რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

gurianews.com

კარმიდამო ჩემი

რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

2017 ივლ 31 13:40:23

ბოლო პერიოდში, ციანიდის ირგვლივ საქართველოში აგორებულ დიდ და სამწუხარო სკანდალს, არა ერთხელ მოჰყვა ზედაპირული განმარტებები ციანიდის გამოყენებაზე მცენარეთა დაცვის საქმეში.

მკითხველთა დიდი ინტერესის გამო, გვსურს ვისაუბროთ, რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ ამ მხრივ, რა არის მეცნიერულად დადასტურებული სიმართლე და რა _ სიცრუე.

ციანმჟავას (ციანწყალბადს) მრავალი მცენარე შეიცავს. ასეთი შხამის მქონე მცენარეები ცნობილი იყო უძველესი დროიდან. ძველ ეგვიპტეში ქურუმები სარგებლობდნენ ატმის კურკის გამონაწურით, ე. წ. "დუმილის სასმელით"; უძველესი დროიდან ცნობილი ყოფილა ნუშისგან ცხოველების მოშხამვა; 1811 წელს მიიღეს თხევადი ციანმჟავა, ხოლო 1815 წელს თავისუფალი ციანი.

აღსანიშნავია, რომ ციანის შენაერთებიდან ციანი მიღებული იყო 1899 წელს, მადნებიდან ოქროს გამოსაყოფად. ციანის საშუალებით მადნებიდან ოქროსა და ვერცხლის გამოყოფამ, მკვლევართა შორის იმის შემდეგ აღძრა ინტერესი, როცა 1843 წელს გამოქვეყნდა სწავლულ პ. ბაგრატიონის შრომა ციანკალიუმისა და ფეროციანიდების შესახებ.

მცენარეთა დაცვის საქმეში ციანგაზი, როგორც ინსექტიციდი (მწერების დამხოცველი) პირველად გამოიყენეს 1887 წელს, ფორთოხლის ნარგავებზე, მავნებელ ავსტრალიური ღარებიანი ცრუფარიანას წინააღმდეგ. ამის შემდეგ ციანიზაცია ანუ ციანგაზით ფუმიგაცია გამოიყენებოდა მარადმწვანე მცენარეების ფუმიგაციისთვის, რომელმაც შემდგომ პერიოდში მასობრივი გამოყენება ჰპოვა. პირველ პერიოდში გამოიყენებოდა ციანკალიუმი (KCN), ხოლო შემდეგ ციანნატრიუმი (NACN).

1921 წლიდან გამოყენებული იყო ციანკალიუმი (Ca(CN2). ამასთან ბევრი დამატება იყო შეტანილი ფუმიგაციის ტექნიკაში.

ციანნატრიუმი ფართოდ არის გამოყენებული სხვადასხვა ქვეყანაში, უმთავრესად საკარანტინო ობიექტების მიმართ.

პირველი ცდები მცენარეთა (ციტრუსების) ფუმიგაციაზე დაიწყო 1932 წელს ციანნადნობით (სველი წესით). ყოფილ საბჭოთა კავშირში პირველად ციანის შენაერთები _ ციანნატრიუმი, თხევადი ციანწყალბადი და ციკლონი დამზადებული იყო 1935 წელს.

ციანგაზის გამოყენების ტექნიკამ დიდი განვითარება განიცადა. ამისთვის მიღებული იყო "ქოთნის მეთოდი", რომელიც მოქმედებდა 27 წლის განმავლობაში. შემდეგ მცენარეთა ფუმიგაციის ტექნიკა გადავიდა კარვის მეთოდზე. სხვადასხვა დროს გამოიყენებოდა ციანნატრიუმი (NACN), ციანკალიუმი (KCN), ციკლონები და ციანკალციუმი (Ca, CN2). ციანკალციუმის ანალოგიური პრეპარატია ციანნადნობი. ის დიდი ჰიგროსკოპიულობით ხასიათდება და ატმოსფერული ტენის ზეგავლენით განიცდის მთელ რიგ ცვლილებებს. მაგალითად, გამოიყოფა ციანგაზი, რომელიც იჭრება მავნებლის ორგანიზმში, უჯრედის პროტოპლაზმის მიერ ხდება მისი ადსორბცია, ირღვევა გაზთა ცვლა, იშლება ნერვული სისტემა. ამას თან სდევს სასუნთქი ცენტრის დამბლა და მავნებლის გაგუდვა.

ფუმიგაციის ეფექტიანობისთვის მრავალ ფაქტორს აქვს მნიშვნელობა: ტემპერატურას, ტენიანობას, მავნებლის სახეობას და სტადიას. ციანგაზის საშუალებით ბრძოლა უმეტესად მიმდინარეობს კოქციდების სხვადასხვა სახეობებზე, რომლებიც მეტ-ნაკლებად არიან გამძლე ამ ქიმიკატის მიმართ.

ფუმიგაციის მეთოდი (ციანნატრიუმით) გამოიყენებოდა არა მარტო მარადმწვანე, არამედ ფოთოლმცვენი მცენარეების მავნებლებზეც. მაგალითად: ვაზის ფუმიგაცია ვაზის ცრუფარიანას მიმართ. მაგრამ ციანგაზი ზოგჯერ უარყოფითად მოქმედებს, რადგან ის აჩერებს ასიმილაციას და სუნთქვის შეჩერების შედეგად მცენარე ჭკნება. ამიტომ ამ ღონისძიების ჩატარებას წინ უძღოდა მცენარის ფენოლოგიის გათვალისწინება. მცენარის გამძლეობა დამოკიდებულია მის სახეობაზე და წლის პერიოდებზე. დიდ უარყოფით მოვლენად ითვლება ქარიანი ამინდი. ჩვენს ტენიან სუბტროპიკებში ფუმიგაცია ტარდებოდა უმეტესად ნოემბრიდან მარტამდე ისეთი ძლიერი გამძლეობის მავნებლებზე, რომლებზეც გაცილებით მეტი ეფექტიანობით გამოირჩეოდა.

გასული საუკუნის 60-იან წლებამდე, ჩაის მავნებლების (კოქციდების) საწინააღმდეგოდ დანერგილი იყო ციანიდების შემცველი პრეპარატებით ფუმიგაცია. მავნებლების ამ სახეობებში შედიოდნენ: მანადგურებელი და ციანოფილის ფარიანები, წაგრძელებული და რბილი ცრუფარიანები.

ბრძოლისთვის მიღებული იყო სხვადასხვა ზომის სწორკუთხოვანი კარავი, რომელიც ადვილად გადაიტანებოდა ჩაის შპალერებზე. ციანნადნობს მოაყრიდნენ ჩაის შპალერების რიგთაშორისებში. კარვის გადახურვის ექსპოზიცია გრძელდებოდა 30-45 წუთით. ამ დროს გამოყოფილი ციანგაზი (HCN) შედის მავნებლის ტრაქეებში და ხუთავს მას. ზოგჯერ არის შემთხვევა, როცა მავნებელს ეს სასუნთქი ტრაქეები დახურული აქვს და ის გადაურჩება მოხუთვას, მაგრამ საერთო ჯამში მავნებელთა მოხუთვა (დაღუპვა) უმეტესად მაღალეფექტური იყო, ხოლო ციანგაზი არ აზიანებდა ჩაის მცენარეს. პირიქით, მოფრქვეული ციანკალიუმის ფხვიერი ნაწილაკები სასუქის როლს ასრულებდა და იზრდებოდა ჩაის მცენარის ყლორტების პროდუქტიულობა.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ჩაის ყლორტში და მზა პროდუქციაში ეს ციანიდები არავითარ კვალს ან (ანარჩენს) არ ტოვებს. ამ სამუშაოს თან ახლდა უსაფრთხოების წესების მკაცრი დაცვა. მიუხედავად ამისა, დიდმა მეცნიერმა, ტოქსიკოლოგმა, პროფესორმა სიმონ ქარუმიძემ ამ მეთოდს "ბარბაროსული" უწოდა და 60-იანი წლებიდან ის ამოიღეს ხმარებიდან. სამაგიეროდ, დამკვიდრდა ბიოლოგიური მეთოდი: სასარგებლო მწერის, ჭიამაიას სახეობების _ კრიპტოლემუსისა და ლინდორუსის გაშვება მავნე კოქციდების წინააღმდეგ, რომელსაც ბიოლაბორატორიებში ამრავლებენ. ციანიდი კი მცენარეთა დაცვაში აღარ გამოიყენება და სრული სიცრუე ან მიზანმიმართული ბოროტებაა ის პროპაგანდა, რომელსაც ზოგიერთი "სწავლული" ზოგჯერ ტელევიზიებიდან ეწევა, რომ ციანიდი, თითქოს, დღესაც გამოიყენება მცენარეთა დაცვის საქმეში.

 ანგელინა ნიკოლაიშვილი, მეცნიერი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი



 ახალი ამბები
  • "ვერავინ გაბედავს ჩოგოვაძეს შეახოცოს ხელი" - ზვიად კვაჭანტირაძეგავრცელებულ ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ ტურიზმის დეპარტამენტის თავმჯდომარეს გიორგი ჩოგოვაძეს თანამდებობას ატოვებინებენ, სოციალურ ქსელში ეხმაურება საპარლამენტო უმრავლესობის წევრი ზვიად კვაჭანტირაძე: -გიორგი ჩოგოვაძემ ძალიან ბევრის, თითქმის შეუძლებელის გაკეთება შეძლო საქართველის ტურისტული პოტენციალის ასეთ დონეზე წარმოჩენისთვის და კიდევ ძალიან ბევრს შეძლებს მომავალშიც.. ვერავინ გაბედავს გიორგი ჩოგოვაძეს შეახოცოს ხელი საკუთარი შეცდომებისთვის და თუნდაც გოლგრილობისთვის.  ჩოგოვაძის მსგავსი უმაღლესი პროფესიონალები სჭირდება საქართველოს სწორედ!. - წელს კვჭანტირაძე. გიორგი ჩოგოვაძეს მხარდაჭერას საზოგადოებისთვის ცნობილი სახეები და ჟურნალისტებიც უცხადებენ. სოციალურ ქსელში ათობით პოსტია იმის შესახებ, რომ ჩოგოვაძის გაშვება ხელისუფლების ყველაზე დიდი შეცდომა იქნება. აღსანიშნავია, რომ ჩოგოვაძის გათავისუფლებას ამ დრომდე არ ადასტურებენ ეკონომიკის სამინისტროში. კომენტარს არ აკეთებს თქვად გიორგი ჩოგოვაძე, რომელსაც არსებული ინფორმაციით ჯემფესტის დაფინანსების გამო სთხოვენ პასუხს და ფესტივალის წარუმატებლობას მას ... ...
  • ნაღობილევში მომხდარი მკვლელობა გახსნილიაშინაგან საქმეთა სამინისტროს გურიის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, 1974 წელს დაბადებული ზ.გ. განზრახ მკვლელობის ბრალდებით დააკავეს. როგორც "გურია ნიუსს" შსს-ში განუცხადეს, გამოძიებამ დაადგინა, რომ ბრალდებულმა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერიაში, საკუთარ საცხოვრებელ სახლში, ურთიერთშელაპარაკების ნიადაგზე, მასთან სტუმრად მყოფი, 1988 წელს დაბადებული ბ.ბ. სანადირო თოფიდან გასროლით სასიკვდილოდ დაჭრა და შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა. დაჭრილი მამაკაცი გარდაიცვალა. სამართალდამცველებმა ბრალდებული მომხდარიდან მეორე დღეს დააკავეს. პოლიციამ დანაშაულის ჩადენის იარაღი ნივთმტკიცებად ამოიღო. დაკავებული ჩადენილ დანაშაულს აღიარებს. გამოძიება განზრახ მკვლელობის ფაქტზე მიმდინარეობს (საქართველოს სსკ-ს 108-ე მუხლით). ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაღობილევში 30 წლის, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის მკვიდრი ბაჩი ბოლქვაძე მოკლეს. მკვლელობაში ეჭვმიტანილი ადგილობრივი მკვიდრი, 45 წლის ი ზ.გ-ა. მკვლელობა 14 აგვისტოს გამთენიისას ... ...
  • აფეთქების ხმა _ ბათუმში 4 საცხოვრებელი სახლი იწვისბათუმში, გენერალ აბაშიძის ქუჩაზე აფეთქების ხმა იყო. არსებული ინფორმაციით, შემთხვევის შედეგად არავინ დაშავებულა. ხანძრის გამომწვევი მიზეზი უცნობია. გავრცელებული ინფორმაციით, გაზგასამართი სადგური აფეთქდა. ადგილზე 4 სახლი იწვის. ხანძრის ლოკალიზებას ბათუმის სახანძრო-სამაშველო სამსახურის ბრიგადები ცდილობენ. შემთხვევის  ადგილზე იმყოფება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ... ...
  • ოპოზიცია მმართველ გუნდთან შეხვედრაზე ერთობლივ განცხადებას ავრცელებსოპოზიციური პოლიტიკური პარტიები მმართველ გუნდთან კონსულტაციებზე განცხადებას ავრცელებენ, სადაც ნათქვამია, რომ საკონსტიტუციო რეფორმის პროცესში საარჩევნო საკითხებთან დაკავშირებით კონსენსუსის მისაღწევად მზად არიან ხელისუფლებასთან დიალოგისთვის. „2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისათვის სრულად პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლა, ქვეყანაში სრულფასოვანი საპარლამენტო მმართველობის შემოღებასთან ერთად, იყო ის პოლიტიკური მოცემულობა, რომლის პირობებშიც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ გამოაცხადა საკონსტიტუციო ცვლილებებზე მუშაობის დაწყება საკონსტიტუციო კომისიის ფარგლებში. სწორედ ამ მოცემულობის შესაბამისად შეიმუშავა სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიამ კონსტიტუციაში განსახორციელებელ ცვლილებათა პაკეტი, რომელიც  „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ ერთპიროვნულად და თვითნებურად შეცვალა კონსტიტუციური კანონპროექტის საპარლამენტო განხილვების დაწყებამდე ორიოდე დღით ადრე და პარლამენტში წარმოდგენილ დეპუტატთა მხოლოდ საკუთარი კონსტიტუციური უმრავლესობის ხმებით, ორი მოსმენით უკვე მიიღო კანონპროექტი იმ ახალი პოლიტიკური მოცემულობით, რომ 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდება არსებული, შერეული (მაჟორიტარულ - პროპორციული) სისტემით, ხოლო მთლიანად პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლა მოხდება 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებისათვის.  თუ “ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას მართლაც სურს საკონსტიტუციო ცვლილებების მაღალი ხარისხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თანხმობის პირობებში განხორციელება და შესაბამისად, მის მიერ ჩიხში შეყვანილი კონსტიტუციური რეფორმის გადარჩენა, ის უპირობოდ უნდა დაუბრუნდეს მის მიერვე შემოთავაზებულ თავდაპირველ პოლიტიკურ მოცემულობას, რომ 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდება მთლიანად პროპორციული სისტემით."- ნათქვამია განცხადებაში. ოპოზიციის განცხადებით, საარჩევნო სისტემის ყველა სხვა კომპონენტთან დაკავშირებით (როგორებიცაა: საარჩევნო ბარიერი,საარჩევნო ბლოკები და სხვა),საქართველოს ოპოზიციური პოლიტიკური ძალები მზად ვართ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებასთან მოლაპარაკებები ვაწარმოოთ სუფთა ფურცლიდან. განცხადებას ხელს აწერენ: „ახალი საქართველო“, „ევროპული საქართველო - მოძრაობა თავისუფლებისთვის“, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“, „ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია“, „თავისუფალი დემოკრატები“, „მოძრაობა სახელმწიფო ხალხისთვის“, „სამოქალაქო ალიანსი თავისუფლებისთვის“ და „საქართველოს დემოკრატიული პარტია“. გუშინ საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერმა არჩილ თალაკვაძემ განაცხადა, რომ მმართველი გუნდი ყველა კვალიფიციურ ოპოზიციურ პარტიას მიმდინარე კვირაში შეკრებას და საკონსტიტუციო ცვლილებების გარშემო მსჯელობის განახლებას ... ...
  • გაირყულას კოშკის განახლება დაიწყო (R) საქართველოს  კულტურული  მემკვიდრეობის  დაცვის  ეროვნული  სააგენტოსა  და  თიბისი  ბანკის  მხარდაჭერით, არტ-ვილა  გარიყულას  "კოშკის"  აღდგენა  დაიწყო. პროექტის  მიზანია  არტ-ვილა  გარიყულას  ყველაზე  სახასიათო  არქიტექტურული  დეტალის  „კოშკის"  როტონდის  გამაგრება  და  მისიიატაკისა  და  რიკულებიანი  მოაჯირის  განახლება.  ამის შემდგომ,  როტონდას   თავდაპირველი  ფუნქცია  დაუბრუნდება  სასახლის  მფლობელი  და  მისი  დამპროექტებელი,  როგორც  ადგილობრივები  გადმოგვცემენ,  როტონდას  სანათურივით  იყენებდა  დაგანსაკუთრებულ,  საზეიმო  შემთხვევებში  შუქურასავით  ანათებდა. არტ-ვილა   გარიყულა,   წარსულში  ბოლგარკიაანთ   სასახელე,  სოფელ  გარიყულაში  პოლონური  წარმოშობის  თბილისელმა  სამოქალაქოინჟინერმა  ვასილი  ბოლგარსკიმ  ააშენა 1885 წელს. ბოლგარსკის შესახებ საკმაოდ  მწირი  ინფორმაცია  მოიპოვება  ეროვნულ  არქივში.  ცნობილია,  რომ  ის იყო  ჭრელი  აბანოს  კომუნიკაციების,  დღევანდელი  ეროვნული  გალერეისა  და  უკვე  აღარარსებული  სამხედრო  ტაძრის ინჟინერი. სოფელ  გარიყულაში  მას  ქონდა  საკმაოდ  დიდი  მეურნეობა,  რომელიც  მოიცავდა  მარანს  თავისი  საწნახელითა  და  ქვევრებით  (დღემდემოქმედია),  სამაცივრე მეურნეობას,  ვრცელ ვენახებს და საკონსერვო წარმოებას. გასაბჭოების შემდეგ, ბოლგარსკი გააკულაკეს. მოახდინეს მისი ქონების კონფისკაცია, სააგარაკო მამულში კი სკოლა პანსიონი გახსნეს. მოგვიანებით, შენობა სამხატვრო აკადემიას გადაეცა, მაგრამ საკმაოდ სწრაფად ისევ სახელმწიფოს გამგებლობაში გადავიდა. 80-იანწლებში გავერანებულ, ნახევრადდანგრეულ შენობაში სოფლელები თივას ინახავდნენ. ბოლგარსკიაანთ სასახლის ახალი ისტორია 2000 წელს დაიწყო, როცა თბილისელი მხატვრის, ყარამან ქუთათელაძის ინიციატივით, მოხდატერიტორიის დასუფთავება და ნაგებობის აღდგენა. ამ სამუშაოში, მოხალისეებად იყვნენ ჩართული თბილისის სახელმწიფო სამხატვროაკადემიის სტუდენტები, ქართველი და უცხოელი არქიტექტორები. ნახევრადდანგრეულმა ბოლგარსკიაანთ სასახლემ ახალი ფუნქციაშეიძინა - გარდაიქმნა ხელოვნების რეგიონულ ცენტრად, სადაც , 2000 წლიდან მოყოლებული, უამრავი საინტერესო წამოწყებახორციელდება. დღეს, შენობა ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლია. ყველა სამუშაო, დაკავშირებული შენობის აღდგენასთან, ტარდებაკულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მონიტორინგის ქვეშ, არტ-ვილა გარიყულასა და მისი ფესტივალის - Fest I Nova-ს ტრადიციული სპონსორის - თიბისი ბანკის მხარდაჭერით. როტონდა ბოლგარსკიაანთ სასახლის სიმბოლოა. თავის დროზე, ვასილი ბოლგარსკის იქ დამონტაჟებული ჰქონდა სანათური, რომელიცსოფლის თითქმის ყველა ნაწილიდან, შუქურასავით ჩანდა. დღესდღეობით, როტონდა მოითხოვს გამაგრებას, რიკულებიანი ხის მოაჯირისა და იატაკის შეცვლას. ესა არის ის მინიმუმი, რაცსასახლის ამ სახასიათო არქიტექტურული დეტალის წესრიგში მოყვანას სჭირდება საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ეროვნული სააგენტოს სპეციალისტებმა უკვე დაიწყეს რესტავრაციის პროექტზე მუშაობა, რომლის დასასრულს, სააგენტოსთან შეთანხმებით, მოაჯირების, კიბეებისა და იატაკის გამოცვლა დაიწყება...  ... ...

არქივი

კარმიდამო ჩემი

რა უნდა ვიცოდეთ ციანიდის შესახებ მცენარეთა დაცვის საქმეში

ბოლო პერიოდში, ციანიდის ირგვლივ საქართველოში...

როგორ ვიმოქმედოთ ფუტკრის ღალიანობის დასასრულს

აგვისტოსა და სექტემბერში მთავრდება ფუტკრის...

როგორ ვკვებოთ ზაფხულში შინაური ფრინველები

შინაურ, კვერცხისმდებელ ფრინველს რომ მარცვლეულით...

ტყემლის მოდუღების ძველებური წესი

მოსახარშად დადგმულ ტყემალს აუცილებლად ჩააყოლებდნენ...

ჟოლოს ყვავილისა და ნაყოფის სიკეთე ხალხურ მედიცინაში

ჟოლოს გამოყენება, როგორც სამკურნალო, ისე...

ნივრის უნიკალური ნაყენი თავის ტკივილის საწინააღმდეგოდ

ნივრის უთვალავი სიკეთეებიდან, ქრონიკული თავის...

როგორ დავამყნოთ ციტრუსი

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, პრივატიზაციით...

ზაფხული და მორწყვის თავისებურება

მცენარის განვითარებისთვის, ერთწლოვანია იგი თუ...

ნიადაგის სტრუქტურის გაუმჯობესება სიდერატებით (მწვანე სასუქი)

სიდერატების თესვა ყველაზე შედეგიანია 15...

ნამცხვარი "იმპერატორი"

ჭიქანახევარი შაქარი და ვანილი დავუმატოთ...
ზაფრანი

ყველაზე სახიფათო ხე მსოფლიოში

მანცინელას ხე, ან როგორც მას...

რას წარმოადგენს ცრემლი

ჯანმრთელი თვალი 6–7 ცრემლს შეიცავს....

ლამაზი ქალები და ასტროლოგია

ჩვენი დაბადების თარიღი, ასევე, ზოდიაქო...

საქორწილო ტრადიციები

ესპანეთის ქალაქ მაფალდაში არის ასეთი...

შოკოლადის ისტორია

1519 წლის ნოემბერში, როდესაც ესპანელი...