ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

კარმიდამო ჩემი

ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ

2019 სექ 10 11:27:27

თხილის კულტურის სიდამპლის და სოკოვანი დაავადებების გამომწვევი მიზეზი, ძირითადად, ზედმეტი ტენიანობაა და არა უცხოეთიდან ქარის შემოტანილი ბაქტერია. ამიტომ, როგორმე მეცნიერთა და საზოგადოების დიდი ნაწილის ყურადღება უნდა მივაპყროთ იმ გარემოებას, თუ საიდან მოდის ჭარბი ტენიანობა და რა აძლიერებს მას.

 ჩვენ, დასავლეთ საქართველოს მცხოვრებთ, სადაც შავი ზღვის სიახლოვის გამო, ნოტიო ჰავის პირობებში ვცხოვრობთ, კვლავ გამუდმებით გვიმტკიცებენ, რომ თხილის სიდამპლე მოუვლელობამ განაპირობა, რასაც ნაწილობრივ ვეთანხმები და კიდევ სადღაც, უცხოეთიდან ქარის საშუალებით შემოსულმა და მერე გააქტიურებულმა ბაქტერიამ. ზოგჯერ შესაძლოა ასეც მოხდეს, რადგან მსოფლიოში გადაადგილება უკვე იმდენად სწრაფი ტემპით ხდება, ბაქტერიაც "აჰყვეს" პროცესებს, თუმცა, არ დაგვავიწყდეს მთავარი _ ეს არ არის მიზეზი და თავს ნუ მოვიტყუებთ. რამდენჯერაც დაგვმოძღვრავენ სიდამპლის ბაქტერიის გამომწვევი სხვადასხვა მიზეზების განმარტებით, იმდენჯერ უნდა ვუპასუხოთ, რომ ამის უმთავრესი მიზეზია ხელოვნური დატბორვა და ჰესების მშენებლობაა.

ვიმეორებ, ჭარბი ტენიანობის მიზეზებზე მუდმივად უნდა ვისაუბროთ. გავერკვეთ მარტივად _ ავიღოთ სკოლის სახელმძღვანელოები. ბუნებისა და გეოგრაფიის წიგნებიდან ადვილად ვიგებთ, რომ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს შორის კლიმატურ სხვაობას, ტენიანობის მხრივ, იწვევს შავი ზღვის გავლენა და სწორედ ამიტომ, დასავლეთ საქართველოში ნოტიო ჰავაა, გაცილებით მეტი მდინარეები, ტბები, ღელეები, ნაკადულებია; ხარობენ ფართოფოთლოვანი მცენარეები.

ელემენტარული ჭეშმარიტებაა, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში შავი ზღვის გავლენის სიმცირის გამო, ჰავა მშრალია. ამიტომ უნდა დავიჯეროთ, რომ ხელოვნური დატბორვები, ჰესების გამალებული მშენებლობა, დიდი ხანია, ნოტიო კლიმატს ტვირთივით დააწვა და გააუარესა. ჩვენი ვალია, რაც მეტად დაწერენ და იტყვიან, რომ თხილი და სხვა ხეხილოვნები დაალპო ქარის შემოტანილმა ბაქტერიამ, ამ სასაცილო არგუმენტზე, სასწრაფოდ უნდა ვუპასუხოთ. მსოფლიოში გაიგეს და მიხვდნენ უკვე, რა მოაქვს ზედმეტ ხელოვნურ დატბორვას, რასაც, რატომღაც, ჩვენში უგულებელყოფენ.

ელემენტარული ფიზიკის კანონია ისიც, რომ მზე წყალს აორთქლებს ნებისმიერი დატბორვიდან, ექსპერტთა დასკვნის საფუძველზე იქნება ის აშენებული თუ მის გარეშე. სწორედ ბუნებაში ადამიანის მიერ მსგავსი უხეში ჩარევები იწვევს წყლის მეტი რაოდენობით აორთქლებას, ხოლო მეტი წყალი ჰაერში ნიშნავს მაღალ ტენიანობას და სწორედაც მაღალი ტენიანობის პირობებია ხელსაყრელი სოკოვანი დაავადებებისთვის.

ბოლო ათწლეულში მაინც, სხვადასხვა ხეხილოვნები როგორ ლპება, ხეზევე ფუჭდება, თხილს კი კატასტროფა დაემუქრა. ბევრი ამბობს, რომ ეს მხოლოდ შეუწამლავობის ბრალია. ნაწილობრივ ასეც არის, მაგრამ ასგზის უნდა გავიმეოროთ, რომ ზომაზე ბევრად მეტი რაოდენობით მომრავლებული ხელოვნურად დატბორილი ადგილები გამანადგურებლად ემუქრება ჩვენს ფლორას და ფაუნას, სოფლის მეურნეობას.

მაისში, ერთ სატელევიზიო გადაცემაში ვნახე, როგორ ამტკიცებდა ანასეულის ინსტიტუტის პატივსაცემი მეცნიერი ჩოხატაურის მაგალითზე, რომ აქ პრობლემა ჰიდრორესურსებისგან გამოწვეული არაა და მხოლოდ მეორადი დატბორვის ბრალია (?!), როცა ჩოხატაურში ფიზიკურად არ არსებობს სარწყავი მეურნეობები; შესაბამისად, ვერ იარსებებს მეორადი დატბორვაც. ასევე, იმავე გადაცემაში, მეორე მეცნიერმა (გვარ-სახელებს შეგნებულად არ ვასახელებ) გამოთქვა მოსაზრება, რომ ჰესები აჭარაშია და გურიაზე როგორ მოახდენს გავლენასო?!

თუ შავი ზღვა ახდენს გავლენას, ჰესების ტბორი რატომ ვერ მოახდენს _ ადმინისტრაციული საზღვარი შეუშლის ხელს?

გასაგებია, რომ დატბორვის მქონე ობიექტებს მოაქვს გარკვეული სიკეთე თევზის მრეწველობის, ელექტროენერგიის გამომუშავების მიმართულებით, მაგრამ როცა უკუჩვენება საგანგაშოა, როცა უფრო მეტი ფუჭდება, ვიდრე კეთდება, როცა სოფლის მეურნეობის წარმოებას სულ უფრო მეტი სხვადასხვა პრეპარატების შეძენა სჭირდება და ხარჯები კოლოსალურია, არ უნდა გავჩუმდეთ. დროა და დაგვიანებულიც, მეცნიერები უნდა გამოვიდნენ კაბინეტებიდან, ყველაფერში ნუ დაეთანხმებიან ჩინოვნიკებს და დააკვირდნენ ბუნებას, წიწვოვან მცენარეებს და უპასუხონ კითხვას, რამ გამოიწვია ასე მასობრივი ლპობა, დახავსიანება, ხშირი ხმობა, რაც თითქმის იშვიათობა იყო 15-20 წლის წინ. ესტუმრონ ჩოხატაურს და ტყის პირები თუ შუაგული, ასიოდე მეტრი, ფეხით გაიარონ _ კარგად დააკვირდნენ, რა ხდება.

ჩემი კეთილი რჩევა და სურვილია, თითოეულმა მოქალაქემ, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოს მკვიდრმა, აქტიურად გააცნობიეროს ხელოვნური დატბორვების საფრთხე. ჭარბი ტენიანობა, თხილის გარდა, სხვა კულტურებსაც გაანადგურებს.

ჩვენი მხარე სპეციფიური რეგიონია, ზედმეტად ნოტიოა ჰავა და მისი ზრდა არ უნდა დავუშვათ.

 ბენო თოდუა, ჩოხატაური




 ახალი ამბები
  • ქარი, თოვლი და ყინვა _ ტემპერატურა -20 გრადუსამდე დაეცემასინოპტიკოსთა ცნობით, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე დღეიდან ტემპერატურა მკვეთრად დაეცემა. დღეს საქართველოს ზოგიერთ რაიონში ითოვებს. 25-27 იანვარს, ღამით გაძლიერდება ქარი და ყინვა. ჰაერის ტემპერატურა ღამის საათებში დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში -4, -6, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში ზოგან -8, მთაში -15, მაღალმთაში -20 გრადუსამდე დაიკლებს. 25 იანვარს, დღისით დაბლობსა და ბარში +1, +6 გრადუსი იქნება, ხოლო 26-27 იანვარს +7, +12 გრადუსამდე მოიმატებს. თბილისში ჰაერის ტემპერატურა 25-27 იანვარს ღამის საათებში -1, -3 გრადუსამდე დაიკლებს, დღისით კი +8, +10 გრადუსამდე ... ...
  • პოლიციამ კახეთში მომხდარ განზრახ მკვლელობის ფაქტზე ერთი პირი დააკავაშინაგან საქმეთა სამინისტროს კახეთის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, განზრახ მკვლელობის ბრალდებით, 1986 წელს დაბადებული კ.გ. დააკავეს. დანაშაული 7-დან 15 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიებით დადგინდა რომ, კ.გ.-მ ურთიერთშელაპარაკების ნიადაგზე, სოფელ კასრისწყალში, სანადირო თოფიდან გასროლით სასიკვდილო ჭრილობა მიაყენა 1972 წელს დაბადებული დ. ს.-ს, რომელიც ადგილზე გარდაიცვალა. დაკავებული აღიარებს ჩადენილ დანაშაულს. გამოძიება განზრახ მკვლელობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ის 108-ე მუხლით მიმდინარეობს. ... ...
  • "ვიმედოვნებ, რომ თქვენი მთავრობა იპოვნის გზებს"- კიდევ ერთი წერილი გახარიასსაქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ ამჯერად წერილი კონგრესმენ ბრაიან ბაბინისგან მიიღო. წერილი ბაბინმა სოციალურ ქსელ თვითერში გაასაჯაროვა. კონგრესმენი სოციალურ ქსელში აღნიშნავს,რომ წერილი საქართველოს პრემიერ მინისტრს შეფერხებული რეფორმების და ამერიკის ინვესტიციების შემცირების გამო გამოუგზავნა. კონგრესმენი წერილის ბოლოს იმედს გამოთქვამს,რომ საქართველოს მთავრობა შეძლებს იპოვოს გზა აშშ-ს კომპანიების მიმართ აგრესიული ქმედებების შესაჩერებლად და ასევე აღმოფხვრის ნიშნებს, რომელიც დემოკრატას ქვეყანაში საფრთხეს უქმნის. „გწერთ, რომ მივუმატო ჩემი ხმა მზარდ შეშფოთებას საქართველოს განგრძობად უკუსვლაზე დემოკრატიული ღირებულებების მიმართულებით და ამასთან დაკავშირებული ეკონომიკური კეთილდღეობის გაუარესებაზე. ვუერთდები ჩემს კოლეგებს, რომლებიც კონგრესში საქართველოს, კავკასიის ჯგუფს წარმოადგენენ, თავმჯდომარე ადამ კინზინგერსა და თავმდჯომარე გერი კონოლის, თავიანთ ბოლოდროინდელ, 2019 წლის 13 დეკემბრის წერილში თქვენ მიმართ, რომელიც წინ წამოწევდა შეშფოთებას შეპირებული დემოკრატიული რეფორმებზე უარის თქმის გადაწყვეტილების გამო, ისევე, როგორც ამასთან დაკავშირებულ მშვიდობიან საპროტესტო აქციებზე ძალადობის ცნობების გამო. ამას გარდა, ასევე მაქვს სურვილი, შევუერთდე ჩემს კოლეგას, კონგრესმენ მაკუაინ მალინს და იმ შეტყობინებას, რომელიც მან გადმოგცათ თავის 2020 წლის 13 იანვრის წერილში. როგორც იცით, 1991 წლიდან, მას შემდეგ რაც საქართველომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ქვეყანას მტკიცედ უჭერდა მხარს ამერიკის შეერთებული შტატები, ბევრი წლის განმავლობაში. გასულ წელს ამერიკის შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო „საქართველოს მხარდამჭერის აქტი“, რომელიც ამჟამად აშშ-ს სენატში იმყოფება განსახილველად. ღირს იმის აღნიშვნა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი პრინციპი, რომელიც პირველ რიგში იყო წინ წამოწეული ამ აქტის ტექსტში, შემდეგია: აშშ-ს პოლიტიკაა, რომ დაუჭიროს მხარი საქართველოში დემოკრატიული ღირებულებების უწყვეტ განვითარებას, მათ შორის, თავისუფალ და სამართლიან არჩევნებს, საჯარო სექტორის გამჭვირვალობას და ანგარიშვალებულებას, კანონის უზენაეობას და ანტიკორუფციულ ძალისხმევებს, ამ პოლიტიკის სულისკვეთებიდან გამომდინარე,  გწერთ, საქართველოში დემოკრატიული და თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკის ინდიკატორებში შესამჩნევი მზარდი ნეგატიური ტრენდის გამო, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესის წევრებს შორის შეშფოთების საგანი გახდა. ამ ტენდენციის შედეგია საქართველოში უცხოური პირდაპირი ინვესტიციების შემცირება, რადგან აშშ-სა ევროპული ბისნეს ინტერესები შევიწროვების, კონტრაქტის გაწყვეტის და ექსპროპრიაციის თავდასხმის ქვეშ იყვნენ. ამის ცნობილი მაგალითია ზეთისა და გაზის კომპანია Houston, Texas,  Frontera Resources. ასევე, შემაშფოთებელი იყო, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების სოციალურმა მედია კომპანიამ, ფეისბუქმა, ახლახანს გამოაცხადა, რომ მან აღმოაჩინა და გააუქმა იმ ანგარიშების ფართო ქსელი, რომელიც მმართველ, „ქართულ ოცნების“ პარტიასთან იყო დაკავშირებული, და აღმოჩენილი იქნა,რომ ისინი ეწეოდნენ „კოორდინირებულ არაავთენტიკურ საქმიანობას“, იმ მიზნით, რომ საქართველოში ოპოზიციური შეხედულებები ჩაეხშოთ და წინ წაეწიათ ანტი-დასავლური სენტიმენტები, განსაკუთრებით, შეერთებული შტატების წინააღმდეგ. ამ გაუარესებული გარემოს გამო, ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა აშშ-ს კონგრესის ორ აქტს თანხის გამოყოფის შესახებ, 2019 და 2020 წლებში, რომლებშიც განსაკთრებით არის საუბარი იმ შეშფოთების შესახებ, რაც საქართველოს მთავრობის მიერ დემოკრატიული ღირებულებების, თავისუფალი ბაზრის პრინციპებისა და ამერიკული ბიზნეს ინტერესების მიმართ მზარდად ანტაგონისტურ ქმედებებს უკავშირდება. პირველად საქართველოს თანამედროვე ისტორიაში, თქვენი ქვეყანა გამოჩნდა უარყოფით და გამაფრთხილებელ შუქზე, ამერიკის მთავრობის ასიგნებებთან მიმართებაში. იმ ნეგატიური ტენდენციის გამო, რაც აღვწერე და ცვლილების წახალისების მცდელობით, სანქციების და სხვა ჯარიმების განხილვისკენ მოწოდებები იზრდება. კონგრესის წევრების ამ მზარდ რიცხვს შევუერთდი, რომლებიც მხარს უჭერენ რეფორმებს „საქართველოს სამართლიანი ბიზნეს პრაქტიკების სანქციების აქტის“ მხარდაჭერით. ვიმედოვნებ, რომ საქართველო გააგრძელებს, იყოს აშშ-ს სტრატეგიული პარტნიორი ბევრი მომავალი წლის განმავლობაში, დემოკრატიული ინსტიტუტების და თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის აშენებით მტკიცე საფუძველზე, როგორიცაა „თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნები, საჯარო სექტორის გამჭვირვალობა და ანგარიშვალდებულება, კანონის უზენაესობა და ანტიკორუფციული ძალისხმევები“. ასევე ვიმედოვნებ, რომ თქვენი მთავრობა  იპოვის გზებს, რომ შეაჩეროს აგრესიული ქმედებები აშშ-ს კომპანიებისა და საქმიანობის წინააღმდეგ და იმუშავებს, რომ აღმოფხვრას მზარდი შემაშფოთებელი ნიშნები, რაც საფრთხეს წარმოადგენს დემოკრატიისთვის, ეკონომიკური კეთილდღეობისთვის და თავისუფლებისთვის, იმისთვის, რაც ბუნებრივი, ღვთის მიერ მიცემული უფლებაა ყველა ქართველი ადამიანისთვის“, - წერია ... ...
  • კონგრესმენი: საქართველოს კორუმპირებული მთავრობა თავს ესხმის დემოკრატიულ ღირებულებებსრესპუბლიკელი კონგრესმენი პიტ ოლსონი ტვიტერში სშშ-ს კონგრესში საქართველოს მხარდამჭერი ჯგუფის წევრების, ადამ კინსინგერისა და გერი კონოლის 16 დეკემბრის წერილს აზიარებს და წერს, რომ საქართველოს კორუმპირებული მთავრობა დემოკრატიულ ღირებულებებს თავს ესხმის. „ვეთანხმები ჩემს კოლეგას ადამ კინზინგერს. საქართველოს კორუმპირებული მთავრობა თავს ესხმის დემოკრატიულ ღირებულებებს, მიმართავს სისასტიკეს მშვიდობიანი პროტესტის მონაწილეების წინააღმდეგ და ერჩის იმ ამერიკულ ინვესტიციებს, რაც ორივე ქვეყნისთვის სასარგებლოა. ქართველი ხალხი უკეთესს იმსახურებს! ” - წერს ოლსონი ... ...
  • ფარავნის უღელტეხილზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულიასაქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, რთული მეტეოროლოგიური პირობების (ქარბუქი და შეზღუდული ხილვადობა) გამო, შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის კოდა–ფარცხისი–მანგლისი–წალკა–ნინოწმინდის საავტომობილო გზის კმ94-კმ110 (ფარავანის უღელტეხილი) მონაკვეთზე აკრძალულია ყველა სახის ავტოტრანსპორტის მოძრაობა.  გზის დანარჩენ მონაკვეთებზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

მიწაზე მიყინული კნუტები კაცმა ყავით გადაარჩინა

BBC-ის ინფორმაციით, მიწაზე მიყინული კნუტები...

სასარგებლო რჩევები ცნობილი ქალებისგან

ანჯელინა ჯოლი ზოგჯერ, როცა თავის...

ბიონსეს სილამაზის საიდუმლო

მართალია მომღერალი ვეგეტარიანელი არაა, მაგრამ...

ცნობილი ვარსკვლავების ყოველდღიური დილის რეჟიმი

ჯენიფერ ენისტონი ჯენიფერ ენისტონის დილა...

რატომ უნდა დაიბანოთ გაზიანი წყლით

კორეულ კოსმეტიკასა და თავის მოვლის...