რომელი მცენარეა ფშატი?

კარმიდამო ჩემი

რომელი მცენარეა ფშატი?

15 ივნ. 2020, 15:03:01

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს, თუ როგორ გავარჩიოთ ერთმანეთისგან ფშატი, შტოში და ცირცელი. არის თუ არა ფშატი დასავლეთ საქართველოში გავრცელებული?

ჩვენ ამ საკითხზე მივმართეთ საქართველოს უნივერსიტეტის, ჩაის და სუბტროპიკული კულტურების ინსტიტუტის აკადემიურ დოქტორს, ცისანა ქაშაკაშვილს.

_ ჩვენში გავრცელებულია კენკროვანი ფშატი, რომელსაც შეცდომით უწოდებენ ხან შტოშს, ხან _ ცირცელს. ამის მიზეზი ზოგჯერ სოციალური ქსელებიცაა, სადაც მკითხაობის დონეზე ხდება ამა თუ იმ მცენარისთვის სახელის მიკუთვნება. ასეთ დროს სარწმუნო და მეცნიერულად დადასტურებულ წყაროს _ ბოტანიკის ლექსიკონს უნდა მივმართოთ და არ ვიხელმძღვანელოთ ვარაუდებით, _ გვითხრა ცისანა ქაშაკაშვილმა.

_ ფშატი ფართოდ გავრცელებული კულტურაა, როგორც დასავლეთ, ისე, აღმოსავლეთ საქართველოში. იგი ვერცხლისფერი-მოთეთრო ფოთლებიანი ბუჩქი ან დაბალი ხეა, ფშატისებრთა ოჯახიდან, რომელიც შეიცავს ფშატის 60-70-მდე სახეობას.

ფშატის სიმაღლე 3-5 მეტრია და ხასიათდება გადაშლილი ვარჯით. ამიტომ მას ქოლგისებრსაც უწოდებენ. ფოთოლი ორივე ან მარტო ქვედა მხრიდან ვერცხლისფერი თეთრია, რომლებიც ტოტებზე მორიგეობით არის განლაგებული. ფოთლის სიგრძე 3-7 სმ-ია, სიგანე კი 0,4-1,5 სმ, ფორმით ლანცეტაა. ახალგაზრდა ყლორტები მთლიანად მოვერცხლისფრო ქერცლებით არის დაფარული. ორსქესიანი მოყვითალო ყვავილები, 1-3 ცალის რაოდენობით ჯგუფებადაა განლაგებული ფოთლის უბეებში, მცირე რაოდენობით. ივითარებს მარტო მამრობით ყვავილებსაც. ჰყვავის მაის-ივნისში. ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბერშიც.

მშრალხორცოვანი ნაყოფიერთესლიანი, კურკიანია, მოწითალო ფერის, თეთრი წინწკლებით, რომლებიც სრული სიმწიფეში ქრება. უხვადმოყვავილე და უხვმსხმოიარეა ყოველწლიურად. არ ახასიათებს მეწლეობა.

ფშატი სინათლისა და სითბოს მოყვარული მცენარეა. საქართველოში ის უფრო ჭალებში ხარობს და სახელიც აქედან დაერქვა _ "ჭალა ფშატა". იზრდება როგორც ნესტიან, ისე მშრალ ადგილებში. კარგად იტანს წყლით დროებით დატბორვას, ასევე ნიადაგის დამლაშებას.

მრავლდება გენერაციულად (თესლით), დაკალმებითაც და ფესვის ნაბარტყით.

ფშატის ხმელ ნაყოფს თესლებს აცლიან, რბილობს ფქვავენ და მისი ფქვილით პურის ფქვილს ამდიდრებენ, რადგან შემკვრელი თვისებები გააჩნია.

ნაყოფისგან იხდება არაყი.

ხალხურ მედიცინაში ფშატის ხმელ ნაყოფს კუჭის აშლილობის დროს იყენებენ, როგორც შემკვრელ საშუალებას.

მცენარის ტოტებს სდის წებოვანი წვენი (გუმფისი), რომელიც გამოიყენება წებოს და ლაქ-საღებავების დასამზადებლად. აგრეთვე, საქსოვ წარმოებაში. ფოთლებსა და ქერქს ტყავის გასათრიმლავადაც იყენებენ. ფშატის მუქი ყავისფერი მერქანი საკმაოდ ძვირფასია და მისგან მექანიკურ ინსტრუმენტებს ამზადებენ.

ფშატის ფესვებზე არსებულ კოჟრებში ცხოვრობს კოჟრის ბაქტერიები, რომლებიც ახდენენ ატმოსფეროს თავისუფალი აზოტისფიქსაციას, ნიადაგს აზოტით ამდიდრებენ, თვით მცენარე კი ჰაერს ეფექტურად წმენდს მავნე გაზებისგან.

ფშატის მოხსენიება, რომ ის არის  "შტოში", "აპლიპიხა" თუ "ცირცელი", არასწორია. ბოტანიკოსების მიერ დამტკიცებულია, რომ დასავლეთ საქართველოს რეგიონში გავრცელებული ეს სახეობა არის "ჭალა-ფშატა", _ გვითხრა ცისანა ქაშაკაშვილმა.





 ახალი ამბები
  • "რატომ გვახრჩობთ, გვითხარით“ - საპროტესტო აქცია ფოთში"რატომ გვახრჩობთ, გვითხარით", _ ამ შინაარსის ტრანსფარანტებით ფოთში საპროტოტესტო აქცია გაიმართა. როგორც ჯავახიშვილის ქუჩის მცხოვრებლები აცხდებენ, პორტის ტერიტორიაზე ჯანმრთელობისთვის საშიში ნივთიერებები ღია წესით მუშავდება.„აქ ვცხოვრობთ, როგორც აფხაზეთიდან დევნილი ოჯახები, ასევე, aდგილობრივები. მოვიწამლეთ, გარეთ ვერ გამოვდივართ. გოგირდს ვჭამთ. ბავშვები ვერ გაგვყავს სასეირნოდ. ხუთ ბავშვს გაუკეთეს ტყვიაზე ანალიზი და ხუთივეს მაღალი მაჩევენებელი აქვს. ფილტვები არ გვივარგა, ბრონქები არ გვივარგა და საშინელ დღეში ვართ. აიკრძალოს ამ ტვირთის შემოტანა. ეს პროდუქცია, რომელიც აქ მუშავდება, ჩვენს ჯანმრთლობას საფრთხეს უქმნის. საშინელი ხმაურია, ვერ ვსუნთქავთ, დაბინძურებულია ჰაერი. გაუსაძლის მდგომარეობაში ვართ. მოვითხოვთ ყურადღება მოგვაქციოს მერიამ, ალტერნატიული ფართით დაგვაკმაყოფილონ,“ _ თქვა აქციის ერთ-ერთმა მონაწილემ, ნონა შენგელიამ. აქციის მონაწილეები ხელისუფლებას მიუწოდებენ, პრობლემა დროულად ... ...
  • “საიამ გადასცა სახელმწიფოს გირაოს თანხა, რომელიც გამოყო ევროპულმა ფონდმა დემოკრატიისთვის“ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარემ ნიკა სიმონიშვილმა სოციალურ ქსელში გაავრცელა ინფორმაცია ნიკა მელიას გირაოს თანხის გადახდასთან დაკავშირებით.  “ნიკა მელიასთვის გირაოს გადახდაზე ვიტყვი აქაც ორიოდე სიტყვას. საიამ გადასცა სახელმწიფოს გირაოს თანხა, რომელიც გამოყო ევროპულმა ფონდმა დენოკრატიისთვის (EED). ეს ნაბიჯი ემსახურებოდა ერთადერთ მიზანს, პოლიტიკური სიტუაციის დასტაბილიზებაში ჩვენი დიდი მხარდამჭერის, ევროკავშირისთვის გვერდში დადგომას. მაშინ, როდესაც ჩვენ შიდა პრობლემებს მეგობარი გვიგვარებს, ჩვენი ვალდებულება იყო, მას გვერდში დავდგომოდით. გვჯერა, რომ ეს ნაბიჯი კრიზისის განმუხტვას ხელს შეუწყობს და სხვა მნიშვნელოვან თემებზე - კოვიდი, სასამართლო და საარჩევნო რეფორმა, ეკონომიკა, შევძლებთ კონცენტრირებას. პ.ს. გირაო ნამდვილად გადავიხადეთ 14:56 საათზე და პროკურატურას ქვითარი გავუგზავნე მეილზე მათივე თხოვნით 17:42 საათზე მეილზე.“ -წერს ფეისბუქზე ნიკა ... ...
  • გიორგი ვაშაძე - გირაო გადახდილია, ველოდებით ნიკა მელიას უმოკლეს ვადაში გათავისუფლებას„სტრატეგია აღმაშენებლის“ ლიდერი გიორგი ვაშაძე ევროკავშირის მიერ „ნაციონალური მოძრაობის თავმჯდომარე“ ნიკა მელიასთვის გირაოს გადასხდის საკითხს დადებითად აფასებს.  „მადლობა ჩვენს ევროპელ მეგობრებს უპრეცენდენტო ნაბიჯისთვის. გირაო გადახდილია, ველოდებით მელიას უმოკლეს ვადაში გათავისუფლებას. რაც მთავარია, შარლ მიშელის ევროპული თანხმობის დოკუმენტის კიდევ ერთი შედეგი გვაქვს და ნაბიჯ-ნაბიჯ მივიწევთ წინ. იმედი მაქვს, ყველანი დავკონცენტრირდებით ყველა პუნქტის რეალიზებისთვის, - აცხადებს გიორგი ვაშაძე. შეგახსენებთ, რომ საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ინფორმაციით, ნიკა მელიას გირაოს თანხა, 40 000 ლარი გადახდილია. ევროკავშირის წარმომადგენლობის ინფორმაციით, ნიკა მელიას გირაოს თანხა „ევროპულმა ფონდმა დემოკრატიისთვის“ გამოყო და ხელისუფლებას საია-მ ... ...
  • ვიოლა ფონ კრამონი: „მშვენიერია!_ ყველა პარტნიორმა, დანაპირები შეასრულაევროკავშირის მიერ ნიკა მელიასთვის გირაოს გადახდას ევროპარლამენტარი ვიოლა ფონ კრამონი „ტვიტერზე“ ეხმაურება. „მშვენიერია! კარგია იმის ნახვა, რომ ყველა პარტნიორმა, მათ შორის ევროკავშირმა, დანაპირები შეასრულა. შემდეგი ნაბიჯი იქნება ის, რომ ბატონი მელია ძალიან მალე დატოვებს საპატიმროს. ამ ქმედებამ საპარლამენტო მუშაობაში ჩასართავად ყველას გზა გაუხსნა“, – წერს ... ...
  • "პროკურატურის წინადადება ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე ძალაშია"საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში აცხადებენ, რომ უწყების წინადადება გირაოს გადახდის შემთხვევაში ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე ძალაში რჩება. „როგორც კი თანხის გადარიცხვის ოფიციალური დოკუმენტი ან თანხა აისახება ანგარიშზე, პროკურატურის წინადადება ნიკა მელიასთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე, არის ძალაში“, – განუცხადეს "გურია ნიუსს" ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ დიდი აღმოჩენები და ასტრონომია

დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში ვის...

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ ყველაზე, ყველაზე...

იცი თუ არა გეოგრაფია

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...