ციტრუსოვანთა მავნე ორგანიზმები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა კალენდარულ ვადებში

ჩვენი რჩევები

ციტრუსოვანთა მავნე ორგანიზმები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა კალენდარულ ვადებში

8 მარ. 2019, 15:23:53

ციტრუსოვანთა მავნებლები და მათი დამაზიანებელი ქმედებები

მეციტრუსეობა საქართველოს სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი სტრატეგიული მნიშვნელობის დარგს წარმოადგენს. ციტრუსოვანი კულტურების წარმოების ტექნოლოგიის ერთ-ერთი უმთავრეს რგოლია მცენარეთა დაცვა მავნე ორგანიზმებისგან _ მავნე მწერები და ტკიპები, სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსოვანი დაავადებანი განაპირობებენ ციტრუსოვანთა მოსავლიანობის დიდ დანაკარგებს და გარემო ფაქტორებისადმი, მათ შორის, ზამთრის დაბალი ტემპერატურისადმი გამძლეობის დაქვეითებას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ კოლხეთის ტენიანი სუბტროპიკული რეჟიმი განსაკუთრებით ხელსაყრელია მრავალი გვარისა და სახეობის მავნე ორგანიზმის განვითარებისთვის. ამასთან დაკავშირებით, ციტრუსოვანი კულტურების მავნებელი დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებათა განუხრელ და თანმიმდევრულ გატარებას უაღრესად დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ჩვენში ციტრუსოვანი კულტურების უმთავრესი მავნებლებია: ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა, იაპონური და ციტრუსოვანთა ცვილისებრი ცრუფარიანები, იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა, ყავისფერი და ნარინჯოვანთა ყვითელი ფარიანები, ციტრუსოვანთა მიხაკისფერი და მძიმისებრი ფარიანები, ციტრუსოვანთა ღინღლიანი ბალიშა ცრუფარიანა, ციტრუსოვანთა წითელი ბეწვებიანი და ვერცხლისებრი ტკიპები, ციტრუსოვანთა მენაღმე ჩრჩილი, ნარინჯოვანთა და მწვანე ბუგრები. ბოლო წლებში ციტრუსოვნები, განსაკუთრებით ლიმონის მცენარე, ძალიან დააზიანა ფრთათეთრას ახალმა სახეობამ, რომელიც გაცილებით უფრო საშიში მავნებელია, ვიდრე იყო ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა.

ახალი სახეობის ფრთათეთრას ახასიათებს ფოთლის ქვედა მცენარეზე ძლიერი დაზიანება: მისი პუპარიები გამოყოფს თეთრ, ბამბისებრ, ხუჭუჭა ძაფებს, რომლის შიგნით მავნებლის მიერ გამოიყოფა მოტკბო წვენი. ეს წვენი დიდი რაოდენობით იზიდავს ჭიანჭველებს. თეთრი გამონაყოფი თანდათან სქელდება და იღებს ქეჩისებრ ფორმას. ის მთლიანად ფარავს ფოთლის ქვედა მხარეს და მასზე ჩნდება მოშავო ფერის საპროფიტი სოკოები. ეს მასა მთლიანად ეკვრის ფოთლის ქვედა მხარეს და მას საშუალებას არ აძლევს, აწარმოოს სუნთქვისა და ფოტოსინთეზის პროცესები. ამიტომ, ასეთი ფოთლები გამოუსადეგარია მცენარისთვის და მას ძალიან ასუსტებს.

მავნებლებთან ერთად ციტრუსოვნებზე სახლდება შემდეგი დაავადებები: ლიმონის ხმელა ანუ მალსეკო _ ამ დაავადებამ მთლიანად გაანადგურა ქართული ლიმონი, ხოლო ამჟამად ის თავიდან შემოვიდა უცხო ქვეყნებიდან და აზიანებს ლიმონის დანარჩენ ჯიშებსაც.

ქვემოთ მოგვყავს ზოგიერთი მავნებელ-დაავადებების მოკლე ბიოლოგიური მონაცემები:

ციტრუსოვანთა ფრთათეთრა მცირე ზომის თეთრი პეპელა. მავნეობს მისი მატლები. წელიწადში იძლევა სამ-ოთხ თაობას. პირველი თაობა ვითარდება მაის-ივნისში, მეორე ივლის-სექტემბერში, მესამე კი სექტემბრიდან აპრილამდე. მისი მატლები იკვებებიან წუწნით ფოთლის ქვედა მხარეზე და ყლორტებზე, რის გამოც ფოთლები და ახალგაზრდა ყლორტები დეფორმირდება და კნინდება. მავნებლის გამონაყოფზე სახლდება სიშავის გამომწვევი საპროფიტი სოკოები, რომლებიც იწვევენ ფოთლების და ნაყოფების გაშავებას, რაც საბოლოოდ ხელს უშლის სუნთქვისა და ფოტოსინთეზის ნორმალურ მიმდინარეობას და ნაყოფები არასტანდარტული ხდება.

ვერცხლისფერი ტკიპა მცირე ზომისაა და მისი შემჩნევა შეუიარაღებელი თვალით არ შეიძლება. აზიანებს ციტრუსოვნების თითქმის ყველა ორგანოს, განსაკუთრებით, ნაყოფებს. მისი ფერი მოყავისფრო, ჟანგისფერი ხდება და საბაზრო ღირებულებას კარგავს. დაზიანების ინტენსივობამ შეიძლება 60%-იდან 90%-მდე მიაღწიოს. ტკიპა ჩხვლეტს ეპიდერმისს და წუწნის ეთერზეთოვან შენაერთებს. წელიწადში მავნებელი 13-14 თაობას ივითარებს.

ციტრუსოვანთა წითელი ბეწვებიანი ტკიპა აზიანებს ფოთლებს, ყლორტებსა და ნაყოფებს. დაზიანებული ფოთლები ყვითლდება და ქლოროზით დაავადებულს ემსგავსება. მავნეობის პიკი მაის-ივნისშია. ის წელიწადში ათამდე თაობას იძლევა.

ნარინჯოვანთა ბუგრი, ძირითადად, აზიანებს ახალგაზრდა ტოტებსა და ნაზ ფოთლებს. ის წუწნის მათ, რითაც ფოთლები იკრუნჩხება. მათ მიერ გამოყოფილ ტკბილ წვენზე სახლდება სიშავის გამომწვევი სოკო და იზიდავს ჭიანჭველებს.

ციტრუსოვანთა მენაღმე ჩრჩილი უკანასკნელ წლებში გამოჩნდა და გამოირჩევა მაღალი მავნეობით. მათ მატლებს გააჩნია მღრღნელი პირის პრეპარატი. მატლი იჭრება ფოთლის ქსოვილში და რბილობის მოჭმით ტოვებს დაზიანებულ ადგილებს, ე. წ. ნაღმებს. ჩვენს პირობებში ეს მავნებელი 5-6 თაობას იძლევა.

ფარიანები ციტრუსოვანთა ღერო-ტოტებზე, ფოთლებზე და ნაყოფებზე სახლდება კოლონებად. ისინი წუწნით აზიანებენ მცენარეს. დაზიანების ადგილი ყვითლდება, ძლიერ დაზიანებული ფოთლები ცვივა და ხეები ხმება.

ცრუფარიანებით გამოწვეული დაზიანება შემდეგი ხასიათისაა: ისინი წუწნიან წვენს და ასუსტებენ მცენარეს. ამის შემდეგ კი იწყება ნაყოფების ცვენა, რომელთა ზედაპირი მურისფერი ხდება. დაზიანების შედეგად ამცირებენ ყოველწლიურ ნამატს, ფოთლების რაოდენობას და ზომას. მათ მიერ გამოყოფილ ტკბილ წვენს ეტანება ჭიანჭველები და სახლდება მურისებრი სოკოები, რითაც ნაყოფის ხარისხი მაქსიმალურად ეცემა.

 ციტრუსოვანთა გამოკვეთილი დაავადებები

რაც შეეხება დაავადებებს, გუმოზი ანუ წებოს დენა შეიძლება იყოს ინფექციური და არა ინფექციური წარმოშობის. ის იწყება ფესვის ყელიდან და შემდეგ თანდათან გადადის ტოტებსა და ფესვებზე. ამ დროს იწყება კანის აქერცვლა, აძრობა, რასაც მოსდევს ღეროების ხმობა და ფოთოლცვენა, შემდეგ კი მცენარის კვდომა. უმეტესად ავადდება სანერგეში ნამყენი ღეროები, ყლორტები და ფოთლები. მყნობის ადგილზე გუმოზი შეიძლება გამოწვეული იყოს დაბალი აგროტექნიკით, სასუქების დიდი დოზებით და მექანიკური დაზიანებით.

დაავადებებიდან ასევე აღსანიშნავია ანთრაქნოზი, მეჭეჭიანობა, ნაცრისფერი ობი, ვერტიცილიოზური ხმობა, ფიტოფტოროზი, მელანოზი ანუ ფომოფზისი და სიშავე, რომელიც გამოწვეულია კოქციდების და ტკიპების დაზიანების შედეგად. ამის შედეგად მნიშვნელოვნად მცირდება მცენარის ფიზიოლოგიური თვისებები და მოსავალი კარგავს სასაქონლო ღირებულებას.

მავნე ორგანიზმებით გამოწვეული დანაკარგები ზოგჯერ 20-40%-ია, მაგრამ არის შემთხვევები, როცა ის 90-100%-ს აღწევს. ამიტომ დიდი მნიშვნელობა აქვს სანიტარულ-პროფილაქტიკურ, აგროტექნიკურ და ჰიგიენური ღონისძიებების გატარებას.

დაავადებებთან ღონისძიების გატარებას ადრე გაზაფხულზე ვიწყებთ.

დიდი მნიშვნელობა აქვს სანიტარულ-პროფილაქტიკური, ჰიგიენური და აგროტექნიკური ღონისძიებების დროულ და თანმიმდევრულ გატარებას, რათა მინიმუმამდე შემცირდეს მათ მიერ გამოწვეული ზარალი. აუცილებელია:

გამხმარი ტოტების და ყლორტების შეჭრა, ჩამოცვენილი ფოთლების შეგროვება ძველ ნაყოფთან ერთად, პლანტაციიდან გატანა და დაწვა.

მჭიდრო ვარჯის გამოხშირვა აერაციის გაუმჯობესების მიზნით.

შტამბისა და ტოტების გასუფთავების შედეგად ჭრილობების დეზინფექცია შაბიამნის ერთპროცენტიანი ხსნარით და ზეთის საღებავის ან ბაღის მალამოს წასმა.

მალსეკოთი დაავადებისას გამხმარი ხეების ამოძირკვა ან ადგილზე დაწვა.

გომოზით დაავადებისას ქერქის ქვეშ დაგროვილი წებოს ჩანთების ამოჭრა. ჭრილობების დეზინფექცია შაბიამნის 1%-იანი ხსნარით და ზეთის საღებავის ან ბაღის მალამოს წასმა.

 ერთდროული დაავადებისას ამოთხრილი ხე უნდა გავიტანოთ და დავწვათ, ნიადაგი კი ქლორიანი წყლით დავამუშავოთ.

გაზაფხულამდე გადავბაროთ ნიადაგი, შევიტანოთ მინერალური სასუქები.

მავნე ორგანიზმების მიერ მოსავლის დანაკარგები, როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, მერყეობს 20%-იდან 100%-ის ფარგლებში. ვერცხლის ტკიპა. მათი გავრცელების მიხედვით სუბტროპიკული ზონა შეიძლება დავყოთ სამ კატეგორიად: პირველი _ პლანტაციები, სადაც მავნებლები გავრცელებულია 1-2 ბალით. მეორე - პლანტაციები, სადაც დომინანტობს რომელიმე მავნე ორგანიზმი, მაგრამ საჭიროებას არ წარმოადგენს ქიმიური ღონისძიებების გატარება და მესამე _ პლანტაციები, სადაც მავნე ორგანიზმების მრავალსახეობაა და გამოირჩევა დაზიანების მაღალი ბალით, 1 -5 ბალამდე.

ჩვენ მიერ დახასიათებული მავნე ორგანიზმები ის სახეობებია, რომლებითაც ამჟამად ხასიათდება ჩვენი პლანტაციები, საშუალო გავრცელებით. ჩვენ მიერ ჩატარებული მრავალწლიანი ცდებით დადგენილი იქნა, რომ ციტრუსებში აუცილებელია ინტეგრირებული მეთოდის გამოყენება, რათა თავიდან იქნას აცილებული მოსავლის ძლიერი დაზიანება.

ახლა ყურადღებით მივყვეთ ოთხჯერადი შესხურების სქემას მავნებელთა და დაავადებათა წინააღმდეგ:

კარგად დავუკვირდეთ და ისე ვიმოქმედოთ _ პირველი შესხურება, რომელიც ძირითადად პროფილაქტიკურია, ახლა, ადრე გაზაფხულზე ვიწყებთ, ვეგეტაციის დაწყებამდე: დაავადებების, კოქციდების, ფრთათეთრების, ბუგრების წინააღმდეგ ვიყენებთ: მინერალური ზეთის, ჰექტოლინეუმის ან ოვიპრონის ან სხვა 1 ან 1,5 პროცენტს პლუს ინსექტიციდის, ინსეკარის ან მონფეტოსან ალპაკი ან დეცისი ან ტალსტარის 0,2%, პლუს ფუნგიციდი _ ზატო ან ანტრაკოლი ან კურტაზი 0,2%-იანი. ამ კომბინირებული ხსნარით აუცილებელია პლანტაციის დამუშავება.

მეორე შესხურება უკვე ივნისის ბოლოს, ივლისის დასაწყისში უნდა მოხდეს. ტკიპების, ბუგრების, კოქციდების, ფაროსანას და დაავადებების საწინააღმდეგოდ, შემდეგი პრეპარატებით: აკარიციდებს,ნეორონს ან ომაიტს ან სპილენძის ქლორჟანგს,0, 15 - 02% პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან მონვეტო ან ალპაკი ან დეცისი.

მესამე შესხურება უნდა მოხდეს აგვისტოს მეორე-მესამე დეკადაში ან სექტემბრის დასაწყისში ტკიპების, ბუგრების, ჩრჩილის, ფრთათეთრების, კოქციდების და ფაროსანას და დაავადებების წინააღმდეგ, შემდეგი ხსნარით: აკარიციდის _ ნეორონის ან ომაიტის ან სხვა რომელიმე აკარიციდს, 0,15-0,2%-ს პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან დეცისი ან ალპაკი პლიუს ფუნგიციდი _ სკორი ან ეუპარენი ან კურტაზი ან სხვა, 0,15 კომბინირებული ნაზავი.

მეოთხე შესხურება 15 სექტემბრიდან 20 ოქტომბრამდე უნდა მოხდეს. რომელიმე მინერალური ზეთი 1-1,5% პლუს ვერტიმეკი 0,5% და პლუს სპილენძის ქლორჟანგის 0,4%-იანი სამუშაო ხსნარის კომბინირებული ნაზავი.

პესტიციდების შესხურებისას დაცული უნდა იყოს შხამებთან მუშაობის უსაფრთხოების წესები. ძალიან ყურადღებით მოეკიდეთ ამ საქმეს, რადგან უსაფრთხოების ზომების დაუცველობას, შესაძლოა, მოკლე დროში არ მოყვეს ცუდი შედეგი, მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ იჩინოს თავი ჯანმრთელობის სერიოზულმა დაზიანებამ.

ეს არის, ასე ვთქვათ, სამოქმედო გეგმა ადრე გაზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე. თუ გვიან შემოდგომაზე და ზამთარში პლანტაცია ძლიერ არის დაზიანებული და მავნე ორგანიზმები მცენარეზე მაღალი ბალითაა დასახლებული, ნაყოფის მოკრეფის შემდეგ უნდა შევასხუროთ რომელიმე მინერალური ზეთი 2% პლუს ინსექტიციდი _ ინსეკარი ან სხვა პლუს ფუნგიციდი _ ზატო ან კურტაზი. ახალი ფრთათეთრას გავრცელების შემთხვევაშიც ასე ან 2%-იანი ბორდოული სითხე შევასხუროთ.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი,
აგრარული უნივერსიტეტის, ჩაის, სუბტროპიკული კულტურების,ჩაის მრეწველობისინსტიტუტის მკვლევარი,
ბიოლოგიის მეცნიერებათააკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • რას აღნიშნავდნენ ჩოხატაურში ნინო შეწირული-გობრონიძის მხარდაჭერებირამდენიმე წუთის წინ, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება “ჩვენი საქართველო -სოლიდარობის ალიანსის“ კანდიდატის ნინო შეწირული-გობრონიძის მხარდაჭერებმა ჩოხატაურს მანქანებით, საყვირების ხმით შემოუარეს. იმის გასარკვევად, რას აღნიშნავდნენ პარტიის მხარდამჭერები "გურია ნიუსი" პარტიის კანდიდატს ნინო შეწირული-გობრონიძეს დაუკავშირდა. "დღეს, გურიის სამივე მუნიციპალიტეტში გავუშვით ჩვენი მხარდამჭერი 10-10 ახალგაზრდა, ჩვეულებრივად ჩაცმულები და არა ჩვენი მაისურებით. მათ გამოკითხეს, დაახლოებით, 100 ადამიანი, რომელთაგან, თითქმის, ყველა ჩვენი მხარდამჭერი აღმოჩნდა. ამ მარშის საბაბი, ესეც იყო გარკვეულწილად და გარდა ამისა, ჩვენ მოსახლეობას რუპორებით მივმართეთ და შევახსენეთ, მივიდნენ არჩევნებზე და მხარი დაგვიჭირონ", _ გვითხრა ნინო ... ...
  • კახა ასკურავა: "ქართული მარშის" წარმომადგენელი არასრულწლოვან გოგონას თავს დაესხა“ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის ლანჩხუთელი ლიდერი კახა ასკურავა სოციალურ ქსელში წერს, რომ ქართული მარშის წარმომადგენლები ლანჩხუთში არასრულწლოვანს დაესხნენ თავს, რომელიც ექს გამგებლის გია გოგუაძის შვილიშვილია. „დაახლოებით ერთი საათის უკან, ლანჩხუთის ცენტრში "ქართულ მარშის" წარმომადგენელი თავს დაესხა ჩვენი შტაბის წამყვანი ფიგურის, ყოფილი გამგებელის გია გოგუაძის შვილიშვილს, არასრულწლოვან მარი გოგუაძეს და მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა. ლანჩხუთის გაერთიანებული ოპოზიციის სახელით მივმართავ შინაგან საქმეთა სამინისტროს, სასწრაფოდ დაიწყოს ამ ფაქტზე მოკვლევა და მოახდინოს დამნაშავის სასწრაფო იდენტიფიცირება", _ წერს ასკურავა. „ქართული მარშის“ მხრიდან არასრულწლოვან გოგონაზე თავდასხმის ფაქტს ადასტურებს ლანჩხუთის ყოფილი გამგებელი გია ... ...
  • ქალი პოლიტიკოსის ნახევრად პოლიტიკური მონოლოგიბავშვობა ჩოხატაურთან კავშირამდე, იყო ჩოხატაურელებთან კავშირი;  ვგულისხმობ, რა თქმა უნდა, ჩემს ბებიას და ბაბუას _ ორ ძალიან მნიშვნელოვან ადამიანს ჩემს ცხოვრებაში. მამაჩემის დედ-მამა, ნელი დუმბაძე და ნოე გოგორიშვილი, სანამ პირველად ჩოხატაურში ჩამომიყვანდნენ, ისე აღწერდნენ აქაურობას, რომ ჩამოვედი, უკვე ყველაფერს ვცნობდი: წისქვილი, წისქვილის შემდეგ ეს იქნება, _ გახარებული ვამბობდი. უფრო ხშირად, ბებიაჩემის სოფელში _ ხიდისთავში ვიყავი.  ბებიას და _ ჟოზეფინა, ხიდისთავში ცხოვრობდა და ზაფხულობით იქ იკრიბებოდა მთელი ბიძაშვილ-მამიდაშვილობა. ერთი ასაკის ვიყავით ყველანი. ჟოზეფინა ბებიას მეზობლად ცხოვრობდა ერთი ქალი, ანუშკა. დღესავით მახსოვს, ანუშკამ ერთხელ მოგვიყვა ლეგენდა, რომ ზენობნის ბოლოში, ციხის ნანგრევებთან დასაფლავებული იყო თამარ მეფე. წარმოიდგინეთ მეორე-მესამე კლასელ ბავშვზე როგორ იმოქმედებდა ეს _ ყველა ეძებს თამარ მეფის საფლავს და თურმე აგერ, ზენობანშია დასაფლავებული! მეორე დღიდან ჩვენი იქაური ყოფა დაიყო  ორ ნაწილად _ ერთი, როდესაც ვთხრიდით და ვეძებდით თამარ მეფის საფლავს და მეორე, როდესაც წყალში ვჭყუმპალაობდით. სხვა არაფერზე ვცდებოდით. მახსოვს, ყველაზე დიდი ემოცია იყო, რაღაც თიხის ნატეხს რომ ვიპოვიდით, ვყვიროდით, აი, მორჩა! ვიპოვეთ! თუმცა, ცხადია, მერე თავიდან ვიწყებდით ძებნას... ყველაზე კარგად მახსენდება თავისუფლება, რომელიც სოფელში გვქონდა. დილას რომ გაიღვიძებდი და გახვიდოდი სოფელში, დარწმუნებული იყვნენ ოჯახის წევრები და მშობლები, რომ არაფერი ცუდი არ შეგემთხვეოდა. სადაც უნდა მისულიყავი, ყველგან, როგორც საკუთარ სახლში ისე გრძნობდი თავს და რომ ღამდებოდა, მარტო მაშინ ვბრუნდებოდით სახლებში. აი, ეს თავისუფლების გრძნობა არის ის, რაც ჩემთვის ბავშვობიდან ასოცირდება გურიასთან. “არ შეიძლება  მთელი დღე, ასე „თხასავით“ დარბოდეს ბაღანე აქეთ-იქით, რამე სასარგებლო უნდა ისწავლოს“, _ ამბობდა მამიდაჩემი _ საოჯახო საქმეებს გულისხმობდა, რა თქმა უნდა. მეც მზად ვიყავი, მესწავლა ყველაზე გემრიელი _ მისი გამომცხვარი კეცის ხაჭაპურის მომზადება, თუმცა, ისე მაინც ვერ ვისწავლე, როგორც ბებია და მამიდა აცხობდნენ. ჩემი ბავშვობის მთავარი მოგონება აქაური ადამიანები არიან, ადამიანები, რომელთა სახეები, სახელები მუდამ მახსოვს. მათი უმრავლესობა დღეს ცოცხალი აღარ არის, მაგრამ ის სითბო და ყველაფერი, რასაც და როგორც ლაპარაკობდნენ, დღემდე მომყვება. სწორედ  იმ ადამიანების სითბო და სიყვარულია გურიისადმი ჩემი დამოკიდებულების განმსაზღვრელი. გურია და პოლიტიკა საოცარი ხალხი ცხოვრობს გურიაში; სრულიად განცვიფრებული ვარ, რამდენ რამეს კითხულობენ და რამდენი რამე იციან. როცა შეხვედრაზე მივდივარ, ვსაუბრობთ უმუშევრობაზე, ახალგაზრდების მიგრაციაზე, რადგან აქ დასაქმების პერსპექტივა არ აქვთ. მერე გადავდივართ პროდუქტის თუ მედიკამენტების ფასებზე, რა ღირდა და როგორ გაძვირდა. ამას რომ მოვრჩებით, მერე აუცილებლად გადავდივართ საერთაშორისო ურთიერთობებზე. პირველი შეხვედრა რომ მქონდა, ერთმა კაცმა მითხრა, აი, ყველაფერი გასაგებია, ბიძიკო, საქართველოში რაც ხდება, მარა, იგი მითხარი ახლა შენ, ტრამპი რას იზამს, მოიგებს თუ ვერ მოიგებს არჩევნებსო. მე ვუთხარი, მიუხედავად ბოლო გამოკითხვებისა, მაინც მგონია, რომ ტრამპი კიდევ ერთხელ გახდება პრეზიდენტი-მეთქი. მომიბრუნდა და მკითხა, გვაწყობს მერე მაი ჩვენ, „დემოკრატები“ არ არიენ უკეთესი საქართველოზაო?! და იქ იყო კამათი ამერიკის „რესპუბლიკელები“ და „დემოკრატები“, ბაიდენი და ტრამპი, რომელი უფრო გამოადგება საქართველოს!... ჩვეულებრივად,  პოლიტოლოგებივით და ექსპერტებივით, მათზე უკეთესად მსჯელობენ ამის შესახებ! ყველაფერს კითხულობენ, წაკითხული აქვთ კონგრესმენების, სენატორების, ევროპარლამენტარების წერილები. საოცარი ხალხია გურულები და საოცრებები ხდება აქ. რამ შეიძლება გადაარჩინოს გურია ხშირად ვფიქრობთ, რამ შეიძლება გადაარჩინოს გურია, გურიის ეკონომიკა და დეტალურად განვიხილავთ ხოლმე ძირითად მიმართულებებს _ სოფლის მეურნეობას და ტურიზმს, განსაკუთრებით, ეთნოტურიზმს. ჩემს ამერიკელ მეგობარს დაბადების დღის მისალოცად გურული მრავალჟამიერი რომ გავუგზავნე, მკითხა, რომელი პროგრამაა კომპიუტერის, რომელიც ხმებს ასე ალაგებსო. მე ვუთხარი, ეს არავითარი პროგრამა არაა, სამი ადამიანი დგას და მღერის-მეთქი და დამატებით გავუგზავნე კრიმანჭული. ძლივს დავაჯერე, რომ  ასეთი ხმა შეიძლება ადამიანის პირიდან ამოვიდეს და მაშინ მითხრა, რომ 2020 წლის ზაფხულს მე ვატარებ იმ კუთხეში, სადაც ასე მღერის ხალხიო; გეგმებს ვაწყობდი, გურიაში სად და როგორ უნდა წამეყვანა, რომ არა ეს კორონავირუსი... და ეს ჩემი მეგობარი არაა ერთადერთი _ ძალიან ბევრი ადამიანია, რომელსაც უნდა ეს ყველაფერი საკუთარი თვალით ნახოს. მითუმეტეს, რომ ერთმანეთთან ასე ახლოსაა ზღვა და მთა. ასეთი შესაძლებლობები როცა აქვს კუთხეს, იქ არ შეიძლება უპერსპექტივობაზე ვილაპარაკოთ და ოპტიმისტურად არ ვიყოთ განწყობილი, თუ ნორმალური ადგილობრივი და ცენტრალური ხელისუფლება ეყოლება. ძალიან ბევრი რესურსი აქვს გურიას და ძალიან ბევრი რამის გაკეთება შეიძლება. მითუმეტეს, როცა ვიცი კონკრეტულად რამდენი ფულია წყალში გადაყრილი, რამდენი მილიონია დახარჯული შიდა გზებზე _ კოხნარის გზა 2019 წლის ივნისში ჩააბარეს, წყალგაყვანილობის სამუშაოები დაასრულეს, მაგრამ წყალი მაინც არ აქვთ. ბუკისციხის გზაზე 3 თვეში გაბიონები ჩამოინგრა და 750 000 ლარი წყალშია გადაყრილი. ეს ყველაფერი _ გაფუჭებული და ვერშესრულებული სამუშაოები მილიონებზე ადის. ამას ემატება ზღვისპირა ზოლი, სადაც 1კვმ მიწის რეალური ფასი, მინიმუმ, 20 დოლარია, შავი ზღვის არენის მოპირდაპირედ კი მიწა 30 თეთრად გაიყიდა. “კაპროვანში“ 49 000 კვმ მიწა მუნიციპალიტეტმა გაყიდა  2ლარად და 60 თეთრად. იმიტომ, რომ შავი ზღვის არენის მოპირდაპირე მხარეს 30 თეთრად რომ გაიყიდა, აუქციონში ერთადერთი მონაწილე იყო ოზურგეთის ქონების მართვის სამსახურის უფროსი მერაბ წივწივაძე. მეორე _  კაპროვანში 49 000 კვმ-ის ნახევარი გურიის გუბერნატორის მოადგილის, ქეთევან მოისწრაფიშვილის მამამ და ძმამ შეიძინა. მარტო ამ ორი მაგალითიდან, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში, ნაცვლად 130 000-ისა, უნდა შესულიყო 10 მილიონი. ეს აუდიტის დასკვნაში წერია. ჩვენ რომ ნორმალური სახელმწიფო გვქონდეს, ამაზე რეაგირება ხომ უნდა მომხდარიყო, როცა სახელმწიფომ იზარალა მილიონობით ლარი?! მაგრამ რეაქცია როგორ ექნებათ, როცა, როგორც იქცევიან ცენტრალურ ხელისუფლებაში, ზუსტად იგივე ხდება ადგილობრივ ხელისუფლებაში. ვერავინ ვერ გამოიშვერს თითს აქეთ, რეგიონისკენ, იმიტომ, რომ თითონაც იმავეს აკეთებენ! წარმოიდგინეთ, მილიონნახევარი მოიგო კომპანიამ გზის გასაკეთებლად. ადგილობრივმა აუდიტმა სამუშაოები რომ ჩაიბარა, უთხრა, 220 000 ლარის სამუშაოები სად წაიღე, არ ჩანს, გამქრალია, 300 000 კიდევ უხარისხოდაა შესრულებულიო. ანუ იმ მილიონ ნახევრიდან ნახევარი მილიონი სად წავიდა, არავინ იცის. აი, ეს დაწერა ოფიციალურმა სტრუქტურამ, მერიის შიდა აუდიტის სამსახურმა და რა მოხდა  ამის მერე?!  ერთ კვირაში იმავე კომპანიამ ახალი ტენდერი მოიგო, მერე მეორე, მესამე, სულ 5 ტენდერი აქვს მოგებული და რატომ? იმიტომ, რომ ყველა ტენდერის მერე, 60 000 ლარს სწირავს „ქართულ ოცნებას“. უნდა შეიცვალოს, ეს ნეპოტიზმი, კორუფცია, ბიძაშვილ-მამიდაშვილობა... სანამ ამას არ ეშველება, არაფერს ეშველება. და თუ ეშველა, სამუშაო ადგილებიც იქნება, შემოსავალიც და კონკურენციაც. “შეცვალეთ!“ შეხვედრებზე სულ მეუბნებიან: შეცვალეთ თუ _მოქმედება, თუ _ ადამიანი. მარტო ვერავის და ვერაფერს შევცვლი, ეს ერთად უნდა შევცვალოთ. ყველა არჩევნები ძალიან კარგად მახსოვს, მაგრამ ასე ღიად და საჯაროდ ადამიანი გამოდიოდეს და გთხოვდეს არსებულის შეცვლას, ვერ ვიხსენებ... ჩვენ გვაქვს ისტორიული შანსი, რომ დამთავრდეს (ვინც არ უნდა იყოს) ერთი კაცის მმართველობა. წარმოიდგინეთ, მარტო ადამიანი ოჯახშიც ვერ მიიღებს სწორ გადაწყვეტილებას. როგორც კი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ბევრია ჩართული, ბევრის მოსაზრებაა გათვალისწინეებული, შედეგიც ბევრად უფრო გამართული და სწორი გამოდის. საუბრისას ყველა ძალიან მარტივად წარმოიდგენს და ხვდება, რომ ამ მდგომარეობიდან გამოსავალი კოალიციური მთავრობაა, რომელიც უნდა შედგეს 2020 წლის 31 ოქტომბრის შემდეგ. მნიშვნელოვანი კანონპროექტების ავტორი დეპუტატი გავხდი 2004 წელს; მანამდე ვიყავი პარლამენტის აპარატის უფროსი. არასოდეს დამითვლია და არც დავითვლი კონკრეტულად რამდენ ადამიანს დავხმარებივარ. შემიძლია ვიამაყო, რომ სამსახურში ძალიან მაღალი კვალიფიციური კადრების პირდაპირი მნიშვნელობით ქუჩიდან მოსვლას შევუწყვე ხელი. ისინი არიან ყველგან _ დაწყებული საკონსტიტუციო და უზენაესი სასამართლოებიდან, დამთავრებული _ სამინისტროებით. მეამაყება, რომ ვარ რამდენიმე კარგი კანონპროექტის და ზოგი- კანონის ავტორი; მაგალითად, დღეს რომ დეკლარაციები არსებობს და ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია გაიგოს თანამდებობის პირის ყველანაირი შემოსავალი და ქონება, მე ვარ ამ კანონის ავტორი. ვამაყობ სადეკრეტო შვებულების შესახებ კანონით; შეზღუდვები რომ მოიხსნა და მშობიარობის შემდეგ ქალებს რომ ანაზღაურებადი დეკრეტული შვებულება აქვთ, დღეების რაოდენობა რომ გაეზარდათ, ამ ყველაფრის ავტორი მე ვარ. თუმცა, მისი გატანა მარტივი არ ყოფილა _ დამატებითი ხარჯების გაღებაზე იყო საუბარი და ყველა მეწინააღმდეგებოდა. ბევრი რამ შეიძლება ჩამოვთვალო, მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვნად მაინც ეს მიმაჩნა  _ ღია და საჯარო გავხადე სახელმწიფო მოსამსახურეების, ჩინოვნიკების ქონება ფინანსური და ქონებრივი დეკლარაციების თვალსაზრისით და ქალებს დეკრეტულ პერიოდში მეტი შეღავათები აქვთ. რატომ გურია და რატომ ახლა ეს ყველაფერი რამდენიმე მიზეზიდან გამომდინარეობს.  პირველი, 2020 წლის 31 ოქტომბრის არჩევნები არ არის ჩვეულებრივი არჩევნები; ესაა რეფერენდუმი _ გვინდა თუ არა, ჩვენი ქვეყანა სახელმწიფოს დაემსგავსოს. ცვლილება არ გულისხმობს მხოლოდ ეკონომიკურ, საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებს. ვუყურებ როგორი უთავმოყვარეო პოლიტიკა აქვს ჩვენს ხელისუფლებას ოკუპანტი რუსეთის მიმართ, ჩემთვის, არა როგორც პოლიტიკოსისთვის, არამედ ერთი რიგითი მოქალაქისთვის, ეს ძალიან შეურაცხმყოფელია. პირდაპირ რუსეთის დაკვეთაა მაგალითად “კარტოგრაფების საქმე“და ამ სცენარს ჩვენი ხელისუფლება აღასრულებს.  ბიძინა ივანიშვილმა თქვა, საქართველო პატარა სოფელია და იგი არ უნდა გახდეს მიზეზი ევროპასა და რუსეთს შორის დაპირისპირებისო. რუსეთისთვის პრობლემის არშექმნა არის ამ ხელისუფლების ძირითადი მიმართულება და ეს ჩემთვის მიუღებელია. ყველამ გააცნობიერა, რომ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ცვლილება და ამის შედეგი იყო უპრეცენდენტო ერთობა, რომელიც მთელი 6-7 თვის განმავლობაში ჩამოყალიბდა ლეიბორისტული პარტიის ოფისში შეკრებებისას. აქედან გამომდინარე, მე ჩემს ცხოვრებაში პირველად მივიღე გადაწყვეტილება, რომ ვყოფილიყავი მჟორიტარი და თუ სადმე მაჟორიტარი ვიქნებოდი, აუცილებლად გურიაში _ გურია არის ჩემი სამშობლო, ჩემი წინაპრების სამშობლო. ამასთან, მე არ ვარ „ერთი კინკილა“ პოლიტიკოსი _ „ევროპული საქართველოს“ გუნდის წევრი ვარ, რომელსაც აქვს ძალიან დიდი გამოცდილება. რომელმაც ზუსტად იცის, რა უნდა გააკეთოს, როგორ უშველოს ეკონომიკას და როგორ შეიძლება საგარეო პოლიტიკა იყოს თანმიმდევრული, მშვიდობიანი, მაგრამ ამავდროულად, პრინციპული. ჩვენ შეგვიძლია ახალი ინვესტიციების და ახალი შესაძლებლობების მოზიდვა ქართული ეკონომიკისთვის. მაგალითად, შესაძლებელია მოიძებნოს ინვესტორი, რომელიც აღადგენს სოფელ მერიის აეროპორტს და იქ იქნება სატრანსპორტო ტერმინალი; თუ ქუთაისისა და ბათუმის აეროპორტები სამგზავროა, სატვირთო აეროპორტის არსებობა დასავლეთ საქართველოში, მხოლოდ გურიისთვისაა შესაძლებელი. ამას მოჰყვება სხვა ინფრასტრუქტურული პროექტებიც. ის, რომ ამ გუნდის წევრი ვარ ძალიან დიდ სტიმულს მაძლევს, რომ ვიყო „ევროპული საქართველოს“ მაჟორიტარი და რატომ „ევროპული საქართველო“? _ იმიტომ, რომ საქართველოა ევროპული! ... ...
  • „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრები და მხარდამჭერები მსვლელობას მართავენ„დავემშვიდობოთ ბიძინას“ - ამ მოწოდებით „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრები და მხარდამჭერები რესპუბლიკის მოედნიდან თავისუფლების მოედნის მიმართულებით მსვლელობას მართავენ. „ნაციონალური მოძრაობის“ მიერ ორგანიზებულ აქციას მხარდამჭერები რეგიონებიდანაც შეუერთდნენ. მსვლელობა თავისუფლების მოედანზე დასრულდება, სადაც სცენაა მოწყობილი. მხარდამჭერებს მოგვიანებით სიტყვით პარტიის ლიდერები მიმართავენ. „დღეს არის ბოლო შემაჯამებელი აქცია და ბიძინა ივანიშვილს კიდევ ერთხელ დავუმტკიცებთ, რომ ვართ ბევრნი და მისი ხელისუფლება 31ოქტომბრის არჩევნებზე დამარცხდება“, - აცხადებენ აქციის ... ...
  • ძარცვა ოპერატორის თვალწინ _ "მთავარის" ჟურნალისტს ვიდეოკამერა მოჰპარესტელეკომპანია მთავარის იმერეთის ბიუროს მანქანიდან რამდენიმე წუთის წინ ვიდეოკამერა და პირდაპირი ჩართვის აპარატი გაიტაცეს. ძარცვა ტელეკომპანიის ოპერატორის თვალწინ მოხდა. რეზი ბურჯანაძე ამბობს, რომ მძარცველს დაედევნა. მოგვიანებით მიხვდა, რომ მას თანამზრახველი ჰყავდა. ბოროტმოქმედებმა მიმალვა შეძლეს. ადგილზე ამ წუთებში საპატრულო პოლიცია იმყოფება და საგამოძიო პროცედურებს ... ...

არქივი