არტიშოკი

მწვანე აფთიაქი

არტიშოკი

6 ივნ. 2013, 15:53:43
ბევრმა არც კი იცის, რომ საკუთარ ბაღში დარგული, მეტად ლამაზი, ორიგინალური, ტყვიისფერი, დანაკვთული ფოთლებით და იასამნისფერი ყვავილებით შემკული ლამაზი მცენარე არტიშოკია. მას, 50 საუკუნეა, კაცობრიობა იყენებს, როგორც მეტად სასარგებლო, ვიტამინებით და კალორიებით მდიდარ საკვებ მცენარეს. ის დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ძველ ბერძნებსა და რომაელებში.

არტიშოკი (ლათინურად ჩყნარა ცარდუნცულუს) _ ეს არის მრავალწლიანი მცენარე, რომელიც ბუნებრივად იზრდება ევროპასა და აზიაში. სახელი არტიშოკი _ ჩყნარა _ ბერძნულიდან ითარგმნება, როგორც ძაღლი. არტიშოკის თავისებური ფოთლებიდან გამომდინარე, რომელიც ძაღლის კბილებს წააგავს. მიიჩნეოდა, რომ არტიშოკის საჭმელებში გამოყენებით მცირდებოდა ადამიანის ოფლდენადობა, ხელს უწყობდა სუნთქვას, ხოლო არტიშოკიდან გამონაწური (აყვავებამდე) სითხე კარგი იყო თმის ცვენის საწინააღმდეგოდ.

გარდა გემრიელი თვისებებისა, არტიშოკი გამოირჩევა ძალიან კარგი ქიმიური შემადგენლობით. შეიცავს რკინას, კალციუმს, ფოსფორს, ვიტამინებს _ C, B, P, A.

არტიშოკი ასევე წარმოადგენს დიეტურ საკვებს, რომელიც შესაძლოა, მოიხმარონ შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულმა ადამიანებმა. უძველესი დროიდან ეს მცენარე გამოიყენება პადაგრისა და სიყვითლისგან გამოჯანმრთელების პროცესის დასაჩქარებლად. არტიშოკი არის ღვიძლისა და თირკმლების ძლიერი გამწმენდი საშუალება. მისი ფოთლებისა და ყუნწის ნახარში გამოიყენება, როგორც ქოლესტერინის დარეგულირების საშუალება. ასევე არეგულირებს შარდმჟავას კონცეტრაციას სისხლში.

ალკოჰოლის ზედმეტი დოზის მიღებისა და მოწამვლის შემთხვევაში, არტიშოკის წვენის მიღება მნიშვნელოვნად ანეიტრალებს ზედმეტი დოზით ალკოჰოლის მიღების შედეგად ორგანიზმში არსებულ მავნე ნივთიერებათა მოქმედებას.

ხალხურ მედიცინაში არტიშოკი ცნობილია, როგორც კარგი ნაღველმდენი საშუალება.

არტიშოკის გამრავლება ხდება, როგორც თესლით, ასევე ნერგის სეგმენტებად დაყოფით. სასურველია პლანტაციის განახლება, ყოველ 4-5 წელიწადში ერთხელ, ვინაიდან ძველ მცენარეებს უმცირდებათ პროდუქციის ხარისხი და მოსავლიანობა.

არტიშოკი ჩვენს სუბტროპიკულ ზონაში იოლად იტანს ზამთრის ყინვებს და ასევე ზამთარში იოლად ინარჩუნებს მიწისზედა ნაწილებს. ადრე გაზაფხულზე კარგად განვითარებულ მცენარეს შეუძლია იმდენი ნერგის მოცემა, რამდენი სეგმენტიც გააჩნია ძირზე.

როცა აშენებენ საწარმოო პლანტაციას და საჭიროა გაცილებით მეტი სარგავი მასალა, ამრავლებენ თესლით. მწიფე ნაყოფი შეიცავს დიდი რაოდენობით თესლს, რომელსაც მარტი-აპრილში თესავენ კარგად განოყიერებულ, ორგანული ნივთიერებით მდიდარ ნიადაგში, რომელიც მოთავსებულია სავეგეტაციო ჭურჭლებში. ყუთებში ჩათესვის შემთხვევაში, აღმონაცენის 2-3 სანტიმეტრის მიღების შემდეგ, ახდენენ მათ ინდივიდუალურად გადაჩითილებას, რომელსაც შესაბამისად რწყავენ. სრულფასოვანი თესლ-ნერგის მიღების შემდეგ, ის მზადაა პლანტაციის გასაშენებლად.

არტიშოკის პლანტაციის გასაშენებლად სასურველია, შეირჩეს გრენაჟირებული, განოყიერებული და მზისგან კარგად განათებული ტერიტორია, რომელიც დაცულია ქარების მავნე ზემოქმედებისგან.

საწარმოო პლანტაციაში მცენარეები ირგვება მწკრივში, 50-70 სმ დაშორებით, ხოლო რიგთაშორი 1,2 _ 1,5 მეტრი დაშორებით.

არტიშოკი განვითარებულ ქვეყნებში ითვლება, როგორც საუკეთესო დელიკატესი. ასევე მსოფლიოში ითვლება ერთ-ერთ ძვირადღირებულ პროდუქტად, რაც მას პერსპექტიულ კულტურათა რიგში დამკვიდრებას უქადის.

გურიაში არა ერთ ოჯახში არსებობს ამ მცენარე-ყვავილის ნერგი. ჟურნალისტ მარინე ჩიხლაძეს, ჩემს ოჯახში სტუმრობისას გაუკვირდა და თქვა, რომ ეს მცენარე, დიდი ხანია ეზოში აქვს, როგორც ყვავილი და არ იცოდა მისი, როგორც უნიკალური ბოსტნეულის შესახებ. დროა, გურიაშიც ბევრმა მოაშენოს არტიშოკი, რომლის ბუმიც, დარწმუნებული ვარ, მალე დადგება.

აკაკი ღლონტი,სოფლის მეურნეობის განვითარების ცენტრის მთავარი სპეციალისტი





 ახალი ამბები
  • სტიქიამ საგარეჯოში რამდენიმე სოფელი დააზარალასტიქიამ პრობლემები შექმნა კახეთში და მათ შორის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლებში - ბადიაურში, იორმუღანლოსა და დუზაგრამაში ძლიერმა ქარმა და უხვმა ნალექმა ხეები წააქცია და ცენტრალური გზები ჩახერგა. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მერიის განცხადებით ადგილზე გამოცხადდა ზედამხედველობის განყოფილების ხელმძღვანელი მერის წარმომადგენლებთან ერთად და დროულად დაიწყო გაწმენდითი სამუშაოები. ჩახერგილი მონაკვეთები გამოთავისუფლებულია და ტრანსპორტის გადაადგილება უკვე ... ...
  • ქარტია: მედიაზე თავდასხმის ყოველი გამოუძიებელი შემთხვევა ახალისებს ჟურნალისტების წინააღმდეგ აგრესიას საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია ტელეკომპანია „მთავარი არხის" ჟურნალისტისთვის გადაღების დროს ვანისა და ბაღდათის მიტროპილიტის - მეუფე ანტონის მიერ სიტყვიერი შეურაცხყოფის მიყენებისა და მუქარის ფაქტს ეხმაურება. ტელეკომპანია „მთავარი არხის" ჟურნალისტს ირაკლი ვაჩიბერაძეს, გუშინ 8 მაისს, გადაღების დროს ვანისა და ბაღდათის მიტროპილიტმა - მეუფე ანტონმა სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა, დაემუქრა, აუკრძალა ეპარქიაში გადაადგილება და ფიზიკურად დაუპირისპირდა. კადრებში ჩანს, რომ მიტროპოლიტი ჟურნალისტის გამოჩენასა და მის შეკითხვებზე ღიზიანდება და ბოლოს ფიზიკურადაც უპირისპირდება. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია მკაცრად გმობს „მთავარი არხის“ თანამშრომელზე განხორციელებულ ძალადობას. ქარტია ითხოვს სამართალდამცავი ორგანოებისგან სწრაფად და ეფექტიანად გამოიძიონ ეს შემთხვევა და დადგეს კონკრეტულ პირთა პასუხისმგებლობის საკითხი. ეს სასულიერო პირების მხრიდან ჟურნალისტებისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ხელის შეშლისა და ძალადობის პირველი შემთხვევა არ არის. 2021 წლის 08 მარტს ჭყონდიდის ეპარქიის მეორე სართულზე მოაჯირი ჩაინგრა და ათამდე ადამიანი რამდენიმე მეტრის სიმაღლიდან გადავარდა. ჟურნალისტები სასულიერო პირებს შორის დაპირისპირებას და აქციას აშუქებდნენ. კადრებში ჩანდა, თუ როგორ უშლიდნენ ხელს სასულიერო პირები ჟურნალისტებს პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში. 2021 წლის 4 მაისს დავით გარეჯში სიუჟეტზე მუშაობისას საერო და სასულიერო პირებმა „მთავარი არხის" ჟურნალისტს, ნინუცა კეკელიასა და ოპერატორს, ირაკლი კვარაცხელიას სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს. ქარტია მიიჩნევს, რომ სამართალდამცავი უწყების მხრიდან მსგავსი ფაქტების მკაცრი რეაგირების გარეშე დატოვება, ამგვარ ძალადობასა და ჟურნალისტების მუშაობაში ხელის შეშლის შემთხვევებს ახალისებს, რაც მედიაგარემოსთვის ძალიან დამაზიანებელია. თითოეულ ჟურნალისტს უნდა ჰქონდეს პროფესიული საქმიანობის თავისუფლად განხორციელების საშუალება. მათ უნდა იცოდნენ, რომ ყველა შესაბამისი ინციდენტი იქნება ადეკვატურად და გამჭვირვალედ გამოძიებული, დამნაშავე პირებს კი დაეკისრებათ პასუხისმგებლობა. ქარტიას მიაჩნია, რომ მომხდარზე დროული და ეფექტიანი გამოძიება მნიშვნელოვანია, რათა დაცული იყოს ჟურნალისტთა უსაფრთხოება და მედიისთვის შეიქმნას თავისუფალი და უსაფრთხო სამუშაო ... ...
  • რიონის ხეობის დამცველები ოზურგეთში იმყოფებიანამ წუთებში ქალაქ ოზურგეთში რიონის ხეობის დამცველები იმყოფებიან. ისინი ადგილობრივ მოსახლეობას ხვდებიან. შეხვედრა საინფორმაციო ხასიათს ატარებს და ის ე.წ. ჭადრების ბაღში უნდა გამართულიყო, მაგრამ უამინდოს გამო ოზურგეთის თეატრის გარე ფოეში ტარდება. ფოტო: ვახუშტი ... ...
  • "მაღალ მთაში წამოთოვს"- მოსალოდნელი ამინდი გურიასა და საქართველოშისაქართველოში ამინდი გაუარესდა. გარემოს ეროვნული სააგენტოს მოკლევადიანი პროგნოზების სამმართველოს უფროსმა, დოდო გვაზავამ „გურია ნიუსს“ განუცხადა, რომ შავი ზღვის ჩრდილოეთ დასავლეთიდან ვრცელდება არქტიკული ცივი ჰაერი, რის გამოც მოსალოდნელია ძლიერი ნალექი და  ქარი. „შავი ზღვის ჩრდილოეთ დასავლეთიდან ვრცელდება არქტიკული ცივი ჰაერი, რომელიც შენარჩუნდება ხვალაც. მოსალოდნელია წვიმა,ზოგან ძლიერი. დასავლეთ საქართველოშ, ამ დროისთვის, დასავლეთის მიმართულების ქარი გაძლიერებულია და შენარჩუნდება საღამომდე, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოში დაახლოებით 4 საათიდან იქროლებს.  ძლიერი ქარი ნალექის ინტენსივობას შეამცირებს, მაგრამ მანამდე არ არის გამორიცხული აღინიშნოს სეტყვა ბოლნისში, ძლიერი პროცესია  კახეთში, დედაქალაქშიც, მაგრამ ქარის გაძლიერების შემდეგ ნალექი შეწყდება. იქროლებს დასავლეთის ძლიერი ქარი ქალაქის გარეუბნებში შესაძლებელია 27-28 მ/წმ-ის დაქროლვა ჰქონდეს. ტემპერატურა იკლებს. დღეს და ხვალ დასავლეთ საქართველოში დაბლობ რაიონებში +12, +13 გრადუსი სითბოა მოსალოდნელი, მთიან რაიონებში + 8, +10, მაღალ მთიან რაიონებში 0, +5 გრადუსი და წამოთოვს. დასავლეთ საქართველოში ნალექის ინტენსივობა ხვალ შესუსტდება, აღმოსავლეთ საქართველოში კი შეწყდება.  ზოგან ღამის საათებში შენარჩუნდება. 11 მაისს გამოიდარებს,  მაგრამ მაღალ მთაში თოვა შენარჩუნდება. ტემპერატურა მკვეთრად დაიკლებს შიდა ქართლში.  11 მაისს შესაძლებელია +1 გრადუსი დაფიქსირდეს. გურიაშიც იწვიმებს, დაიკლებს ჰაერის ტემპერატურა, მაღალ მთაში მოთოვს.  11 მაისიდან კი ტემპერატურა ისევ მოიმატებს“,_ გვითხრა ... ...
  • ვიოლეტა მგალობლიშვილი The Voice Georgia-ს ფინალშია მეგა-პროექტ The Voice Georgia-ს ფინალი ახლოვდება. გუშინ ნახევარფინალი გაიმართა და გაირკვა, რომ ჩოხატაურელი ვიოლეტა მგალობლიშვილი ფინალში იმღერებს. ვიოლეტა მგალობლიშვილი მაესტროს ნიკა რაჭველის გუნდის წევრია და სწორედ მწვრთნელის გადაწყვეტილებით  მოხვდა ფინალში. “ერთი სიმღერა მაქვს ფინალისთვის და მინდა, რომ ეს სიმღერა ვიოლეტამ შეასრულოს“ - ეს სიტყვები ნიკა რაჭველმა მაშინ თქვა, როდესაც მისი გუნდის სამი წევრისგან ერთი მონაწილე უნდა დაეტოვებინა პროექტში. ნახევარფინალში ვიოლეტა მგალობლიშვილმა ვაჟა აზარაშვილის “გზები“ ... ...

არქივი