ლავანდი _ ძვირფასზეთოვანი და სურნელოვანი მცენარე

კარმიდამო ჩემი

ლავანდი _ ძვირფასზეთოვანი და სურნელოვანი მცენარე

2018 იან 26 11:12:08

ლავანდი ეთერზეთოვანი მცენარეა, რომელიც ეკუთვნის ტუჩოსანთა ოჯახს და მოიცავს ოცდაათამდე სახეობას. ე. წ. ნამდვილი ლავანდის ყვავილი ღია იასამნისფერს ჩამოგავს და დღეს ხშირად ისმის, რომ 2018 წელს მოდის სამყაროში ლავანდისფერი ერთ-ერთი წამყვანი იქნება. თუმცა, მისი ღირსებებიდან ფერი არ არის გადამწყვეტი.

არის როგორც თეთრი, ისე მოწითალო და სხვა ფერის ჯიშებიც. ნამდვილ ლავანდს _ lavandula vera _ ზოგჯერ სამკურნალოსაც ეძახიან. ასევე, პოპულარულია იტალიური ლავანდიც, _ lavandula spica, მაგრამ ეს უკანასკნელი უფრო ზეთის დაბალი ხარისხით გამოირჩევა და საწარმოო გავრცელება დიდად ვერ ჰპოვა.

ლავანდის საწარმოო ხასიათის პლანტაცია, ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებიდან, პირველად გაშენდა უკრაინაში, ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე, უცხოეთიდან შემოტანილი თესლის ნერგებით; შემდეგ კრასნოდარის მხარის მთისწინა რაიონებშიც გააშენეს და მალე საქართველოშიც შემოიტანეს.

ლავანდი წარმოადგენს მცირე ზომის მარადმწვანე ბუჩქს; სიმაღლით აღწევს 50-90 სმ-ს; ფესვები მთავარღერძიანი აქვს, ძლიერდატოტვილი, რომელიც ღრმად ვრცელდება ნიადაგში; ღერო დატოტვილია _ დატოტვა იწყება ფესვის ყელიდან და ქვედა ტოტების მიმაგრების დიდი კუთხის გამო ხშირად გართხმულ ფორმას იღებს. ტოტების ქვედა ნაწილი ტიტველია, მონაცრისფრო _ მურა ქერით დაფარული. ახალგაზრდა ზედა ტოტები ოთხკუთხედია, მტრედისფერი, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული და უხვად შეფოთლილი. ფოთოლი წვრილი და მჯდომიარეა, კიდემთლიანი, ძლიერ შებუსული, ვერცხლისფერ-თეთრი ფერის. ახალგაზრდა ფოთლები მუქი მწვანე, შედარებით ფართო. ყვავილები პატარა, ორსქესიანი, შეკრებილია თავთუნების სახის ერთწლიანი ყლორტების ბოლოზე. ბუჩქზე მოყვავილე ღეროთა რიცხვი 300-500-მდეა. ყვავილის ფერი ცისფერი, იასამნისფერისკენ გარდამავალია. აქვს აგრეთვე მტრედისფერი და თეთრი ყვავილებიც. ძლიერი და სასიამოვნო სუნი აქვს. ლავანდი ყვავილობს ივნისიდან აგვისტომდე. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურადაც _ კალმით, ტოტების გადაწვენით და ბუჩქების დაყოფით. თესლით გამრავლების შემთხვევაში ადგილი აქვს დათიშვას და მიიღება სიჭრელე პლანტაციაში. ამიტომ ძირითადად მიმართავენ ვეგეტატიურ გამრავლებას. ძირითადად მიღებულია ლავანდის გამრავლება დაფესვიანებული ღეროს კალმებით, დაკალმებით.

ლავანდი საქართველოში, ძირითადად, გაშენებული იყო აფხაზეთში. მისი პლანტაციების გაშენება უმჯობესია შემოდგომაზე, ოქტომბერში, ვიდრე გაზაფხულზე. ერთ ადგილზე ლავანდის პლანტაცია სრულმოსავლიანია, ხოლო 8-10 წლის შემდეგ ბუჩქები სიბერეში შედის, ყვავილების რაოდენობა კი ყვავილედში მცირდება, რაც მოსავალს საგრძნობლად ამცირებს. ამიტომ საჭიროა გადიდდეს ორგანულ-მინერალური სასუქების შესატანი დოზა და ჩატარდეს ბუჩქების მძიმე გასხვლა, ბუჩქის სიმაღლის 2/3 -ით შემცირება.

ლავანდის მოსავლის აღება ხდება იმ მომენტში, როდესაც ყვავილედში ბუტონები 50-55%-ით გაიშლება მზიან დარში, ნამის შეშრობის შემდეგ, 8 საათიდან 17 საათამდე.

ყირიმის ბოტანიკურ ბაღში გამოყვანილია ლავანდის ორი ჯიში: "პრიმა" და "რეკორდი", რომელთა ეთეროვანი ზეთის ხარისხი საუკეთესოა და პარფიუმერიაში მასზე დიდი მოთხოვნაა.

ლავანდის ეთეროვანი ზეთი გამოყენებულია აგრეთვე ფაიფურისა და კერამიკული ნაწარმის დამზადებისა და ლაქების ფაბრიკაციისთვის. თვით მცენარე ხანგრძლივი ყვავილობისა და ნექტრის უხვი გამოყოფით ხასიათდება და კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

ლავანდი ველურადაც არის გავრცელებული საფრანგეთის მშრალ, მთაგორიან ადგილებში, იტალიაში, ესპანეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ის კულტურაში დაინერგა და ეთეროვანი ზეთის მისაღებად მოჰყავთ ესპანეთში, საფრანგეთში, იტალიაში, ბულგარეთში, არგენტინაში და სხვა.

რომაელები ლავანდს ორი ათასი წლის წინაც იყენებდნენ მშრალი ყვავილების სახით, აგრეთვე, მისგან ამზადებდნენ სურნელოვან წყალს. ლავანდის ყვავილებისგან ღებულობენ ეთეროვან ზეთს, რომელიც გამოიყენება პარფიუმერიაში სუნამოების, საპნისა და სხვა ნაკეთობებისთვის საამო სურნელების მისაცემად. მედიცინაში მას იყენებენ რევმატიზმის, სასუნთქი ორგანოების დაავადებისა და წყლულების სამკურნალოდ. ის ძლიერ ანტისეპტიკური და ანტიტოქსიკურია, რისთვისაც ფართო გამოყენება აქვს სადეზინფექციოდ.

 ცისანა ქაშაკაშვილი,
სოფლის მეურნეობის აკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • რუსთავი-თბილისის გზაზე ავარიას 6 თვის ბავშვი ემსხვერპლარუსთავი-თბილისის გზაზე ერთმანეთს "ტოიოტასა" და "კიას" მარკის ავტომობილები შეეჯახა. ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად 6 თვის ბავშვი დაიღუპა. როგორც „ინფო რუსთავი“ იუწყება, მცირეწლოვანი ბავშვი მშობლებთან ერთად სწორედ "ტოიოტას" მარკის ავტომობილში იმყოფებოდა. დაშავებული ბავშვი სასწრაფო-სამედიცინო დახმარების ჯგუფმა კლინიკა ნიუ-ჰოსპიტალსში გადაიყვანა, თუმცა, მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. შემთხვევის ადგილზე მობილიზებული იყო საპატრულო პოლიციისა და სასწრაფო დახმარების ... ...
  • მეკვერნიე „ჩაქირა“: უნიკალური ჯიშის ძაღლი გურიაში, სავარაუდოდ, მხოლოდ ერთ კაცს ჰყავსმეკვერნიე ჯიშის ძაღლი „ჩაქირა“ ძველად  გურიაში საკმაოდ გავრცელებული ყოფილა და მას კვერნაზე სანადიროდ იყენებდნენ. შემდეგ კი გადაშენებულა და ახლა მხოლოდ მაკვანეთელ ილია თოიძეს ჰყავს. _ის თავს ევლება მეკვერნიე „ჩაქირას“, საოცარ ამბებს გიამბობთ, უვლის, ცდილობს გამრავლდეს და ყველას ჰყავდეს.  ეს ძაღლი  საუცხოო მონადირეა. გადაშენების პირას მყოფი, _ გვატყობინებს სოფელ ლიხაურის საჯარო სკოლის პედაგოგი, ირმა გორდელაძე. „გურია ნიუსი“ მალე  ილია თოიძესთან საინტერსო ინტერვიუს ... ...
  • საიდან მოდის და რას უკავშირდება ნოტების სახელები7 მუსიკალური ნოტი დო-რე-მი-ფა-სოლ-ლა-სი ყველასთვის კარგად არის ცნობილი, მაგრამ ცოტამ თუ იცის, რატომ ჰქვიათ ამ ნოტებს ასეთი სახელები და რას ნიშნავს თითოეული მათგანი. ნოტების სახელწოდების წარმოშობა დაკავშირებულია ნაწარმოებთან “Uტ ქუეანტ ლახის”, რომელიც კათოლიკური ჰიმნია და იოანე ნათლისმცემელს ეძღვნება. დო-რე-მი-ფა-სოლ-ლა-სი იოანე ნათლისმცემლისადმი მიძღვნილი ჰიმნის ლათინური ლოცვის პირველი მარცვლებია, თუმცა თავდაპირველად იყო ასე – უტ-რე-მი-ფა-სოლ-ლა-ჰექსაქორდი. სი მოგვიანებით გაჩნდა. უტ კი დო-თი მოგვიანებით მუსიკისმცოდნე დონმა შეცვალა თავისი გვარის პირველი მარცვლით. შვიდივე მუსიკალურ ნოტს თავისი სახელწოდება აქვს: დო – DOMINUS – ღმერთი,  რე – RERUM – მატერია, მი – MIRACULUM – სასწაული,   ფა – FAMILIAS PLANETARIUM – პლანეტების ოჯახი, ანუ მზის სისტემა,    სოლ – SOLIS – მზე,  ლა – LACTEA VIA – ირმის ნახტომი,  სი – SIDERAE – ზეცა.  წყარო : ... ...
  • $7 000 000 - აშშ, საქართველოში ახალ საგანმანათლებლო პროგრამას განახორციელებსაშშ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის ფარგლებში, ვაშინგტონში მორიგი შეხვედრა გაიმართა. კულტურული გაცვლებისა და ხალხთაშორისი ურთიერთობების სამუშაო ჯგუფის შეხვედრაზე, საქართველოს საგარეო საქმეთა და განათლების მინისტრების მოადგილეები წარდგნენ. სახელმწიფო დეპარტამენტში გამართულ შეხვედრაზე განათლების, კულტურისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების შესახებ იმსჯელეს. განათლების მინისტრის მოადგილის განცხადებით, შეხვედრაზე საუბარი შეეხო ოკუპირებული ტერიტორიებსა და საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ არსბულ ვითარებას. ირინე აბულაძის თქმით, ქართულმა მხარემ, ამერიკელ პარტნიორებს სრული ინფორმაცია მიაწოდა გამოწვევების შესახებ, რაც ოკუპირებულ რეგიონებში, განათლების უფლების მხრივ დგას. მისი თქმით, შეხვედრაზე ასევე საუბარი შეეხო საქართველოს მთავრობის სამშვიდობო ინიციატივებს განათლების ხელმისაწვდომობის კონტექსტში. „ამერიკა რჩება საქართველოსთვის ძირითად სტრატეგიულ პარტნიორად, როგორც ქვეყნის სუვერენობის, ასევე განათლების ხარისხის განვითარების მიმართულებით.“_ განაცხადა აბულაძემ. აბულაძის თქმით, შეხვედრაზე საუბარი შეეხო პროფესიული განათლების ხელშეწყობის მიზნით, გაცვლითი პროგრამების წამოწყების იდეას. დღესვე ცნობილი გახდა, რომ ამერიკული მხარე, საქართველოში, $7 000 000 აშშ დოლარის ღირებულების საგანმანათლებლო პროგრამას განახორციელებს. „USAID” – ის დაფინანსებული პროექტი, ქართული საჯარო სკოლების დაწყებითი საფეხურის მასწავლებელთა გადამზადებას ითვალისწინებს. ამასთან, ამერიკული მხარის ინიციატივით, საქართველოში, „Fulbright“-ის პროგრამის გაფართოვება იგეგმება. „ფულბრაითის“ პროგრამის ფარგლებში, წელს უკვე 11 ქართველი სტუდენტი მიიღებს ამერიკაში განათლებას. 2020 წლის გაზაფხულიდან კი, როცა შეთანხმებას მოეწერება ხელი, საქართველოს, ამერიკიდან „ფულბრაითის“ 10-მდე სტიპენდიანტი ეწვევა, რომლებიც საქართველოს უნივერსიტეტში ინგლისურ ენას ასწავლიან. წყარო : ამერიკის ... ...
  • ქარი, თოვლი და ყინვა _ ტემპერატურა -20 გრადუსამდე დაეცემასინოპტიკოსთა ცნობით, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე დღეიდან ტემპერატურა მკვეთრად დაეცემა. დღეს საქართველოს ზოგიერთ რაიონში ითოვებს. 25-27 იანვარს, ღამით გაძლიერდება ქარი და ყინვა. ჰაერის ტემპერატურა ღამის საათებში დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში -4, -6, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში ზოგან -8, მთაში -15, მაღალმთაში -20 გრადუსამდე დაიკლებს. 25 იანვარს, დღისით დაბლობსა და ბარში +1, +6 გრადუსი იქნება, ხოლო 26-27 იანვარს +7, +12 გრადუსამდე მოიმატებს. თბილისში ჰაერის ტემპერატურა 25-27 იანვარს ღამის საათებში -1, -3 გრადუსამდე დაიკლებს, დღისით კი +8, +10 გრადუსამდე ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...
ზაფრანი

მიწაზე მიყინული კნუტები კაცმა ყავით გადაარჩინა

BBC-ის ინფორმაციით, მიწაზე მიყინული კნუტები...

სასარგებლო რჩევები ცნობილი ქალებისგან

ანჯელინა ჯოლი ზოგჯერ, როცა თავის...

ბიონსეს სილამაზის საიდუმლო

მართალია მომღერალი ვეგეტარიანელი არაა, მაგრამ...

ცნობილი ვარსკვლავების ყოველდღიური დილის რეჟიმი

ჯენიფერ ენისტონი ჯენიფერ ენისტონის დილა...

რატომ უნდა დაიბანოთ გაზიანი წყლით

კორეულ კოსმეტიკასა და თავის მოვლის...