კლიმატის ცვლილების გავლენა მწერებზე

gurianews.com

კარმიდამო ჩემი

კლიმატის ცვლილების გავლენა მწერებზე

2017 დეკ 21 23:52:41

დედამიწის საშუალო ტემპერატურა ბოლო საუკუნის განმავლობაში 0,18 გრადუსით გაიზარდა. 21-ე საუკუნეში მოსალოდნელია დედამიწის ატმოსფეროს საშუალო ტემპერატურის ზრდა 1,1-6,4 გრადუსით. სითბური აირების კონცენტრაციის ზრდის შეჩერების შემთხვევაშიც კი ეს დათბობა კიდევ გაგრძელდება. ამის შემდეგ მოსალოდნელია დარღვეული წონასწორობის ხელახალი დამყარება და საშუალო ტემპერატურის დასტაბილურება.

ატმოსფეროს საშუალო ტემპერატურის ზრდა გამოიწვევს ზღვის დონის აწევას; გაიზრდება კატასტროფული კლიმატური მოვლენების სიხშირე და სიმძლავრე; შეიცვლება ნალექების რაოდენობა და განაწილება; შეიცვლება სოფლის მეურნეობის მოსავლიანობა; გაიზრდება დაავადებათა რიცხვი.

ცვალებადი კლიმატი გავლენას ახდენს განვითარებული ქვეყნების სოფლის მეურნეობაზე _ ასეთია მსოფლიო მეცნიერების აზრი შეცვლილ კლიმატზე.

საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ 2009 წელს ჩატარებული გამოკვლევებით, როდესაც შეადარეს 1955-1970 და 1990-2005 წლების კლიმატური ცვლილებები, დადგინდა, რომ ზამთრისა და ზაფხულის სეზონებში ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში წლიური ტემპერატურა 0,2-0,4 გრადუსით გაიზარდა, ხოლო ნალექის რაოდენობა 8-13 პროცენტით. ცნობილია, რომ არარეგულარული ნალექები იწვევს ძლიერ წვიმებს, რასაც წყალდიდობა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური დანაკარგები მოაქვს. დასავლეთ საქართველოში მოიმატა შავი ზღვის დონის აწევის საშუალო კოეფიციენტმა, გაიზარდა შტორმების სიხშირე და მისი მაქსიმალური სიჩქარე. აღმოსავლეთში გვალვების პერიოდი 54-დან 72 დღემდე გაიზარდა. ქარების სიხშირე ხუთჯერ მეტია, ვიდრე გასული საუკუნის ოთხმოციანი წლების დასაწყისში.

ნავარაუდევია, რომ საქართველოში ჰაერის საშუალო ტემპერატურა 2030-2040 წლისთვის 1,4-2,1 გრადუსით გაიზრდება, ატმოსფერული ნალექების ჯამი კი სამი პროცენტით შემცირდება. ეს ფაქტორები, ცხადია, ზრდის გარემო რისკებს სასოფლო წარმოებისთვის, რადგან ტემპერატურის ზრდამ და ტენიანობის შემცირებამ, შესაძლოა, გამოიწვიოს მცენარეების დაუცველობის გაზრდა მავნებლებისა და დაავადებების მიმართ, რაც საბოლოოდ გამოიწვევს მცენარეთა პროდუქტიულობის შემცირებას, ზოგ შემთხვევაში კი ზოგიერთი კულტურის უნაყოფოდ დარჩენას.

ცნობილია, რომ კლიმატური ფაქტორები მნიშვნელოვნად განსაზღვრავენ მავნე და სასარგებლო მწერების რიცხოვნობას. ეს ფაქტორები ეკოლოგიაში ცნობილია, როგორც მოდიფიცირებული ფაქტორები, რომლებიც არაა დამოკიდებული მწერების რიცხოვნობაზე. ისინი ყველა პირობებში პირდაპირ მოქმედებენ მწერების გამრავლებაზე, თაობათა რაოდენობაზე, სქესობრივ პროდუქციაზე, ბუნებრივ სიკვდილიანობაზე. სხვა აბიოტურ, არაცოცხალ ფაქტორებში შედის: ტემპერატურა, ტენი, ნალექი, ქარი, განათება, ატმოსფერული წნევა და სხვა.

მწერი ჰოიკილოთერმული ორგანიზმია, რომელსაც მყარი ტემპერატურა არ გააჩნია და ძირითადად, გარემო ფაქტორებზეა დამოკიდებული, რაც მის ფიზიოლოგიურ პროცესს განსაზღვრავს. თითოეული მწერის განვითარების ფაზები და ბიოლოგიური თავისებურებები დამოკიდებულია ხელსაყრელი ოპტიმალური ტემპერატურის პირობებზე, რომლის დარღვევის შემთხვევაშიც, ტემპერატურის მატება არის ეს თუ კლება, მნიშვნელოვნად ფერხდება განვითარება, ხშირად კი ეს ცვლილებები დამღუპველიც კი არის. დაბალი ტემპერატურის დადგომისას მწერი ჯერ გაირინდება, ანუ საგრძნობლად მცირდება მასში მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესები, ხოლო შემდეგ გადადის ე. წ. ანაბიოზის ფაზაში, რაც მწერისთვის აუცილებელია, რადგან განაპირობებს მის გამძლეობას დაბალი ტემპერატურისადმი, უფრო ზამთარში. გაზაფხულის დადგომის შემდეგ მწერი კვლავ ვითარდება და ახალ თაობას იძლევა.

მწერებზე უარყოფით გავლენას ახდენს მაღალი ტემპერატურაც, რაც მათ სხეულში წყლის გარკვეული დანაკარგით განისაზღვრება _ ამ დროს მწერი ხშირად იღუპება.

ყველა მწერს აქვს განსაზღვრული გამძლეობა ასეთი მაღალი ტემპერატურისადმი. მაგალითად, 2000 წლის ივლისში, როცა ტემპერატურა მზეზე 50 გრადუსი იყო, ამერიკული თეთრი პეპელას მეორე თაობის პირველი-მეორე ხნოვანების მატლები 80-85 პროცენტი დაიხოცა, რამაც გამოიწვია საერთოდ მავნებლის დეპრესია ათი წლით. მწერს, რომელიც ტროპიკულ ზონაში ცხოვრობს, შესაბამისად, მაღალი გამძლეობა აქვს.

ამრიგად, კლიმატის გავლენა მწერების განვითარებაზე ძლიერ მოქმედებს. კლიმატის ცვლილებების შემთხვევაში უნდა ველოდოთ მავნე სახეობების რიცხოვნობის მატებას ან შემცირებას, რისთვისაც საჭირო იქნება სისტემატური დაკვირვება, რაც შესაბამის სამსახურებს ევალებათ. ამისთვის საჭიროა პროგნოზის სამსახური, სადაც სპეციალისტები ყოველდღიური აღრიცხვების შედეგად განსაზღვრავენ მავნე მწერების რიცხოვნობას და მათ წინააღმდეგ გასატარებელ ღონისძიებებს კალენდარულ ვადებში, მწერის ბიოლოგიის შესაბამისად.

სავარაუდოა, რომ კლიმატის ცვლილება, კონკრეტულად კი ტემპერატურის მატება და ტენის შემცირება, რაც ოფიციალური მონაცემებითაც დასტურდება, მნიშვნელოვან კორექტივებს შეიტანს ზოგიერთი მავნე ორგანიზმის განვითარების, რიცხოვნობის მატების თუ კლების, აგრეთვე, დაავადებების გავრცელების და შესაბამისად, მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ოპტიმალური ღონისძიებების მომზადებასა და ჩატარებაში.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი,
აგრარული უნივერსიტეტის, ჩაის, სუბტროპიკულ და ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი,
ბიოლოგიის მეცნიერებათააკადემიური დოქტორი


ნახვა: 164


 ახალი ამბები
  • კაცმა, რომელმაც დიღომში ბავშვებს აუზი მოუწყო, სავარაუდოდ თავი მოიკლამამაკაცი, რომელმაც თბილისში, დიდ დიღომში კოპრუსის ეზოში ბავშვებისთვის საცურაო აუზი იყიდა და კორპუსებს შორის ეზოში დაამონტაჟა, საკუთარ სახლში გარდაცვლილი იპოვეს.  არსებული  ინფორმაციით, დიმიტრი ტატიშვილმა, სავარაუდოდ, თავი მოიკლა.  როგორც შსს-ში აცხადებენ, საქმე სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე მუხლით აღიძრა, რაც თვითმკვლელობამდე მიყვანას გულისხმიბს. დიმიტრი ტატიშვილს მეუღლე და 4 შვილი დარჩა. წყარო: ... ...
  • საზოგადოებას დავუმტკიცებთ, რომ ინიციატივას უარყოფითი მხარე არ ჰქონდა - კობახიძე"საზოგადოებას დავუმტკიცებთ, რომ ინიციატივას უარყოფითი მხარე არ ჰქონდ", _ ამის შესახებ პარლამენტის თავმჯდომარემ "კანაფის კონტროლის შესახებ“ საკანონმდებლო პაკეტთან დაკავშირებით განაცხადა. ირაკლი კობახიძის თქმით, თქმით, კანონპროექტთან დაკავშირებით უნდა მოხდეს საზოგადოების ინფორმირება. “ჩვენ მოვისმინეთ კიდევ ერთი განცხადება საპატრიარქოს მხრიდან. ჩვენთვის აბსოლუტურად გასაგებია მათი განცხადება იმ აღელვებიდან გამომდინარე, რომელიც კანონპროექტთან დაკავშირებით საზოგადოებაში დაფიქსირდა. ყველა შემთხვევაში უნდა მოხდეს საზოგადოების ინფორმირება ამ კანონპროექტთან დაკავშირებით. როცა გარკვეული ინიციატივა იღებს უარყოფით დატვირთვას საზოგადოების აღქმაში, ჩვენ საზოგადოებას სათანადო ინფორმაცია აუცილებლად უნდა მივაწოდოთ. სულ მცირე ის უნდა დავამტკიცოთ, რომ ამ ინიციატივას არავითარი უარყოფითი მხარე არ ჰქონდა. აქ არც ერთ შემთხვევაში საუბარი არ იყო ნარკოტიკების წარმოებასა და გავრცელებაზე. ეს არის ჩვენთვის მთავარი და ამ სიმართლეს საზოგადოებას აუცილებლად დავუმტკიცებთ. ამისათვის საჭიროა საზოგადოების ინფორმირება, როგორც არ უნდა გაგრძელდეს პროცესი“, - განაცხადა ... ...
  • გიორგი კვირიკაშვილი EBRD-ის საერთაშორისო მრჩეველი გახდასაქართველოს ექსპრემიერმა გიორგი კვირიკაშვილმა ევროპის რეკონსტრუქციის და განვითარების ბანკთან ხელშეკრულება გააფორმა. როგორც გიორგი კვირიკაშვილმა bm.ge-ის განუცხადა, EBRD-თან კონტრაქტი რამდენიმე კვირის წინ დადო. მისი თქმით, თანამშრომლობაში მოიაზრება ევრობანკის ეგიდით უზბეკეთის მთავრობისთვის დახმარების გაწევა საჯარო და კერძო სტრუქტურებს შორის დიალოგის პლატფორმის შექმნაში, რომელიც საქართველოში ევრობანკის ინიციატივით შექმნილი ინვესტორთა საბჭოს გამოცდილების გაზიარებას გულისხმობს. ცნობისთვის: პრემიერის რანგში გიორგი კვირიკაშვილი საქართველოს ინვესტორთა საბჭოს თავმჯდომარეც ... ...
  • "ინიციატივა უკავშირდებოდა სრულიად დაურეგულირებელი სფეროს დარეგულირებას" _ დავითაშვილიკანონპროექტმა,  რომლითაც მარიხუანას კულტივიზაცია მოხდებოდა და მისგან დამზადებული სამედიცინო პრეპარატები ექსპორტზე გავიდოდა, სასულიერო პირებისა და საზოგადოების აღშფოთება გამოიწვია. პროტესტის შედეგად კი ხელისუფლებამ კანონპროექტის განხილვის შეჩერების გადაწყვეტილება მიიღო. როგორც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი, ლევან დავითაშვილი აცხადებს, კანონპროექტის შესახებ გადაწყვეტილება ფართო დისკუსიის შემდეგ იქნება მიღებული. "საქართველოში როდესაც არსებობს გარკვეული საკითხების მიმართ საზოგადოების მაღალი დაინტერესება, ეს გადაწყვეტილებები უნდა მიიღებოდეს მხოლოდ ფართო მსჯელობის და განხილვის შემდეგ. ამიტომ ჩვენმა ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ გაიმართოს ამასთან დაკავშირებით დისკუსიები, იყოს ფართო განხილვის საგანი, მხოლოდ ამის მერე იქნება მიღებული გადაწყვეტილება. ამიტომაც არის ამ ეტაპზე შეჩერებული კანონპროექტი",_განაცხადა დავითაშვილმა. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის განცხადებით, სამედიცინო კანაფი არ არის ნარკოტიკული საშუალება, ხოლო ხელისუფლების ინიციატივის მიზანი კი სრულიად დაურეგულირებლი სფეროს დარეგულირება იყო. "სამედიცინო კანაფი არ არის ნარკოტიკული საშულება, ამაზე ხშირ შემთხვევაში აღრეულია ხოლმე პოზიციები.  არასოდეს ჩვენს მიერ არ ყოფილა წახალისებული ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარება. ჩვენი ინიციატივა უკავშირდებოდა სრულიად დაურეგულირებელი სფეროს დარეგულირებას, რადგან საკონსტიტუციოსასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ სფერო დარჩა დაურეგულირებელი, საჭირო იყო რეგლამენტირება მოხმარების საკმაოდ მკაცრად, ისე, რომ კონკრეტულ სამართალდამცავ სტრუქტურებს მიეცეთ კანონის აღსრულების საშუალება. ეს იყო ჩვენი პოზიცია",_აცხადებს დავითაშვილი. როგორც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი ჟურნალისტებთან საუბარში აღნიშნავს, სამედიცინო კანაფი მედიცინის სფეროა, რომელიც ჯერ კიდევ არ არის საბოლოოდ შესწავლილი, თუმცა, ქვეყნისთვის ეკონომიკური მნიშვნელობა გააჩნია. "სამედიცინო კანაფი  არის მედიცინის სფერო. დარგი, რომელიც დღეს განვითარებადია, ვითარდება, ეს არის ჯერ კიდევ შესასწავლი, ჯერ კიდევ მზარდი ინდუსტრია, რომელიც თავისი განვითარების საბოლოო ეტაპზე არ მისულა.  ამიტომ ბევრ ქვეყანაში ამ  მიმართულებით მიმდინარეობს, როგორც შესწავლა, ისე წარმოება,  განვითარება და ეს არის მზარდი ინდუსტრია მსოფლიოში.  მას ეკონომიკური მნიშვნელობა რა თქმა უნდა გააჩნია, თუმცა, ჩვენთან გადაწყვეტილება მიღებული იქნება ადგილობრივი განხილვების შემდეგ", _ განაცადა ... ...
  • "განათლების კუთხით იქნება ძალიან მნიშვნელოვანი წყარო სხვადასხვა ფენისთვის"მოსახლეობისთვის სანდო გარემოსდაცვით მონაცემებთან წვდომის უზრუნველყოფა, ანალიტიკური საშუალებებით მონაცემთა დამუშავება და მონიტორინგი, გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღებისა და პოლიტიკის ფორმირების პროცესის ეფექტიანობის გაზრდა_აღნიშნულ მიზანს ისახავს  გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და ცოდნის მართვის სისტემის ახალი პლატფორმა, რომლის პრეზენტაციაც საქართველოს ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში გაიმართა. გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და ცოდნის მართვის სისტემა რეგიონის ისტორიაში არის პირველი პლატფორმა, რომელიც მომხმარებელს ერთიან სივრცეში სთავაზობს მარტივად მიიღოს მისთვის სასურველ გარემოსდაცვით სხვადასხვა თემატიკასთან დაკავშირებული ინფორმაცია. როგორც საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა, ლევან დავითაშვილმა ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, პლატფორმა ხელს შეუწყობს გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებას ქვეყანაში. მან ასევე აღნიშნა, რომ გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და ცოდნის მართვის სისტემა პრემიერ-მინისტრის ახალ ინიციატივას ეხმიანება. "სამინისტროს მიერ  წარმოდგენილი იყო გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და ცოდნის მართვის სისტემის პრეზენტაცია. ეს არის ახალი ელექტრონული პლატფორმა, რომელიც გააერთიანებს გარემოსდაცვით ინფორმაციას და ხელმისაწვდომს გახდის ამ ინფორმაციას მოსახლეობისთვის. განათლების კუთხით იქნება ძალიან მნიშვნელოვანი წყარო სხვადასხვა ფენისთვის. გააუმჯობესებს პოლიტიკას გარემოსდაცვითი კუთხით, იმიტომ რომ ბევრი მონაცემთა ბაზა ერთ ელექტრონულ სისტემაში იქნება მოქცეული. ეს ეხმიანება პირდაპირ ჩვენი პრემიერ-მინისტრის ახალ ინიციატივებს ელექტრონულ მმართველობაზე გადასვლასთან დაკავშირებით,  რომ ჩვენ უფრო ეფექტიანები ვიყოთ თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით. ჩვენი სამინისტრო უკვე ამზადებს, სისტემას ნერგავს და მნიშვნელოვნად ეს ხელს შეუწყობს გარემოსდაცვითი ცნობიერების ამაღლებას ქვეყანაში", _ განაცხადა დავითაშვილმა. როგორც პლატფორმის პრეზენტაციაზე გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის წარმომადგენელმა ირაკლი ბალანჩივაძემ განაცხადა, პორტალზე ამ დროისთვის 3 თემატიკაა განთავსებული, რასაც განვითარებასთან ერთად სხვადასხვა გარემოსდაცვითი თემები დაემატება. "პორტალზე 3 თემატიკაა განთავსებული. ეს არის კლიმატის ცვლილების თემა, ბიომრავალფეროვნება და გაუდაბნოება. პროექტის განვითარების ფარგლებში აღნიშნულ თემატიკებს სხვა თემატიკები დაემატება და უფრო მრავალფეროვანი გახდება. ამ დროისთვის ინფორმაცია სხვადასხვა სახით არის განთავსებული, სივრცითი და ცხრილური მონაცემები, წინასწარ მომზადებული ანგარიშები სხვადასხვა გრაფიკებითა და ვიზუალიზაციით, ფასიანი ინფორმაცია,  პროექტები და ა.შ.",_განაცხადა ბალანჩივაძემ. ახალი პლატფორმა, რომელიც გარემოსდაცვით თემატიკასთან დაკავშირებულ სხვადასხვა ინფორმაციას ერთ სივრცეში აერთიანებს, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრის, გაეროს განვითარების პროგრამისა (UNDP) და გლობალური გარემოსდაცვითი ფონდის (GEF) მხარდაჭერით ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

როგორ ამოვიცნოთ ინსულტი

ინსულტი 21–ე საუკუნის კიდევ ერთი...

"ყვავილებში ნაპოვნი ენერგია ჩაის აღორძინებაში დამეხმარება"

ფატი გრიგალაშვილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

საშემოდგომო თესვის დაწყება და ნიადაგის გაფხვიერების თავისებურება

აგვისტოს მიწურულს და სექტემბრის დასაწყისში,...

"მოგვაშორეთ ტურები"

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიხაურის, ჭანიეთის,...

"ჩაი გავანადგურეთ, თხილის ხარისხი კატასტროფულად დაეცა... სადაა გამოსავალი?"

მსოფლიოში მეჩაიეობის დარგში ჩამოყალიბებული დადებითი...

ჩინური კუნგ პაო

ჩინური სამზარეულოს ნამდვილი შედევრია "გუმბაო"....

როგორ წარმოიშობა "უავტორო" ხანძრები

მსოფლიომ "უავტორო" ხანძრების მთელი სერიები...

საწებელი _ მარტივად და გემრიელად

გვიან ზაფხულში და შემოდგომის დასაწყისიდანვე,...

როგორ ვებრძოლოთ ფესვის კიბოს

ფესვის ბაქტერიული კიბო ბევრი კულტურული...

გურული მეურნის მიერ დამორჩილებული ცნობილი "ლედის თითები" _ იგივე ბამია

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაკვანეთის მკვიდრი,...

მცენარეთა რძე და რძის პროდუქტები

ჩვენს წარმოდგენაში რძე და რძის...
ზაფრანი

იურული პერიოდის დინოზავრების კლდე ბოლივიაში

ბოლივიის დედაქალაქთან ახლოს, სალ კლდეზე...

არაჩვეულებრივი გამოგონება

"Lifestraw" არაჩვეულებრივი გამოგონებაა, მან დიდი...

სასიკვდილო საფრთხე ბუნებაში

ადამიანი სულ უფრო და უფრო...

რა ემუქრება დედამიწას მზე რომ ჩაქრეს

მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ადრე თუ...

შეცდომით აღმოჩენილი გენიალური გამოგონებები

პენიცილინი _ მედიკამენტი, რომელმაც გადატრიალება...

უცნაური სინდრომები

ფეთქებადი თავის სინდრომი  ესაა საკმაოდ...