ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

gurianews.com

კარმიდამო ჩემი

ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

2018 მაი 9 15:48:42

ევკალიპტის კულტურას საქართველოში საუკუნეზე ცოტა მეტი ხნის ისტორია აქვს და გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს ჩვენს ქვეყანაში სამასი წლის ევკალიპტიც არსებობს, რბილად რომ ვთქვათ, მტკნარი სიცრუეა.

ევკალიპტი საქართველოს ტენიან, სუბტროპიკულ რაიონებში, კერძოდ, აჭარასა და აფხაზეთში, პირველად შემოიტანეს მოხალისე მებაღეებმა საკუთარი ეზოებისა და სააგარაკო ბაღების გასალამაზებლად, როგორც დეკორატიული მცენარე. იგი, ძირითადად, შემოტანილი იყო ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში გავრცელებული ევკალიპტის ჯიშები: სფერული ევკალიპტი, ტირიფისებრი, ნუშისებრი და სხვა. ამავე პერიოდში ევკალიპტის ათამდე სახეობა დარგეს ჩაქვის საუფლისწულო მამულში, ცოტა უფრო გვიან კი ევკალიპტის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დაირგო ბათუმის და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში. 1912-1914 წლებში ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში ავსტრალიიდან შემოიტანეს ევკალიპტის თესლის კოლექცია, გამრავლების შემდეგ უკვე საქართველოში იყო ევკალიპტის 37 სახეობა.

1928 წლის შემდეგ, განსაკუთრებით კი 1933-1935 წლებში, სოხუმის სასელექციო სადგურმა და ბათუმის ბოტანიკურმა ბაღმა მნიშვნელოვნად შეავსეს ევკალიპტის სახეობრივი შემადგენლობა, მაგრამ ევკალიპტის მრავალრიცხოვანი ასორტიმენტი, დაბალი ყინვაგამძლეობის გამო, პერიოდულად განმეორებულმა სუსხიანმა ზამთარმა მნიშვნელოვნად შეამცირა.

ფართო საწარმოო მნიშვნელობით ევკალიპტების დარგვა შავი ზღვის ტენიან სუბტროპიკებში 1936 წლიდან დაიწყო. მაშინდელმა მთავრობამ მნიშვნელოვანი ადგილი დაუთმო ევკალიპტის კულტურას და დასახა მისი განვითარების გეგმა, რომლის თანახმადაც საქართველოში ევკალიპტის ხეები 10 000 000 ძირამდე უნდა დაერგოთ. შეიქმნა სახელმწიფო სანერგეები ფოთში, აჭარაში და აფხაზეთში. ამავე დროს, ევკალიპტის განვითარების დარგში დაწესდა სოციალისტური შრომის გმირის წოდების მინიჭება და ორდენებით და მედლებით დაჯილდოება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ევკალიპტის კულტურას, სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებთან ერთად, ჩვენი ქვეყნისთვის უდიდესი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა ჰქონდა.

ევკალიპტს ავსტრალიის კონტინენტზე "ტყეების ალმასს", ასევე, ხშირად, "სიცოცხლის ხეს" უწოდებენ. იგი კუნძულ ტასმანიის მკვიდრია, საიდანაც გაიტანეს მსოფლიოს სხვა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მხარეებში.

მე-19 საუკუნის დამლევს, ევკალიპტის კულტურას დიდი ყურადღება ექცევა სამხრეთ საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში; უფრო გვიან კი ალჟირში, მაროკოსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. დიდი ფართობები უჭირავს ევკალიპტის ნარგავებს კოლუმბიაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში და სამხრეთ ამერიკის სხვა ქვეყნებში. ის გავრცელებულია ასევე ინდოეთში, სირიაში, პალესტინაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ევკალიპტი მისი მრავალმხრივი გამოყენების გამო, მეტად ძვირფასი მცენარეა. ის თითქმის ათჯერ უფრო ენერგიულად იზრდება, ვიდრე ადგილობრივი ტყის ჯიშები. გადაჭრის ან მიჭრის შემდეგ აქვს ადვილად აღდგენის უნარი. ცხოველები მას არ ეტანება, აღდგენისთვის არ მოითხოვს ხარჯებს.

ხანმოკლე პერიოდში 1 ჰექტარ ფართობზე იძლევა ეთეროვანი ზეთისა და სხვადასხვა მიზნით გამოსაყენებელ მერქნის დიდ რაოდენობას. მისი მერქანი, ტექნიკური სიმწიფის მიხედვით, შეიძლება სხვადასხვა დანიშნულებისთვის გამოვიყენოთ _ 1-4 წლის ასაკში ბოსტნეული კულტურების და ვაზის საყრდენად; 5-8 წლის ასაკში _ რკინიგზის შპალებად და საშენ მასალად; 8-15 წლამდე ასაკში _ სხვადასხვა დანიშნულების ბოძებად: 15-25 წლის ასაკში იძლევა საუკეთესო ხარისხის მერქანს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში და ავეჯის წარმოებაში, სარკინიგზო და ტრამვაის ვაგონების, მიწისქვეშა ნაგებობების, პარკეტისა და სხვა წარმოებაში, სადაც საჭიროა მკვრივი მერქანი.

მერქნის მშრალი გამოხდით მიიღება ფისი, კუპრი, ხის სპირტი, აცეტონი და სხვადასხვა ხარისხის ნახშირი. ევკალიპტის ფოთლები შეიცავენ ეთეროვან ზეთებს ქრონიკული ლარინგიტის, თვალის, კანის, ფილტვების დაავადებისას, მუცლის ტიფის, ქუნთრუშის, ნევრალგიის და სხვა დაავადებების სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ეთეროვანი ზეთი სრული და უალო წვის თვისების გამო, გამოიყენება საავტომობილო წარმოებაში ლიგროინის გასაკეთილშობილებლად,;ითვლება ქარვის, კაუჩუკის, საღებავების საუკეთესო გამხსნელად და სხვა.

ევკალიპტის ეთეროვან ზეთს, ცინეოლის შემცველობით, უდიდესი ფიტონციდური თვისება აქვს, რაც ორთქლის ემულსიის სახით სპობს ვირუსული გრიპისა და ტუბერკულოზის გამომწვევ ბაცილებს. ევკალიპტიდან გამოყოფილი ეთეროვანი ზეთი ჰაერზე დაჟანგვით ასუფთავებს გარემოს. ამიტომ, მისი შეფოთლილი ტოტების გამოყენება კარგია დეზინფექციისთვის საავადმყოფოებში და საცხოვრებელ ბინებში. ევკალიპტის ფოთლების ნახარში და ნაფენი გამოყენებულია ვეტერინარიაში მეწველი პირუტყვის სარძევე ჯირკვლების ანთების, ჩირქოვანი კონიუნქტივის, ინფექციური ჭრილობების, ბრუცელოზის და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ქერქი 7-45%-მდე შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, რომელიც გამოიყენება ტყავის მრეწველობაში.

ევკალიპტს ჭარბტენიანი ნაკვეთების ამოშრობის დაჩქარების უნარი აქვს, თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ევკალიპტი ჭაობში დავრგოთ და დაველოდოთ მის დაშრობას. იგი ერთეული მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად, წყლის დიდ რაოდენობას ხარჯავს, ამავე დროს, მზის სხივების მიმართ ფოთლების ირიბად განწყობის გამო ნიადაგის ზედაპირამდე ადვილად აღწევს სხივები, რაც ევკალიპტის ტყის ქვეშ წყლის ინტენსიური აორთქლების პირობებს ქმნის.

ევკალიპტი არის მარადმწვანე მცენარე, რომელიც პერიოდულად მთელი წლის განმავლობაში ცვივა ფოთოლი. ევკალიპტის სახეთა უმეტესობა მაღალი ან საშუალო ზომის ხეებია; იგი სწრაფმზარდი მცენარეა; მის ბევრ სახეობას ახალგაზრდობის ასაკიდანვე უვითარდება სხვადასხვა ფორმის და ზომის გამონაზარდები ანუ "მერქნის კორძები", რომლებიც მდიდარია სამარაგო საკვები ნივთიერებებით და მძინარე კვირტებით, რომელთა როლი იზრდება მცენარის ყინვებისგან ან სხვადასხვა მექანიკური დაზიანების შემთხვევაში, რომლებიც ხელს უწყობენ მცენარეთა მიწისზედა ნაწილების აღდგენას.

დაბალი ტემპერატურის მიმართ გამძლეობის მიხედვით ევკალიპტი იყოფა ორ ჯგუფად: ზამთარგამძლენი და არაზამთარგამძლენი. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ყველა ტროპიკული სახეობა.

ყინვებისადმი გამძლეობით ევკალიპტი სამ ჯგუფად იყოფა: სუსტი ყინვაგამძლენი, რომლებიც 0-დან მინუს 5 გრადუსამდე ტემპერატურას უძლებენ; საშუალო ყინვაგამძლენი _ მინუს 7, მინუს 8 გრადუსამდე; და ყინვაგამძლე სახეობები კი მინუს 10 გრადუსს და მის ზევით გრადუსამდე ყინვას უძლებენ, იშვიათად მეტსაც.

საქართველოში, ძირითადად, მესამე ჯგუფის ყინვაგამძლე ევკალიპტია გავრცელებული. აქედან 80% უკავია ტირიფისებრ ევკალიპტს, რომელიც არის 40-50 მეტრი სიმაღლის ხე. ღერო და ძირითადი ტოტები დაფარულია მონაცრისფრო ცვენადი ქერქით. ახალგაზრდა ფოთლები მწვანეა, ვიწრო ან ლანცეტური ფორმის, ასაკოვანი კი მუქი მწვანე, ნამგლისებურად მოხრილი. ფოთლები შეიცავს 0,5-1,5% ძვირფას ეთეროვან ზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ცინეოლი, პინენი, ელანდრენი და ნივთიერებები, რომელსაც დიდი მოთხოვნილება აქვს საპარფიუმერიო და ფარმაკოლოგიურ მრეწველობაში

ევკალიპტი თესლით მრავლდება. ითესება როგორც ღია, ისე დახურულ გრუნტში ადრე გაზაფხულზე. ცუდად იტანს შიშველი ფესვებით გადარგვას. ამიტომ მიმართავენ მის შეხავსებას _ ხავსში შეხვეული ნერგები გადააქვთ დასარგავად.

გაზაფხული საუკეთესო დროა ევკალიპტის დარგვისთვის. მცენარე უნდა დაირგოს 2 მეტრი 1 მეტრზე და 2 მეტრი 2 მეტრზე  შუალედით, ხოლო ტყე-პარკების გაშენებისას 3 მეტრი 3 მეტრზე მანძილით. ასეთი წესით გაშენებულ პლანტაციაში პირველი მოსვლის აღების პერიოდია სამი წელი.

მცენარის აჭრა უნდა ვაწარმოოთ ფესვის ყელიდან 10-15 სმ სიმაღლეზე. შემდგომ, როდესაც მცენარეები მომძლავრდება, აჭრები შეიძლება ჩატარდეს როგორც გაზაფხულზე, ასევე, შემოდგომაზე.

 ცისანა ქაშაკაშვილი


ნახვა: 386


 ახალი ამბები
  • ტყიბულში ოთხი მეშახტის დაღუპვასთან დაკავშირებით დღეს რამდენიმე პირი გამოიკითხება ტყიბულში საგამოძიებო მოქმედებები გრძელდება. ტყიბულის რაიონულ სამმართველოში დღეს იმ პირთა გამოკითხვა გაგრძელდება, რომლებიც შესაძლოა, მინდელის შახტში გუშინდელ შემთხვევაზე ინფორმაციას ფლობდნენ. პირველი არხის ინფორმაციით, დღეს „საქანახშირის“ ადმინისტრაციის თანამშრომლები და ის მეშახტეები უნდა გამოკითხონ, რომლებიც კონკრეტულ უბანზე მუშაობდნენ. ასევე, შესაძლოა, გამოკითხვაზე დაიბარონ იმ შახტის უბნის ინჟინერიც, სადაც აფეთქება მოხდა. მინდელის შახტში შემთხვევას გუშინ ოთხი ადამიანი ემსხვერპლა, დაშავებულია ექვსი პირი. როგორც შსს-ში აცხადებენ, გამოძიების პირველადი ინფორმაციით, მინდელის შახტის ერთ-ერთ გვირაბში, სავარაუდოდ მეთანის აფეთქების შედეგად კედლების დეფორმაციას ჭერის ჩამოშლა მოჰყვა. ფაქტზე გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლის მეორე ნაწილით ... ...
  • დედაქალაქის რომელ უბნებში შეიზღუდება გადაადგილება 17-19 ივლისს _ შსს-ს განცხადება"ღია მმართველობის პარტნიორობის“ მე-5 გლობალური სამიტთან დაკავშირებით თბილისში, ზოგიერთ უბანში მოძრაობა შეიზღუდება. ამის შესახებ განცხადებას შსს ავრცელებს. გაიმართებაშინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი გაცნობებთ, რომ 17-19 ივლისს თბილისში ,ღია მმართველობის პარტნიორობის“ მე-5 გლობალური სამიტი გაიმართება, რომელსაც 76 ქვეყნის მაღალი რანგის 2 500-ზე მეტი დელეგატი ესწრება. სამიტში მონაწილე სტუმრების შეუფერხებლად გადაადგილების მიზნით, 18-19 ივლისს 08:00-იდან 00:00 საათამდე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა შეიზღუდება მთაწმინდის პარკის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ოქროყანის გზიდან მთაწმინდის პარკის მიმართულებით. აღნიშნულ ტერიტორიაზე გადაადგილება შესაძლებელი იქნება მხოლოდ ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის. ჩაიკეტება სამანქანო შესასვლელი. რადგან სამიტის მიმდინარეობის გამო რესტორანი ,,ფუნიკულიორი“ და მიმდებარე ობიექტები გადაკეთებული იქნება სასესიო სივრცეებად. მოქალაქეებს მთაწმინდის პარკში მოხვედრა ფუნიკულიორის ტრამვაის მეშვეობით შეეძლებათ. ასევე, 19 ივლისს 05:00 საათიდან 11:00 საათამდე ავტოტრანპორტის მოძრაობა აიკრძალება რესპუბლიკის მოედანზე. ... ...
  • სანამ შახტები იქნება დახურული, მანამდე თითოეული მეშახტე მიიღებს ხელფასსპრემიერ-მინისტრის დავალებით, ტყიბულში, სოზარ სუბარი ჩავიდა. „ქართული ოცნების“ წევრის განცხადებით, მინდელის შახტების დახურვის მიუხედავად, თითოეული მეშახტე მიიღებს ხელფასს. მისივე თქმით, საერთაშორისო ექსპერტებთან ერთად დაიდება დასკვნა, თუ რამდენად უსაფრთხოა ამ შახტებში მუშაობის გაგრძელება მომავალში. „გამოძიების რაღაც ნაწილი უკვე დასრულებულია და ადამიანების მნიშვნელოვანი ნაწილი არის უკვე დაკითხული, შახტები დახურულია შსს-ს მიერ და ამ დროისთვის სამხარაულის ექსპერტიზის ბიურო მუშაობს შახტებში. ვმუშაობთ იმაზე, რომ საერთაშორისო ექსპერტებთან ერთად დაიდოს დასკვნა, თუ რამდენად უსაფრთხოა ამ შახტებში მუშაობის გაგრძელება მომავალში, მას შემდეგ, რაც გაიხსნება. რაც შეეხება მუშებს, მინიმუმ ერთი თვის ხელფასს მათ კომპანია გადაუხდის, შემდგომ როგორ გაგრძელდება, ამაზე უკვე გაგრძელდება მოლაპარაკება კომპანიასა და სახელმწიფოს შორის, მაგრამ მანამ, სანამ ეს იქნება დახურული, სანამ ექსპერტიზის დასკვნები არ დაიდება, მანამდე თითოეული მათგანი მიიღებს ხელფასს“,-განაცხადა ... ...
  • საქართველოს რკინიგზა ახალ სამატარებლო განრიგზე გადადის (R)ზაფხულის სეზონთან დაკავშირებით და  მგზავრთა გაზრდილი ნაკადის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად, საქართველოს რკინიგზა გადადის ახალ სამატარებლო განრიგზე, რაც დამატებითი რეისების დანიშვნას ითვალისწინებს. 19 ივლისიდან თბილისი-ბათუმი-თბილისის მიმართულებაზე  ყოველდღიურად შესრულდება 5 (ხუთი) რეისი, რომელთაგან ერთ რეისს შეასრულებს GRS ტიპის (Stadler) რვავაგონიანი სამგზავრო შემადგენლობა, ხოლო დანარჩენ რეისებზე იმოძრავებენ როგორც GRS ტიპის (Stadler) ორსართულიანი სამგზავრო მატარებლები, ასევე - ერთი GRT ტიპის ელექტრომატარებელი. მცირედი ცვლილებებია სხვა მიმართულებებზეც. მატარებლების სრული განრიგი შეგიძლიათ იხილოთ საქართველოს რკინიგზის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე www.railway.ge. დამატებით რეისებზე ბილეთების გაყიდვა უკვე დაწყებულია. ბილეთები შეგიძლიათ შეიძინოთ როგორც საქართველოს რკინიგზის სალაროებში, ასევე სწრაფი გადახდის აპარატების, რკინიგზის ვებ-გვერდისა და სმარტფონებისთვის სპეციალურად შექმნილი აპლიკაციის მეშვეობით (Georgian Railway Tickets). ძვირფასო მგზავრებო, ასევე გთხოვთ გაითვალისწინოთ, რომ ახალ განრიგზე გადასვლამ გამოიწვია მცირედი ცვლილება არსებულ განრიგში, რომლის მიხედვით GRS ტიპის (Stadler) ორსართულიანი მატარებელი ბათუმიდან 07:30-ის ნაცვლად, გამოემგზავრება 08:15-ზე. საქართველოს რკინიგზა გისურვებთ სასიამოვნო მგზავრობას! (R) ... ...
  • ეფექტურია თუ არა წამლობა _ ფაროსანამ გამრავლება დაიწყო (ფოტო)ფოტოები, რომელსაც კომენტარის გარეშე გთავაზობთ, ჩოხატაურში, ერთ-ერთ საკარმიდამო ნაკვეთში, თხილის ერთ ბუჩქზეა გადაღებული. ფოტოებზე კარგად ჩანს ფაროსანას განვითარების ფაზები. ასეთი მდგომარეობაა თითქმის მთელ ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

ქართველი "ზორო" ბიზნესსაქმიანობას, ამქრებთან ერთად, "ზუკიტოს ქოხიდან" იწყებს

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში (შემოქმედის...

წიფლის წიწიბო

წიფელი ჩვენს ქვეყანაში ერთ-ერთი მძლავრი...

ჩეხური "კალაჩი"

ჩეხური სამზარეულო ლუდის გემრიელი მენიუსა...

როგორ ვიმკურნალოთ თაფლით

ხალხურ მედიცინაში არ მოიპოვება ისეთი...

პეტუნიას პოპულარობა და თავისებურება

ბოლო წლების განმავლობაში, ჩვენში განსაკუთრებული...

ალოეს სამკურნალო თვისებები

შესაძლოა, ალოეს დადებითი თვისებების შესახებ...

როგორ აღვიდგინოთ მხედველობა ნივრის დახმარებით

დროთა განმავლობაში, ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა...

რატომ არ უნდა აადუღოთ წყალი ხელმეორედ

ფილმის ყურებაში ისე გაერთეთ, რომ...

"უთვალავ საქმეთაგან, სახარების გადაწერაა შვება"

ჩვენი სტატიის გმირი მრავალმხრივი ნიჭით...

როგორ ვებრძოლოთ პირუტყვის კანქვეშა ბორას

ზაფხულის პერიოდში განსაკუთრებით, მსხვილფეხა რქოსანი...

მეფუტკრის კალენდარი _ მაისი და ივნისი

მაისის შუა რიცხვებიდან დგება დიდი...
ზაფრანი

ბავშვები ტყუილებს 6 თვიდან სწავლობენ

ბრიტანელმა სპეციალისტებმა აღმოაჩინეს, რომ ჩვილი...

საინტერესო ფაქტები, რომლებიც თქვენ არ იცით

პარალელური ხაზები კოსმოსში იკვეთება. ფენ-შუი...

რომელი ასტროლოგიური ქვა მოგიტანთ წარმატებებს

თევზების ზოდიაქოს ნიშნის ქვეშ დაბადებულებისთვის...

"ორქიდეა მაიმუნი"

ეს საოცარი "ორქიდეა მაიმუნი" საიდუმლოდ...

რა არ მოსწონთ კაცებს ქალებისაგან

მამაკაცებს ინსტიქტი, იმპულსი ამოძრავებთ, ქალები...