საფუძვლიანად ვიცოდეთ ყველაფერი თხილის შესახებ და თავდაუზოგავად ვებრძოლოთ მასზე გავრცელებულ დაავადებებს

კარმიდამო ჩემი

საფუძვლიანად ვიცოდეთ ყველაფერი თხილის შესახებ და თავდაუზოგავად ვებრძოლოთ მასზე გავრცელებულ დაავადებებს

8 აგვ. 2019, 13:17:28

ვიცით თუ არა ყველაფერი თხილის მცენარის შესახებ, რომელსაც ქართველმა კაცმა მეოცე საუკუნის მიწურულს მარჩენალი კულტურა უწოდა, თუმცა, ჩვენში გავრცელებული ადრიდანვე იყო? გვაქვს თუ არა უნარი და შესაძლებლობები, მიზანმიმართულად, ცოდნით აღჭურვილი და თავდაუზოგავი გულმოდგინებით ვიბრძოლოთ სწორედ ამ სასიცოცხლოდ აუცილებელი კულტურის დაავადებებისგან გამოსატაცებლად, საჭირო გეგმაზომიერებით, თანამედროვე სტანდარტების მიხედვით, რასაც კარგად განვითარებული ქვეყნების მოწინავე გამოცდილება გვთავაზობს და არა სტიქიურად და დაუგეგმავად.

თხილი უძველესი კულტურაა და წარმოშობილია დედამიწის ისტორიის მეოთხეული პერიოდის შუა ეპოქაში, 8 000-5 500 წელს, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. ამ კულტურით დაკავებული იყო მთელი ჩრდილოეთ ევროპის უმეტესი ნაწილი. მისი დღევანდელი გავრცელების მაღალი ჰიმალაიდან კანადის ჩრდილოეთ საზღვრამდეა. თუმცა, ნარგაობანი თავმოყრილია შუა ევროპასა და მცირე აზიის ქვეყნებში, ჩინეთსა და სამხრეთ კავკასიაში, აშშ-სა და კანადაში. თხილის სასაქონლო პროდუქციას დიდი რაოდენობით აწარმოებენ თურქეთში, იტალიაში, ესპანეთში, აშშ-ში.

რაც შეეხება ჩვენს ქვეყანას, თხილი ძალიან კარგად არის ადაპტირებული საქართველოს ნიადაგურ-კლიმატურ პირობებს. უდიდესია მოსახლეობის მოთხოვნილება თხილზე და განუსაზღვრელია მისი დაკმაყოფილების პერსპექტივები.

ის საოცარი მცენარეა იმ მხრივ, რომ ძალზე სარგებლიანია მრავალი მიმართულებით და მისი მოვლა-მოყვანა ყველაზე ნაკლებ შრომატევადია სხვა კულტურებთან შედარებით, ამიტომ ის, როგორ ფართოდაც უნდა გავრცელდეს, არავითარ კონკურენციას არ უწევს სხვა კულტურებს.

თხილის გული ძალზე მდიდარია ცხიმებით _ 60-70%, ცილებით _ 15-16%. საუკეთესო გემოს მქონეა თხილის ზეთი, ორგანიზმი ადვილად ითვისებს მასში გახსნილ ვიტამინებს. ამიტომ მისი კვებითი ღირებულება ძალზე მაღალია. კალორიის მიხედვით თხილის გული ორჯერ აღემატება ხორბალს, სამ-ოთხჯერ _ ხორცს, 8-9-ჯერ _ რძეს.

თხილის გული დიდი რაოდენობით შეიცავს ლეციტინს, რომელიც ხელს უწყობს თავის ტვინის ნორმალურ მუშაობას, აფერხებს პარკისონის დაავადების წარმოშობას, აჯანსაღებს გულ-სისხლძარღვთა სისტემას, აუმჯობესებს მეხსიერებას. იგი მდიდარია კალიუმის, ფოსფორის და მაგნიუმის მარილებით, რომელთა ნაკლებობა ხშირად იწვევს გულის დაავადებებს, ნევროზს. თხილის მიღებით რეგულირდება ნივთიერებათა ცვლა. შეიცავს იოდს და ჩიყვის საწინააღმდეგოდ უებარი საშუალებაა.

თხილის ნაჭუჭის ნახარში სახალხო მედიცინაში ფართოდ გამოიყენება ხველების წინააღმდეგ. თხილის ხის და ბუჩქის მკვრივი, ლამაზი მერქანი გამოყენებას პოულობს საოჯახო და სხვა დანიშნულების ნაკეთობათა დასამზადებლად. თხილს აქვს ძლიერი და ამავე დროს ჰორიზონტალურად, ნიადაგის ზედა ფენებში განლაგებული ფესვები, რითაც ამაგრებს და იცავს ნიადაგს ეროზიისგან, რაც სხვა კულტურებისთვის გამოუყენებელ ადგილზე თხილის გაშენების შესაძლებლობას იძლევა.

თხილის უხვი და მყარი მოსავლის მიღების აგროტექნიკურ ღონისძიებათა კომპლექსში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება თხილის კულტურის დაცვას პათოგენური მიკროორგანიზმებისგან, რომელთაც თავიანთი განვითარებისა და გავრცელებისთვის ხელსაყრელი პირობების დადგომისას შეუძლიათ, მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენონ აღნიშნულ კულტურას. აქედან გამომდინარე, თხილის კულტურაზე ასოცირებული მავნე მიკროორგანიზმების კვლევას, მათ გამოვლენას, აღრიცხვას, მათი გავრცელების ხელშემწყობი პირობების დადგენას დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ჩვენი მრავალწლიანი გამოკვლევების შედეგად, ანასეულის კვლევით ინსტიტუტში, რომელსაც ანალოგი არ აქვს, შესწავლილია 51 სხვადასხვა სახეობის სოკო. გაამახვილეთ ყურადღება სწორედ ამ დაავადებებზე, რომელმაც ბოლო წლებში ეს საოცარი, მართლაც მარჩენალი კულტურა კატასტროფამდე მიიყვანა.

გამოვლენილი სოკოებიდან თხილის მცენარისთვის უარყოფითი მნიშვნელობით გამოირჩევა თხილის ნაცრისფერი სიდამპლე _ ის აავადებს ფოთლებს, ახალგაზრდა ყლორტებს და ნაყოფებს, დაავადებულ ორგანოებზე ჩნდება მოწითალო-მოყავისფრო, ხოლო შემდეგ მუქი ყავისფერი სხვადასხვა ფორმისა და ზომის სველი ლაქები, რომლებიც გაშრობისას იღებენ ნაცრისფერს. სოკოს განვითარებისთვის ხელსაყრელ პირობებში ლაქა ფერს არ იცვლის, ინარჩუნებს პირვანდელ ყავისფერს, იფარება ნაცრისფერი ფიფქით, რის შედეგადაც ახალგაზრდა ფოთლები რბილდება, ჭკნება და ცვივა. ნაყოფის დაავადებისას, სოკო ჯერ აავადებს გარეთა ნაწილს, შემდეგ სველი ლაქის სახით, რომელიც თანდათან ყავისფერდება, გადადის ჯერ კიდევ რბილ ნაჭუჭზე და იკავებს ნაყოფის დიდ ნაწილს. დაავადებული უმწიფარი ნაყოფის პერიკარპიუმი შრება, იჭმუჭნება, შიგ ნაყოფი არ ვითარდება, ჭკნება და ცვივა, ხოლო დაავადებული მწიფე ნაყოფი ძლიერ ზიანდება.

გახსოვდეთ, ეს დაავადება უმეტესად გავრცელებულია თხილის შემდეგ ჯიშებზე: გულშიშველა, ხაჭაპურა, დედოფლისთითა და შველისყურა.

თხილის ყავისფერი სიდამპლე _ ის აავადებს ფოთლებს, ყლორტებს, ტოტებს, ნაყოფს. ფოთლებზე მუქი ყავისფერი, სხვადასხვა ზომის მომრგვალებული ფორმის ლაქები ვითარდება. ლაქაზე სოკოს ნაყოფიანობა წვრილი, პატარა ზომის შავი წერტილების სახით ჯგუფურადაა განვითარებული. დაავადებულ ნაყოფებზე მუქი ყავისფერი ლაქები მოშავო ფერის არშიითაა შემოვლებული, რომელზედაც ნაყოფიანობა ისეთივე სახისაა, როგორც ფოთლებზე. დაავადებული ნაყოფი ლპება. ტოტის და ყლორტის ხმობა ყოველთვის წვეროდან იწყება. დაავადებულ და საღ ნაწილს შორის მუდამ მკვეთრი საზღვარია.

თხილის ვარდისფერი სიდამპლე _ ამ დაავადებით ზიანდება როგორც ხეზე, ისეც დაკრეფილი და შენახული. ეს სოკო თავდაპირველად აავადებს ნაყოფის მფარავ ნაწილს, შემდეგ კი რბილ ნაჭუჭს, იქედან შედის თხილის გულში, რის შედეგადაც თხილის გული ყავისფერდება, მწარე გემოს იღებს და ლპება. დაავადებული ნაწილები იფარება მოვარდისფრო ფიფქით.

თხილის ნაცარი _ იგი აავადებს, როგორც კულტურულ, ისე ტყის ჯიშებს. ავადდება ფოთლები, რომლის ქვედა მხარეზე პირველად მოყვითალო, ხოლო შემდეგ მოშავო სხეულები ჩნდება, რომლებიც წარმოადგენენ სოკოს ჩანთიან ნაყოფიანობას _ კლეისტოკარპიუმს ორი ტიპის დანამატით, რითაც ის განსხვავდება სხვა ნაცროვანი სოკოებისგან. სოკო ჩამოცვენილ ფოთლებში ზამთრობს ჩანთიანი ნაყოფიანობით. გაზაფხულზე დაავადება განახლდება ასკოსპორებით, რომლებიც კლეისტოკარპიუმიდან, კედლის მექანიკურად გახსნის შემდეგ, თავისუფლდება. დაავადების გამოჩენა იწყება გაზაფხულის ბოლოს და გრძელდება გვიან შემოდგომამდე.

წინა წლებში თხილის ნაცარი ზაფხულის შუა პერიოდში გამოვლინდებოდა, ძირას ფოთლების ჩამოცვენა მცირე რაოდენობით აგვისტო-სექტემბერში ხდებოდა და მას მცენარისთვის მნიშვნელოვანი მავნეობა არ მოჰქონდა. 2018 წელს თხილის ნაცარი ფართოდ გავრცელდა და თხილს დიდი ზიანი მიაყენა. ფაქტობრივად, 2017-2018 წლებში მოხდა თხილის დაავადებათა აფეთქება _ ეპიფიტოტია.

ეპიფიტოტია გამოიწვია სოკოების განვითარება-გავრცელებისთვის ხელსაყრელი პირობების არსებობამ, ფიტოსანიტარული ღონისძიებების ჩაუტარებლობამ, მავნებელ ხოჭოს _ ფაროსანას გავრცელებამ, რომელმაც ინფექცია სხვადასხვა მცენარეებზე გადაიტანა. საერთოდ მემცენარეობაში სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს საზღვრებს გარედან ჰაერის ნაკადით შემოტანილი ინფექცია.

თხილის დაავადებათა საწინააღმდეგოდ აუცილებლად თანმიმდევრულად უნდა ჩავატაროთ პროფილაქტიკური ღონისძიებები _ როცა დავასრულებთ მოსავლის აღებას, არსად არ დავტოვოთ, ისე გამოვჭრათ დახავსებული და მღიერებით დასახლებული ღეროები, ტოტები. ძლიერ დაავადებული და გამხმარი ტოტები მოჭრისთანავე გავიტანოთ თხილნარებიდან და დავწვათ. ხშირად არ აკეთებენ ამას ადამიანები და გულგრილად შენიშნავენ, რომ თითქოს, არ აქვს დიდი მნიშვნელობა, დაწვავენ თუ არა. ასევე, აუცილებელია ჩამოცვენილი ფოთლების და ხეზე შერჩენილი დაავადებული თხილის ბურჩხების შეგროვება და დაწვა. გვიან შემოდგომაზე ან ზამთარში საჭიროა თხილის მცენარის ირგვლივ ნიადაგის შემობარვა. ამ დროს დაავადებული მცენარის ნარჩენები, რომლებშიც სოკოები და სხვა მავნე მიკროორგანიზმები იზამთრებენ, ნიადაგის ღრმა ფენებში მოექცევა და ლპება.

თხილის მცენარის სოკოვანი და ბაქტერიული დაავადებების საწინააღმდეგოდ საჭიროა ჩატარდეს სამკურნალო ღონისძიებები, შემდეგი პრეპარატებით, 1% ბორდოს სითხე ან 0,5% სპილენძის ქლორჟანგი ან 0,15-0,2% ზატოსტარი ან იგივე პროცენტით ჯეკოპოტის ან ზახისტის ხსნარი. პირველი შესხურება ვეგეტაციის დაწყებამდე უნდა მოხდეს, მეორე და მესამე შესხურება ვეგეტაციის პერიოდში, 10-15 დღის ინტერვალით. ნაცრის საწინააღმდეგოდ კარგ შედეგს იძლევა დაფქული გოგირდის შეფრქვევა ან კოლოიდური გოგირდის 0,5, 1,5 %-იანი ნაზავი. ეს შეიძლება 4-5-ჯერ გამოიყენო საჭიროების შემთხვევაში.

თხილის დაავადებათა წინააღმდეგ ღონისძიებათა ჩატარების კალენდარულ გეგმას მიყევით თანმიმდევრულად: ზაფხულში, აგვისტოდან, როცა თხილს ვკრეფთ, ნუ დაიზარებთ ნარჩენების, ჩამომსკდარი ტოტების თუ სხვადასხვა ზედმეტი გროვების გატანას, კრეფის პარალელურად. შემოდგომაზე ყველა დაავადების წინააღმდეგ იმოქმედეთ, რაც გამოიხატება თხილნარების სანიტარულ-ჰიგიენური პირობების მაღალი ხარისხით დაცვაში _აუცილებელია მღიერებით დასახლებული და ხავსით დაფარული ტოტების გამოჭრა, ნაკვეთის მოშორებით გატანა და დაწვა. თუმცა, ამ ყველაფერს ბევრი ნაწილობრივ აკეთებს. ამიტომ გვიანდება თხილნარების მთლიანად გაუმჯობესება. გაზაფხულის სავეგეტაციო პერიოდში საჭიროა თხილის ნაცრის და ცრუნაცარა სოკოების, სიდამპლეების, ლაქების, ალტერნარიორიზის, ფუზარიოზული დაავადებების საწინააღმდეგო შესხურება ზუსტად და თანმიმდევრულად.

გახსოვდეთ, როგორც ავადმყოფის სრულად განკურნებისთვის არ შეიძლება დანიშნულების შეცვლა ან რომელიმე პუნქტის გამოტოვება, ისეთივე მიდგომით უნდა მოვუაროთ თხილის მცენარეს, თუ გვსურს საუკეთესო შედეგი და აქედან გამომდინარე ძლიერი საოჯახო ეკონომიკა.

 ლამზირი ბერიძე,
ბიოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი




 ახალი ამბები
  • ხელოვნების ამაგდარი, ლია ბიბილეიშვილი დღეს უკანასკნელ გზაზე გააცილესდღეს უკანასკნელ გზაზე გააცილეს ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმის ხელმძღვანელი, ლია ბიბილეიშვილი. 65 წლის ქალბატონი გუშინ, სამტრედიის სამედიცინო ცენტრში, რომელიც კოვიდკლინაკად არის გადაკეთებული, გარდაიცვალა. ლია ბიბილეიშვილი ექვსი დღის წინ მოათავსეს კლინიკაში, სადაც ინფიცირებულებული ქალბატონის გადარჩენა ვერ მოხერხდა. გარდაცვლილი დღეს საგვარეულო სასაფლაოზე მიიყვანეს, სადაც მასთან გამოსამშვიდობებლად ოჯახის ახლობლები, მეგობრები და კოლეგები მივიდნენ. ლია ბიბილეიშვილი დიდ ჯიხაიშში, ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმს 25 წელია ... ...
  • კომუნიკაციების კომისიამ 5G ინტერნეტის დანერგვასთან დაკავშირებით საკონსულტაციო დოკუმენტი გამოაქვეყნაკომუნიკაციების კომისიამ 5G ინტერნეტის დანერგვასთან დაკავშირებით საკონსულტაციო დოკუმენტი გამოაქვეყნა. "გურია ნიუსი" დოკუმენტის შინაარსს უცვლელად გთავაზობთ. "5G ტექნოლოგიას უმნიშვნელოვანესი როლი ენიჭება ისეთი სფეროების განვითარებისთვის, როგორიცაა ეკონომიკა, ჯანდაცვა, განათლება, ბიზნესი. ყველა იმ სიკეთის გათვალისწინებით, რომელიც 5G ტექნოლოგიას შეუძლია მოუტანოს ქვეყანას, კომუნიკაციების კომისია აქტიურად აგრძელებს მუშაობას ქვეყანაში მისი დანერგვის მიზნით. 5G მომსახურებისთვის სიხშირული რესურსის გასაცემად აუქციონის ჩასატარებლად კომუნიკაციების კომისია საკონსულტაციო დოკუმენტს აქვეყნებს. დოკუმენტი აუქციონის პირობებისა და ვალდებულებების შესახებ, მათ შორის 5G მომსახურებისთვის ხელმისაწვდომი სიხშირეების, საწყისი საფასურის, ლოტების, საქმიანობის დაწყების, დაფარვის და სხვა ვალდებულებების შესახებ ინფორმაციას მოიცავს. 5G მომსახურებისათვის განკუთვნილი სიხშირეები, საწყისი საფასური და სხვა პირობები კომუნიკაციების კომისიამ კომპანია Ernst & Young-ის ექსპერტების ჩართულობით, ევროკომისიის გადაწყვეტილებების და ევროპელი კოლეგა მარეგულირებლების გამოცდილების გათვალისწინებით განსაზღვრა. აუქციონში გამარჯვებულ კომპანიას სიხშირული რესურსი დროებით სარგებლობაში 15 წლის ვადით გადაეცემა. დაფარვის ვალდებულებების შემუშავებისას კომუნიკაციების კომისიამ საქართველოს ფართოზოლოვანი ქსელების განვითარების 2020-2025 წლების ეროვნული სტრატეგიის და მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმით იხელმძღვანელა. საკონსულტაციო დოკუმენტის თანახმად, კომპანიები ვალდებულები იქნებიან 2-7 წელიწადში ეტაპობრივად დაფარონ კონკრეტული გეოგრაფიული არეალები, რომლებიც მოიცავენ როგორც დასახლებულ პუნქტებს, ასევე, საგზაო მაგისტრალებს, აეროპორტებს, პორტებსა და რკინიგზას. იმისთვის, რომ 5G ტექნოლოგიის დანერგვასთან დაკავშირებული ყველა საკითხი მაქსიმალურად იყოს გაანალიზებული, კომუნიკაციების კომისია დაინტერესებულ მხარეებს და ტელეკომ ოპერატორებს აძლევს შესაძლებლობას გაეცნონ საკონსულტაციო დოკუმენტს და წარმოადგინონ თავიანთი მოსაზრებები და წინადადებები 2020 წლის 22 დეკემბრის ჩათვლით", _ აღნიშნულია ... ...
  • ზურაბ ნასარაია ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში მიმდინარე სამუშაოებს გაეცნო (R)რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, რეგიონებში გასახორციელებელი პროექტების ფონდიდან ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში 5 მილიონ ლარამდე ღირებულების სამუშაოები ფინანსდება. ქალაქის ცენტრალურ ქუჩაზე ტროტუარებისა და საფეხმავლო ბილიკების მოწყობა მიმდინარეობს. პროექტის ფარგლებში მოწესრიგდა სანიაღვრე არხები, მოეწყო ბორდიურები, საფეხმავლო ბილიკები. ასევე, შეიცვლება გარე განათების სისტემა, მიმდინარეობს ორი სტადიონის მშენებლობა ქ. ლანჩხუთში. ღრმაღელე-ომფარეთის გზის 1 კილომეტრამდე მონაკვეთზე ასფალტის საფარი დაიგო. სოფელ ღრმაღელეში დაგეგმილია ასევე 7 კილომეტრი გზის რეაბილიტაცია. სტიქიის სალიკვიდაციო ღონისძიებების ფარგლებში სოფელ მაჩხვარეთში რეაბილიტირდა ხიდი. სამუშაოების მიმდინარეობას გურიის სახელმწიფო რწმუნებული ზურაბ ნასარაია, ლანჩხუთის მერთან ალექსანდრე სარიშვილთან, საკრებულოს თავმჯდომარე ბესიკ ტაბიძესთან და ადგილობრივი ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებთან ერთად გაეცნო. ... ...
  • გენერალი ბენ ჰოჯესი: საქართველო ნატო-ში ახლავე უნდა მივიწვიოთ,,ახლავე მივიწვიოთ საქართველო ნატო-ში“ , _ ამის შესახებ ევროპაში აშშ-ის სახმელეთო ჯარების ყოფილმა მეთაურმა, გენერალმა ბენ ჰოჯესმა ანალიტიკური ორგანიზაცია ,,ჯეოქეისის“ მიერ ორგანიზებულ ონლაინ დისკუსიის დროს განაცხადა. ,,პირველი - ახლავე მივიწვიოთ საქართველო ნატო-ში. ჩვენ გვაქვს პრეცედენტი, დასავლეთ გერმანია ნატო-ს წევრი გახდა, როდესაც აღმოსავლეთ გერმანიაში საბჭოთა ჯარი იდგა. ასე რომ, არსებობს სახელმწიფოს ნატო-ში მიწვევის პრეცედენტი იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მისი ნაწილი ოკუპირებულია რუსეთის მიერ“, _ განაცხადა გენერალმა ჰოჯესმა. ამერიკელმა გენერალმა, შავი ზღვის რეგიონის სტრატეგიულ მნიშვნელობაზეც ისაუბრა. ,,ვიმედოვნებ, ახალ ადმინისტრაციას ექნება მრავალმნიშვნელოვანი სტრატეგია, თუ როგორი უნდა იყოს ურთიერთობები რუსეთთან, ჩინეთთან და ამ რეგიონთან. ძალიან ვამაყობ ამერიკის საელჩოს გუნდით თბილისში, ამერიკის საელჩოს გინდით კიევში, ჩვენ დიდებული დიპლომატები გვყავს და ისინი მუშაობენ, რომ წარმოადგინონ ჩვენი ქვეყანა, მაგრამ მათ არ მიეწოდებათ სტრატეგია, რომლითაც ამერიკული  კონტრიბუციის და ძალისხმევის თავმოყრა მოხდებოდა. ეს არის ის, რაც გვაკლია. ამერიკას სჭირდება სტრატეგია შავი ზღვის რეგიონისთვის. ჩვენ არ გვჭირდება სტრატეგია საქართველოსთვის ან სტრატეგია უკრაინისთვის, ჩვენ გვჭირდება პოლიტიკა საქართველოსთვის და პოლიტიკა უკრაინისთვის, რომელიც შავი ზღვის რეგიონის სტრატეგიის ნაწილი იქნება. საქართველომ, უკრაინამ და ამ რეგიონის სხვა სახელმწიფოებმა ძალისხმევა უნდა გააერთიანონ, რათა გაიზარდოს ცნობადობა და მიმზიდველი გახდნენ ეკონომიკური ინვესტიციებისთვის. ეს არის ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი. მნიშვნელოვანია საქართველომ და უკრაინამ სხვადასხვა მიმართულებებით განამტკიცონ ურთიერთობები, თუნდაც გააუმჯობესონ თანამშრომლობა სადაზვერვო ინფორმაციის გაცვლის მიმართულებით, ასევე ეკონომიკური კუთხით“, _ განაცხადა ბენ ჰოჯესმა. ასევე, მან აღნიშნა, რომ ყირიმის პორტიდან გამოსული გემი შავი ზღვის რეგიონის არცერთმა ქვეყანამ არ უნდა შეუშვას საკუთარ პორტში. ,,ამ რეგიონში არცერთმა პორტმა არ უნდა შეუშვას ყირიმის პორტიდან გამოსული გემი რომელიმე პორტში, რადგან ეს არაკანონიერია. ყველა თანხმდება, რომ ყირიმი უკანონოდ არის ოკუპირებული.  პრეზიდენტმა პოროშენკომ ყველა პორტი დახურა ყირიმში, მაგრამ რუსეთი კვლავ განაგრძობს მათით სარგებლობას.  საქართველომ აქ უნდა შეასრულოს წამყვანი როლი, მაგალითად სევასტოპოლიდან გამოსულ გემებს არ უნდა შეეძლოთ ბათუმში ან ფოთში შესვლის საშუალება, ან თურქეთში შესვლა“ - აღნიშნა გენერალმა ბენ ჰოჯესმა . მან, ასევე, განაცხადა, რომ მნიშვნელოვანია  უფრო მეტი და მასშტაბური სამხედრო წვრთნების ჩატარება და საქართველოში სამხედრო ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების ... ...
  • „მე ვხედავ“ _ ახალგაზრდა შემოქმედი, რომლის ფიქრებიც მის ასაკს წინ უსწრებდა18 წლის ბეგი მამალაძე თბილისში ნუცუბიძის ფერდობზე ვერაგულად მოკლეს. ახალგაზრდა შემოქმედი 2015 წლის 25 მაისს  სისასტიკემ, გაუტანლობამ, გულქვაობამ და გულგრილობამ შეიწირა, თუმცა, მან თავისი შემოქმედების ირგვლივ არაერთი ახალგაზრდის გაერთიანება  და საზოგადოების მახსოვრობასა და გულში ადგილის დამკვიდრება გარდაცვალების შემდეგაც შეძლო. ბეგი წერდა სიმღერებს, ლექსებს, რეპით იყო გატაცებული. კარგად მღეროდა. არაჩვეულებრივად ხატავდა. წელს, ახალგაზრდა შემოქმედი ოცდაოთხი წლის გახდებოდა. „სიკეთით შემოდგა ფეხი ამ სამზეოში ბეგიმ 1996 წლის 2 დეკემბერს. სანამ გაჩნდებოდა, ჩემთან, სამშობიაროს ეზოში, ექიმი მოვიდა და სისხლის ჩაბარება მთხოვა. ბეგის დედას,  მარიკას საკეისრო კვეთას უკეთებდნენ. ძალიან ვნერვიულობდი. სისხლი გავიღე, თუმცა, არც მარიკას და არც ბეგის არ დასჭირვებიათ,  მაგრამ იმავე დღეს სხვას დასჭირდა და გადაუსხეს კიდეც ბეგისთვის დაუშურვებლად გაღებული სისხლი. მთელი ცხოვრებაც ასე გაატარა. დაუღალავად შეეძლო სიკეთის კეთება, ადამიანების გვერდში დგომა და დახმარება. პატარაობიდან უცნაური იყო ბეგი. განსხვავებული თავისი დამოკიდებულებებით. აღქმის და ფანტაზიის საოცარი უნარით დაჯილდოებული“,_ იხსენებს ბეგის დეიდა, ქალბატონი ნინო ზედელაშვილი. წელს, ქვეყანაში შექმნილი ეპიდვითარების გამო, ახალგაზრდა შემოქმედის იუბილეს აღსანიშნავად  კულტურული ღონისძიებები არ გაიმართა, თუმცა, დაიბეჭდა ბეგის რიგით მეორე წიგნი _ „მე ვხედავ“. როგორც ბეგი მამალაძის ოჯახის წევრები ამბობენ,  წიგნს სახელი შემთხვევით არ შეურჩიეს _  თავისი ასაკისთვის შეუფერებლად ბევრს ხედავდა ბეგი.  „ხანდახან მგონია, რომ საქართველოს ისტორიამ მის თვალწინ გაიარა. ყველა ტკივილი მის გულზე აღიბეჭდა. ბეგის ძარღვებში დაუდიოდა საქართველოს სიყვარული. სულ პაწაწინა იყო, მოვიდოდა თუ არა,  ეზოდან  მეხვეწებოდა: „ნინო დეიდა, ჩოხას ჩამაცმევ? „აზიასკებსაც“ ჩამაცმევ?“ გამოეწყობოდა, ხანჯალსაც დაიკიდებდა და საბრძოლო ყიჟინით დარბოდა სახლში“, _ იხსენებს ბეგის შესახებ საუბრისას ქალბატონი ნინო. ქართველი პოეტი, პროზაიკოსი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორი, გიორგი კეკელიძე ბეგის შესახებ ამბობს, რომ პატარა ბიჭის ფიქრები მის ასაკს წინ უსწრებდა. „ბეგი მამალაძე დიდი სევდის ავტორია. ერთი დაუკვირვებელი შეხედვით, ცოტა წარმოუდგენელიც კი არის, როგორ მოასწრო ასე პატარა ბიჭში ამხელა დარდმა ასე ღრმად ჩაბუდება. მაგრამ დაკვირვება, რომელსაც  სწორედ მისი პოეზიის გაცნობა გვაიძულებს, იოლად დაგვანახებს, რომ ბეგის ფიქრები მის ასაკს შორს უსწრებდა. ბეგის სული სხეულს ისედაც არ ეკუთვნოდა. ის სხვა სივრცეებს ელოდა და ამიტომაც, ასე წინასწარმეტყველურად, მაგრამ მსუბუქად შეეგება სიკვდილს, რომელიც, რუსთაველისა არ იყოს, თამაშად და მღერად უჩანდა. „სიკვდილის შიში სულაც არ მთრგუნავს და არც დედას ვთხოვ, ჩემზე იტიროს და სიკვდილის წინ სულ ერთს ვთხოვ უფალს: სახეზე სიომ გადამირბინოს! ჩვენ აქ დავრჩებით წვიმის წვეთებად, დავრჩებით ბოლო სტროფის ნაკვესში. კაცად გვეცხოვროს, არა ღმერთებად, ამოისუნთქეთ... ვიყოთ ნათელში!“ ბეგი დარჩა. ის დიდ და მნიშვნელოვან მაგალითად დარჩა და ეს კრებულიც ამის ნიშანია“,_ ამბობს კეკელიძე. მწერალი  დათო ტურაშვილის აზრით,  ბეგი მამალაძეს რომ ეცოცხლა, კარგი მწერალი გახდებოდა. მას დრო სჭირდებოდა, რომ მაქსიმალურად გამოეყენებინა ნაბოძები ნიჭი. „ვისაც  უნახავს ბეგი მამალაძის ნახატები, ან წაუკითხავს მისი ლექსები და მოთხრობები,  ალბათ, ჩემსავით გაბრაზდება ამ ფაქტით და ყოველთვის ექნება საშინელი სინანულის განცდა უდროოდ შეწყვეტილი სიცოცხლის გამო. არადა, სწორედ დრო იყო მთავარი, რაც ბეგის ესაჭიროებდა, რომ მაქსიმალურად გამოეყენებინა ეს უხვად ნაბოძები ნიჭი და ჩანაწერებისგან შეექმნა ნამდვილი პროზა და ლექსებისგან  კი  ნამდვილი პოეზია. ბეგი მამალაძე რომ ძალიან კარგი მწერალი გახდებოდა, როგორც მისი მკითხველი, დარწმუნებული ვარ და მისი ნახატები კი, ახლაც ისეთი მომაჯადოებელია ჩემთვის, რომ ამ შთაბეჭდილების გადმოცემა მიჭირს. მეტიც, ისიც კი დაუჯერებელია და აუხსნელია ჩემთვის, თუ როგორ შეიძლება რომ ამ ასაკში, ასეთ სამყაროს ქმნიდე ან ხედავდე ასე და ნახატებს, მგონი, ცალკე კვლევა და სხვა ანალიზი ესაჭიროება და არა, უბრალოდ, აღფრთოვანება“, _ წერს ტურაშვილი. ბეგის ლექსებსა თუ ნახატებში იგრძნობა ახალგაზრდა შემოქმედის საფიქრალი და სატკივარი. „დილას ცა შეტიალდა. მამალმა მეორედ იყივლა. თბილისში მზე რომ ამოდის, ცუდ ხასიათზე ვდგები, მაგრამ აქ გურიაში ჩოხატაურის სოფელ ხევში დღე ხალისიანად იწყება“, _ ასე იწყებს ბეგი მამალაძე მოთხრობას „ჩემი სოფელი“, საიდანაც ვიგებთ, რომ  თბილისი  ბეგისთვის იყო ქალაქი, სადაც სიყვარულის და სიკეთის დანახვა სურდა. პოეტი მანანა ჩიტიშვილი ეხმაურება ლექსების კრებულს „მე ვხედავ“. ჩიტიშვილის თქმით, ყოველი წიგნი ავტორის ხელახალი დაბადებაა.  „ეს ჯერ კიდევ ყრმა და თავის ასაკისთვის უჩვეულო სიღრმით მოფიქრალი ჭაბუკი ავტორიც ხელახლა დაიბადება, ოღონდ უკვე   მკითხველთა გულებში, მათ სიყვარულში.  კეთილი გზა და დიდი სიცოცხლე ვუსურვოთ კრებულს, ცრემლთან ერთად სიხარულს რომ მოგვრის მკითხველთ“. გამოვა თუ არა გაყიდვაში „მე ვხედავ“, იქნება თუ არა შესაძლებელი წიგნის შეძენა, მანამდე ვიდრე პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვები მოიხსნება და ლიტერატურული მაღაზიები მუშაობას გაანახლებენ? _  ამ კითხვებს „გურია ნიუსთან“ ბეგის დედა, ქალბატონი მარიკა ზედელაშვილი პასუხობს. _ წიგნი დაიბეჭდა ნოდარ დუმბაძის გამომცემლობა და ლიტერატურულ სააგენტოში  ბეგი მამალაძის სახელობის კულტურულ-საგანმანათლებლო ფონდის („ჩემი საქართველო“) დაფინანსებით. სამწუხაროდ, პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების მოხსნამდე წიგნი ვერ გამოჩდება ლიტერატურული მაღაზიების თაროებზე, მაგრამ ფონდმა შეიძლება ორგანიზება გაუკეთოს ონლაინ გაყიდვას. პანდემიის გამო ვერ აღვნიშნეთ ბეგის დაბადების დღე მასშტაბური ღონისძიებით, მაგრამ ამ წიგნის დაბადებამ მაინც ახალი ფურცელი გადაშალა ბეგის ბიოგრაფიაში, რაშიც დიდი წვლილი მიუძღვის  ბეგის პირველი წიგნის შემდგენლებს _ ჩემს დას, ნინო ზედელაშვილს და მის ქალიშვილს, თაკო კერესელიძეს. მათმა დაუღალავმა შრომამ  სურვილი აუხდინა ბეგის გულშემატკივრებს, რაც მისი გარდაცვალების შემდეგ დღემდე არ განელებულა. იმედი მაქვს, პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების გაუქმების შემდეგ წიგნის პრეზენტაცია შედგება თბილისსა და ჩოხატაურში და ეს წიგნი ღირსეულ ადგილს დაიკავებს ბეგის თაყვანისმცემლების წიგნების ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ როგორ იცნობ საქართველოს ისტორიას

სად დაამარცხა თამარ მეფემ რუმის...

ტესტი _ რა იცი მსოფლიოს ღირშესანიშნაობების შესახებ?

რომელმა ქვეყანამ აჩუქა აშშ-ს თავისუფლების...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ იკვებებით თუ არა სწორად?

ყოველდღე ჭამთ უმ ბოსტნეულს, სალათებს?

ტესტი _ იცნობ თუ არა ქართულ მხატვრობას?

გამოიცანი, ვისია ეს ნახატი

ტესტი _ იცი თუ არა ყველაფერი?

როგორ უნდა გაარკვიოთ მხარეები ტყეში...

კარმიდამო ჩემი

"შერეული მეურნეობა მცირემიწიანთათვის საუკეთესო გამოსავალია"

შოთა მახარაძე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

როგორ მოვრწყოთ ვარდები _ ნუ გამოვიყენებთ სუფთა წყალს

ყვავილები, განსაკუთრებით, ვარდები, ყველას უყვარს....

ჩითილების მომზადება კოშტების და ნახერხის დახმარებით

ჩვენი გამოცდილი მეურნეები, სხვადასხვა ხალხურ...

რომელი მცენარეა ფშატი?

ჩვენი არა ერთი მკითხველის გვთხოვს,...

ხალხური მედიცინა დეზინფექციისთვის

სისუფთავის ხარისხი იქ, სადაც ადამიანი...

"საშობაო ლიქიორის" მომზადების ყველაზე შედეგიანი მეთოდი

ძალზე პოპულარული, "საშობაო ლიქიორის" მომზადების...

ყაბაყის ტორტი

საჭირო მასალა: ორი ცალი ყაბაყი,...

სტაფილოს სალათი ცერეცოთი

საჭირო მასალა: სამი ცალი სტაფილო,...