აუცილებელი რჩევა მოყვარულ მეფუტკრეებს

ჩვენი რჩევები

აუცილებელი რჩევა მოყვარულ მეფუტკრეებს

5 ივნ. 2017, 23:15:54

ღალიანობა

მეფუტკრეობა ერთ-ერთი პრიორიტეტული დარგია და აგრარულ სფეროში, ნებისმიერი მიმართულების განვითარებას პერსპექტივა არც აქვს ფუტკრის გარეშე.

ადამიანთა მოდგმის უარყოფითმა ზემოქმედებამ გარემოზე, ფუტკარზეც მოახდინა გავლენა და ეს მოხდა მსოფლიო მასშტაბით _ იმატა დაავადებათა რიცხვმა. ფუტკრის სიმცირის გამო, ზოგიერთ ქვეყანაში იძულებული გახდნენ, რომ შეექმნათ უპილოტო საფრენი აპარატები მცენარეთა კულტურების დასამტვერიანებლად. თუმცა, ეს გართობას უფრო ჰგავს, ვიდრე საქმეს.

მსოფლიოში აღიარებული, სამი ოქროს მედლის მქონე ქართული მთის რუხი ფუტკარი ერის სიმდიდრე და სიამაყეა. მასთან თანამშრომლობა სიღრმისეულ ცოდნას, სიფაქიზეს და ზნეობრივ ინტელექტს მოითხოვს. საქართველოში გავრცელებული ფუტკრის პოპულაციებს შორის საუკეთესოა გურული პოპულაცია. ფუტკარი საოცარი ფარმაცევტია, შეუცვლელი აგრონომი და პირველი ეკოლოგი პლანეტაზე! ამიტომ, რაც უნდა ბევრი ვისაუბროთ მასზე, თემა ამოუწურავია.

 თითქოს უმნიშვნელო დეტალია ის ფაქტი, რომ ერთ რეგიონშიც კი ხდება ისე, რომ მიუხედავად კლიმატური პირობების შესაბამისობისა, მცენარეები ნექტარს და ყვავილის მტვერს სხვადასხვა დროს გამოყოფენ.

დროს, როდესაც მცენარე ნექტრის ყველაზე მეტ რაოდენობას გამოყოფს, მთავარი ღალიანობა ეწოდება. ღალიანობის დაწყებასთან ერთად, ინტენსიურად იცვლება ფუტკრის მუშაობაც. ოდნავ ინათებს თუ არა, ფუტკრების დიდი რაოდენობა ხალისით მიფრინავს ნექტრის მოსატანად და გვიან, შებინდებამდე მუშაობს. ასევე, ღალიანობის დაწყებისას ფუტკარი სრულებით არ ეტანება საფუტკრეში დავარდნილ ფიჭის ნაჭრებსა და თაფლს. ამ დროს არავითარი ქურდობა და თავდასხმა არ ხდება. ოჯახის გახსნისას თეთრი ცვილითაა დაფარული ჩარჩოს ნაწილები, საღამოს კი საფუტკრეში დგას თაფლის სპეციფიკური სუნი და მის ახლო-მახლო ისმის ფუტკრის გუგუნი.

მთავარი ღალიანობისთვის მზადება ნიშნავს, ვიყოლიოთ ძლიერი ფუტკრის ოჯახები და იყოს სათანადოდ მომზადებული, რაც აუცილებელია მაღალპროდუქტიულობისთვის.

სუსტი ოჯახები უნდა შევაერთოთ. როდესაც ოჯახი გაძლიერდება, უნდა დავადგათ წინასწარ ფიჭით გაწყობილ საკუჭნაოს. ასევე, საკუჭნაოს ნაცვლად შეიძლება მეორე კორპუსის დადგმა, რაც არის მისი დადებითი თვისება და იმაში მდგომარეობს, რომ უკეთ ხდება ბუდის განახლება. შემდეგ, ეტაპობრივად ბუდიდან ამოვიტანოთ ზემოთ მუქი, დაბერებული, სამამლიანი ფიჭები და მის ადგილას ჩავანაცვლოთ ახალ საშენი, თუ გვაქვს, ან აშენებული ფიჭები, რომელიც საკვერცხედ ვარგისია.

ზოგი მეფუტკრე ჩქარობს და საქმის მოთავების მიზნით, ბუდიდან ამოაქვს სამი-ოთხი ცალი ფიჭა ერთბაშად, რასაც შეიძლება მოყვეს ფუტკრის არათანაბარი გადანაწილება და ზედა კორპუსში დედაც ავა. მერე კი, ფაქტობრივად, მოხდება მუშა ფუტკრების მიერ ბუდის დატოვება, სამუშაო პროცესის არათანაბრად განაწილება, რაც შემდგომ უარყოფითად აისახება და საქმის გამოსწორებისთვის დიდ დროს წაგვართმევს.

კარგი ღალიანობის დროს, კარგი ოჯახები თუ ადრე გაავსებენ საკუჭნაოს ან ბუდეს, დროულად ვადგამთ დამატებით საკუჭნაოს.

მთავარი ღალიანობის დროს დიდი ყურადღება ექცევა ფუტკარს და მაქსიმალური ძალისხმევით უნდა შევასრულოთ შემდეგი სამუშაოები:

სამუშაოდან დაბრუნებული ფუტკარი დამძიმებულია ნექტრით და იქვე, ბალახებში, საფრენის წინ ეცემა. მალე რომ შევიდეს ფუტკარი ბუდეში, საჭიროა საფრენზე ფიცრის საბიჯელას მიდგმა.

ოჯახში უნდა იყოს, რაც შეიძლება მეტი ჰაერაცია. ამისთვის საჭიროა, საფრენი მთლიანად გავხსნათ, ბუდე უნდა ავწიოთ და ძირსა და კორპუსს შუა ჩხირები შევუწყოთ. თავდასხმის თავიდან ასაცილებლად, ღალიანობის დამთავრებისთანავე, ჩხირებს მოვაცილებთ. ძირითადად, პირველი მთავარი ღალიანობა ბარის ზონაში, მაისის ბოლოს, ხუთ ივნისამდე მიმდინარეობს.

დაახლოებით, 10 ივნისიდან, შემოწმების შემდეგ, თაფლიან ჩარჩოზე თაფლის ერთი მესამედი გადაბეჭდილია. შეიძლება, ვიფიქროთ თაფლის გამოწურვაზე. გადაუბეჭდავი, დაუმუშავებელი თაფლის ხარისხი დაბალია და ამჟავდება. თაფლის გამოწურვის შემდგომ, ცარიელ ფიჭებს ისევ ვუბრუნებთ ფუტკრის ოჯახებს. ღალიანობის დროს, დღისითაც შეიძლება ფიჭების დაბრუნება, ხოლო როცა უღალო პერიოდია, ფიჭების დაბრუნება ხდება ღამით.

ბინა, სადაც თაფლის გამოწურვა ხდება, უნდა იყოს საიმედოდ დაცული, ინვეტარ-მოწყობილობა _ მუშა, გამართულ მდგომარეობაში. თაფლის დაწურვისას ოთახში ტემპერატურა 18 გრადუსზე დაბალი არ უნდა იყოს.

ახალ აშენებული თაფლიანი ფიჭები ცალკე უნდა გამოვწუროთ, ციბრუტის შედარებით ნელი ბრუნვით, რომ არ დაიშალოს. ციბრუტის სახელურს, წუთში 70-80-ჯერ გადავაბრუნებთ. მისი ბადურიანი ყუთი (კასეტა) 250-260-ჯერ შეტრიალდება, რაც სრულიად საკმარისია ჩარჩოებიდან თაფლის გამოსაწურად. ძველი ჩარჩოები იშვიათად ტყდება.

სასურველია, გამოწურული თაფლი ჩავასხათ ისეთ ეკოლოგიურ სათავსში, რომელიც უვნებელია თაფლისთვის _ ასეთებია მინის, თიხის, და სხვადასხვა მომინანქრებული ჭურჭელი.

მთაბარობა _ ფუტკრის ოჯახების ღალაზე გაყვანა

საქართველო ძალზე მრავალფეროვანია თავისი რელიეფით და ფლორით. თბილი, ზომიერი ჰავის შედეგად, გვიან შემოდგომამდე, სხვადასხვა თაფლოვანი მცენარის ყვავილობა როცა ერთ რაიონში მთავრდება, თაფლოვანი მცენარეების მიერ ნექტრის გამოყოფა-ყვავილობა (ღალიანობა), რამდენიმე კილომეტრის მანძილზე, მეორე რაიონში, მთის განაპირა ზონებში იწყება. ყველა მეფუტკრემ უნდა გამოიყენოს რელიეფის თავისებურებები.

უხვი მოსავლის მისაღებად საჭიროა ინტენსიური მთაბარობის მოწყობა. საფუტკრეების გადატანის დროს, თავისი ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე, მუდამ უნდა გვახსოვდეს, იმდენად ძლიერია ოჯახი, რამდენად მეტია ბუდეში თხელი თაფლი ან მძიმე ჩარჩოები. საფუტკრე ისე უნდა იყოს მოწყობილი, რომ მეფუტკრეს ადვილად, ზედმეტი შრომის დაუხარჯავად შეეძლოს მისი სამთაბაროდ გადატანა.

საფუტკრის სამთაბა­როდ მოწყობისას, უპირველეს ყოვლისა, უნდა შევამოწმოთ, აიტანენ თუ არა მგზავრობას სკები, სადმე ხომ არ აქვს ნახვრეტი. დეფექტის აღმოჩენისას, სკები უნდა შეკეთდეს ან ბუდე სხვა სკაში უნდა გადავსვათ. მას არ უნდა ჰქონდეს მძიმე თაფლიანი ჩარჩოები, რომელიც შეიძლება, გზაში ჩაიმტვრეს და ფუტკარი დაიღუპოს. ამიტომ უნდა ამოვიღოთ, გამოვწუროთ ან მარაგი შევინახოთ.

ახლად აშენებული თაფლიანი ჩარჩოები, სისუსტის გამო, ვერ უძლებს სიცხეს, მგზავრობის დროს ადვილად იმტვრევა და შემდგომ ბუდეში გამოყენებისთვის გამოუსადეგარი ხდება. ამიტომ ისინი ადგილზე ნელ-ნელა უნდა გამოვწუროთ. ახლად აშენებული თაფლიანი ჩარჩოები კი ადგილზე დატოვებულ სუსტ ოჯახებს ჩავუდგათ.

სატრანსპორტო საშუალება, რითაც ოჯახები გადაგვყავს, უნდა იყოს საიმედოდ მოწყობილი და გამართული. ასევე, მძღოლიც არ უნდა იყოს უძინარი, ნაბახუსევი, გაბრაზებული, პრობლემური და სხვა.

მგზავრობის დროს მისაწვდომ ადგილას უნდა ვიქონიოთ ჩაქუჩი, ლურსმანი, პირბადე, საფხეკი, მოზელილი თიხა, თოკი, ფარანი, ასანთი, წყალი და სხვა.

ფუტკრის ყველა მძიმე ოჯახი მანქანაზე უნდა დაიწყოს ძარის წინა ნაწილში. მას უნდა დაედგას შედარებით მსუბუქი ოჯახები. მგზავრობა უმჯობესია ღამით, თუ ღალა ახლო მანძილზეა. მგზავრობა შეიძლება დღისითაც, ვიდრე დაცხება.

კიდევ ერთი საყურადღებო გარემოება _ თუ სკების ტრანსპორტირება ხდება მატარებლით, სკა ისე უნდა დაიდგას, რომ ჩარჩოები მოძრაობის მიმართულებით მოექცეს. მანქანით გადაყვანისას კი პირიქით, საფრენით მარჯვნივ ან მარცხნივ უნდა დავდგათ.

ადგილზე მისვლისას და სკების სადგამზე მოთავსების შემდეგ, თუ ჯერ კიდევ სიბნელეა, 15-20 წუთის შემდეგ, შეიძლება ყველა სკის საფრენების ერთბაშად გაღება. მაგრამ თუ ადგილზე მისვლის დროს, უკვე საკმაო სინათლეა, სადგამზე დადგმიდან 30-40 წუთის შემდეგ, ე. ი. ფუტკრის დაწყნარებისთანავე, თითო სკის გამოშვებით, თანდათან ვუღებთ საფრენს. ფუტკრები, დაახლოებით, ერთ საათში იმახსოვრებენ ბუდის ადგილმდებარეობას და ახალ გარემოში ხალისით იწყებენ შრომას.

ღალიანობის დამთავრებისთანავე, საჭიროა სკების დაუყოვნებლივ უკან დაბრუნება.

 ჯანვერდ ცეცხლაძე, მეფუტკრე




 ახალი ამბები
  • რიონში მამაკაცის ცხედარი იპოვეს4 დღიანი სამძებრო სამუშაოების შედეგად მაშველებმა, მდინარე რიონში, 72 წლის როლანდ თვალაბეიშვილის ცხედარი იპოვეს. მამაკაცი რამდენიმე დღის წინ გაუჩინარდა და ახლობლებმა მისი ტანსაცმელი რიონის ნაპირზე აღმოაჩინეს. სამძებრო სამუშაოებში აქტიურად იყვნენ ჩართული სამტრედიისა და ქუთაისის სამაშველო ... ...
  • ქართველი ფოლკლორისტი, მომღერალი, ლოტბარი - დღეს ფილიმონ ქორიძის დაბადების დღეადღეს ქართველი ფოლკლორისტის, მომღერალის, ლოტბარის, ქართული საოპერო ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელის, პირველი ქართველი პროფესიონალი მომღერალის (ბანი), ქართული სახალხო გუნდების ორგანიზატორის და ლოტბარის ფილიმონ ქორიძის დაბადების დღეა. იგი პირველი ქართველი მუსიკოსი იყო, ვინც ქართული მრავალხმიანობა ნოტებზე გადაიტანა. ფილიმონ ქორიძეს დიდი ღვაწლი მიუძღვის შუა საუკუნეების ქართული საგალობლების თავმოყრაში, ჩაწერასა და გავრცელებაში. XIX საუკუნეში რუსეთის იმპერიული ხელისუფლება და არაკანონიკური საეგზარქოსო-საეკლესიო მმართველობა ებრძოდნენ ქართულ გალობასა და სიმღერას, ეროვნულ მუსიკალურ ენა-აზროვნებას. ქართული გალობა, რომელიც შუა საუკუნეების უნიკალური პოლიფონიური ტრადიციაა, განადგურების რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა. გალობა, ქართულ ენასთან ერთად, იდევნებოდა ლიტურგიიდან, ეკლესიებიდან, სასწავლებლებიდან. გალობის მცოდნე ძალიან ცოტაღა იყო საქართველოში - ძირითადად მოხუცი მგალობლები. ფილიმონ ქორიძემ უარყო წარმატებული საოპერო კარიერა, უარი სთქვა მატერიალურ კეთილდღეობაზე და ცხოვრება შესწირა ქართული გალობის გადარჩენას. ქორიძესთან მელქისედეკ ნაკაშიძის მეთაურობით მივიდნენ ცნობილი ქართველი მგალობლები და ჰკითხეს, შესაძლებელი იყო თუ არა ქართული საგალობლების ნოტებზე გადაღება? ქორიძისგან რომ დადებითი პასუხი მიიღეს, გაუკვირდათ და ეჭვის თვალით შეხედეს მას. ქორიძემ მგალობლები მეორე დღეს დაიბარა, უგალობა და ფორტეპიანოზე მოასმენინა. მგალობლები დარწმუნდნენ რომ გალობის ნოტებზე გადატანა შესაძლებელი იყო. ფილიმონის ვაჟის, მიხეილ ქორელის მოგონებების თანახმად ფილიმონს ხშირად იწვევდნენ სუფრებზე, სადაც ის სხვადასხვა სიმღერებს ისმენდა. ქორიძე ამბობდა, რომ ზოგიერთ სიმღერას ვერ ცნობდა, რადგან მათ ადრე სხვანაირად ამბობდნენ, ახლა კი ელფერი შეცვლიაო. სწორედ ამიტომ გაუჩნდა ქორიძეს სურვილი, ნოტებზე ჩაეწერა ძველი გალობის კილოები. 1882 წელს მელქისედეკ ნაკაშიძემ და ნესტორ კონტრიძემ ფილიმონ ქორიძესთან ერთად დაიწყეს ქართული საგალობლების გურული კილოს ნოტებზე გადატანა. საქმე იდენად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა, რომ ქორიძემ საოპერო კარიერა მიატოვა და აღარც უცხოეთში წასულა. აკაკი წერეთლისაგან და მელიტონ ბალანჩივაძისგან ის საგალობლების ზემო იმერულ კილოს იწერდა. 1883 წელს ფილიმონმა დაასრულა იოანე ოქროპირის წირვის წესის ჩაწერა. 1884 წლისთვის უკვე არსებობდა სასტამბოდ გამზადებული ხელნაწერი. ეგზარქოს პავლეს მიერ გალობის აღმდგენი კომიტეტის მუშაობის ჩაშლამ შეუძლებელი გახადა ნოტებზე გადატანილი საგალობლების დაბეჭდვა თბილისში. მალე ქორიძე ინახულა ჟურნალ „მწყემსის“ რედაქტორმა დავით ღამბაშიძემ, რომელმაც აცნობა ქორიძეს, რომ იმერეთის ეპისკოპოსი გაბრიელი დაინტერესებული იყო ქართული საგალობლების ნოტებზე ჩაწერითა და გამოცემით. 1884 წლის ნოემერბში გაიმართა იმერეთის სამღვდელობის კრება, რომელმაც აირჩია სპეციალური კომიტეტი. კომიტეტმა 1885 წელს კონტრაქტი გაუფორმა ფილიმონ ქორიძეს. მას გურიასა და იმერეთში ცნობილ მგლობელთაგან 400 საგალობელი უნდა ჩაეწერა. ქორიძემ ნოტებზე გადაიღო ბასილი დიდისა, იოანე ოქროპირის წირვის და სხვა საგალობლები. საგალობლებს ის დიმიტრი ჭალაგანიძისგან, რაჟდენ ხუნდაძისგან და სხვათაგან იწერდა. 1887 წელს ქორიძემ ეპისკოპოს გაბრიელს 400 საგალობლისგან შემდგარი კრებული ჩააბარა. სამუშაოს დასრულების შემდეგ ქორიძე ქუთაისში დარჩა და საეკლესიო საგალობლების ჩაწერა განაგრძო, ხელმძღვანელობდა სასულიერო სასწავლებლის გუნდს. 1889 წელს ქორიძის მეორე მეუღლე გარდაიცვალა. მცირეწლოვანი ქალიშვილი ვალენტინა მან კიევში, მეუღლის ოჯახში გაგზავნა, ვაჟი მიხეილი კი გიმნაზიის პანსიონში სახელმწიფოს ხარჯზე ცხოვრობდა. 1890 წელს მეგობრების რჩევით ქორიძე თბილისში დაბრუნდა. 1893 წელს ქორიძე მაქსიმე შარაძის, არისტო ქუთათელაძისა და ექვთიმე თაყაიშვილის ინიციატივით ოზურგეთში გაემგზავრა საგალობლების ჩასაწერად. მათვე შუძინეს ფისჰარმონია. ოზურგეთში ის 16 ივნისს გაემგზავრა: „დღეს, ამ თვის 16, მიემგზავრება ბატონი ფილიმონ ქორიძე ქ. ოზურგეთს. მაშასადამე, ხვალ ორი მამულიშვილი, ბატონი ფილიმონ ქორიძე, რომელსაც ფოტოგრაფსავით სისწორით გადააქვს ჩვენი გალობა, და ბატონი ანტონ დუმბაძე, რომელიც სრული და შეუდარებელი მგალობელია მთელს საქართველოში, ერთად შეიყრებიან“ გარდაიცვალა 1911 წელს ბახმაროში. დაკრძალეს ოზურგეთის ბაღში, სადაც იდგა ეკლესია. ამჟამად საფლავი დაკარგულია. მისი ხელნაწერები დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. მისი მოსწავლე იყო ქართული საეკლესიო საგალობლების მოამაგე, და საზოგადო მოღვაწე წმინდა ექვთიმე აღმსარებელი (ერისკაცობაში — ესტატე კერესელიძე). სწორედ წმიდა ექვთიმემ გადაარჩინა ქორიძის ხელნაწერები, გადაწერა ისინი, სისტემატიზაციაში მოიყვანა და გაამდიდრა კიდეც ახალი მასალით. 1990 წლის 21 მაისს ოზურგეთში დაიდგა მისი ბიუსტი (მოქანდაკე ირაკლი რევაზიშვილი, არქიტექტორი გულღია სალუქვაძე). ეკლესიისა და სამშობლოს წინაშე გაწეული ღვაწლისა და თავდადებისათვის, საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდმა, 2011 წლის 20 დეკემბერს შერაცხა წმინდანთა დასში, წოდებით: წმიდა ფილიმონ მგალობელი, ერისათვის თავდადებული. წყარო: ... ...
  • აჭარაში კორონავირუსი თურქეთის მოქალაქეს დაუდასტურდააჭარაში კორონავირუსი თურქეთის მოქალაქეს დაუდასტურდა. აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 50 წლის კაცი სატვირთო ავტომობილის მძღოლია. ვირუსისთვის დამახასიათებელი ჩივილებით ის ბათუმის „ცხელების ცენტრში" მოათავსეს, სადაც კორონავირუსი დაუდგინდა. უწყების ცნობით, ცხელების ცენტრიდან კაცს საკუთარი სურვილით თურქეთში გადაიყვანენ, სადაც მკურნალობას განაგრძობს. აჭარაში, კორონავირუსის დიაგნოზით 7 პაციენტი მკურნალობს, მათი მდგომარეობა სტაბილურია. საქართველოში კორონავირუსის 5 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, 6 ... ...
  • ბებო კახეთიდან, რომელიც ლანჩხუთის ქუჩებში შემწეობას ითხოვდა, უპოვართა სახლში გარდაიცვალამოხუცი ქალბატონი, რომელიც წარმოშობით დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჩხაანიდან იყო და წლების განმავლობაში ლანჩხუთის ქუჩებში მოწყალებას ითხოვდა, უპოვართა სახლში გარდაიცვალა. ეთერ ნატროშვილის ოჯახი ლანჩხუთში კახეთიდან რამდენიმე წლის წინ ჩამოვიდა შვილთან და მეუღლესთან ერთად. მეუღლე ორიოდ წლის წინ გარდაიცვალა და ლანჩხუთშია დაკრძალული. მოხუცი ქალბატონი შვილთან ერთად ზამთრის ცივ დღეებში, თოვლსა თუ წვიმაში, წლების განმავლობაში ქუჩაში იდგა მოწყალების მისაღებად და თავს სხვადასხვა ნაგებობებსა და მიტოვებულ ავტობუსს აფარებდა. ლანჩხუთის მერიამ მას არაერთხელ შესთავაზა ქირავნობის პროგრამა, მაგრამ სახელმწიფოს მიერ დაქირავებულ სახლებში, გარკვეულ მიზეზთა გამო, დიდხანს არ ჩერდებოდა. სამიოდ თვის წინ კი, პრობლემა ნაწილობრივ იმით მოგვარდა, რომ მოხუცი ქალბატონი საგარეჯოს უპოვართა სახლში გადაიყვანეს. სამწუხაროდ, რამდენიმე დღის წინ, იგი გარდაიცვალა, ლანჩხუთში ჩამოასვენეს და მეუღლის გვერდით ე.წ. "ატეკის სასაფლაოზე" ... ...
  • სპეცოპერაცია ზუგდიდში _ დაკავებულია ბიზნესმენის შვილიზუგდიდში, დადიანის ქუჩაზე, სპეცოპერაციიყო. სამართალდამცავები დაკავებული მოქალაქის ავტომანქანას ჩხრეკენ. არსებული ინფორმაციით, დაკავებული ბიზნესმენ დათო შენგელიას შვილია. შს სამინისტროში აცხადებენ, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით კომენტარს მოგვიანებით ... ...

არქივი