ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

კარმიდამო ჩემი

ევკალიპტი _"ტყეების ალმასი" და მისი ისტორია საქართველოში

2018 მაი 9 15:48:42

ევკალიპტის კულტურას საქართველოში საუკუნეზე ცოტა მეტი ხნის ისტორია აქვს და გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თითქოს ჩვენს ქვეყანაში სამასი წლის ევკალიპტიც არსებობს, რბილად რომ ვთქვათ, მტკნარი სიცრუეა.

ევკალიპტი საქართველოს ტენიან, სუბტროპიკულ რაიონებში, კერძოდ, აჭარასა და აფხაზეთში, პირველად შემოიტანეს მოხალისე მებაღეებმა საკუთარი ეზოებისა და სააგარაკო ბაღების გასალამაზებლად, როგორც დეკორატიული მცენარე. იგი, ძირითადად, შემოტანილი იყო ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში გავრცელებული ევკალიპტის ჯიშები: სფერული ევკალიპტი, ტირიფისებრი, ნუშისებრი და სხვა. ამავე პერიოდში ევკალიპტის ათამდე სახეობა დარგეს ჩაქვის საუფლისწულო მამულში, ცოტა უფრო გვიან კი ევკალიპტის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დაირგო ბათუმის და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში. 1912-1914 წლებში ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში ავსტრალიიდან შემოიტანეს ევკალიპტის თესლის კოლექცია, გამრავლების შემდეგ უკვე საქართველოში იყო ევკალიპტის 37 სახეობა.

1928 წლის შემდეგ, განსაკუთრებით კი 1933-1935 წლებში, სოხუმის სასელექციო სადგურმა და ბათუმის ბოტანიკურმა ბაღმა მნიშვნელოვნად შეავსეს ევკალიპტის სახეობრივი შემადგენლობა, მაგრამ ევკალიპტის მრავალრიცხოვანი ასორტიმენტი, დაბალი ყინვაგამძლეობის გამო, პერიოდულად განმეორებულმა სუსხიანმა ზამთარმა მნიშვნელოვნად შეამცირა.

ფართო საწარმოო მნიშვნელობით ევკალიპტების დარგვა შავი ზღვის ტენიან სუბტროპიკებში 1936 წლიდან დაიწყო. მაშინდელმა მთავრობამ მნიშვნელოვანი ადგილი დაუთმო ევკალიპტის კულტურას და დასახა მისი განვითარების გეგმა, რომლის თანახმადაც საქართველოში ევკალიპტის ხეები 10 000 000 ძირამდე უნდა დაერგოთ. შეიქმნა სახელმწიფო სანერგეები ფოთში, აჭარაში და აფხაზეთში. ამავე დროს, ევკალიპტის განვითარების დარგში დაწესდა სოციალისტური შრომის გმირის წოდების მინიჭება და ორდენებით და მედლებით დაჯილდოება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ევკალიპტის კულტურას, სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებთან ერთად, ჩვენი ქვეყნისთვის უდიდესი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა ჰქონდა.

ევკალიპტს ავსტრალიის კონტინენტზე "ტყეების ალმასს", ასევე, ხშირად, "სიცოცხლის ხეს" უწოდებენ. იგი კუნძულ ტასმანიის მკვიდრია, საიდანაც გაიტანეს მსოფლიოს სხვა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მხარეებში.

მე-19 საუკუნის დამლევს, ევკალიპტის კულტურას დიდი ყურადღება ექცევა სამხრეთ საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში; უფრო გვიან კი ალჟირში, მაროკოსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. დიდი ფართობები უჭირავს ევკალიპტის ნარგავებს კოლუმბიაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში და სამხრეთ ამერიკის სხვა ქვეყნებში. ის გავრცელებულია ასევე ინდოეთში, სირიაში, პალესტინაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ევკალიპტი მისი მრავალმხრივი გამოყენების გამო, მეტად ძვირფასი მცენარეა. ის თითქმის ათჯერ უფრო ენერგიულად იზრდება, ვიდრე ადგილობრივი ტყის ჯიშები. გადაჭრის ან მიჭრის შემდეგ აქვს ადვილად აღდგენის უნარი. ცხოველები მას არ ეტანება, აღდგენისთვის არ მოითხოვს ხარჯებს.

ხანმოკლე პერიოდში 1 ჰექტარ ფართობზე იძლევა ეთეროვანი ზეთისა და სხვადასხვა მიზნით გამოსაყენებელ მერქნის დიდ რაოდენობას. მისი მერქანი, ტექნიკური სიმწიფის მიხედვით, შეიძლება სხვადასხვა დანიშნულებისთვის გამოვიყენოთ _ 1-4 წლის ასაკში ბოსტნეული კულტურების და ვაზის საყრდენად; 5-8 წლის ასაკში _ რკინიგზის შპალებად და საშენ მასალად; 8-15 წლამდე ასაკში _ სხვადასხვა დანიშნულების ბოძებად: 15-25 წლის ასაკში იძლევა საუკეთესო ხარისხის მერქანს, რომელიც გამოიყენება გემთმშენებლობაში და ავეჯის წარმოებაში, სარკინიგზო და ტრამვაის ვაგონების, მიწისქვეშა ნაგებობების, პარკეტისა და სხვა წარმოებაში, სადაც საჭიროა მკვრივი მერქანი.

მერქნის მშრალი გამოხდით მიიღება ფისი, კუპრი, ხის სპირტი, აცეტონი და სხვადასხვა ხარისხის ნახშირი. ევკალიპტის ფოთლები შეიცავენ ეთეროვან ზეთებს ქრონიკული ლარინგიტის, თვალის, კანის, ფილტვების დაავადებისას, მუცლის ტიფის, ქუნთრუშის, ნევრალგიის და სხვა დაავადებების სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ეთეროვანი ზეთი სრული და უალო წვის თვისების გამო, გამოიყენება საავტომობილო წარმოებაში ლიგროინის გასაკეთილშობილებლად,;ითვლება ქარვის, კაუჩუკის, საღებავების საუკეთესო გამხსნელად და სხვა.

ევკალიპტის ეთეროვან ზეთს, ცინეოლის შემცველობით, უდიდესი ფიტონციდური თვისება აქვს, რაც ორთქლის ემულსიის სახით სპობს ვირუსული გრიპისა და ტუბერკულოზის გამომწვევ ბაცილებს. ევკალიპტიდან გამოყოფილი ეთეროვანი ზეთი ჰაერზე დაჟანგვით ასუფთავებს გარემოს. ამიტომ, მისი შეფოთლილი ტოტების გამოყენება კარგია დეზინფექციისთვის საავადმყოფოებში და საცხოვრებელ ბინებში. ევკალიპტის ფოთლების ნახარში და ნაფენი გამოყენებულია ვეტერინარიაში მეწველი პირუტყვის სარძევე ჯირკვლების ანთების, ჩირქოვანი კონიუნქტივის, ინფექციური ჭრილობების, ბრუცელოზის და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ.

ევკალიპტის ქერქი 7-45%-მდე შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, რომელიც გამოიყენება ტყავის მრეწველობაში.

ევკალიპტს ჭარბტენიანი ნაკვეთების ამოშრობის დაჩქარების უნარი აქვს, თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ევკალიპტი ჭაობში დავრგოთ და დაველოდოთ მის დაშრობას. იგი ერთეული მშრალი ნივთიერების შესაქმნელად, წყლის დიდ რაოდენობას ხარჯავს, ამავე დროს, მზის სხივების მიმართ ფოთლების ირიბად განწყობის გამო ნიადაგის ზედაპირამდე ადვილად აღწევს სხივები, რაც ევკალიპტის ტყის ქვეშ წყლის ინტენსიური აორთქლების პირობებს ქმნის.

ევკალიპტი არის მარადმწვანე მცენარე, რომელიც პერიოდულად მთელი წლის განმავლობაში ცვივა ფოთოლი. ევკალიპტის სახეთა უმეტესობა მაღალი ან საშუალო ზომის ხეებია; იგი სწრაფმზარდი მცენარეა; მის ბევრ სახეობას ახალგაზრდობის ასაკიდანვე უვითარდება სხვადასხვა ფორმის და ზომის გამონაზარდები ანუ "მერქნის კორძები", რომლებიც მდიდარია სამარაგო საკვები ნივთიერებებით და მძინარე კვირტებით, რომელთა როლი იზრდება მცენარის ყინვებისგან ან სხვადასხვა მექანიკური დაზიანების შემთხვევაში, რომლებიც ხელს უწყობენ მცენარეთა მიწისზედა ნაწილების აღდგენას.

დაბალი ტემპერატურის მიმართ გამძლეობის მიხედვით ევკალიპტი იყოფა ორ ჯგუფად: ზამთარგამძლენი და არაზამთარგამძლენი. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ყველა ტროპიკული სახეობა.

ყინვებისადმი გამძლეობით ევკალიპტი სამ ჯგუფად იყოფა: სუსტი ყინვაგამძლენი, რომლებიც 0-დან მინუს 5 გრადუსამდე ტემპერატურას უძლებენ; საშუალო ყინვაგამძლენი _ მინუს 7, მინუს 8 გრადუსამდე; და ყინვაგამძლე სახეობები კი მინუს 10 გრადუსს და მის ზევით გრადუსამდე ყინვას უძლებენ, იშვიათად მეტსაც.

საქართველოში, ძირითადად, მესამე ჯგუფის ყინვაგამძლე ევკალიპტია გავრცელებული. აქედან 80% უკავია ტირიფისებრ ევკალიპტს, რომელიც არის 40-50 მეტრი სიმაღლის ხე. ღერო და ძირითადი ტოტები დაფარულია მონაცრისფრო ცვენადი ქერქით. ახალგაზრდა ფოთლები მწვანეა, ვიწრო ან ლანცეტური ფორმის, ასაკოვანი კი მუქი მწვანე, ნამგლისებურად მოხრილი. ფოთლები შეიცავს 0,5-1,5% ძვირფას ეთეროვან ზეთს, რომლის შემადგენლობაში შედის ცინეოლი, პინენი, ელანდრენი და ნივთიერებები, რომელსაც დიდი მოთხოვნილება აქვს საპარფიუმერიო და ფარმაკოლოგიურ მრეწველობაში

ევკალიპტი თესლით მრავლდება. ითესება როგორც ღია, ისე დახურულ გრუნტში ადრე გაზაფხულზე. ცუდად იტანს შიშველი ფესვებით გადარგვას. ამიტომ მიმართავენ მის შეხავსებას _ ხავსში შეხვეული ნერგები გადააქვთ დასარგავად.

გაზაფხული საუკეთესო დროა ევკალიპტის დარგვისთვის. მცენარე უნდა დაირგოს 2 მეტრი 1 მეტრზე და 2 მეტრი 2 მეტრზე  შუალედით, ხოლო ტყე-პარკების გაშენებისას 3 მეტრი 3 მეტრზე მანძილით. ასეთი წესით გაშენებულ პლანტაციაში პირველი მოსვლის აღების პერიოდია სამი წელი.

მცენარის აჭრა უნდა ვაწარმოოთ ფესვის ყელიდან 10-15 სმ სიმაღლეზე. შემდგომ, როდესაც მცენარეები მომძლავრდება, აჭრები შეიძლება ჩატარდეს როგორც გაზაფხულზე, ასევე, შემოდგომაზე.

 ცისანა ქაშაკაშვილი




 ახალი ამბები
  • ტელეწამყვანი თემურ ჩხიკვაძე გარდაიცვალასაქართველოს პირველი არხის ყოფილი წამყვანი, ქართული ტელევიზიის ლეგენდა, თემურ ჩხიკვაძე გარდაიცვალა. ის 70-იანი წლების მეორე ნახევრიდან მუშაობდა საქართველოს პირველ არხზე. თემურ ხიკვაძე თითქმის სამი ათეული წლის განმავლობაში იყო დიქტორი, ასევე საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის“ ... ...
  • საქართველოს პრეზიდენტს მაცხოვრის საფლავის მცველის ორდენი გადაეცასაქართველოს პრეზიდენტს იერუსალიმის პატრიარქმა, მისმა უნეტარესობამ თეოფილე მესამემ იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო- მაცხოვრის საფლავის მცველის ორდენი გადასცა, _ ინფორმაციას პრეზიდენტის ადმინისტრაცია ავრცელებს. იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო საქართველოს პრეზიდენტს იერუსალიმის პატრიარქმა დღეს რეზიდენციაში გამართულ შეხვედრისას გადასცა. პრეზიდენტმა და პატრიარქმა იმსჯელეს ასევე ქართველი მეცნიერების შესახებ და გადაწყდა, რომ ქართველ მეცნიერებს იერუსალიმის ეკლესიაში დაცულ ხელნაწერებზე და ხელოვნების ნიმუშებზე კვლევების ჩატარების შესაძლებლობა მიეცემათ და მათ საქმიანობას პატრონაჟს საქართველოს პრეზიდენტი გაუწევს. აღნიშნული საკითხის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტმა დახმარება იერუსალიმის პატრიარქს, მის უნეტარესობა თეოფილე მესამეს სთხოვა, რომლისგანაც საკითხის მოგვარების თანხმობა მიიღო. სალომე ზურაბიშვილს იერუსალიმის პატრიარქი პირადად წარუძღვა მაცხოვრის საფლავის ეკლესიაში, სადაც სიწმინდეები მოილოცეს. საქართველოს პრეზიდენტმა იერუსალიმის პატრიარქს ფოკის მონასტერში დაწერილი ღვთისმშობლის ხატი ... ...
  • მღვდელმონაზონს, რომელმაც სასულიერო იერარქები მამათმავლობაში ამხილა, მსახურება აუკრძალესმღვდელმონაზონ ანდრია სარიას მღვდელმსახურება აეკრძალა. ამ საკითხთან დაკავშირებით საპატრიარქოში ბრიფინგი გაიმართება. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ბრძანებაში, რომელიც 20 იანვრით თარიღდება, წერია, რომ ანდრია სარია გაფრთხილების მიუხედავად, მედიით საპატრიარქოსა და ეკლესიის იერარქთა მიმართ შეურაცხმყოფელ განცხადებებს აკეთებდა.  „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის იერარქთა და საქართველოს საპატრიარქოს მიმართ მასმედიის საშუალებით კვლავ გაკეთებული შეურაცხმყოფელი განცხადებებისა და დაუსაბუთებელი ბრალდებების გამო მღვდელმონაზონ ანდრიას (სარია) აეკრძალოს მღვდელმოქმედება და მიეცეს დრო სინანულისთვის“, - წერია ბრძანებაში.  მღვდელმონაზონი ანდრია სარია ჭყონდიდის ეპარქიიდან 2019 წლის 13 დეკემბერს გაათავისუფლეს. მაშინ ეს გადაწყვეტილება მას ახალმა მიტროპოლიტმა მეუფე გრიგოლმა გააცნო. ეპარქიიდან გათავისუფლებამდე რამდენიმე დღით ადრე ანდრია სარიამ გამოაქვეყნა ეროვნული არქივიდან 1982 წელს ამოღებული წერილი, რომელშიც საუბარია მამათმავლობის პრობლემაზე, კერძოდ კი, მაშინდელი 5 მოქმედი ეპისკოპოსი მიმართავს პატრიარქს და ამ ცოდვით შეპყრობილ 3 ეპისკოპოსსა და 1 დაბალ სასულიერო იერარქს ამხელს. წყარო: ... ...
  • აპატურაი: ნატო რუსეთთან ყოველთვის წამოჭრის საქართველოს საკითხს„ნატო რუსეთთან კომუნიკაციის დროს ყოველთვის წამოჭრის საქართველოს საკითხს და მეზობლების მიმართ რუსეთის აგრესიულ პოლიტიკას დაგმობს, “- ეს განცხადება კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში ნატო-ს გენერალური მდივნის სპეციალურმა წარმომადგენელმა, ჯეიმს აპატურაიმ „ქრონიკასთან“ ექსკლუზიურ ინტერვიუში გააკეთა.  დღეს ბრიუსელში ნატო-საქართველოს კომისიის სხდომის დაწყებამდე ჯეიმს აპატურაიმ ქრონიკასთან“ საუბარში განაცხადა, რომ დღის წესრიგშია ორი საკითხია: წლიური ეროვნული პროგრამის შეფასება და ოკუპირებული ტერიტორიები.  „ნატოს წევრი ქვეყნები პოზიტიურად აფასებენ სამშვიდობო ინიციატივებს და ხედავენ საქართველოს ხელისუფლების მცდელობას. ეს პოზიტიურადაა შეფასებული. ჩვენ ვიცით, რომ ეს არ არის მარტივი. სეპარატისტები და რუსული მხარე ართულებენ სიტუაციას. გრძელდება ბორდერიზაცია. გადასასვლელები დაკეტილია სექტემბრის შემდეგ და მძიმე ჰუმანიტარული სიტუაციაა ადგილზე,“- განაცხადა ჯეიმს აპატურაიმ.  მისი თქმით, ნატოში რუსეთთან მიმართებით პოზიცია არ შეცვლილა: „ორგანიზაცია აჩვენებს ერთიანობას ამ საკითხზე. ჩვენ გვაქვს ძალიან მტკიცე სტრატეგია, რომელიც მოიცავს თავდაცვის გაძლიერებას და მეორეს მხრივ ვცდილობთ გვქონდეს დიალოგი, რომელიც არსებითი ხასიათის შედეგებს მოიტანს.“ ჯეიმს აპატურაიმ „ქრონიკასთან“ საქართველოში 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებსა და მისი მაღალი სტანდარტით ჩატარების აუცილებლობაზე ისაუბრა:  „საქართველო ყოველთვის იყო მოწინავე სახელმწიფო დემოკრატიულ რეფორმებში და აჩვენებდა, რომ პოლიტიკური სისტემის ტრანსფორმაციას ქვეყანა მიჰყავს ახლოს დასავლურ ღირებულებებთან, ნატოს წევრ ქვეყნებთან. ამიტომაც ამ არჩევნებს ასე ყურადღებით აკვირდებიან ნატოს წევრი სახელმწიფოები. ეს ქართული არჩევნებია, მაგრამ აქვს ფართო რეზონანსი საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური მისწრაფებებისთვის. ამიტომ საჭიროა ყველაზე მაღალი სტანდარტის ჩვენება,“- განაცხადა ... ...
  • ბათუმში სამი ტყუპი დაიბადაჯანმრთელობის ცენტრ „მედინაში“ სამი ტყუპი დაიბადა. აღნიშნულ სიახლეს ტვ25 ავრცელებს. საკეისრო კვეთის შედეგად სამყაროს 2 გოგო და 1 ვაჟი მოევლინა. ახალშობილები ამ დროისთვის  ინკუბატორში არიან მოთავსებულები და მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა სტაბილურია. ერთი  გოგონას წონა 2,500 გრ შეადგენს და 45 სმ-ია. მეორე  გოგონა 1,70 გრამია და მისი სიგრძე 44 სმ შეადგენს. რაც შეეხება ვაჟს - იგი 44 სმ-ია და 1,800 გრამს იწონის. ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

ქალი, მამაკაცი... ასტროლოგია

ვერძი თუ ვერძს უყვარხართ, წუთით...

რამდენჯერ უნდა გათხოვდეს ქალი

პირველი ქორწინება 18-20 წლის ასაკში...

„საშიში ვარსკვლავები“

ამერიკულმა ინტერნეტ უსაფრთხოების კომპანია McAfee-მ...

დილით დასვენებულმა რომ გაიღვიძოთ

ორგანიზმი ძილის დროს ახალგაზრდავდება, დუნდება...

ფინანსური სტაბილურობა და ასტროლოგია

გთავაზობთ იმ ნიშნების ჩამონათვალს, რომლებიც...

როგორ დავგეგმოთ წარმატებული კვირა

ვედურ ასტროლოგიაში არსებობს კონკრეტული რჩევები...