკიდებულების შეცვლას ჩაისადმი.

იქმნება შთაბეჭდილება, რომ სახელმწიფოს არ აინტერესებს ჩაის დარგი ან პროგრამა შედგენილია ისეთი ადამიანების მიერ, რომელთაც პროფესიული შეხება არ ჰქონიათ ჩაისთან, სოფელთან და ეკონომიკასთან. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლებელი იყო რიგი ხარვეზების გათვალისწინება, რაც პროგრამას გააჩნია. უფრო მეტიც _ "ჩაის რეაბილიტაციის პროგრამა" მათი დაწერილია, ვინც საქართველოში ჩაის კულტურა მოსპო", _ აცხადებს კოოპერატივ "ბახვის ჩაის" დამფუძნებელი დავით თენეიშვილი და ასაბუთებს კიდეც, რომ პროგრამაში სოფლის მოსახლეობის ჩართვა თითქმის შეუძლებელია.

პროგრამაში არსებული მთელი რიგი სიძნელეების გამო, კოოპერატივის შექმნის საკითხში დახმარება ვერ შევძელით, ასევე, ექადია-ანასეულის მოსახლეობისთვისაც, რომელთაც გააჩნიათ ჩაის მცირე ნაკვეთები და სურდათ კოოპერატივის შექმნის გზით პლანტაციის რეაბილიტაცია.

პროგრამის მიხედვით, 1 ჰა ჩაის პლანტაციის რეაბილიტაციის ღირებულება შეადგენს 2.5 ათ. ლარს (მაშინ, როცა სპეციალისტებისა და მეცნიერების მიერ გათვლით ის არა ნაკლებ 7.0 ათ. ლარია). პროგრამა არ ითვალისწინებს შეღობვის და გასხვლისთვის პლანტაციის მომზადების (გატყევებულ ფართობში ხეების მოჭრა, გამოტანა და სხვა.), ნიადაგის ბიოქიმიური ანალიზის, პლანტაციის აუდიტის, კოოპერატივის დარეგისტრირების საფასურს და ა. შ. აქედან გამომდინარე, ძნელი გასაგები არ უნდა იყოს, რომ გაღატაკებული სოფლის მოსახლეობისთვის წარმოუდგენლად ძნელია პურის ფული (თუ კი ამის მოპოვებას შეძლებს) პლანტაციის შესაღობად და ნიადაგის ანალიზისთვის გამოიყენოს.

"ქართული ჩაის პროგრამის" პარალელურად სახელმწიფოს უნდა გამოენახა დაბალპროცენტიანი, გრძელვადიანი სესხის გაცემის შესაძლებლობა, რაც შეავსებდა პროგრამის დაფინანსებას. ეს აუცილებელია ასევე პლანტაციის მეჩხერიანობის აღმოფხვრის და ახალი პლანტაციის გაშენებისთვის. სესხის გაცემის არსებული წესი მიუღებელი და შეუძლებელიცაა პროგრამაში მონაწილე მოსახლეობის დიდი ნაწილისთვის. ვფიქრობთ, სესხის გაცემის საკითხის გადაწყვეტის გარეშე პროგრამა ვერ იმუშავებს.

პროგრამის მიმართ კიდევ ბევრი პრეტენზია არსებობს, მაგრამ უმთავრესია ის, რომ პროგრამაში არ არიან ჩართულნი მეცნიერები და სპეციალისტები, რომელთა გარეშე შეუძლებელია დარგის რეაბილიტაცია, დარგისა, რომელიც იყო და არის ქვეყნის ეკონომიკის და განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ერთ-ერთი მძლავრი ბერკეტი.

ჩაის ნედლეულისგან სხვადასხვა სახის მზა ჩაი გამომუშავდება. ეს არის რთული და სპეციფიკური ბიოქიმიური პროცესი. ამიტომ, ჩაის გაშენების, მოვლა-მოყვანის და გადამუშავების ტექნოლოგიური, ბიოქიმიური, ხარისხობრივი, სამანქანო, ეკონომიკური, და ა. შ. საკითხები მუდმივ სრულყოფას და სამეცნიერო კვლევას საჭიროებს.

ამ პრობლემებს არა ერთი ინსტიტუტი ემსახურებოდა საქართველოში. ამიტომაც იყო რომ დარგი წარმატებით ფუნქციონირებდა და განაპირობებდა ქვეყნის ეკონომიკის აღმავლობას. მაგრამ, სააკაშვილის მთავრობამ სრულად მოშალა აგრარული დარგი და აგრარული მეცნიერება. სამეცნიერო კვლევები ამა თუ იმ მიმართულებით მთლიანად შეწყდა ან შემცირდა. ასეთივე მდგომარეობაში აღმოჩნდა ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტი, რომლის მეცნიერთა დიდი ნაწილი ამჟამად გათავისუფლებული და გაფანტულია.

მთავრობის მიერ სოფლის მეურნეობის განვითარება და ასევე განათლება აღიარებულია ქვეყნის ეკონომიკის წინსვლის პრიორიტეტულ მიმართულებებად და ეს ძალიან კარგია. თუმცა, მეცნიერება, რომლის გარეშე არ არსებობს განათლება და რომელიც ნებისმიერი დარგის განვითარების საფუძველია, სამწუხაროდ, სრულიად უყურადღებოდაა მიტოვებული. არასაკმარისია სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ძალისხმევა _ სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრების შექმნა, რომლებიც ვერ უზრუნველყოფენ ჩაისა და სხვა სახის სუბტროპიკული კულტურების წარმოების მთლიანი ციკლის კვლევებს და დარგის რეაბილიტაციაში კვლევის შედეგების ჩართვას და მის განვითარებას.

ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტი ამჟამად კატასტროფულად შემცირებული სახით არსებობს როგორც ა(ა)იპ. ბუნებრივია, მის საქმიანობაში სახელმწიფო ვერ ერევა და ფაქტობრივად, ვერ იყენებს დარგის რეაბილიტაციის პროცესში.

აღნიშნულის გამოსწორების მიზნით, მეცნიერებმა მივმართეთ მთავრობასა და პარლამენტს. პრობლემა განიხილა ქ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულომ და შეიმუშავა რეკომენდაცია, რომელიც უზრუნველყოფს სწორედ პრობლემის გადაწყვეტის საფუძველთა საფუძვლის შექმნას _ ეს არის უპირველესად ინსტიტუტის რეაბილიტაცია.

სამეცნიერო პოტენციალის ჩართულობა დარგის რეაბილიტაციის პროცესში მნიშვნელოვანია ინოვაციური ტექნოლოგიებისა და მსოფლიო სამეცნიერო მიღწევების გამოყენების თვალსაზრისითაც. მე, ამ სტატიის ავტორს, მაქვს 35 გამოგონება და პატენტი, რომლებიც შექმნილია ინსტიტუტში შემუშავებული სამეცნიერო კვლევების ბაზაზე და რომელთა ნაწილი წარმატებით იყო დანერგილი ქვეყნის საწარმოებში, სანამ დარგი ფუნქციონირებდა. შემუშავებული პროექტების გამოყენება ასევე მნიშვნელოვანია მოსახლეობის დასაქმების მიზნით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სოფლის მეურნეობის, მათ შორის ჩაის დარგის რეაბილიტაციის მიზნით, აუცილებელია სახელმწიფოს აქტიური მხარდაჭერა მეჩაიეობაში როგორც ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის, ასევე სამეცნიერო პოტენციალის ჩართულობის მიმართულებით.

ხელისუფლებამ უნდა შეიმუშაოს ჩაის დარგის რეაბილიტაციისა და მისი ფუნქციონირების საგანგებო ზომები, რომელშიც გათვალისწინებული იქნება ზემოთ აღნიშნული შენიშვნები და სპეციალისტების მოსაზრებები. დარგის რეაბილიტაციაში მონაწილეობა უნდა შეეძლოს საზოგადოების ყველა ფენას, მათ შორის, უკიდურესად შეჭირვებულს. ამასთანავე, აუცილებელია გავითვალისწინოთ, რომ ჩაის დარგი ზოგიერთ ეკონომიკურად ძლიერ ქვეყანაშიც კი აღიარებულია მოსახლეობის სოციალური დაცვის საშუალებად.

ნანული ორაგველიძე, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი



 ახალი ამბები
  • სახელმწიფოს ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე სამი მოქალაქე დააკავესსაქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურმა, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ დიდი ოდენობით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების თაღლითურად დაუფლების ფაქტზე, სამი მოქალაქე დააკავა. საქმეზე ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, რომ ორგანიზებული ჯგუფის წევრებმა, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული დიდი ოდენობით მიწის ნაკვეთების თაღლითურად დაუფლების მიზნით, მათთან დანაშაულებრივ კავშირში მყოფი ათეულობით მოქალაქის სახელზე, 2014-2017 წლებში დაამზადეს მიწის ნაკვეთის ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტები, რაც წარადგინეს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და საკუთრებაში დაარეგისტრირეს თბილისში, გლდანის რაიონში, თბილისის ზღვის მიმდებარედ, ავშნიანის დასახლებაში მდებარე 3 694 840 ლარის ღირებულების 59 630 კვ.მ (59 ჰა) მიწის ნაკვეთი. საგამოძიებო მოქმედებები გრძელდება დანაშაულში მონაწილე სხვა პირების დადგენა - მხილების მიზნით. სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სსკ-ის 180-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ბ“ და მეოთხე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 7 - დან 10 წლამდე ... ...
  • ავტოსაგზაო შემთხვევა ჩოხატაურის ცენტრში _ "სავალალო შედეგი უნდა დადგეს, რომ რეაგირება მოახდინონ?"ავტოსაგზაო შემთხვევა ჩოხატაურის ცენტრში გუშინ მოხდა. დაბის ცენტრალურ გზაზე გამოსულმა ცხენების რემამ ჯერ ავტოსაგზაო მოძრაობა შეაფერხა, შემდეგ კი ერთ-ერთ ავტომობილს დაეჯახა. შემთხვევის შედეგად ერთი ცხენი დაშავდა _ როგორც გვითხრეს, მას ფეხი აქვს მოტეხილი. დაზიანებულია ავტომობილი, რომლის მძღოლმა ცხენების შეჯახების შედეგად მცირე დაზიანება მიიღო. ჩოხატაურელების თქმით, ეს პირველი შემთხვევა არ არის და ცხენებისა და ძროხების ცენტრალურ ქუჩებზე თავისუფლად გადაადგილების გამო ბოლო თვეების განმავლობაში რამდენიმე ავარია მოხდა. ადგილობრივები ხელისუფლებას მოუწოდებენ, რომ ეს საკითხი სასწრაფოდ დაარეგულირონ და ქუჩაში მოძრაობა, როგორც მძღოლებისთვის, ასევე ქვეითად მოსიარულეთათვის უსაფრთხო გახადონ: _ ყველა ნორმალურ ქალაქში არსებობს წესები, დადგენილება, რომ ქუჩებში ცხენებმა და ძროხებმა ასე არ იარონ და საფრთხე არ შექმნან. თუმცა, ჩოხატაურში, სადაც 4 წლის მანძილზე ისიც კი ვერ მოახერხეს, რომ საგზაო ნიშნები დაედგათ და ქუჩები წესიერად დაეხაზათ, როგორც ჩანს ეს არავის ადარდებს. მაინდამაინც სავალალო შედეგი უნდა დადგეს, რომ რეაგირება მოახდინონ?, _ აღნიშნავენ ... ...
  • რა კონსესუსს მიესალმება საქართველოს პრეზიდენტი კონსტიტუციის პროექტშიპრეზიდენტი მიესალმება ვენეციის კომისიის მდივნის თომას მარკერტის განცხადებას, რომელიც მნიშვნელოვნად მიიჩნევს კონსენსუსის მიღწევას კონსტიტუციის პროექტში პრეზიდენტის არჩევის წესისა და მანდატების განაწილების საკითხებთან დაკავშირებით. ვენეციის კომისიის მდივნის განცხადებას პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი ანა დოლიძე ბერლინის კონფერენციიდან გამოეხმაურა, სადაც საქართველოს საკონსტიტუციო საკითხებზე მსჯელობენ. ანა დოლიძის განცხადებით, საქართველოს პრეზიდენტი საკონსტიტუციო განხილვების დაწყების პირველივე დღიდან აცხადებდა, რომ მიუხედავად საკონსტიტუციო ცვლილებების ირგვლივ არსებული განსხვავებული მოსაზრებებისა, უნდა შევქმნათ კონსენსუსის პრეცენდენტი და საქართველოს საკონსტიტუციო ცვლილებები, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან სისტემურ ცვლილებებს ითვალისწინებს, გახდეს თანხმობის ... ...
  • ოზურგეთში სტიქიის სალიკვიდაციო ღონისძიებები დასასრულს უახლოვდება (R)ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგებელმა სტიქიის სალიკვიდაციო ღონისძიებების ფარგლებში მრავალბინიანი და კერძო საცხოვრებელი სახლების სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაათვალიერა. მერაბ ჭანუყვაძე მიმდინარე ინფრასტრუქტურულ სამუშაოებს დაბა ლაითურში, სოფელ ბოხვაურსა და დაბა ნარუჯაში მოადგილესთან, ბადრი გობრონიძესთან ერთად გაეცნო. 23 აპრილს მომხდარი სტიქიის შედეგად, ოზურგეთში 25-მდე სოფელში ადგილობრივი მოსახლეობა დაზარალდა. დაზიანებული საცხოვრებელი სახლების რეაბილიტაცია დასასრულს უახლოვდება. ინფრასტურქტურული სამუშაოები სხვადასხვა სოფელში პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობს. "დაზიანებული სახლების აღდგენითი სამუშაოები ყველა სოფელში მიმდინარეობს. საქართველოს მთავრობის განკარგულებით ოზურგეთის მუნიციპალიტეტს სტიქიის სალიკვიდაციო ღონისძიებებისთვის მილიონნახევარი ლარი გამოეყო. მინდა მადლობა გადავუხადო რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს. აღნიშნული თანხით სულ 119 საცხოვრებელი სახლი გადაიხურა, ხოლო სამშენებლო მასალებით 262 ოჯახი დაკმაყოფილდება", _ განაცხადა გამგებელმა.  ... ...
  • რა მოლოდინი აქვს პარლამენტის თავმჯდომარეს ვენეციის კომისიისგან„ვენეციის კომისიის ექსპერტებს საარჩევნო სისტემასთან დაკავშირებით დღეს შენიშვნები არ გამოუთქვამთ. მათთან ამ საკითხზე კონსულტაციები გაგრძელდება და დარწმუნებულები ვართ, რომ გვექნება აბსოლუტურად პოზიტიური დასკვნა მთლიანად დოკუმენტთან დაკავშირებით, მათ შორის, საპარლამენტო საარჩევნო სისტემასთან დაკავშირებითაც",_ ამის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ დღეს, ბერლინში, კონფერენციის დასრულების შემდეგ განაცხადა. ირაკლი კობახიძის თქმით, კითხვები არ დასმულა პრეზიდენტის არჩევის წესთან დაკავშირებით, რადგან, მისივე განმარტებით, წესი თავსებადია საუკეთესო ევროპულ პრაქტიკასთან. პარლამენტის თავმჯდომარე გამოეხმაურა კონსესუსის მნიშვნელობასთან დაკავშირებით ვენეციის კომისიის მდივნის, თომას მარკერტის განცხადებასაც. „კონსესუსი განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც საქმე ეხება ქვეყნის კონსტიტუციას, ძირითად კანონს, თუმცა, ის ბევრ ფაქტორზეა დამოკიდებული, მათ შორის, იმაზეც თუ რამდენად მომწიფებულია პოლიტიკური სპექტრი კონსესუსისთვის. ჩვენ ცდას არ დავაკლებთ, მთავარია, სათანადო დამოკიდებულება გამოავლინოს პოლიტიკურმა ოპოზიციამ. ასეთ შემთხვევაში, კონსესუსი იქნება მიღწეული. ჩვენი მთავარი ამოცანაა, შევქმნათ ისეთი დოკუმენტი, რომელიც სრულად თავსებადი იქნება სამართლებრივ პრინციპებთან და რომელიც ჩამოაყალიბებს ძალიან დახვეწილ საპარლამენტო მმართველობის სისტემას. თუ ეს მიზანი იქნება მიღწეული, ამ შემთხვევაში, კონსტიტუცია ნამდვილად ჩაუყრის ძალიან მყარ კონსტიტუციურ საფუძველს ჩვენი დემოკრატიული პროცესების სტაბილურ განვითარებას",_ განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ. ჟურნალისტის კითხვის პასუხად, ირაკლი კობახიძემ აღნიშნა, რომ კონფერენციაზე დისკუსია სხვადასხვა საკითხზე, მათ შორის, ბონუსის სისტემაზეც გაიმართა. „საერთო პოზიცია მდგომარეობს იმაში, რომ ჯერჯერობით გრძელდება მსჯელობა, საბოლოო პოზიცია არ არის გამოკვეთილი და დარწმუნებულები ვართ, რომ გვექნება აბსოლუტურად პოზიტიური დასკვნა ვენეციის კომისიის მხრიდან გამომდინარე იქიდან, რომ დოკუმენტი არის სრულ თავსებადობაში სამართლებრივ პრინციპებთან, ფუნდამენტურ პრინციპებთან. ეს იყო ჩვენი ამბიციური ხედვა, ეს იყო ჩვენი ამბიციური მიზანი და ეს მიზანი იქნება აუცილებლად მიღწეული",_ განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ. 22-23 მაისს ბერლინში, კონსტიტუციურ კანონის პროექტზე მსჯელობენ. კონფერენციას, რომელიც გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოების (GIZ) მხარდაჭერით იმართება, საქართველოს პარლამენტის წევრები: თამარ ჩუგოშვილი, მამუკა მდინარაძე, გიორგი კახიანი, გიორგი ლომია, სალომე სამადაშვილი, ზურაბ ჭიაბერაშვილი, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის წარმომადგენლები, მთავრობის საპარლამენტო მდივანი, საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები და ექსპერტები ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

მკურნალი მარწყვი

ხალხური მედიცინით რეკომენდებულია ხენდრო (მარწყვი)...

ყველაზე სასარგებლო პროდუქტები

უამინდობა, ცივი გამჭოლი ქარი და...

ბუნებრივი მკურნალები

სამკურნალო მცენარეებით დაინტერესება უფრო და...

კარტოფილის სამკურნალო თვისებები

 კარტოფილი არა მარტო გემრიელი საკვებია,...

კივის სამკურნალო თვისებები

ტრადიციულ ჩინურ მედიცინაში კივი უძველესი...

ჩაის რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა არაეფექტურია და ვერ გახორციელდება

სოფლის მეურნეობა და გადამამუშავებელი მრეწველობა...

როგორ მოვაწყოთ მოლი და მოვუაროთ მას

კომპაქტურად აღმოცენებული მოლი საოცრად  ნაზ,...

როგორ ვებრძოლოთ ნაცრისფერი ობით გამოწვეულ დაავადებას მცენარეზე

სუბტროპიკული მცენარეების დაავადებებს შორის, როგორც...

გავუხანგრძლივოთ მცენარეს სიცოცხლე

ახლა, გაზაფხულზე, ყველაზე უკეთ არის...

პალმას სერიოზული მავნებელი უტევს

ფინიკის პალმის 15-მდე სახეობა ცნობილია...

სურნელოვანი ოსმანტუსი

მარადმწვანე ოსმანტუსი, საოცრად სურნელოვანი მარადმწვანე...

ნიადაგის ნაირსახეობები და მისი მოხმარების წესი

საგაზაფხულო სამუშაოების შესრულებისას, ხარისხიანი მოსავლის...
ზაფრანი

ხელის ორიგინალურად თხოვნა

ვირჯინიის შტატის (აშშ) მცხოვრებმა კორი...

როგორ ვებრძოლოთ დეპრესიას

თუ უმიზეზოდ გეცვლებათ გუნება-განწყობილება, ადვილად...

"მეჯვარე" დათვი

33 წლის ამერიკელი ნატურალისტის, კეისი...

ვისთვის არის დამახასიათებელი სიზარმაცე

ახალი კვლევის თანახმად, მაღალი IQ-ს...

ყველაზე „საშიში“ მხეცი მსოფლიოში

მთელ აფრიკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში...

„თვინიერი“ ვეფხვი

ერთი წლის წინ სამხრეთ აფრიკის...