ზამთრის მიწურულის სამუშაოები თხილის ბაღებში

ჩვენი რჩევები

ზამთრის მიწურულის სამუშაოები თხილის ბაღებში

2017 მარ 7 14:51:09

უძველესი ჩინური წყაროებიდან ცნობილია, რომ თხილის ნაყოფი ღმერთის მიერ ბოძებული ნაყოფების პირველი ხუთეულის უწმიდესი ნაყოფია, კაკლოვან კულტურებს შორის ერთ-ერთი უძველესი წარმომადგენელია, რომელზედაც განუსაზღვრელი მოთხოვნილებაა მსოფლიო ბაზარზე.

მისი სადღეისო გავრცელების არეალი ჰიმალაიდან კანადის ჩრდილოეთი საზღვარია, თუმცა, სამრეწველო ნარგაობანი გვხვდება შუა ევროპისა და მცირე აზიის ქვეყნებში, ჩინეთსა და სამხრეთ კავკასიაში, აშშ-სა და კანადაში.

თხილის ნაყოფს აქვს არა მარტო კვებითი მნიშვნელობა ნედლი სახით, არამედ გამოიყენება მთელ რიგ წარმოებაში და მედიცინაში. თხილის გულს დიდი გამოყენება აქვს საკონდიტრო მრეწველობაში, გამოხდილ ზეთს კი ხმარობენ ტექნიკურ და პარფიუმერულ წარმოებაში. ფოთლები და ბურჩხები შეიცავენ მთრიმლავ ნივთიერებებს, რომელიც გამოიყენება ტყავის წარმოებაში, თხილის ნაჭუჭი კი იხმარება ლინოლეუმის წარმოებაში.

თხილის მცენარის სიცოცხლისუნარიანობა 180-200 წელია. თითოეული დედა ტოტი ცოცხლობს 60-65 წელს. მსხმოიარობას იწყებს დარგვიდან მე-4 წელს, მაგრამ ხშირად მაღალ აგროტექნოლოგიურ ფონზე, შესაძლებელია მსხმოიარობა მესამე წელსაც დაიწყოს.

თხილის ახალშენი ბაღი სრულმოსავლიანად ითვლება დარგვიდან მერვე-მეათე წელს, რომელიც დამოკიდებულია ჯიშსა და მოვლა- განოყიერების მაღალ აგროტექნოლოგიურ ფონზე. ამ დროისთვის თხილის მძლავრი ფესვთა სისტემა მთლიანად ფარავს მისთვის განკუთვნილ კვების არეს. ამიტომ სხვა დამატებითი კულტურების შეთესვა ან გამორგვა მიზანშეწონილი არ არის. რიგთაშორისები უნდა დარჩეს ბუნებრივი ბალახეული საფარის ქვეშ, რომელიც საჭიროების მიხედვით უნდა გაითიბოს და გამოყენებული იქნას ცხოველთა საკვებად, მულჩად რიგთაშორისებში ან დამუშავდეს შესაბამისი ჰერბიციდით მოსავლის აღებამდე ერთი თვით ადრე.

სრულმსხმოიარობის ასაკამდე, თხილის კულტურის ერთ-ერთი ბიოლოგიური თავისებურებაა ფესვიდან ამონაყრების ინტენსიური განვითარება. თხილის დარგვიდან 2-3 წლის შემდეგ იწყება ამონაყრების მასიური წარმოქმნა, რომელიც იჭრება ვარჯის ტოტებში, იწვევს ძირითადი ტოტების ჩახშირებას, დასუსტებას, იქმნება პირობები მავნებელ-დაავადებათა განვითარებისთვის, ძნელდება მოვლითი ღონისძიებების ჩატარება, მცენარის ვარჯში მცირდება ჰაერაცია და სინათლე, რომელიც ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეკოლოგიურ ფაქტორს წარმოადგენს, მონაწილეობს ფოტოსინთეზის პროცესში და გავლენას ახდენს ტრანსპირაციაზე, კვების ინტენსივობაზე და მცენარეში მიმდინარე ყველა ფიზიოლოგიურ პროცესზე. კარგი განათებისა და ჰაერაციის პირობებში კი უზრუნველყოფილია მცენარის გენერაციული ორგანოების ნორმალური ზრდა-განვითარება. ამიტომ, ყველა ფერმერმა და ამ საქმით დაინტერესებულმა პირმა უნდა გაითვალისწინოს და შეარჩიოს თხილის ბაღის გაშენებისას მცენარის კვების არე ისე, რომ არ მოხდეს მცენარეების კარგი განათების და ჰაერაციის გარეშე დატოვება.

თხილის ბაღებში ამონაყრების განვითარების შემთხვევაში შეუძლებელია ტექნიკის ეფექტურად გამოყენება. სუსტდება თხილის მცენარის ნორმალური განვითარება და მცირდება მოსავალი, რადგან ამონაყარი ართმევს საკვებს ძირითად ტოტებს, რაც წინაპირობაა მოსავლის შემცირებისა. ამავე დროს თხილის მასიურ ამონაყრებში ვითარდება მავნებელ-დაავადებები, რომელიც დიდ ზიანს აყენებს მცენარეს. ამიტომ ამონაყრებისგან თხილის ბუჩქის გათავისუფლება (ახალგაზრდა ბაღებში) უნდა მოხდეს მთლიანად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა საჭიროა ნერგის წარმოება ახალი ბაღების გასაშენებლად. ამონაყრებიდან ბრძოლა გამოიხატება სეკატორით და ბაღის ხერხით ფესვის ყელთან მათ მოცილებაში.

ამონაყრებისგან ბუჩქის გათავისუფლება უნდა მოხდეს გვიან შემოდგომაზე, როდესაც მცენარე ფოთოლს დაყრის ან ადრე გაზაფხულზე, როდესაც თხილის ბუჩქი იმყოფება ჯერ კიდევ ზამთრის შესვენების პერიოდში (დეკემბრიდან თებერვლის ჩათვლით). თხილის ბუჩქი უნდა გასუფთავდეს ხნიერი და ამონაყარი ტოტებისგან იმ ანგარიშით, რომ ბუჩქზე დარჩეს 5-8 ახალგაზრდა ტოტი. მოჭრილი, შედარებით ხნიერი ტოტები, გამოიყენება სათბობად და ჭიგოებად ბოსტნეული კულტურებისთვის, ხოლო ახალგაზრდა ამონაყრებისგან მზადდება ლამაზი დეკორაციული გოდრები, კალათები და საახალწლო ჩიჩილაკები.

რაც შეეხება თხილის ხანდაზმულ ბაღებს, გაშენებიდან 20-25 წლის შემდეგ აღინიშნება მოსავლის თანდათანობით კლება. 30 წლის შემდეგ კი იწყება წრიული ტოტების ხმობა (ბუჩქის შუა ნაწილიდან), ხოლო შემდგომ წლებში ღერო მთლიანად ხმება. ამ შემთხვევაში საჭიროა ბუჩქების მთლიანი გაახალგაზრდავება _ თხილის ბაღების გაახალგაზრდავების და მოსავლიანობის გადიდების ძირითადი მიზანია ბუჩქის სასარგებლო ფართობის ზღვრული სიდიდის შენარჩუნება, ძველი მცირე მოსავლიანი, დახავსებული ტოტების მოშორება და ახალი უფრო პროდუქტიული ტოტების დატოვება _ ამ დროს აუცილებელია ვარჯიდან ამოვჭრათ სუსტად განვითარებული, მექანიკურად დაზიანებული, დაავადებული, ხმელი, ერთმანეთში გადახლართული ტოტები.

ბევრი მკვლევარი და პროფესორი იძლეოდა რეკომენდაციებს, რომ თხილის ბაღების გაახალგაზრდავება წარმოებულიყო სამი წლის განმავლობაში, რისთვისაც უნდა მოჭრილიყო ძველი ტოტების ერთი მესამედი, მაგრამ აღნიშნული რეკომენდაცია ვერ იძლეოდა წარმოდგენაც მოსავლის დანაკარგზე და მოსავლიანობის აღდგენაზე მსხმოიარობისთვის, ტოტების სხვადასხვა რაოდენობის დატოვების დროს.

ჩვენ მიერ რეკომენდირებული თხილის ბუჩქების გაახალგაზრდავების მეთოდი მდგომარეობს ძველი (ხნიერი, დახავსებული) და ახალი ნაზარდების პროპორციულ შეთანაწყობაში. დეკემბრიდან თებერვლის ჩათვლით გამოიჭრება ტოტების ნახევარი ან მეტი ისე, რომ ბუჩქზე დარჩეს 3-4 შედარებით ძლიერი ტოტები. ბაღი გაიწმინდება გამოჭრილი ტოტებისგან. პირველი სავეგეტაციო პერიოდის გავლის შემდეგ ბუჩქებში ამონაყარი ტოტებისგან გამოირჩევა 8-10 ლიდერი ტოტი, დანარჩენი ტოტები კი სეკატორით ამოიჭრება. მეორე-მესამე წელს ბუჩქები ხელახლა გაიწმინდება ახალი ამონაყრებისგან და წინა წლებში დატოვებული ხნიერი ტოტებისგან იმ ანგარიშით, რომ ბუჩქში საბოლოოდ დარჩეს 8-10 შემცვლელი ახალგაზრდა ტოტი. ეს ტოტები შესანიშნავ მასალას წარმოადგენს მცენარის სტადიურად განახლებისთვის ხნიერი ტოტების გამოჭრის შემდეგ. დატოვებულ ახალგაზრდა ამონაყრებზე პირველი მცირე მოსავალი გამოჭრიდან მეორე წელსვე აღინიშნება. გამოჭრიდან მესამე წელს კი (მაღალი აგროტექნოლოგიების პირობებში) მსხმოიარობაში შედის ტოტების 70-75%, ხოლო მე-4, მე-5 წელს ყველა ახალგაზრდა ამონაყარი. ასე თანდათანობით გაახალგაზრდავებით მე-6 წლიდან მიიღება თხილის განახლებული, სრულმოსავლიანი ბაღი, სადაც გარდა მოსავლიანობის ზრდისა, აღინიშნება ნაყოფის ხარისხობრივი მაჩვენებლების გაუმჯობესებაც. ხნიერი დედა ტოტები უნდა გადაიჭრას ფესვის ყელთან ახლოს, დანარჩენი ტოტები განტოტვის ადგილას, რადგან ამ ზონაში გადაჭრის შემდეგ უფრო აქტიურად წარმოიქმნება ახალი ნაზარდები.

თხილის ბაღების გაახალგაზრდავების ციკლი სასურველია განმეორდეს 20-25 წელიწადში ერთხელ ხანდაზმულ პლანტაციებში.

ამრიგად, თხილის ბუჩქების მოსავლიანობის და ნაყოფის ხარისხის გაუმჯობესების ეკონომიკური ეფექტი განისაზღვრება ბუჩქებში 8-10 ტოტის დატოვებით. თხილის არსებული ბაღების რეკონსტრუქციის _ გაახალგაზრდავების ტექნოლოგიების დანერგვით შესაძლებელია ხანდაზმული ბაღების პროდუქტიულობის სრული აღდგენა-გახანგრძლივება. გაითვალისწინეთ ეს რჩევები, თუნდაც გამოცდილმა მეურნეებმა, რადგან თითოეული ნიუანსი, საბოლოოდ, თხილის სრულფასოვანი მოსავლიანობის გარანტია.

 ვახტანგ გოლიაძე,
ცისანა ქაშაკაშვილი,
სოფლის მეურნეობისაკადემიური დოქტორები




 ახალი ამბები
  • „ჩვენ არ ვართ გავრილოვები“, „პუტინი ოკუპანტია“ - რუსი ტურისტები პარლამენტთან აქციას მართავენსაქართველოში მცხოვრები რუსეთის მოქალაქეები და ტურისტები პარლამენტთან აქციას მართავენ. აქციის მონაწილეები ტრანსფარანტებით „ჩვენ არ ვართ გავრილოვები“, „პუტინი ოკუპანტია“ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას მხარდაჭერას უცხადებენ. საქართველოში მყოფი რუსი ტურისტები მოგზაურობას უსაფრთხოდ განაგრძობენ და აცხადებენ, რომ სამაჩაბლო და აფხაზეთი საქართველოს ტერიტორიაა. 2008 წლის აგვისტოს ომი კი რუსეთის ამბიციის შედეგია. წყარო: ... ...
  • ქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზაზე მოძრაობა ორივე მიმართულებით ცალმხრივი გახდებაქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზის ახალი ორზოლიანი მონაკვეთის მშენებლობა მომავალი წლის ბოლოს დასრულდება. ახალი ორი ზოლის აშენებით ქუთაისის შემოვლითი-სამტრედიის გზაზე მოძრაობა ორივე მიმართულებით ცალმხრივი გახდება. პროექტი ჩქაროსნული გზის სტანდარტის დაცვით აშენდება და მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს საგზაო უსაფრთხოებას. ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის სხვა მონაკვეთებისგან განსხვავებით, აღნიშნული გზის მშენებლობა სრულად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება. პროექტის ჯამური ღირებულება 200 მილიონ ლარს ... ...
  • ყვითელი მიკროავტობუსები ახლებით უნდა შეიცვლება„ყვითელი მიკროავტობუსების მდგომარეობა კრიტიკას ვერ უძლებს და ისინი ახლებით უნდა ჩანაცვლდეს“, _ ამის შესახებ თბილისის მერმა კახა კალაძემ 16 ივლისს, დედაქალაქის მთავრობის სხდომაზე განაცხადა. მისი თქმით, ამ მიკროავტობუსებმა, რომლებიც თბილისში 2011 წელს არის შემოყვანილი და მას შემდეგ ემსახურება დედაქალაქის მოსახლეობას, ყველანაირი რესურსი ამოწურა: „ჩვენ ვაწარმოებთ მოლაპარაკებას კომპანიასთან, რომ ძველი მიკროავტობუსები ახლებით ჩანაცვლდეს“, - ამბობს კახა კალაძე. თბილისის მერმა ისიც თქვა, რომ მიკროავტობუსები ივლის მხოლოდ და მხოლოდ იმ ქუჩებზე, სადაც 8 და 10 მეტრიანი ავტობუსენი ფიზიკურად ვერ შეძლებენ გადაადგილებას. და რომ სიმართლეს არ შეესაბამება გავრცელებული ცნობა იმის თაობაზე, რომ მიკროავტობუსები მხოლოდ გარეუბნებში იმოძრავებს. „ჩვენ არასდროს დაგვიყვია ქალაქი ცენტრალურ უბნებად და გარეუბნებად, ეს მიდგომა ჩემთვის და ჩემი თანაგუნდელებისთვის კატეგორიულად მიურებელია“, _ განაცხადა თბილისის ... ...
  • ყაზბეგში მთის წვერზე ჩარჩენილი მოქალაქეები მაშველებმა გადაარჩინესმაშველებმა  3 200 მეტრის სიმაღლეზე ყაზბეგში, მთის წვერზე ჩარჩენილი საქართველოს ორი მოქალაქე გადაარჩინეს. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის ცენტრ 112-ში შევიდა ინფორმაცია, რომ  ყუროს წვერზე ორი ადამიანი იყო ჩარჩენილი, რომელთაგან ერთ-ერთი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გზის გაგრძელებას ვერ ახერხებდა. შეტყობინების მიღებისთანავე შემთხვევის ადგილზე გავიდნენ საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის მთავარი სამმართველოს განსაკუთრებულ სიტუაციებზე სწრაფი რეაგირების, ყაზბეგის სამაშველო ჯგუფების მაშველები. რთული რელიეფის და მანძილის სიშორის გამო სამაშველო ოპერაციაში შინაგან საქმეთა სამინიტროს სასაზღვრო პოლიციის ვერტმფრენი. ამ დროისთვის ორივე მოქალაქე უსაფრთხო ადგილზეა გადაყვანილი. მათ სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას საფრთხე არ ... ...
  • გოგი წულაიამ ქუთაისის მერს გაუხსნა ვარსკვლავიპარტია „თავისუფალი საქართველოს“ წევრმა, გოგი წულაიამ ქუთაისის მერს, გიორგი ჭიღვარიას სიმბოლურად გაუხსნა ვარსკვლავი, რომელსაც "სახელოვანი მოგზაურის, გიორგი სენკევიჩის" სახელი უწოდა. ვარსკვლავი 16 ივლისს ქუთაისის მერიის ადმინისტრაციული შენობის წინ განთავსდა. გოგი წულაია ამბობს, რომ 2019 წელს მერიამ მივლინებებში 155 000 ლარზე მეტი დახარჯა. მისივე განმარტებით, თანხა არამიზნობრივად არის დახარჯული და მერს ვიზიტის შედეგები არ წარუდგენია არც საკრებულოსთვის და არც საზოგადოებისათვის. "არასდროს გვინახავს, რომ მივლინებიდან დაბრუნებულ მერს ბრიფინგი მოეწყოს და მისი ვიზიტების შედეგები გაეცნოს საზოგადოებისათვის. ეს არის ჩვეულებრივი მოგზაურობები და ექსკურსიები მაშინ, როდესაც ყველაზე მეტი ემიგრანტი მსოფლიოში ქუთაისიდანაა, ქალაქი მსოფლიოში მესამე ადგილზეა გამონაბოლქვის გამო სიკვდილიანობის მაჩვენებლით და მოუწესრიგებელია გზები. იმ დროს, როცა ქალაქი თავზე გემხობა, მერი ექსკურსიებზე დადიოდეს, უზნეობაა", _ ამბობს წულაია. ტელეწამყვანი და მოგზაური იური სენკევიჩი საბჭოთა კავშირის დროს, რუსეთის ტელეარხზე უძღვებოდა გადაცემას „მოგზაურთა კლუბი“. გიორგი წულაიამ სწორედ მისი გვარი და ქუთაისის მერის სახელი ... ...

არქივი

ზაფრანი

ახალგაზრდობის შენარჩუნებისთვის

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ექიმები, დევიდ სინკლერის...

ქსოვა სტრესს ხსნის

ექიმები ქსოვას ნამდვილ წამალს უწოდებენ,...

რაზე მეტყველებს ადამიანის ნაწერი

სპირალი, წრეები - სხვების პრობლემები...

რა უნდათ ქალებს მამაკაცებისაგან?

მამაკაცები ხშირად ამბობენ, რომ ვერ...

კითხვები, რომელიც აფრთხობს მამაკაცს

მამაკაცები მეტად მგრძნობიარე და ადვილად...

ქალმა არ მოინდომოს თორემ...

ძალიან ბევრი ფიქრობს, რომ ქალმა...