"ლამაზი უცუნა", ანუ ე.წ. "მეთოლია", რომელსაც სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა გააჩნია

მწვანე აფთიაქი

"ლამაზი უცუნა", ანუ ე.წ. "მეთოლია", რომელსაც სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა გააჩნია

2016 სექ 26 13:59:14

ამ ყვავილს, რომელიც ბახმაროსა და გომისმთაზე შემოდგომაზე ნახავთ, გურიაში "მეთოლიას" ეძახიან, რადგან  ყვავილის გაშლიდან რამდენიმე დღეში მთებში თოვლი მოდის.

სინამდვილეში მას "ლამაზი უცუნა" ჰქვია, რომელსაც  სიმსივნის საწინააღმდეგო წამლის დამზადებისას იყენებენ.

  იგი მრავალწლოვანი ტუბერბოლქვიანი და თავისი ბიოლოგიით უცნაური მცენარეა _   ნაყოფი და ფოთოლი ადრე გაზაფხულზე ფორმირდება. ზაფხულში მცენარე მოსვენების სტადიაში გადადის (მცენარის მიწისზედა ნაწილი კვდება). შემოდგომაზე  ამთავრებს მოსვენების პერიოდს. ამოდის საყვავილე ისარი იისფერი დიდი გვირგვინის ფურცლებით.

მისი ტუბერბოლქვი მსხვილი, ოვალური მოყვანილობისაა. ყვავილები მსხვილია, მოვარდისფრო, იშვიათად თეთრი; ისინი უსუნოა. ყვავილსაფარი შედგება 6 ფართოოვალური ნაწილისაგან. 

უცუნა ყვავილობს ზაფხულში და შემოდგომით. ყვავილობისას ფოთოლი არა აქვს. შეფოთლილი ყლორტი და ნაყოფები ვითარდება მომდევნო წლის გაზაფხულზე. ნაყოფი მწიფდება მაის-ივნისში. დათესლიანების შემდეგ მცენარის მიწისზედა ნაწილი კვდება. ზაფხულობით ბოლქვები მოსვენებით მდგომარეობაშია. ბოლქვები ყოველწლიურად განიცდიან შეცვლას. საგაზაფხული ვეგეტაციის ბოლოს დედა ბოლქვს ცვლის შვილეული.

უცუნა გავცელებულია საკამოდ ფართო ეკოლოგიურ დიაპაზონის რაიონებში. იგი გვხვდება კავკასიაში, მცირე აზიაში, ირანში. საქართველოში გვხვდება სამეგრელოში, იმერეთში. აფხაზეთში. სვანეთში, ქართლში, კახეთში. წაბლნარ, წიფლნარ და წიფლნარ-რცხილნარ ტყეებსა და ალპურ საძოვრებზეც, აგრეთვე სუბალპურ ტყეებში. ზღვის დონიდან 150-3000 მ სიმაღლის ფარგლებში.

 უცუნას მართალია გავრცელების ფართო ეკოლოგიური დიაპაზონი ახასიათებს, მაგრამ იგი ლოკალური ეკოლოგიური არეალისადმი მომთხოვნი და პრეტენზიულია. ამ მიზეზით იგი მოიპოვება ცალკეულ, შეზღუდულ ადგილებში, შეზღუდული რაოდენობით. უცუნა ალკალოიდების შემცველი მცენარეა. ალკალოიდების გარდა უცუნას ბოლქვი შეიცავს ფლავონ აპიგენინს, არომატული რიგის მჟავებს, ფიტოსტერინებს, შაქრებს.

უცუნა შხამიანი მცენარეა, ამიტომ მისი დამზადებისას საჭიროა უსაფრთხოების ზომების დაცვა. უცუნას ნედელულს წარმოადგენს ბოლქვები, რომელსაც აგროვებენ ზაფხულის ბოლოს და შემოდგომით, ყვავილობის დროს. ნედლეულად ვარგისია მსხვილი ბოლქვები, რომელთა სიგრძე არანაკლებ 4 სმ-ია, ხოლო სიგანე 3 სმ.

შეგროვებისას საჭიროა სიფთხილე, რათა ბოლქვი არ დაზიანდეს. დაზიანებული ბოლქვები ობდებიან და ლპებიან. ბოლქვს მიწიდან იღებენ ფესვებიანად. დაზიანებული და 4სმ-ზე ნაკლები სიგრძის ბოლქვები უნდა ჩაიმარხოს ბუდეში. არ შეიძლება უცუნას ბოლქვების შეგროვება ყვავილობამდე.

დაუზიანებელ და ზომიერ ბოლქვებს მიწისაგან ასუფთავებენ, მოაშორებენ ბოლქვის გვერდზე არსებულ ყლორტს ყვავილთან და ფესვთან ერთად ისე, რომ ნისკარტისებური გამონაზარდი არ დაზიანდეს. შეგროვებულ ნედლეულს აშრობენ. ბოლქვებს გაშლიან თხელ ფენად. ფენის სისქეს 10 სმ-ს არ უნდა აღემატებოდეს. შრობა შესაძლებელია მზიან ადგილებში ან კიდევ თბილ სათავსოში სადაც ჰაერი თავისუფლად მოძრაობს (ნიავდება).

დაუშვებელია ბოლქვების გარეცხვა და დასველება, ამ დროს მათი ხარისხი იკარგება. ღია ადგილას შრობისას ნედლეულს ღამით და ნესტიან ამინდში ბრეზენტს ან ფირფიტას აფარებენ. საყურადღებოა ამ დროს ნედლეული არ ჩახურდეს.

უცუნას ნედლეული წარმოდგენილია მკვრივი მოგრძო ფორმის ბოლქვებით. ცალ მხარეზე აქვს უფრო ბრტყელი, მოგრძო ღარი; ბოლქვის სიგრძეა 7სმ, სიგანე 6სმ. იგი დაფარულია მურა-დარიჩინისფერი კანით. ნედლეულს აქვს სუსტი არასაიამოვნო სუნი, გემო არ ისინჯება, ვინაიდან იგი შხამიანია!

გამშრალ ბოლქვებს ინახავენ 20კგ-იან ყუთებში, რომლებიც ჰაერშეღწევადია. ყუთს აუცილებლად უნდა გაუკეთდეს წარწერა: "შხამიანია". შენახვა უნდა მოხდეს განცალკევებით, კარგი აერაციის მქონე სათავსოში, რომელიც ჩაკეტილი იქნება.

ნედლეულის შენახვის ვადა 3 თვეა.

უცუნას ბოლქვებში შემავალ ალკალოიდებს – კოლხიცინსა და კოლმახინს გააჩნიათ სიმსივნის საწინააღმდეგო აქტივობა. კოლმახინის ბაზაზე მზადდება ომაინის მალამო, რომელიც გამოიყენება კანის კიბოს დროს, ხოლო ტაბლეტების სახით ხმარობენ ქრონიკული ლეიკოზის, საყლაპავისა და კუჭის კიბოს შემთხვევაში.

მისი გამოყენება დაფიქსირებულია უძველეს წერილობით წყაროებში. შუა საუკუნეებში უცუნას იყენებდნენ პოდაგრისა და რევმატიზმის სამკურნალოდ.

ეფექტურია პერიოდული დაავადებისას, რომელიც სომხეთში ენდემური ხასიათისაა; კოლხიცინით მკურნალობის შედეგად კლებულობს შეტევების სიხშირე და სიმძლავრე.

კოლხიცინი როგორც მუტაგენური საშუალება, გამოიყენება სელექციაში პოლიპლოიდური ჯიშების გამოსაყვანად.კოლხიცინს გააჩნია გაღივებული თესლის უჯრედის ბირთვის ქრომოსომულ აპარატზე ზემოქმედების უნარი, რის გამოც მას იყენებენ მცენარის პოლიპლოიდური ფორმების მისაღებად.

გამოყენებულია www.medgeo.net-ის მასალები



 ახალი ამბები
  • მერაბ ჭანუყვაძე: ბიძინა ივანიშვილმა მხოლოდ ოზურგეთში, 100 მილიონი დახარჯა და ეს არ იყო არჩევნებისთვისირკვევა, რომ ბიძინა ივანიშვილმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში 2006-2012 წლები საქველმოქმედო საქმიანობაში 68 960 482.68 ლარი ... ...
  • სალომე ზურაბიშვილი: საჭიროა, რეგიონები განვითარდეს _ მე ვიქნები ელჩი ამ მიმართულებით (R)საქართველოს პრეზიდენტობის დამოუკიდებელი კანდიდატი სალომე ზურაბიშვილი გორში ფერმერებს შეხვდა. როგორც სალომე ზურაბიშვილმა განაცხადა, ქვეყნის განვითარებისთვის აუცილებელია, რეგიონები განვითარდეს. „საქართველოში გორი არის ერთ-ერთი ძლიერი რეგიონი სოფლის მეურნეობის მიმართულებით. ჩვენ გვჭირდება, რომ რეგიონები განვითარდეს. მე ყოველთვის ხაზს ვუსვამ, რომ ვიქნები რეგიონების პრეზიდენტი, რადგან ამ ქვეყანაში თუ არ იქნა ძლიერი რეგიონი, სახელმწიფო ვერ იქნება ძლიერი. არ შეიძლება, ყველაფერი იწყებოდეს და მთავრდებოდეს თბილისში. სანამ არ გავაძლიერებთ რეგიონებს ისე, რომ აქედან წასვლა არავინ მოისურვოს, მანამდე არ ვიქნებით ისეთი განვითარებული ქვეყანა, რისკენაც ვისწრაფვით. მე ვიქნები თქვენს გვერდში, რათა რეგიონები თავიანთი მიმართულებებით გავაძლიეროთ“, – განაცხადა სალომე ზურაბიშვილმა. მისივე თქმით, იქნება ფერმერების ელჩი საექსპორტო ბაზრებზე. სალომე ზურაბიშვილის განცხადებით, საქართველოსთვის საექსპორტო ბაზარი არასოდეს იქნება მხოლოდ რუსეთი. „ჩვენთვის ღიაა მსოფლიო და მეტად შეიძლება ამ ბაზრის გახსნა. მე ამაზე ვიმუშავებ ჩემი წარსული გამოცდილებით და შემიძლია, ამ დარგში მივიღო შედეგები ისე, როგორც სხვა დარგში“, – განაცხადა სალომე ზურაბიშვილმა. მისივე თქმით, ფერმერები არიან მაგალითი,როგორ უნდა ითანამშრომლოს სახელმწიფომ და კერძო სექტორმა. „სახელმწიფო კი არ უნდა ქმნიდეს სამუშაო ადგილებს თავად, რასაც თავად ქმნის, ესაა საჯარო სექტორი და აწვება ქვეყნის ბიუჯეტს, სახელმწიფო ხელს უნდა უწყობდეს მცირე და საშუალო ბიზნესს რომ შეიქმნას სამუშაო ადგილები. ესაა ქვეყნის ხერხემალი. აწარმოე საქართველოში წარმატებული პროგრამაა და ასეთი პროგრამები უნდა იყოს მეტი და ხელმისაწვდომი“, – აღნიშნა სალომე ზურაბიშვილმა. მისივე თქმით, იქნება ფერმერების დამცველი. „შრომის უსაფრთხოება და ყველა ის პირობები, რომელიც არსებობს საწარმოში, უნდა შეესაბამებოდეს ევროპულ სტანდარტებს. ადამიანების დაცულობა ევროპის მიღწევაა და უნდა გადმოვიტანოთ ჩვენს ქვეყანაში. ასევე, დაცულობა მეწარმეების. არ შეიძლება, რომ პრეზიდენტი არ იყოს თქვენს გვერდით. მიგულეთ თქვენს გვერდით“, – განაცხადა სალომე ... ...
  • "არ უნდა მექნა" _ ნიკა გვარამია "ზურაბიშვილ-გორჯესტანების გარდა", ყველას ბოდიშს უხდის"არ უნდა მექნა" _ ტელეკომპანია "რუსთავი2"-ის გენერალური დირექტორი ნიკა გვარამია გადაცემა "კვირის აქცენტებში" სალომე ზურაბიშვილის პირად ცხოვრებასთან დაკავშირებული განცხადების გამო ბოდიშს სოციალურ ქსელში იხდის. "მიუხედავად იმისა, რომ სრული და შეურყეველი რწმენა და ასევე ამერიკული და ევროპული კამპანიების ღრმა ცოდნა მაქვს, რომ როცა პრეზიდენტად იყრი კენჭს, კამპანიაში ტაბუდადებული თემები თითქმის არ არსებობს; მიუხედავად იმისა, რომ სრული და შეურყეველი რწმენა მაქვს, რომ იგივე მასშტაბის ამბავი ტრამპს რომ ქონოდა, სიენენი ჩვეულებრივად ჩატკეპნიდა მიწაში; მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტის და სხვა საჯარო პირების ადიულტერი ნებისმიერ ქვეყანაში ადიულტერია და საძრახისია და ცდება "ჩემია, პირადია, რა შენი საქმეა"-ს ფარგლებს; მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტკორექტულობა მძაგს და ვეტრფი უმბერტო ეკოს მიერ მის ფუნდამენტურ დამარხვას; რა თქმა უნდა, არ უნდა მექნა. და არა აქვს მნიშვნელობა, რის გამო გავაფრინე პირდაპირ ეთერში. მადლობა ყველას მხარდაჭერისთვის - გინდ პოზიტიური, გინდ ნეგატიური (ასეთიც ბევრი იყო, გულწრფელად შეწუხებული კეთილისმსურველებისგან) და ბოდიში ყველასთან, ზურაბიშვილ-გორჯესტანების გარდა. მარადის თქვენი, ნარკომანად და "ქათამად" გამოცხადებული ნ.გ", _ წერს ... ...
  • ონში ნაციონალური მოძრაობის შტაბის უფროსი დაჭრესგუშინ, 21 ნოემბერს, გვიან ღამით ონში ნაციონალური მოძრაობის შტაბის უფროსი ნოდარ ბურდილაძე დაჭრეს _ ინფორმაციას ამის შესახებ "ქუთაისი პოსტი" ავრცელებს. გამოცემასთან საუბარში, დაჭრილის ნათესავები ამბობენ, რომ ნოდარ ბურდილაძეს იარაღით უცნობმა პირებმა, თავის სახლთან მიაყენეს. მათივე ცნობით, დაზარალებულს ორი ჭრილობა, ერთი დანით, ხოლო ერთი ე.წ. შტირითა აქვთ მიყენებული."ნათესავები აცხადებენ, რომ ბურდილაძე თავისი მანქანით წავიდა საავადმყოფოში, თუმცა გზაში ავარია მოუვიდა და სამედიცინო დაწესებულებამდე სხვებმა მიიყვანეს.ნოდარ ბურდილაძე დილით თერჯოლის კლინიკაში გადაიყვანეს, სადაც დაზარალებულს ოპერაცია უტარდება.ახლობლები ჯერჯერობით მომხდარის  მიზეზს ვერ ასახელებენ", _ წერს ქუთაისი პოსტი.ფაქტზე პოლიციამ ერთი პიროვნება ... ...
  • "ტყუილები მილიონებად უღირს"_ ექსპერტი ოქუაშვილს "ნაციონალებთან" გარიგებაში ადანაშაულებს„ომეგა ჯგუფის" დამფუძნებელი ზაზა ოქუაშვილი ტელეკომპანია „რუსთავი 2“_ის ეთერში სკანდალურ განცხადებას აკეთებს. მისი თქმით, ექსპრემიერი ბიძინა ივანიშვილი ტელეკომპანია „იმედის" ეთერში სთხოვდა გაეკეთებინა განცხადება, რომლის მიხედვით იტყოდა, რომ ფარული ვიდეო და აუდიო მასალები, რომლებშიც  ბიზნესის დატერორებაზე იყო საუბარი, „რუსთავი 2“_ის გენერალური დირექტორის, ნიკა გვარამიასა და საქართველოს მესამე პრეზიდენტის, მიხელ სააკაშვილის დადგმული იყო. „ზაზა ოქუაშვილის განცხადებები და ჩანაწერები რეალური არ მგონია. როცა ადამიანი ერთ შემთხვევაში ტყუის, ბუნებრივია, ის სხვა შემთხვევებშიც მოიტყუება“, _ განაცხდა „გურია ნიუსთან“ საუბრისას პოლიტიკის ექსპერტმა რამაზ საყვარელიძემ. საყვარელიძე ამბობს, რომ ზაზა ოქუაშვილი „ნაციონალურ მოძრაობას“ გაურიგდა: „ადამიანს, რომელიც არ იხდის გადასახადს, სიმართლესთან და პატიოსნებასთან კავშირი არ აქვს. თუკი აღმოჩნდება, რომ ის “ნაციონალური მოძრაობის“  დაკვეთით მუშაობს და საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვებს მათი კანდიდატი გრიგოლ ვაშაძე, მას მიცემა შანსი,  რომ ბიუჯეტის დავალიანება არ გადაიხადოს. არ ღირს 50 მილიონად ტყუილები?! თუმცა, რა თქმა უნდა, ადამიანს გააჩნია. „ნაციონალური მოძრაობა“ ათასნაირი ტყუილით იბრძვის, ოქრუაშვილის ტყუილი, რატომ უნდა გაგვიკვირდეს?!“, _ აღნიშნავს საყვარელიძე. მისივე თქმით,  „ნებისმიერ შემთხვევაში, „ნაციონალური მოძრაობა“ ეცდება, რომ ქუჩას დაეპატრონოს" " არეულობა მათი კანდიდატის საპრეზიდენტო დანაპირებია. თუ ქვეყანაში მასშტაბური არეულობა იქნება, საქართველო თავის მორიგ სისულელეს გადაყვება “, _ აღნიშნა ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყველაზე ნახვადი სიზმრები

ბრიტანელმა სომნოლოგმა იან უოლესმა 30...

7 რამ, რაც ღამით უნდა გააკეთოთ

ღამეს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია დღე-ღამეში...

მამაკაცები მეტად ტირიან სიხარულისგან, ვიდრე ქალები

ჰოლანდიელმა მკვლევარებმა ტილბურგის საერთაშორისო უნივერსიტეტისგან...

უცნობი ფაქტები მამაკაცის სხეულის შესახებ

დიდი ტვინი საშუალოდ, ტვინის მოცულობა...

სიყვარულის ფერების თეორია

ჯონ ალან ლი კანადელი მეცნიერია,...

ვის აძლევთ ხმას საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში?