რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

კარმიდამო ჩემი

რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

2017 ივლ 31 13:40:23

ბოლო პერიოდში, ციანიდის ირგვლივ საქართველოში აგორებულ დიდ და სამწუხარო სკანდალს, არა ერთხელ მოჰყვა ზედაპირული განმარტებები ციანიდის გამოყენებაზე მცენარეთა დაცვის საქმეში.

მკითხველთა დიდი ინტერესის გამო, გვსურს ვისაუბროთ, რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ ამ მხრივ, რა არის მეცნიერულად დადასტურებული სიმართლე და რა _ სიცრუე.

ციანმჟავას (ციანწყალბადს) მრავალი მცენარე შეიცავს. ასეთი შხამის მქონე მცენარეები ცნობილი იყო უძველესი დროიდან. ძველ ეგვიპტეში ქურუმები სარგებლობდნენ ატმის კურკის გამონაწურით, ე. წ. "დუმილის სასმელით"; უძველესი დროიდან ცნობილი ყოფილა ნუშისგან ცხოველების მოშხამვა; 1811 წელს მიიღეს თხევადი ციანმჟავა, ხოლო 1815 წელს თავისუფალი ციანი.

აღსანიშნავია, რომ ციანის შენაერთებიდან ციანი მიღებული იყო 1899 წელს, მადნებიდან ოქროს გამოსაყოფად. ციანის საშუალებით მადნებიდან ოქროსა და ვერცხლის გამოყოფამ, მკვლევართა შორის იმის შემდეგ აღძრა ინტერესი, როცა 1843 წელს გამოქვეყნდა სწავლულ პ. ბაგრატიონის შრომა ციანკალიუმისა და ფეროციანიდების შესახებ.

მცენარეთა დაცვის საქმეში ციანგაზი, როგორც ინსექტიციდი (მწერების დამხოცველი) პირველად გამოიყენეს 1887 წელს, ფორთოხლის ნარგავებზე, მავნებელ ავსტრალიური ღარებიანი ცრუფარიანას წინააღმდეგ. ამის შემდეგ ციანიზაცია ანუ ციანგაზით ფუმიგაცია გამოიყენებოდა მარადმწვანე მცენარეების ფუმიგაციისთვის, რომელმაც შემდგომ პერიოდში მასობრივი გამოყენება ჰპოვა. პირველ პერიოდში გამოიყენებოდა ციანკალიუმი (KCN), ხოლო შემდეგ ციანნატრიუმი (NACN).

1921 წლიდან გამოყენებული იყო ციანკალიუმი (Ca(CN2). ამასთან ბევრი დამატება იყო შეტანილი ფუმიგაციის ტექნიკაში.

ციანნატრიუმი ფართოდ არის გამოყენებული სხვადასხვა ქვეყანაში, უმთავრესად საკარანტინო ობიექტების მიმართ.

პირველი ცდები მცენარეთა (ციტრუსების) ფუმიგაციაზე დაიწყო 1932 წელს ციანნადნობით (სველი წესით). ყოფილ საბჭოთა კავშირში პირველად ციანის შენაერთები _ ციანნატრიუმი, თხევადი ციანწყალბადი და ციკლონი დამზადებული იყო 1935 წელს.

ციანგაზის გამოყენების ტექნიკამ დიდი განვითარება განიცადა. ამისთვის მიღებული იყო "ქოთნის მეთოდი", რომელიც მოქმედებდა 27 წლის განმავლობაში. შემდეგ მცენარეთა ფუმიგაციის ტექნიკა გადავიდა კარვის მეთოდზე. სხვადასხვა დროს გამოიყენებოდა ციანნატრიუმი (NACN), ციანკალიუმი (KCN), ციკლონები და ციანკალციუმი (Ca, CN2). ციანკალციუმის ანალოგიური პრეპარატია ციანნადნობი. ის დიდი ჰიგროსკოპიულობით ხასიათდება და ატმოსფერული ტენის ზეგავლენით განიცდის მთელ რიგ ცვლილებებს. მაგალითად, გამოიყოფა ციანგაზი, რომელიც იჭრება მავნებლის ორგანიზმში, უჯრედის პროტოპლაზმის მიერ ხდება მისი ადსორბცია, ირღვევა გაზთა ცვლა, იშლება ნერვული სისტემა. ამას თან სდევს სასუნთქი ცენტრის დამბლა და მავნებლის გაგუდვა.

ფუმიგაციის ეფექტიანობისთვის მრავალ ფაქტორს აქვს მნიშვნელობა: ტემპერატურას, ტენიანობას, მავნებლის სახეობას და სტადიას. ციანგაზის საშუალებით ბრძოლა უმეტესად მიმდინარეობს კოქციდების სხვადასხვა სახეობებზე, რომლებიც მეტ-ნაკლებად არიან გამძლე ამ ქიმიკატის მიმართ.

ფუმიგაციის მეთოდი (ციანნატრიუმით) გამოიყენებოდა არა მარტო მარადმწვანე, არამედ ფოთოლმცვენი მცენარეების მავნებლებზეც. მაგალითად: ვაზის ფუმიგაცია ვაზის ცრუფარიანას მიმართ. მაგრამ ციანგაზი ზოგჯერ უარყოფითად მოქმედებს, რადგან ის აჩერებს ასიმილაციას და სუნთქვის შეჩერების შედეგად მცენარე ჭკნება. ამიტომ ამ ღონისძიების ჩატარებას წინ უძღოდა მცენარის ფენოლოგიის გათვალისწინება. მცენარის გამძლეობა დამოკიდებულია მის სახეობაზე და წლის პერიოდებზე. დიდ უარყოფით მოვლენად ითვლება ქარიანი ამინდი. ჩვენს ტენიან სუბტროპიკებში ფუმიგაცია ტარდებოდა უმეტესად ნოემბრიდან მარტამდე ისეთი ძლიერი გამძლეობის მავნებლებზე, რომლებზეც გაცილებით მეტი ეფექტიანობით გამოირჩეოდა.

გასული საუკუნის 60-იან წლებამდე, ჩაის მავნებლების (კოქციდების) საწინააღმდეგოდ დანერგილი იყო ციანიდების შემცველი პრეპარატებით ფუმიგაცია. მავნებლების ამ სახეობებში შედიოდნენ: მანადგურებელი და ციანოფილის ფარიანები, წაგრძელებული და რბილი ცრუფარიანები.

ბრძოლისთვის მიღებული იყო სხვადასხვა ზომის სწორკუთხოვანი კარავი, რომელიც ადვილად გადაიტანებოდა ჩაის შპალერებზე. ციანნადნობს მოაყრიდნენ ჩაის შპალერების რიგთაშორისებში. კარვის გადახურვის ექსპოზიცია გრძელდებოდა 30-45 წუთით. ამ დროს გამოყოფილი ციანგაზი (HCN) შედის მავნებლის ტრაქეებში და ხუთავს მას. ზოგჯერ არის შემთხვევა, როცა მავნებელს ეს სასუნთქი ტრაქეები დახურული აქვს და ის გადაურჩება მოხუთვას, მაგრამ საერთო ჯამში მავნებელთა მოხუთვა (დაღუპვა) უმეტესად მაღალეფექტური იყო, ხოლო ციანგაზი არ აზიანებდა ჩაის მცენარეს. პირიქით, მოფრქვეული ციანკალიუმის ფხვიერი ნაწილაკები სასუქის როლს ასრულებდა და იზრდებოდა ჩაის მცენარის ყლორტების პროდუქტიულობა.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ჩაის ყლორტში და მზა პროდუქციაში ეს ციანიდები არავითარ კვალს ან (ანარჩენს) არ ტოვებს. ამ სამუშაოს თან ახლდა უსაფრთხოების წესების მკაცრი დაცვა. მიუხედავად ამისა, დიდმა მეცნიერმა, ტოქსიკოლოგმა, პროფესორმა სიმონ ქარუმიძემ ამ მეთოდს "ბარბაროსული" უწოდა და 60-იანი წლებიდან ის ამოიღეს ხმარებიდან. სამაგიეროდ, დამკვიდრდა ბიოლოგიური მეთოდი: სასარგებლო მწერის, ჭიამაიას სახეობების _ კრიპტოლემუსისა და ლინდორუსის გაშვება მავნე კოქციდების წინააღმდეგ, რომელსაც ბიოლაბორატორიებში ამრავლებენ. ციანიდი კი მცენარეთა დაცვაში აღარ გამოიყენება და სრული სიცრუე ან მიზანმიმართული ბოროტებაა ის პროპაგანდა, რომელსაც ზოგიერთი "სწავლული" ზოგჯერ ტელევიზიებიდან ეწევა, რომ ციანიდი, თითქოს, დღესაც გამოიყენება მცენარეთა დაცვის საქმეში.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი, მეცნიერი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • სეზონის გახსნა შეკვეთილში და უამრავი გახარებული ბავშვი 15 ივნისს შეკვეთილში ზაფხულის ტურისტული სეზონი ოფიციალურად გაიხსნა. ტრადიციად  ქცეული შეხვედრა სოციალურად დაუცველ ბავშვებთან, ასევე, ბავშვთა სახლების აღსაზრდელებთან არც ამჯერად დარღვეულა. აქ  უამრავ ბავშვს უმასპინძლეს.  ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის ხელმძღვანელობით , ამავე მუნიციპალიტეტის სოფლებიდან, ასევე ქალაქიდან,  350 სოციალურად  დაუცველი ბავშვი ესტუმრა ატრაქციონების ქალაქს. აქ მოსვლამდე ბავშვებს დაურიგეს უალკოჰოლო სასმელები და ტკბილეული,   პარკში სეზონის გახსნის შემდეგ კი მათ ყველა გასართობი საშუალებით უფასოდ ისარგებლეს. _ როგორც შევძელით, მოვეფერეთ სოციალურად დაუცველ ბავშვებს. რაც მთავარია, ბედნიერებაა, რომ გურიაში ასეთი ზღაპრული ადგილი არსებობს, რომელიც სტუმარს და მასპინძელს, დიდს თუ პატარას ერთნაირად იზიდავს. ბავშვების დღევანდელი სიხარული კი ორმაგი სიხარული და ბედნიერებაა ჩვენთვის, _ გვითხრა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილემ ირაკლი სირაძემ. ატრაქციონების პარკში ბავშვებს  შეხვედრა მოუწყვეს  ზღაპრების კეთილმა პერსონაჟებმა. პარკის გვერდით მდებარე პარკში "საქართველო მინიატურებში", სადაც  მინიატურების სახით წარმოდგენილია საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები და არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობები,   გაიმართა ადგილობრივი ფოლკლორული და ქორეოგრაფიული ანსამბლების კონცერტი. გახსნის ღონისძიების მხატვრული ნაწილი მიჰყავდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის კულტურის სამსახურის ხელმძღვანელს მარინა ჯაფარიძეს და ამავე სამსახურის განყოფილების ხელმძღვანელს, მაიზერ ცელაძეს. მათ ბავშვებს, ასევე, აქაურ და უცხოელ სტუმრებს პარკში,  ვირტუალური ხელოვნების მოშველიებით,  სრულიად საქართველო მოატარეს.  ჯუმბერ დუნდუას სახელობის სახელმწიფო ქორეოგრაფიულმა  ანსამბლმა კობა დუნდუას ხელმძღვანელობით, ჩვეული მაღალი კლასით წარმოადგინა  საქართველოს ყველა კუთხის  ფოლკლორულ ცეკვათა ერთობლიობა. _ დღეს ერთი ლამაზი დღე ვაჩუქეთ სოციალურად დაუცველ ბავშვებს .  ,,ციცინათელა” და მინიატურების პარკი  არის ის ადგილი,  რომელიც ბევრ ტურისტს სასიამოვნოდ გააოცებს. ტურიზმის განვითარება კი  ჩვენი ერთ-ერთი პრიორიტეტია”, –  თქვა სეზონის გახსნაზე  გურიაში სახელმწიფო რწმუნებულმა, ზურაბ ნასარაიამ.             ... ...
  • ვინ ინიშნება სეს-ის გურიის რეგიონული სამსახურის უფროსადსურსათის ეროვნული სააგენტოს გურიის რეგიონული სამმართველოს უფროსად შალვა პეტრიაშვილი ინიშნება. წყაროს ცნობით, სეს-ის ეროვნული სააგენტოს უფროსი,  ზურაბ ჩეკურიშვილი მას, სავარაუდოდ, ხვალ წარადგენს გურიაში. პეტრიაშვილი ჯერ მცხეთაში მუშაობდა ანალოგიურ სამსახურში, შემდეგ კი _ თბილისში. წყაროს ცნობით, პეტრიაშვილი "ნაციონალური მოძრაობის" აქტიური მხარდამჭერი იყო. სურსათის ეროვნული სააგენტოს გურიის რეგიონული სამმართველოს უფროსმა ნინო შეწირულმა გათავისუფლების შესახებ განცხადება გუშინ დაწერა, თუმცა წყაროს თქმით, მის გათავისუფლებაზე ხელი მოწერილი არ ... ...
  • "დაიცავი დავით გარეჯი" _ "პატრიოტთა ალიანსის" აქცია თავისუფლების მოედანზეამ წუთებში, თბილისში, თავისუფლების მოედანზე იწყება "პატრიოტთა ალიანსის" აქცია. როგორც აქ შეკრებილები ამბობენ, აქციის მიზანია დავით გარეჯის დაცვა. აქციას დასავლეთ საქართველოდან, კერძოდ, აჭარასა და გურიიდან ჩამოსული ადამიანები ქაშვეთის ეკლესიიდან მსვლელობით ... ...
  • „თუ გინდათ საზოგადოება უკეთესობისკენ შეცვალოთ, ილიაუნი საუკეთესო ადგილია“დღეს, ოზურგეთის მეორე საჯარო სკოლაში ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენლები ოზურგეთელ  აბიტურიენტებს შეხვდნენ.  პრეზენტაციაზე ისაუბრეს ზოგადად პროფესიის არჩევის შესახებ, თუ რა პროგრამებს და სწავლის გარე აქტივობებს ფლობს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი.  საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსმა ანა კვანჭილაშვილმა ახალგაზრდებს ვრცლად ესაუბრა ილიაუნის გაცვლითი  პროგრამების შესახებ,  თუ რამდენ ქვეყანაში აქვთ ის.  ასევე,  თქვა, რომ საერთაშორისო თანამშრომლობის  მიხედვით, მობილობების  მაჩვენებლი ყოველ წელს  უკეთესობისკენ  იცვლება. ისაუბრა, ასევე, უცხოეთის რომელ ქვეყნებში  აქვთ  საბაკალავრო პროგრამები და რაც მთავარია, სახელმწიფოს მიერ სრულად დაფინანსებული პროგრამების შესახებ, სადაც, აბიტურიენტი მინიმალური კომპეტენციის ზღვარს თუ გადალახავს,  სრულად ექნება სახელმწიფო დაფინანსება. _ ჩვენ გთავაზობთ საუკეთესო პროგრამებს. უნივერსიტეტი მრავალი კუთხით არის პირველ ადგილზე სხვა უმაღლეს სასწავლებლებს შორის. ამიტომ თუ გსურთ საზოგადოება  შეცვალოთ  უკეთესობისკენ,  ილიაუნი   საუკეთესო ადგილია, _ თქვა მან. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვიცე-რექტორმა, წარმოშობით ოზურგეთელმა ნინო დობორჯგინიძემ „გურია  ნიუსთან“ საუბრისას თქვა, რომ მათი მიზანი აბიტურიენტთათვის სრული ინფორმაციის მიწოდებაა ილიაუნის ოთხი ფაკულტეტის, პროგრამების და ყოველივე იმის შესახებ, რაც უნივერისტეტს გააჩნია, რაც აბიტურიენტებს აინტერესებთ. _მთელ საქართველოში დავდივართ. ახლა დასავლეთში ვართ, ხვალ ფოთით ვასრულებთ აბიტურიენტებთან  შეხვედრებს, _ გვითხრა ... ...
  • შშმ პირთა დაცვის დღისადმი მიძღვნილი ზეიმი: „ჩვენ გვსურს ყველა ღონისძიებაში ჩავერთოთ“14 ივნისს, ოზურგეთის ფოლკლორის ცენტრში შშმ პირთა უფლებების დაცვის დღისადმი მიძღვნილი კვირეულის დასრულების  აღსანიშნავი ღონისძიება შედგა. საზეიმო შეხვედრას, რომელიც  პროექტის მონაწილემ, ფოტოგრაფმა გოგა ჩანადირმა გახსნა, გურიის გუბერნატორი ზურაბ ნასარაია, ოზურგეთის  მუნიციპალიტეტის მერი კოტე შარაშენიძე, სხვა ხელმძღვანელი პირები, საზოგადოების წარმომადგენლები და შშმ პირთა ოჯახების წევრები ესწრებოდნენ. _ პროექტმა, „ჩვენ შეგვიძლია“,  რომელიც განათლების სამინისტროს მიერ გახორციელდა, ამ ადამიანებს კიდევ უფრო მეტად აგრძნობინა თავი საზოგადოების წევრებად. ცალკე დგომით  ვერავინ ვერაფერს შეძლებს, ძალა  ერთობაშია.  წავიდა  ის დრო, როცა არსებობდა რაღაც სტიგმა, რომ შშმ პირები უნდა ყოფილიყვნენ სახლებში.  ადაპტირებული, მორგებული გარემო  უნდა იყოს ირგვლივ ყველა ადამიანისთვის, განსაკუთრებით  კი მათთვის,  _ თქვა გოგა ჩანადირმა და მადლობა გადაუხადა ხელმძღვანელ პირებს იმის გამოც, რომ სწორედ მათი ძალისხმევით, გურია ხდება  რესპუბლიკაში პირველი, ვინც ასე აზარტულად შეუდგა ამ საქმის კეთებას. „სლოგანი _ „ჩვენ შეგვიძლია“ მასშტაბურად მოედო მთელ გურიას, მთელ საქართველოზე ასე გავრცელდება“, _ თქვა მან. კვირეულის განმავლობაში ჩატარებულ შეჯიბრში გამარჯვებულები გურიის გუბერნატორმა ზურაბ ნასარაიამ  დააჯილდოვა. პირველი ადგილი ნარდში ასაკით ყველაზე უფროსმა შშმ პირმა, ჩოხატაურელმა იამზე კეკელიძემ დაისაკუთრა.  ყველა  გამარჯვებულს გადაეცა ჯილდო.  სცენაზე ავიდნენ სამივე მუნიციპალიტეტის შშმ პირები. შეასრულეს სხვადასხვა მხატვრული ნომრები. იგრძნობოდა მათი საოცარი, ემოციური ერთიანობა. _ ჩვენ დღეს უსაზღვროდ ბედნიერები  ვართ.  გვინდა, მომავალში, გამოყოფილი არ ვიყოთ მხოლოდ შშმ პირთა ღონისძიების სახელწოდებით და ჩართული ვიყოთ ნებისმიერ ღონისძიებაში, _ ემოციურად ისაუბრა შშმ პირმა თამუნა ლურსმანაშვილმა. მის გამოსვლას დარბაზში ოვაციით  შეხვდნენ. ღონისძიების დასასრულ, უჩვენეს პროექტის ფარგლებში გადაღებული ვიდეოფილმი.  ყველამ ერთად კი  შეასრულა საფინალო სიმღერად მოაზრებული: „ჩემი საქართველო აქ ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...
ზაფრანი

რომელი ნაყინი არ ასუქებს

იყო დიეტაზე არ ნიშნავს იმას,...

რატომ ვტირით ხახვის დაჭრის დროს

ყველა დიასახლისისათვის ყოველდღიურად ხახვის დაჭრის...

აღმოჩენილია თამბაქოს სიყვარულის გენი

ცოტა ხნის წინ იაპონელმა ექიმებმა...

საინტერესო ცნობები ალკოჰოლის შესახებ

მეთილის სპირტის სასიკვდილო დოზა ადამიანისათვის...

რა ზიანი მოაქვს ვადაგასულ კოსმეტიკას

მეცნიერების გამოკითხვით აღმოჩნდა, რომ ქალბატონები,...