რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

კარმიდამო ჩემი

რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

2017 ივლ 31 13:40:23

ბოლო პერიოდში, ციანიდის ირგვლივ საქართველოში აგორებულ დიდ და სამწუხარო სკანდალს, არა ერთხელ მოჰყვა ზედაპირული განმარტებები ციანიდის გამოყენებაზე მცენარეთა დაცვის საქმეში.

მკითხველთა დიდი ინტერესის გამო, გვსურს ვისაუბროთ, რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ ამ მხრივ, რა არის მეცნიერულად დადასტურებული სიმართლე და რა _ სიცრუე.

ციანმჟავას (ციანწყალბადს) მრავალი მცენარე შეიცავს. ასეთი შხამის მქონე მცენარეები ცნობილი იყო უძველესი დროიდან. ძველ ეგვიპტეში ქურუმები სარგებლობდნენ ატმის კურკის გამონაწურით, ე. წ. "დუმილის სასმელით"; უძველესი დროიდან ცნობილი ყოფილა ნუშისგან ცხოველების მოშხამვა; 1811 წელს მიიღეს თხევადი ციანმჟავა, ხოლო 1815 წელს თავისუფალი ციანი.

აღსანიშნავია, რომ ციანის შენაერთებიდან ციანი მიღებული იყო 1899 წელს, მადნებიდან ოქროს გამოსაყოფად. ციანის საშუალებით მადნებიდან ოქროსა და ვერცხლის გამოყოფამ, მკვლევართა შორის იმის შემდეგ აღძრა ინტერესი, როცა 1843 წელს გამოქვეყნდა სწავლულ პ. ბაგრატიონის შრომა ციანკალიუმისა და ფეროციანიდების შესახებ.

მცენარეთა დაცვის საქმეში ციანგაზი, როგორც ინსექტიციდი (მწერების დამხოცველი) პირველად გამოიყენეს 1887 წელს, ფორთოხლის ნარგავებზე, მავნებელ ავსტრალიური ღარებიანი ცრუფარიანას წინააღმდეგ. ამის შემდეგ ციანიზაცია ანუ ციანგაზით ფუმიგაცია გამოიყენებოდა მარადმწვანე მცენარეების ფუმიგაციისთვის, რომელმაც შემდგომ პერიოდში მასობრივი გამოყენება ჰპოვა. პირველ პერიოდში გამოიყენებოდა ციანკალიუმი (KCN), ხოლო შემდეგ ციანნატრიუმი (NACN).

1921 წლიდან გამოყენებული იყო ციანკალიუმი (Ca(CN2). ამასთან ბევრი დამატება იყო შეტანილი ფუმიგაციის ტექნიკაში.

ციანნატრიუმი ფართოდ არის გამოყენებული სხვადასხვა ქვეყანაში, უმთავრესად საკარანტინო ობიექტების მიმართ.

პირველი ცდები მცენარეთა (ციტრუსების) ფუმიგაციაზე დაიწყო 1932 წელს ციანნადნობით (სველი წესით). ყოფილ საბჭოთა კავშირში პირველად ციანის შენაერთები _ ციანნატრიუმი, თხევადი ციანწყალბადი და ციკლონი დამზადებული იყო 1935 წელს.

ციანგაზის გამოყენების ტექნიკამ დიდი განვითარება განიცადა. ამისთვის მიღებული იყო "ქოთნის მეთოდი", რომელიც მოქმედებდა 27 წლის განმავლობაში. შემდეგ მცენარეთა ფუმიგაციის ტექნიკა გადავიდა კარვის მეთოდზე. სხვადასხვა დროს გამოიყენებოდა ციანნატრიუმი (NACN), ციანკალიუმი (KCN), ციკლონები და ციანკალციუმი (Ca, CN2). ციანკალციუმის ანალოგიური პრეპარატია ციანნადნობი. ის დიდი ჰიგროსკოპიულობით ხასიათდება და ატმოსფერული ტენის ზეგავლენით განიცდის მთელ რიგ ცვლილებებს. მაგალითად, გამოიყოფა ციანგაზი, რომელიც იჭრება მავნებლის ორგანიზმში, უჯრედის პროტოპლაზმის მიერ ხდება მისი ადსორბცია, ირღვევა გაზთა ცვლა, იშლება ნერვული სისტემა. ამას თან სდევს სასუნთქი ცენტრის დამბლა და მავნებლის გაგუდვა.

ფუმიგაციის ეფექტიანობისთვის მრავალ ფაქტორს აქვს მნიშვნელობა: ტემპერატურას, ტენიანობას, მავნებლის სახეობას და სტადიას. ციანგაზის საშუალებით ბრძოლა უმეტესად მიმდინარეობს კოქციდების სხვადასხვა სახეობებზე, რომლებიც მეტ-ნაკლებად არიან გამძლე ამ ქიმიკატის მიმართ.

ფუმიგაციის მეთოდი (ციანნატრიუმით) გამოიყენებოდა არა მარტო მარადმწვანე, არამედ ფოთოლმცვენი მცენარეების მავნებლებზეც. მაგალითად: ვაზის ფუმიგაცია ვაზის ცრუფარიანას მიმართ. მაგრამ ციანგაზი ზოგჯერ უარყოფითად მოქმედებს, რადგან ის აჩერებს ასიმილაციას და სუნთქვის შეჩერების შედეგად მცენარე ჭკნება. ამიტომ ამ ღონისძიების ჩატარებას წინ უძღოდა მცენარის ფენოლოგიის გათვალისწინება. მცენარის გამძლეობა დამოკიდებულია მის სახეობაზე და წლის პერიოდებზე. დიდ უარყოფით მოვლენად ითვლება ქარიანი ამინდი. ჩვენს ტენიან სუბტროპიკებში ფუმიგაცია ტარდებოდა უმეტესად ნოემბრიდან მარტამდე ისეთი ძლიერი გამძლეობის მავნებლებზე, რომლებზეც გაცილებით მეტი ეფექტიანობით გამოირჩეოდა.

გასული საუკუნის 60-იან წლებამდე, ჩაის მავნებლების (კოქციდების) საწინააღმდეგოდ დანერგილი იყო ციანიდების შემცველი პრეპარატებით ფუმიგაცია. მავნებლების ამ სახეობებში შედიოდნენ: მანადგურებელი და ციანოფილის ფარიანები, წაგრძელებული და რბილი ცრუფარიანები.

ბრძოლისთვის მიღებული იყო სხვადასხვა ზომის სწორკუთხოვანი კარავი, რომელიც ადვილად გადაიტანებოდა ჩაის შპალერებზე. ციანნადნობს მოაყრიდნენ ჩაის შპალერების რიგთაშორისებში. კარვის გადახურვის ექსპოზიცია გრძელდებოდა 30-45 წუთით. ამ დროს გამოყოფილი ციანგაზი (HCN) შედის მავნებლის ტრაქეებში და ხუთავს მას. ზოგჯერ არის შემთხვევა, როცა მავნებელს ეს სასუნთქი ტრაქეები დახურული აქვს და ის გადაურჩება მოხუთვას, მაგრამ საერთო ჯამში მავნებელთა მოხუთვა (დაღუპვა) უმეტესად მაღალეფექტური იყო, ხოლო ციანგაზი არ აზიანებდა ჩაის მცენარეს. პირიქით, მოფრქვეული ციანკალიუმის ფხვიერი ნაწილაკები სასუქის როლს ასრულებდა და იზრდებოდა ჩაის მცენარის ყლორტების პროდუქტიულობა.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ჩაის ყლორტში და მზა პროდუქციაში ეს ციანიდები არავითარ კვალს ან (ანარჩენს) არ ტოვებს. ამ სამუშაოს თან ახლდა უსაფრთხოების წესების მკაცრი დაცვა. მიუხედავად ამისა, დიდმა მეცნიერმა, ტოქსიკოლოგმა, პროფესორმა სიმონ ქარუმიძემ ამ მეთოდს "ბარბაროსული" უწოდა და 60-იანი წლებიდან ის ამოიღეს ხმარებიდან. სამაგიეროდ, დამკვიდრდა ბიოლოგიური მეთოდი: სასარგებლო მწერის, ჭიამაიას სახეობების _ კრიპტოლემუსისა და ლინდორუსის გაშვება მავნე კოქციდების წინააღმდეგ, რომელსაც ბიოლაბორატორიებში ამრავლებენ. ციანიდი კი მცენარეთა დაცვაში აღარ გამოიყენება და სრული სიცრუე ან მიზანმიმართული ბოროტებაა ის პროპაგანდა, რომელსაც ზოგიერთი "სწავლული" ზოგჯერ ტელევიზიებიდან ეწევა, რომ ციანიდი, თითქოს, დღესაც გამოიყენება მცენარეთა დაცვის საქმეში.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი, მეცნიერი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • საპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებსსაპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებს. სოციალურ ქსელში გამოჩნდა კიბერთაღლითების მიერ შექმნილი ყალბი ვებ-გვერდები, რომელსაც საპენსიო სააგენტოსთან არანაირი კავშირი არ აქვს.ვებ-გვერდზე მომხმარებლებს საბანკო ბარათის მონაცემების შეყვანას თხოვენ. ყალბი ვებ-გვერდები უკანონოდ იყებენენ საპენსიო სააგენტოს სიმბოლიკას. თაღლითური სქემის შესახებ საპენსიო სააგენტომ მიმართა შინაგან საქმეთა სამინისტროს. მიმდინარეობს გამოძიება. საპენსიო სააგენტო მოსახლეობას სიფრთხილისკენ მოუწოდებს და განმარტავს, რომ სააგენტოს ოფიციალური ვებ-გვერდის მისამართია pensions.ge, სადაც საბანკო მონაცემების შეყვანა არ არის გათვალისწინებული. საპენსიო ანგარიშის შესამოწმებლად საჭიროა მხოლოდ პირადი ნომერი და დამსაქმებლის მიერ მოწოდებული საწყისი ერთჯერადი პაროლი, თუ სისტემაში პირველად შედიხართ, ან თქვენი პირადი პაროლი. ... ...
  • რუსთავი-თბილისის მიმართულებით მგზავრობა გაძვირდა დღეიდან რუსთავი-თბილისის მიმართულებით 11-დან 6 მარშრუტზე მგზავრობა 30 თეთრით გაძვირდა და 1,8 ლარი გახდა. რაც შეეხება დანარჩენ 5 მარშრუტს, ფასი ჯერჯერობით, უცვლელია. ახალი ტარიფის გადახდა მგზავრებს დღეიდან მეტროს სადგურ „დიდუბის“, რკინიგზის სადგურის, მეტროს სადგურ „ვარკეთილისა“ და სპორტის სასახლის მიმართულებით მგზავრობისას უწევთ. მგზავრობის ღირებულება 1.50 ლარი რჩება რუსთავი, ძველი ბაზარი - თბილისი, მოსკოვის გამზირი; რუსთავი, ძველი ბაზარი - თბილისი, ისთ ფოინთი; რუსთავი, შარტავას გამზირი - თბილისი, ლილო; რუსთავი, მეტალურგიული ქარხანა - თბილისი, გლდანი; რუსთავი, მე-19 მიკრო რაიონი - თბილისი, უნივერსიტეტის მაღლივი ... ...
  • პატრიარქი: ადამიანის სულში ცვლილებებია და საჭიროა ყურადღება, რომ მიწიერმა არ გაიტაცოსსაქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია მეორემ სამების საკათედრო ტაძარში ფერისცვალების დღესასწაულთან დაკავშირებით მრევლს ქადაგებით მიმართა. მისი თქმით, მნიშვნელოვანია ადამიანმა სრულყოფილებასა და სულიერებაზე იზრუნოს. „ერთ მდგომარეობაში არაფერი ჩერდება, ყველაფერი მოძრაობს, იცვლება. ძველი რომაელები ამბობდნენ, დრონი იცვლებიან და ჩვენ ვიცვლებით მასთან ერთადო. დღეს, როცა ასეთი ცვლილებებია ადამიანის სულში, ბუნებაში, გონებაში, საჭიროა დიდი ყურადღება, რომ მიწიერმა, ხორციელმა არ გაიტაცოს ადამიანი. ადამიანი ან მაღლა ადის სრულყოფის კიბეზე, ან დაბლა ჩადის. ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, რომ ავიდეთ მაღლა და შევხვდეთ უფალს“,  - აღნიშნა პატრიარქმა. 19 აგვისტოს მართლმადიდებელი ეკლესია მაცხოვრის ფერისცვალებას აღნიშნავს. ამ დღეს ტაძრებში წირვა-ლოცვა სრულდება. სადღესასწაულო ლიტურგია სამების საკათედრო ტაძარში 10:00 საათზე ... ...
  • ამ ეტაპზე "რუსთავი 2"-ის მყიდველი არ გამოჩენილა - სალიაამ ეტაპზე რუსთავი 2-ის მყიდველი არ გამოჩენილა - ამის შესახებ განცხადება, არხის გენერალურმა დირექტორმა პაატა სალიამ ქრონიკასთან საუბრისას გააკეთა. მისი თქმით, თუ მყიდველი დღესაც არ გამოჩნდა, კონკრეტულ გეგმებს საზოგადოებას დღეს გააცნობს.  "ამ ეტაპზე მყიდველი არ გამოჩენილა. ჩვენი პირობა იყო რომ საჯაროდ გამოჩენილიყო აღნიშნულის თაობაზე. თუ არ გამოჩნდება მსურველი მაშინ გეგმების შესახებ დღესვე გავაცნობთ. საუბრები გაკოტრების შესახებ არის გადაჭარბებული. ასეთი რამ არ იგეგმება, მაგრამ იგეგმება კონკრეტული ღონისძიებები, რაც კომპანიის ვალების გასტუმრებაში შეუწყობს ხელს",- განაცხადა ... ...
  • ყიდულობს თუ არა ვანო ჩხარტიშვილი "რუსთავი 2"_ს _ ბიზნესმენის ექსკლუზიური კომენტარიგავრცელებული ინფორმაციით, ტელეკომპანია რუსთავი 2_ს, რომლის გაყიდვის შესახებ განცხადება ხალვაშმა რამდენიმე დღის წინ გაავრცელა, მყიდველი უკვე გამოუჩნდა. როგორც ამბობენ, ტელეკომპანის ბიზნესმენი ვანო ჩხარტიშვილი ბიძინა ივანიშვილის დავალებით ყიდულობს. თუმცა, გურია ნიუსისთვის მიცემულ ექსკლუზიურ კომენტარში ჩხარტიშვილი ამას ურყოფს: _ სისულელეა და ამაზე არ გავაკეთებ კომენტარს, _ გვითხრა ჩხარტიშვილმა და დააკონკრეტა, რომ ტელევიზიის ყიდვას არ ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

უკრაინული გოგრა _ საუკეთესო თვისებების მქონე საკვები აგრარული კულტურა

წარმატებულმა მეურნემ ნოდარ დიასამიძემ, რომელიც...

უნდა გავაჩაღოთ ხელოვნურად შექმნილი დამღუპველი ტენიანობის წინააღმდეგ ბრძოლა

არაერთხელ გამოთქმულ თვალსაზრისს, ბუნებაში ადამიანის...

მოვამზადოთ მოხარშული ატმის წვენი

 ზაფხულში ხილის წვენის და კომპოტების...

ზაფხული და სალათები

სალათს, რომლის სეზონი განსაკუთრებით ზაფხულშია,...

აკეთე მარტივად _ 10 საყოფაცხოვრებო ხრიკი დიასახლისებისთვის

სახლის გენერალური დალაგება-დასუფთავება საკმაოდ დიდ...

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...
ზაფრანი

როგორ ზრუნავენ სილამაზეზე ზოდიაქოს ნიშნის ქალები

ალბათ, დაკვირვებიხართ, რომ სუსტი სქესის...

როგორი ცოლი სჭირდება მამაკაცს ზოდიაქოს ნიშნის მიხედვით

სრულიად საქალეთი და მამაკაცური სამყაროს...

ბავშვი, მშობელი, ასტროლოგია

ალბათ დაკვირვებიხართ იმ ფაქტს, რომ...

რეკორდული წაგება

იშვიათად მოიძებნება ადამიანი, რომლის გარემოცვაში...

ხუთი ყველაზე უცნაური პროფესია

ქოქოსის პალმის სპეციალისტი მისი დანიშნულებაა...