ქართული საღებავების საიდუმლო

კარმიდამო ჩემი

ქართული საღებავების საიდუმლო

2017 აპრ 13 12:11:59

ჩვენს ქვეყანაში უძველესი დროიდან იყენებდნენ მცენარეულ საღებავებს და ამას ისეთი ოსტატობით აკეთებდნენ, რომ ბუნებრივი საღებავების გამოყენებით შექმნილი ხალიჩები ასეულობით წლებს უძლებდნენ და დღემდე გაუხუნარი იერით არის მოღწეული.

ქართველი ხალხი იყენებდა ენდროს ფესვებს, ბროწეულის, თრიმლის, წყავის, ტყემლის, კოწახურის, კაკლის ქერქს. კაკლის ქერქის გარდა, მისი ფოთოლი და წენგოც არანაკლებ გამოიყენებოდა. თავდაპირველად სწორედ ფოთლებს, ყვავილებს და ნაყოფს იყენებდნენ შესაღებად. მცენარის ფესვების თუ ქერქის გამოყენება საღებავ საშუალებად უფრო მოგვიანებით დაიწყეს.

ძალზე პოპულარულია ენდროს საღებავი, რომლის მომზადება ყველამ იცის და უპირველესად ის სააღდგომო კვერცხის შეღებვასთან ასოცირდება. თუმცა, უძველესი დროიდან სწორედ ენდრო იყო ერთ-ერთი პირველი საშუალება შინაურ პირობებში ძაფის შესაღებად, რომელიც ასობით წლის მანძილზე გაუხუნრად ინახებოდა.

რაკი აღდგომა მოახლოებულია და ორიოდე კვირა გვაშორებს ამ უდიდეს ქრისტიანულ დღესასწაულს, გესაუბრებით ენდროს ფესვების გამოყენებით კვერცხის შეღებვის წესზე, რომელიც ყველამ იცის, თუმცა, არც თუ იშვიათად ივიწყებენ ნიუანსებს, რაც შეღებვის წესს ახლავს. სწორედ ამიტომ, არც თუ იშვიათად, ვხედავთ ცუდად შეღებილ სააღდგომო კვერცხებს. მცენარეული საშუალებებით (ყვავილი, ქერქი, ფესვი) კვერცხის შეღებვა ბიომეთოდიცაა, რაზეც ასე ხშირად საუბრობენ დღეს და ბუნებრივია, ყველანაირ ქიმიურ საღებავთან უპირატესობა გააჩნია.

თუ გვინდა, რომ კვერცხი კარგად შეიღებოს, უნდა გავითვალისწინოთ როგორც დოზა, ისე საღებავის მომზადების წესი.

50 ცალი კვერცხის შესაღებად საჭიროა, დაახლოებით ენდროს 500-600 გრამი ფესვები. ჩაქუჩით დავჩეჩქვოთ ეს ფესვები და ორი დღით ადრე დავალბოთ წყალში, რომელიც მას მხოლოდ ფარავს.

შემდეგ დავამატოთ ორი ლიტრი წყალი და ვხარშოთ საშუალო ცეცხლზე, ერთი საათით მაინც. გავწუროთ. ჩავასხათ ქვაბში, რომელშიც კვერცხის მოხარშვა გვინდა. დავუმატოთ ორი სუფრის კოვზი მარილი და კარგად გავხსნათ. ჩენჩო, რომელიც გამონაწურს დარჩა, გამოვკრათ მარლაში და ამ ქვაბის კუთხეში გავნასკვოთ, ჩავკიდოთ, უფრო სწორად. ჩავალაგოთ კვერცხები, დავამატოთ წყალი იმდენი, რომ დაიფაროს. ვადუღოთ საშუალოზე ოდნავ დაბალ ცეცხლზე ერთი საათის განმავლობაში. შემდეგ კვერცხი ამოვალაგოთ ცხრილზე ან მარლაგადაკრულ სათავსზე ისე, რომ კარგად გაშრეს. ამის შემდეგ გავაპრიალოთ ზეთში ოდნავ დასველებული მარლით.

ერთხელ ასეთი "ცდაც" ჩავატარე _ ენდროს საღებავის მომზადებისას დაჩეჩქვილ მასას დავუმატე ხუთი თავი დეკორატიული ზაფრანის ფოთლები და მაისის ვარდის ფურცლები. კვერცხი მუქი ალისფერი გამოვიდა, ძალზე ლამაზი. შემოქმედებითად მიდგომა თქვენი ნებაა. უნდა ვიცოდეთ ძირითადი და წარმოქმნილი ფერების ელემენტარული თვისებები. ამის შემდეგ კი შესაძლოა, თქვენდა უნებურად, საოცარი ფერი მიიღოთ.

ენდროში უძველეს დროში ანალოგიური ფერით ღებავდნენ ძაფს, ოღონდ ქვაბიდან ამოღების შემდეგ კვლავ მოაყრიდნენ დაფქვილ ენდროს, დაახლოებით ისე, შეწვის წინ, როგორც თევზს ან კატლეტს ამოავლებენ საფანელში. შემდეგ ასეთი ძაფის შულოებს ჩადებდნენ იმავე საღებავიან ქვაბში და დილამდე ტოვებდნენ. ბოლოს კი გამდინარე ცივი წყლით რეცხავდნენ და ბოლოს მზეზე გააშრობდნენ.

მცენარეების საშუალებით მომზადებული ბუნებრივი, გაუხუნარი საღებავებით არა მარტო ძაფებს, არამედ ღებავდნენ საბრძოლო იარაღს, საცხოვრებელ ბინებს, იყენებდნენ სილამაზისთვის.

დღეისთვის უფრო მეტრად შეიძლება გამოვიყენოთ მცენარეული წარმოშობის ბუნებრივი საღებავები ისე, რომ ეკოლოგიური თვალსაზრისით, ბუნებას ზიანი არ მივაყენოთ. მაგალითად, ჭიაფერას და ანწლის ნაყოფი, კაკლის ფოთლები თუ წენგო, ჩაის ფოთლები თუ ღეროები, ცოცხის თესლი, ე. წ. "ჯიქურა". ჩვენს სინამდვილეში უდიდესი გამოუყენებელი რეზერვი არსებობს ბუნებრივი საღებავების შესაქმნელად, რომელიც უსარგებლოდ იკარგება ჩვენივე გულგრილი მიდგომის გამო.

ოზურგეთელი ხელოვანი ქალბატონი, ხალხური რეწვის ოსტატი, სულიკო ლომჯარია სწორედ ასეთ გამოუყენებელ სიმდიდრეზე საუბრობს და ამბობს, რომ ჩვენს ფლორას უდიდესი იდუმალი ძალა გააჩნია, რომელიც უკვდავ ფერებში გამოიხატება._ ამ ფერების წარმოქმნას, შესაძლოა, განაპირობებდეს გამორჩეული კლიმატი, დღეისთვის ჯერ კიდევ სუფთად შემორჩენილი ეკოლოგიური გარემო, რომელსაც თვალის ჩინივით გაფრთხილება და მერე გონიერი გამოყენება სჭირდება, _ ამბობს ის.




 ახალი ამბები
  • სახელმწიფომ საკუთარი ვალდებულება შეასრულა და პარლამენტის უკანონო ბლოკირება აღკვეთა - კახა კალაძედედაქალაქის მერი კახა კალაძე, რუსთაველის გამზირზე განვითარებულ მოვლენებს ეხმაურება. თბილისის მერის განცხადებით, მიუხედავად არაერთი გაფრთხილებისა, რომელიც აქციის ორგანიზატორებს მიეცათ, პროცესები კანონის ჩარჩოებს გასცდა. მისი თქმით, ბოლო ორი დღის განმავლობაში, აქციის ორგანიზატორებს აფრთხილებდნენ, რომ პარლამენტის ბლოკირება უკანონო ქმედება იყო, თუმცა მათ სიტუაციის გამწვავება სცადეს. როგორც მერი ამბობს, საქართველო დემოკრატიული სახელმწიფოა და უზრუნველყოფს თითოეული მოქალაქის სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას.  "მინდა გამოვეხმაურო რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე მოვლენებს და საპოლიციო ღონისძიებას, რომელიც წესრიგის აღსადგენად ჩატარდა. საქართველოში დაცულია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლება, თუმცა პარლამენტთან, ოპოზიციის ქმედებები გასცდა კანონის ჩარჩოებს. ჩვენ, ორი დღის განმავლობაში, ვაფრთხილებდით აქციის ორგანიზატორებს, რომ სახელმწიფო ინსტიტუტის, პარლამენტის ბლოკირება არის უკანონო ქმედება. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ნახეს რა, რომ არ ჰქონდათ ხალხის სათანადო მხარდაჭერა, აქციის ორგანიზატორებმა სიტუაციის გამწვავება და პროცესის დესტრუქციულ უკანონო ქმედებებში გადაზრდა სცადეს. დღეს, დილიდან, ამ ადამიანებმა, სახელმწიფო ინსტიტუტების უკანონო ბლოკირება განაგრძეს, შეურაცხყოფას აყენებდნენ პარლამენტში შემსვლელ ადამიანებს და მიუხედავად მომიტინგეთა მცირე რაოდენობისა, გადაკეტილი ჰქონდათ გზის სავალი ნაწილი, რითაც უხეშად არღვევდნენ კანონს. მიუხედავად შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან გაკეთებული არაერთი გაფრთხილებისა, ხელისუფლების თუ საერთაშორისო პარტნიორების მოწოდებისა ოპოზიციონერმა ლიდერებმა უარი თქვეს კონსტიტუციურ ჩარჩოებში დაბრუნებაზე. შესაბამისად, სახელმწიფომ საკუთარი ვალდებულება შეასრულა და პარლამენტის უკანონო ბლოკირება აღკვეთა. პოლიციამ გამოიჩინა მაღალი პროფესიონალიზმი და იმოქმედა კვალიფიციურად. აღადგინა წესრიგი და პროცესები კანონის ჩარჩოში დააბრუნა. ამისთვის გვსურს, მადლობა გადავუხადოთ თითოეულ სამართალდამცავს. ამ დროისთვის, პარლამენტის ყველა შესასვლელი თავისუფალია და რუსთაველის გამზირზე მოძრაობა აღდგენილია," - განაცხადა კახა ... ...
  • თალაკვაძე პარლამენტის ჭიშკარზე მოხსნილ ბოქლომს და ჯაჭვს ოპოზიციას უბრუნებსპარლამენტის პიკეტის მოხსნის შემდეგ ბიუროს სხდომა გაიხსნა. არჩილ თალაკვაძემ გაჭრილი ბოქლომი და ჯაჭვი ბიუროს სხდომაზე მიიტანა და თქვა, რომ მას ოპოზიციას უბრუნებს. პარლამენტის თავმჯდომარის განცხადებით, კვლავ ძალაშია გადაწყვეტილება, რომ პროპორციული წესით არჩევნები 2024 წელს ჩატარდება.  რაც შეეხება აქციის მონაწილეთა მოთხოვნას, არჩილ თალაკვაძის თქმით, შეკრების უფლება დაცული იქნება, სამწუხარო კი ის არის, რომ ოპოზიციის ნაწილმა კვლავ შეცდომაში შეიყვანა მომხრეები და მშვიდობიან პროტესტს გასცდა აქცია.  პარლამენტის თავმჯდომარის განმარტებით, სახელმწიფო ინსტიტუტების ბლოკირება სცდება კონსტიტუციის მშვიდობიანი მანიფესტაციის უფლების ფარგლებს.  „გუშინ პირადად დავუკავშირდი საპარლამენტო ოპოზიციის ლიდერებს და ვთხოვე, დაბრუნებულიყვნენ მანიფესტაციის მშვიდობიანი პროტესტის ფარგლებში, ასევე შევთავაზე მათ პარლამენტში გადაგვეტანა დისკუსია და ყველა იმ საკითხზე, რომელზეც მათ აქვთ პოზიცია, განგვეხილა პარლამენტში“, - განაცხადა პარლამენტის ... ...
  • ალეკო ელისაშვილი: "აუდეთ ბიძინა ივანიშვილთან ერთად"რა ბიუროს სხდომა, ამად გიღირთ, ასეთი ჩატარებული სხდომა გიღრდათ? რამდენჯერ გამოიყვანეთ სპეცრაზმი ბიუროს სხდომის ჩასატარებლად. აუდეთ ბიძინა ივანიშვილთან ერთად, _ თქვა ალეკო ... ...
  • პარლამენტში ბიურის სხდომა დაიწყოპარლამენტში ბიუროს სხდომა მიმდინარეობს. ამ ეტაპზე პარლამენტში მედიის წარმომადგენლებს შესვლის საშუალება არ აქვთ. აღსანიშნავია, რომ დღეს პარლამენტში დაგეგმილი კომიტეტის და ბიურის სხდომები ჩაიშალა. ბიუროს სხდომა 15:00 საათზე უნდა გამართულიყო. პარლამენტარებმა საკანონმდებლო შენობაში შესვლა ცოტა ხნის წინ, მხოლოდ მას შემდეგ შეძლეს, რაც სპეზრამმა ჭავლის გამოყენებით, პარლამენტის პიკეტირებული შესასვლელები გაათავისუფლა და აქცია ... ...
  • სამართალდამცავები მედიას მუშაობაში ხელს უშლიანსამართალდამცავების მხრიდან ალეკო ელისაშვილის წაყვანას ინციდენტი მოჰყვა. ელისაშვილთან ერთად რამდენიმე ადამიანი დააკავეს. ისინი მედიას მუშაობაში ხელს ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...
ზაფრანი

როგორ გამოვავლინოთ ნიჭიერი ბავშვი

არ დაგეგმოთ შვილებს მომავალი შეეცადეთ...

აუცილებელი წასაკითხი მამებისთვის

ახალშობილს უნდა ეძინოს დედის საწოლში...

ბეკონი ჯანმრთელობისთვის სახიფათო ყოფილა

შვედი მეცნიერების მტკიცებით, ბეკონის საკვებად...

როგორ დავალევინოთ წამალი პატარას

წამლის დალევა პატარებს არ უყვართ,...

მერილინ მონროს სილამაზის საიდუმლო

 რა იყო ის საიდუმლო, რომლის...

რატომ უნდა ვხატოთ

ცოტა ხნის წინ, ამერიკელმა ფსიქოლოგებმა...

დარწმუნებული ხართ თუ არა, რომ სასმელად ვარგის წყალს მოიხმართ?