ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

კარმიდამო ჩემი

ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

2018 მაი 9 15:48:42

ევკალიპტის კულტურას საქართველოში საუკუნეზე ცოტა მეტი ხნის ისტორია აქვს და გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს ჩვენს ქვეყანაში სამასი წლის ევკალიპტიც არსებობს, რბილად რომ ვთქვათ, მტკნარი სიცრუეა.

ევკალიპტი საქართველოს ტენიან, სუბტროპიკულ რაიონებში, კერძოდ, აჭარასა და აფხაზეთში, პირველად შემოიტანეს მოხალისე მებაღეებმა საკუთარი ეზოებისა და სააგარაკო ბაღების გასალამაზებლად, როგორც დეკორატიული მცენარე. იგი, ძირითადად, შემოტანილი იყო ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში გავრცელებული ევკალიპტის ჯიშები: სფერული ევკალიპტი, ტირიფისებრი, ნუშისებრი და სხვა. ამავე პერიოდში ევკალიპტის ათამდე სახეობა დარგეს ჩაქვის საუფლისწულო მამულში, ცოტა უფრო გვიან კი ევკალიპტის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დაირგო ბათუმის და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში. 1912-1914 წლებში ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში ავსტრალიიდან შემოიტანეს ევკალიპტის თესლის კოლექცია, გამრავლების შემდეგ უკვე საქართველოში იყო ევკალიპტის 37 სახეობა.

1928 წლის შემდეგ, განსაკუთრებით კი 1933-1935 წლებში, სოხუმის სასელექციო სადგურმა და ბათუმის ბოტანიკურმა ბაღმა მნიშვნელოვნად შეავსეს ევკალიპტის სახეობრივი შემადგენლობა, მაგრამ ევკალიპტის მრავალრიცხოვანი ასორტიმენტი, დაბალი ყინვაგამძლეობის გამო, პერიოდულად განმეორებულმა სუსხიანმა ზამთარმა მნიშვნელოვნად შეამცირა.

ფართო საწარმოო მნიშვნელობით ევკალიპტების დარგვა შავი ზღვის ტენიან სუბტროპიკებში 1936 წლიდან დაიწყო. მაშინდელმა მთავრობამ მნიშვნელოვანი ადგილი დაუთმო ევკალიპტის კულტურას და დასახა მისი განვითარების გეგმა, რომლის თანახმადაც საქართველოში ევკალიპტის ხეები 10 000 000 ძირამდე უნდა დაერგოთ. შეიქმნა სახელმწიფო სანერგეები ფოთში, აჭარაში და აფხაზეთში. ამავე დროს, ევკალიპტის განვითარების დარგში დაწესდა სოციალისტური შრომის გმირის წოდების მინიჭება და ორდენებით და მედლებით დაჯილდოება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ევკალიპტის კულტურას, სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებთან ერთად, ჩვენი ქვეყნისთვის უდიდესი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა ჰქონდა.

ევკალიპტს ავსტრალიის კონტინენტზე "ტყეების ალმასს", ასევე, ხშირად, "სიცოცხლის ხეს" უწოდებენ. იგი კუნძულ ტასმანიის მკვიდრია, საიდანაც გაიტანეს მსოფლიოს სხვა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მხარეებში.

მე-19 საუკუნის დამლევს, ევკალიპტის კულტურას დიდი ყურადღება ექცევა სამხრეთ საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში; უფრო გვიან კი ალჟირში, მაროკოსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. დიდი ფართობები უჭირავს ევკალიპტის ნარგავებს კოლუმბიაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში და სამხრეთ ამერიკის სხვა ქვეყნებში. ის გავრცელებულია ასევე ინდოეთში, სირიაში, პალესტინაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ევკალიპტი მისი მრავალმხრივი გამოყენების გამო, მეტად ძვირფასი მცენარეა. ის თითქმის ათჯერ უფრო ენერგიულად იზრდება, ვიდრე ადგილობრივი ტყის ჯიშები. გადაჭრის ან მიჭრის შემდეგ აქვს ადვილად აღდგენის უნარი. ცხოველები მას არ ეტანება, აღდგენისთვის არ მოითხოვს ხარჯებს.

ხანმოკლე პერიოდში 1 ჰექტარ ფართობზე იძლევა ეთეროვანი ზეთისა და სხვადასხვა მიზნით გამოსაყენებელ მერქნის დიდ რაოდენობას. მისი მერქანი, ტექნიკური სიმწიფის მიხედვით, შეიძლება სხვადასხვა დანიშნულებისთვის გამოვიყენოთ _ 1-4 წლის ასაკში ბოსტნეული კულტურების და ვაზის საყრდენად; 5-8 წლის ასაკში _ რკინიგზის შპალებად და საშენ მასალად; 8-15 წლამდე ასაკში _ სხვადასხვა დანიშნულების ბოძებად: 15-25 წლის ასაკში იძლევა საუკეთესო ხარისხის მერქანს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში და ავეჯის წარმოებაში, სარკინიგზო და ტრამვაის ვაგონების, მიწისქვეშა ნაგებობების, პარკეტისა და სხვა წარმოებაში, სადაც საჭიროა მკვრივი მერქანი.

მერქნის მშრალი გამოხდით მიიღება ფისი, კუპრი, ხის სპირტი, აცეტონი და სხვადასხვა ხარისხის ნახშირი. ევკალიპტის ფოთლები შეიცავენ ეთეროვან ზეთებს ქრონიკული ლარინგიტის, თვალის, კანის, ფილტვების დაავადებისას, მუცლის ტიფის, ქუნთრუშის, ნევრალგიის და სხვა დაავადებების სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ეთეროვანი ზეთი სრული და უალო წვის თვისების გამო, გამოიყენება საავტომობილო წარმოებაში ლიგროინის გასაკეთილშობილებლად,;ითვლება ქარვის, კაუჩუკის, საღებავების საუკეთესო გამხსნელად და სხვა.

ევკალიპტის ეთეროვან ზეთს, ცინეოლის შემცველობით, უდიდესი ფიტონციდური თვისება აქვს, რაც ორთქლის ემულსიის სახით სპობს ვირუსული გრიპისა და ტუბერკულოზის გამომწვევ ბაცილებს. ევკალიპტიდან გამოყოფილი ეთეროვანი ზეთი ჰაერზე დაჟანგვით ასუფთავებს გარემოს. ამიტომ, მისი შეფოთლილი ტოტების გამოყენება კარგია დეზინფექციისთვის საავადმყოფოებში და საცხოვრებელ ბინებში. ევკალიპტის ფოთლების ნახარში და ნაფენი გამოყენებულია ვეტერინარიაში მეწველი პირუტყვის სარძევე ჯირკვლების ანთების, ჩირქოვანი კონიუნქტივის, ინფექციური ჭრილობების, ბრუცელოზის და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ქერქი 7-45%-მდე შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, რომელიც გამოიყენება ტყავის მრეწველობაში.

ევკალიპტს ჭარბტენიანი ნაკვეთების ამოშრობის დაჩქარების უნარი აქვს, თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ევკალიპტი ჭაობში დავრგოთ და დაველოდოთ მის დაშრობას. იგი ერთეული მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად, წყლის დიდ რაოდენობას ხარჯავს, ამავე დროს, მზის სხივების მიმართ ფოთლების ირიბად განწყობის გამო ნიადაგის ზედაპირამდე ადვილად აღწევს სხივები, რაც ევკალიპტის ტყის ქვეშ წყლის ინტენსიური აორთქლების პირობებს ქმნის.

ევკალიპტი არის მარადმწვანე მცენარე, რომელიც პერიოდულად მთელი წლის განმავლობაში ცვივა ფოთოლი. ევკალიპტის სახეთა უმეტესობა მაღალი ან საშუალო ზომის ხეებია; იგი სწრაფმზარდი მცენარეა; მის ბევრ სახეობას ახალგაზრდობის ასაკიდანვე უვითარდება სხვადასხვა ფორმის და ზომის გამონაზარდები ანუ "მერქნის კორძები", რომლებიც მდიდარია სამარაგო საკვები ნივთიერებებით და მძინარე კვირტებით, რომელთა როლი იზრდება მცენარის ყინვებისგან ან სხვადასხვა მექანიკური დაზიანების შემთხვევაში, რომლებიც ხელს უწყობენ მცენარეთა მიწისზედა ნაწილების აღდგენას.

დაბალი ტემპერატურის მიმართ გამძლეობის მიხედვით ევკალიპტი იყოფა ორ ჯგუფად: ზამთარგამძლენი და არაზამთარგამძლენი. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ყველა ტროპიკული სახეობა.

ყინვებისადმი გამძლეობით ევკალიპტი სამ ჯგუფად იყოფა: სუსტი ყინვაგამძლენი, რომლებიც 0-დან მინუს 5 გრადუსამდე ტემპერატურას უძლებენ; საშუალო ყინვაგამძლენი _ მინუს 7, მინუს 8 გრადუსამდე; და ყინვაგამძლე სახეობები კი მინუს 10 გრადუსს და მის ზევით გრადუსამდე ყინვას უძლებენ, იშვიათად მეტსაც.

საქართველოში, ძირითადად, მესამე ჯგუფის ყინვაგამძლე ევკალიპტია გავრცელებული. აქედან 80% უკავია ტირიფისებრ ევკალიპტს, რომელიც არის 40-50 მეტრი სიმაღლის ხე. ღერო და ძირითადი ტოტები დაფარულია მონაცრისფრო ცვენადი ქერქით. ახალგაზრდა ფოთლები მწვანეა, ვიწრო ან ლანცეტური ფორმის, ასაკოვანი კი მუქი მწვანე, ნამგლისებურად მოხრილი. ფოთლები შეიცავს 0,5-1,5% ძვირფას ეთეროვან ზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ცინეოლი, პინენი, ელანდრენი და ნივთიერებები, რომელსაც დიდი მოთხოვნილება აქვს საპარფიუმერიო და ფარმაკოლოგიურ მრეწველობაში

ევკალიპტი თესლით მრავლდება. ითესება როგორც ღია, ისე დახურულ გრუნტში ადრე გაზაფხულზე. ცუდად იტანს შიშველი ფესვებით გადარგვას. ამიტომ მიმართავენ მის შეხავსებას _ ხავსში შეხვეული ნერგები გადააქვთ დასარგავად.

გაზაფხული საუკეთესო დროა ევკალიპტის დარგვისთვის. მცენარე უნდა დაირგოს 2 მეტრი 1 მეტრზე და 2 მეტრი 2 მეტრზე  შუალედით, ხოლო ტყე-პარკების გაშენებისას 3 მეტრი 3 მეტრზე მანძილით. ასეთი წესით გაშენებულ პლანტაციაში პირველი მოსვლის აღების პერიოდია სამი წელი.

მცენარის აჭრა უნდა ვაწარმოოთ ფესვის ყელიდან 10-15 სმ სიმაღლეზე. შემდგომ, როდესაც მცენარეები მომძლავრდება, აჭრები შეიძლება ჩატარდეს როგორც გაზაფხულზე, ასევე, შემოდგომაზე.

 ცისანა ქაშაკაშვილი




 ახალი ამბები
  • დავით მჟავანაძე: “თავი ჩამიდეს და ტანი ჩამიდეს“ “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ოზურგეთის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე დავით მჟავანაძე “გურია ნიუსთან“ საუბრის დროს ამბობს, რომ ყველა დაკავებული გათავისუფლებულია, მაგრამ ჯერჯერობით უცნობია, მოსამართლე რა განაჩენს გამოიტანს. “ამ წუთებში მივდივარ სასამართლოში. სავარაუდოდ, ადმინისტრაციულ ჯარიმას დაგვაკისრებს მოსამართლე, თუმცა, მისგან არც ისაა გასაკვირი, რომ დაგვაკავონ. სამარცხვინო ვიდეო წარმოადგინეს სასამართლო პროცესზე _ ფაქტობრივად, თავი ჩამიდეს და ტანი ჩამიდეს ვიდეოში. ის ადამიანი მე არ ვარ, რომელზედაც იძახიან, ეს დავით მჟავანაძეაო. ვნახოთ, რა მოხდება. არაფრის გამო დამაკავეს _ არანაირო მტკიცებულება არ აქვთ სამართალდამცავებს“, _ გვითხრა დავით მჟავანაძემ. დავით მჟავანაძეს წვრილმან ხულიგნობას და პოლიციელისთვის წინააღმდეგობის გაწევას ... ...
  • გრიგოლ ვაშაძე: "ვაიძულეთ ეს მოძალადე ხელისუფლებას, დავერბიეთ! ბევრი გვყავს ქალი““ორი ღამე გავათიეთ და ვაიძულეთ ეს მოძალადე ხელისუფლება, დავერბიეთ. ბევრი გვყავს ქალი! ჩვენ იმდენი არ ვართ, რომ ამათ წინააღმდეგობა გავუწიოთ, ყველა ვჯდებით შემოსავლელთან სათითაოდ!“ _ ეს განცხადება გრიგოლ ვაშაძემ პარლამენტის შენობის წი ნ გამართულ აქციაზე გააკეთა. “ხელით აგვიყვანონ, როგორც მათ მასწავლებელ პუტინს სჩვევია ისე გაგვიტანონ სათითაოდ”, _ თქვა გრიგოლ ვაშაძემ. ... ...
  • ბუბა კიკაბიძე: "ყველა ნორმალური ადამიანი იტყვის, რომ ესენი უნდა წავიდნენ"მომღერალი ბუბა კიკაბიძე გაზეთ “რეზონანსთან“ საქართველოში ბოლო დროს განვითარებულ მოვლენებს აფასებს და ხელისუფლებას აკრიტიკებს. მისი კრიტიკის მთავარი ობიექტი ბიძინა ივანიშვილია. „ამან ისეთი რამ გააკეთა, რომ მთელი მსოფლიო გაგიჟდა. კაცი პირს რომ გააღებს და იტყვის, უნდა შეასრულოს. მაშინ არ უნდა ეთქვა. ისინი („ოცნება") რასაც გააკეთებენ, იმის საწინააღმდეგოს გააკეთებენ ესენი (ოპოზიცია). ვინმე ელოდა, რომ 20 ივნისს ესენი სროლას დაიწყებდნენ და თვალებს დათხრიდნენ ბავშვებს? მე არ მეგონა. ყველა ნორმალური ადამიანი იტყვის, რომ ესენი უნდა წავიდნენ. ჩვენ რომ ვილაპარაკოთ, რატომ უნდა წავიდნენ, ამას ათი დღე დასჭირდება. ოპოზიცია მოიგებს, ხალხი მოიგებს... ესენი („ქართული ოცნება") უბრალოდ შერცხვებიან", _ ამბობს კიკაბიძე.   ... ...
  • თბილისში ცნობილ ექიმს სცემესთბი­ლის­ში ცნობილ ექიმს სცემეს. ამის შესახებ სოციალურ ქსელში "ევროპული საქართველოს" წევრმა ზურაბ ჭიაბერაშვილმა დაწერა.  "გამწარებული ვარ. მთელი საზოგადოება ვაჟა გაფრინდაშვილის ბედზე წუხს და ამ დროს აგერ თბილისში, ცნობილ კლინიკაში დამსახურებულ ექიმს, ათასობით ადამიანის გადამრჩენს და განმკურნებელს ცემს ვიღაც ველური. დამნაშავე სამაგალითოდ უნდა დაისაჯოს! P.S. ჟურნალისტებო, ნუ დამირეკავთ. თავად გაასაჯაროებს დაზარალებული ამ ამბავს. მან პოლიციას ჩვენება უკვე მისცა", - დაწერა ჭიაბერაშვილმა. გავრცელებული ინფორმაციით, დაზარალებული ნეიროქირურგი გი­ორ­გი (გოგი) მა­ღა­ლაშ­ვილია. არ­სე­ბუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ით, მომ­ხდა­რი მისი პა­ცი­ენ­ტის ჯან­მრთე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბას უკავ­შირ­დე­ბა. შსს-მ გამოძიება  სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლით დაიწყო, რაც ცემას ან სხვაგვარ ძალადობას გულისხმობს, რამაც დაზარალებულის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია, მაგრამ არ მოჰყოლია ამ კოდექსის 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი. 120-ე მუხლი განზრახ მსუბუქ დაზიანებას ... ...
  • მირჩევნია 15 დღე ვიჯდე, ვიდრე მომავალი არ მქონდეს - ზუკა ბერძენიშვილირა გადაწყვეტილებას მიიღებს მოსამართლე 18 ნოემბრის აქციის დროს დაკავებულთა საქმეზე - სასამართლოში საქმის განხილვა დღეს განახლდება. აქციის მონაწილეებისა და მათი ადვოკატების თქმით, ბრალდების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არსებობს. მათ უჭირთ პროგნოზირება რა შედეგით დასრულდება აღნიშნული საქმის სამართლებრივი განხილვები, თუმცა როგორც "კურიერთან" სასამართლო დარბაზიდან გამოსულმა ზუკა ბერძენიშვილმა განაცხადა,  ბრძოლის შეწყვეტას არ აპირებენ. "წარმოდგენა არ მაქვს რას იზამენ, აქედან დასკვნის გამოტანა, საით მიდის ეს ყველაფერი ძალიან რთულია, თუმცა რაც არ უნდა მოხდეს, ჩვენ შემართებას ვერაფერს დააკლებს, იმიტომ რომ მირჩევნია 15 დღე ვიჯდე, ვიდრე მომავალი არ მქონდეს," - განაცხადა ზუკა ბერძენიშვილმა. 18 ნოემბერს პარლამენტთან მიმდინარე აქციაზე დაკავებული 37 პირი ადმინისტრაციული პატიმრობიდან გუშინ,  გვიან ღამით გაათავისუფლეს. პროცესი ხმაურიანი პროტესტის ფონზე ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...
ზაფრანი

როგორ გამოვავლინოთ ნიჭიერი ბავშვი

არ დაგეგმოთ შვილებს მომავალი შეეცადეთ...

აუცილებელი წასაკითხი მამებისთვის

ახალშობილს უნდა ეძინოს დედის საწოლში...

ბეკონი ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ყოფილა

შვედი მეცნიერების მტკიცებით, ბეკონის საკვებად...

როგორ დავალევინოთ წამალი პატარას

წამლის დალევა პატარებს არ უყვართ,...

მერილინ მონროს სილამაზის საიდუმლო

 რა იყო ის საიდუმლო, რომლის...

რატომ უნდა ვხატოთ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკელმა ფსიქოლოგებმა...

დარწმუნებული ხართ თუ არა, რომ სასმელად ვარგის წყალს მოიხმართ?