აკაკი, ალექსანდრე დიუმა და "შოფერი" ოპერაში

კულტურა

აკაკი, ალექსანდრე დიუმა და "შოფერი" ოპერაში

2019 თებ 10 14:27:00

ქართულ სუფრას ერთი ტრადიცია გააჩნია. ერთ-ერთი სადღეგრძელოთი წინაპრებს ვიხსენებთ.  ეს ის ხალხია, რომელთა ტრადიციებზე შემდგომი თაობები აღიზარდა და ქართველობას რაც კი დღეს დადებითი გაგვაჩნია, სწორედ რომ წინა თაობების დამსახურებაა.

სახალისო ისტორიები მათაც გააჩნიათ და ზოგიერთი მათგანი დღემდეა შემონახული.

დღევანდელი წერილის დასაწყისში დიდ მწერალს, აკაკი წერეთელს გავიხსენებთ. ახალი წლის წინა ღამეს მოურავმა უთხრა აკაკის - თქვენი ცხენი მოუპარავთ, მაგრამ იმედია, ვიპოვითო.

- თუ ღმერთი გწამს, ძებნას ნუ დაუწყებთ, დაიკარგოს, -- მიუგო აკაკიმ, -- ეს ძველი წელიწადი მთელი თორმეტი თვე უბედური იყო ჩემთვის! ახლა ეტყობა, ჩემს ცხენზეა შემჯდარი და ისე მიდის, ნუ გამოუდგები, აღარც მისი დაბრუნება მინდა და აღარც ჩემი ცხენიო.

ხონიდან მომავალმა აკაკიმ ეტლში ერთი ადგილი დაიქირავა. მეეტლემ აკაკი რომ ჩასვა, ჩვეულებისამებრ ბაზრის ირგვლივ ეტლი რამდენჯერმე შემოატარა ძახილით: - ვის გინდათ, ვის გინდათო.

- ამდენს რომ გაიძახი, ვის გინდათ, ვის გინდათო, - უთხრა პოეტმა, - ხომ ხედავ, არავინ მყიდულობს, ისევ მე მითხარი რამდენად ვარ შეფასებული, იქნებ თავის გამოხსნა შევძლოო.

ქართულ თეატრში შექსპირის “ოტელოს” დგამდნენ. იაგოს როლს იმერელი მსახიობი სვიმონიძე ასრულებდა. აკაკი წერეთელიც თეატრში იყო და მის გვერდით მჯდომმა მაყურებელმა უთხრა:

- ვერ უყურებ, კაკი სვიმონიძე რა კარგად თამაშობს იაგოს როლსაო?

- რა ძალიან გაგკვირვებია, განა არ იცი, რომ ყველა იმერელი იაგოა ცხოვრებაშიო! –უპასუხა აკაკიმ.

 მე-19 საუკუნის ბოლოს თბილისში დაიდგა აკაკი წერეთლის ისტორიული დრამა “პატარა კახი”. სპექტაკლს თავად ავტორიც დაესწრო და პირველ რიგში იჯდა. ცნობილი მსახიობი კოტე ყიფიანი ასახიერებდა გივი ჩოლოყაშვილის როლს. მეორე მოქმედება მისი მონოლოგით მთავრდებოდა: “ თუმცა უდროოდ დაგვისნეულდა ძველი არწივი თეიმურაზი”. მან კი დიდი რიხით წარმოთქვა: “ეგრე უდროოდ დაგვიორსულდა ეს ჩვენი მეფე თეიმურაზი”. ხალხში სიცილ-ხარხარი ატყდა. აკაკი წამოდგა და თქვა: - წავიდე აქედან, გავასწრო, თორემ ჩვენი მსახიობების ამბავი რომ ვიცი, მეც რაიმეს დამწამებენ” - და გაუდგა გზას.

მეეჭვება, რომ ქართულ სუფრაზე ცნობილი ფრანგი მწერლის, ალექსანდრე დიუმას სადღეგრძელო შეისვას, მაგრამ ამ უკანასკნელის გახსენება მაინც მსურს. ფრანგი მწერალი 1858 წლის დასასრულს საქართველოში სამოგზაუროდ იმყოფებოდა და ახალ წელსაც ჩვენს ქვეყანაში შეხვდა. თბილისში ჩამოსული დიუმა საფრანგეთის კონსული ფინოს დახმარებით დაბინავდა მაშინდელ ერევნის მოედანზე, ივანე ზუბალაშვილის სახლში.

თბილისის საზოგადოებას მისთვის რამდენიმე სადილი გაუმართავს. “სამი მუშკეტერის” ავტორს საკმაოდ ბევრი ღვინო დაულევია. ამის დამადასტურებლად წერილობითი მოწმობაც კი მიუციათ. ივანე კერესელიძეს ( “ცისკრის” მაშინდელ რედაქტორს ) მოწმობაში შემდეგი წარწერა გაუკეთებია: “ბატონმა ალექსანდრე დიუმამ მოინახულა ჩვენი ღარიბი რედაქცია, სადაც მისთვის გამართულ სადილზე უფრო მეტი ღვინო დალია, ვიდრე ქართველებმა”.

საქართველოში მოგზაურობის დროს დიუმამ მოინახულა წინანდალი, ჭავჭავაძეთა მამულები. თბილისიდან ქუთაისის გავლით ის სოფელ მარანში შეჩერდა, იქიდან სამდინარო გზით—ფოთში ჩავიდა. 1 თებერვალს კი საფრანგეთში გაემგზავრა. 

დიუმას ძალიან მოსწონებია ქართული ჩოხა, შარვალი და ქამარ-ხანჯალი. საქართველოში მოგზაურობის დროს დიუმა ქართულ ტანსაცმელში გამოწყობილი დადიოდა, რითაც ის გამოხატავდა დიდ პატივისცემას საქართველოსა და ქართველი ხალხისადმი.

მეოცე საუკუნეში გადმოვინაცვლოთ. ომამდე მარჯანიშვილის თეატრში რეჟისორმა გიორგი ჟურულმა შალვა დადიანის პიესა “ნაპერწკლიდან” დადგა და სპექტაკლის ოფიციალური გასინჯვაც შედგა. კოლეგებმა შალვა დადიანს გამარჯვება მიულოცეს. ყველაფერი ჩინებულად მიდიოდა, პოლიკარპე კაკაბაძის გამანადგურებელი შეკითხვა რომ არა:

-კი მაგრამ, შალვა, როგორ დაწერე ასეთი უსუსური პიესა. როგორ მოაწერე ხელი?

 ყველა იქ მყოფ მწერლებს მიაჩერდა. უხერხულობა შეიქმნა. დოდო ანთაძემ, რომელიც სპეციალურად ჩამოვიდა ქუთაისიდან, ხელი მკლავში გაუყარა შალვა დადიანს და იქაურობას გააშორა. პოლიკარპემ მათ თვალი გააყოლა და ჩაილაპარაკა:

“შალვა დადიანი ერთადერთი თავადისშვილია, რომელიც შიმშილით სიკვდილს გადაარჩინა საბჭოთა ხელისუფლებამ.” თქმა იყო და სიცილმაც იფეთქა.

გიზო ნიშნიანიძემ და ქართლოს კასრაძემ თავის დროზე, ოპერაში ბატონ კონსტანტინე გამსახურდიას მძღოლის სტუმრობის ისტორია მთელ ქალაქს მოსდეს. ბატონი კონსტანტინეს მძღოლი ოპერის “შთაბეჭდილებებს” მეტად “მახვილგონივრულად” ყვებოდა. იმ ხანად ამ ზეპირმა მოთხრობამ მთელი თბილისი მოიარა. ბოლოს თავად დიდმა მწერალმა მოისურვას მისი მოსმენა. შოფრის ამ “მონოლოგს” უცვლელი სახით შემოგთავაზებთ.

“ხაზეინი მეუბნება, ოპერაში წავიდეთ, კულტურაში უნდა წაგიყვანოო. ხაზეინჯან, რა დროს ოპერა, პრიჩომ კულტურა და ფიზკულტურა-მეთქი. მაშინა ბენზინი ჭამს, დანკრატი უნდა ვიშოვო-მეთქი. შენ ბევრი ნუ ლაპარაკობ—გამაჩუმა. ოპერა თუ გინახამსო? როგორ არა, რამდენიც გინდა. მაიცა, რა ერქვა? რაღაც ქალაქის სახელია, “მასკვა-ლეტო”, “როსტოვ-ლეტო”. აა, გამახსენდა, “რიგალეტო”. დაჟე, გალეტიც გამიგია - “ლებედინი ოზერო”, ოღონდ პლავკა არ მქონდა და ვერ წავედი-მეთქი. ვერ წახვედი და ახლა წახვალო, მითხრა.

ხაზეინი პირველი რიგის ბილეთი აუღია, ცოდო ვარ, ბატონო, ჯერ შევეჩვიო-მეთქი. გამიშო, წავედი გალიორკაზე და ვარ ჩემთვის სკუჩნად. გამოვიდა ვიღაც ტრაურნი ტიპი, გაწეწილი თმითა და გრძელი ჯოხით. ეს ვინ არის-მეთქი? –ესო დიდი ჯორიაო. ამოდენა დუხავოი ორკესტრი ზის და თვალებში უყურამს, არაფერი ეწყინოს და ჯოხი არ მთხლიშოსო. იმან ერთი პრედუპრედიტელნი მაიქნია და იმნაირი მეხი გვთხლიშა თავში, რომ ყურის ბარაბანი გასკდა.

მერე ფარდა ავიდა ლენინის ორდენში და გალეტიც დაიწყო. ტიტველა, ტიტველა ქალები. გეგონება პლაჟია. ვაა, რა ცუდი ყოფილა, როცა ბევრი ვიბორია. ერთი მამეწონება, უცებ გაიქცევა, მეორე წაიქცევა, მესამე გაფრინდება. კინაღამ გავაფრინე! უცებ გამოვარდა გეროი სავეტსკოგო საიუზა, ლაურეატ ლენინსკიხ, სტალინსკიხ, მიქოიანსკიხ პრემიი, ბუკიანი ჭაბუა, ბოდიში - ჭაბუკიანი. კუნთები, მკლავები, პრიჟოკები, კაცი-პეპელა! ქალი აიყვანა ხელში, პროწიალი უყო? ვაა, სეროჟას იმოდენა ცოლი ყამს, სახლში ტაქსით ვერ მიუყვანია, გრუზავიკს ეძახის.

ჭაბუკიანზე ამბობენ, ვსემირნი ვინმეაო, აფსუსი არ არი, ამისთანა ჯანიანი კაცი აქ იყოს? ეგ უნდა იყოს კოჭლამაზაშვილის შოფერი, ალალია. ვხედამ ვიღაცა მაღვიძებს, ჩვენი ძმა, პირველი აქტი დამთავრდაო! ვაა, ამათ აქტიც უნახამთ, მე კი ჩამძინებია. ჩავედი პადვალნი ეტაჟში, ხაზეინი ვნახე და ვთხოვე, წავალ რა, როცა მეტყვი, მოვალ-მეთქი. ძველი არხაიჩესკი ქართულით მეუბნება:

- გარნა არ მოგწონს ქალთა როკვაიო? მარნა-მეთქი, - მეც არხაიჩესკით ვუპასუხე”.




 ახალი ამბები
  • ოკუპანტებმა საქართველოს მოქალაქე გაიტაცესოკუპანტებმა საქართველოს მოქალაქე გაიტაცეს.  გავრცელებული ინფორმაციით, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვრისხევთან მწყემსი სოფლის მიმდებარე საძოვარზე დააკავეს. მომხდარზე სხვა დეტალები ჯერ ... ...
  • ოჯახში ძალადობა, მუქარა და გამოძალვა _ სამართალდამცავებმა ლანჩხუთში 1 პირი დააკავესშინაგან საქმეთა სამინისტროს გურიის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა 1982 წელს დაბადებული კ.ნ. ოჯახში ძალადობის, მუქარისა და გამოძალვის ბრალდებით დააკავეს. მის მიერ ჩადენილი დანაშაული 4 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. სამართალდამცველების მიერ ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებული მეუღლეს სისტემატურად სთხოვდა ფულს, თანხის მიცემაზე უარის თქმის შემდეგ კი, არასრულწლოვანი შვილების თანდასწრებით, მას სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა, სახლიდან გაგდებითა და ფიზიკური ანგარიშსწორებით ემუქრებოდა. კ.ნ. სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა შვილებსაც, როდესაც ისინი მამის აგრესიისგან დედის დაცვას ცდილობდნენ.  გამოძიებამ, ასევე, დაადგინა, რომ ბრალდებული მიმდინარე წლის იანვარში მობილური ტელეფონის საშუალებით დაუკავშირდა მათსავე საცხოვრებელ სახლში მყოფ მეუღლეს და 250 ლარის გადაგზავნა მოსთხოვა, რაზეც ცოლმა უარი უთხრა. აღნიშნული ფაქტით განაწყენებული კ. ნ. მეუღლეს დაემუქრა, რომ თუ ფულს არ გადაუგზავნიდა, ძალადობის გამოყენებით სახლიდან გააგდებდა და ფიზიკურად გაუსწორდებოდა. იგი მეორე დღესაც დაემუქრა მეუღლეს სახლის დაწვითა და სიცოცხლის მოსპობით, გვიან ღამით კი სახლის პირველ სართულზე არსებულ სამზარეულოსა და მისაღებ ოთახში ფარდებს ცეცხლი წაუკიდა.  ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მოსამართლის განჩინების საფუძველზე, პოლიციამ ნ.კ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაჯალიაში, საკუთარ საცხოვრებელ სახლში დააკავა.  გამოძიება ოჯახში ძალადობის, მუქარისა და გამოძალვის ფაქტებზე მიმდინარეობს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე პრიმა მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, 11 პრიმა 151-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით და 181-ე მუხლის 1-ლი ... ...
  • შსს-მ ბათუმში სწრაფი ჩარიცხვის აპარატის გაქურდვისას 1 პირი დააკავაშინაგან საქმეთა სამინისტროს აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის ბათუმის საქალაქო სამმართველოს თანამშრომლებმა, სწრაფი ჩარიცხვის აპარატის გაქურდვის მცდელობის ბრალდებით, 1989 წელს დაბადებული ლ.შ. დააკავეს. დანაშაული 3-დან 5 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. ბრალდებულმა ბათუმში, ჰეიდარ აბაშიძის ქუჩაზე მდებარე სწრაფი ჩარიცხვის აპარატიდან ე.წ. „ატმეჩკის“ გამოყენებით კუპიურების მიმღები ყუთი მოხსნა, სადაც თანხა ინახებოდა. სამართალდამცველებმა ლ.შ. შემთხვევის ადგილზევე დააკავეს. პოლიციამ, დაკავებულის პირადი ჩხრეკისას, ე.წ. ,,ატმეჩკები'', კუპიურების მიმღები ყუთი და 5 000 ლარამდე თანხა ნივთმტკიცების სახით ამოიღო. გამოკითხვისას, ლ.შ.-მ მიმდინარე წელს ჩადენილი სწრაფი ჩარიცხვის 23 აპარატის გაქურდვის ფაქტი აღიარა. გამოძიება ქურდობის მცდელობის ფაქტზე, საქართველოს სსკ-ს 19-177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით ... ...
  • შპს „ხიმინჯ სერვის 2”-ის დირექტორს პატიმრობა შეეფარდაჭავჭავაძის მშენებლობაზე მუშების დაღუპვის ფაქტზე დაკავებულ კომპანიის დირექტორს აღკვეთის ღონისძიების სახით ორთვიანი პატიმრობა შეუფარდეს.  ეს კომპანია ჭავჭავაძის ხუთ ნომერში აწარმოებდა სამუშაოს, სადაც მშენებლობაზე მიწა ჩამოიშალა. უბედურ შემთხვევას ორი მუშა ემსხვერპლა. ადვოკატი სასამართლოს გირაოს სახით 10 ათას ლარს სთავაზობდა, თუმცა, მოსამართლემ აღკვეთის ღონისძიების სახით დაკავებულს პატიმრობა შეუფარდა. დაკავებული აღიარებს, რომ მშენებლობაზე უსაფრთხოების ნორმები დაცული არ იყო. თუმცა ადვოკატის განცხადებით, პასუხისმგებლობა მშენებელ კომპანიასაც ეკისრება. ჭავჭავაძეზე მუშების დაღუპვის საქმეზე შპს „ხიმიჯ სერვის 2“-ის დირექტორი - 1957 წელს დაბადებული ო.ც. სამშენებლო ან სხვა სამუშაოს წარმოებისას უსაფრთხოების წესის დარღვევის ბრალდებით გუშინ დააკავეს. 31 მარტს ჭავჭავაძის 5 ნომერში მშენებარე ობიექტზე, სამშენებლო სამუშაოების დროს მიწა ჩამოიშალა და ორი მუშა მოიყოლა. მაშველებმა მიწის მასიდან 25 წლის კაცის ცხედარი მალევე ამოიყვანეს, 8 საათი გაგრძელდა მეორე ცხედრის სამძებრო სამუშაო. ორივე კაცი მიწის რვამეტრიანი მასის ქვეშ იყო მოყოლილი. მიწა, სავარაუდოდ, იქ ჩამოიშალა, სადაც საძირკველი იყო გაჭრილი. რა გახდა მომხდარის მიზეზი, ჯერჯერობით, უცნობია. პირველ აპრილს ცნობილი გახდა, რომ ჭავჭავაძეზე მშენებლობის დამკვეთ კომპანიას საქმიანობის უფლება შეუჩერდა, ორ ქვეკონტრაქტორ კონპანიას კი ჯარიმა ... ...
  • სახელმწიფო აუდიტის დასკვნა და პასუხისგებაში მიცემული 6 პირი _ რა მოხდა ვანშიდასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილმა, სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მიერ მოწოდებული დასკვნის გათვალისწინებით, ვანის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ, 2015 წლის მანძილზე გამარტივებული შესყიდვით გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე შესრულებული სამუშაოები შეისწავლა. გამოძიების შედეგად მოპოვებული მტკიცებულებების საფუძველზე, სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო სამუშაოების მიმწოდებელი 6 პირის, ასევე გამგეობის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის ყოფილი უფროსის მიმართ. გამოძიებით დადგენილია, რომ 2015 წლის მანძილზე, ვანის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ გამარტივებული შესყიდვის ფორმით, 523 403 ლარის საერთო ღირებულების რამდენიმე ხელშეკრულება გააფორმა სხვადასხვა სამუშაოს შესყიდვის თაობაზე. პროკურატურის ინფორმაციით, სამუშაოების შემსრულებელი შპს „ვანის საგზაო“-ს დირექტორი ბ.გ., ი/მ გ.ა., ი/მ ზ.დ., ი/მ შ.ფ. და ი/მ ა.ა., ყალბი საანგარიშსწორებო დოკუმენტისა და სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, თაღლითობის გზით დაეუფლნენ სახელმწიფოს კუთვნილ, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით თანხებს. ჩატარებული გამოძიებით ასევე დადგინდა, რომ ვანის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის უფროსი გ.ნ. გულგრილად მოეკიდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს და ზემოაღნიშნულ პირებთან ანგარიშსწორება მოახდინა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 14 იანვრის N55 დადგენილების მოთხოვნათა უგულებელყოფით, რაც მას შესრულებული სამუშაოს ღირებულების განსაზღვრას ფაქტობრივი დანახარჯების მიხედვით ავალდებულებდა. გ.ნ.-ს ქმედებით არსებითად დაირღვა სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესი - ვანის მუნიციპალიტეტის გამგეობას მიადგა ზიანი 46 875 ლარის ოდენობით. გ.ა.-ს, ზ.დ.-ს, შ.ფ.-ს და ა.ა.-ს წარედგინათ ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით, მესამე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტებითა და 210-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ხოლო ბ.გ.-ს 180-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, ასევე 210-ე მუხლის პირველი ნაწილით. რაც შეეხება ყოფილ საჯარო მოხელეს, მის მიმართ დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ... ...

არქივი

ზაფრანი

იცინეთ ხშირად!

თუ მძიმე დღე გქონდათ –...

რატომ უნდა მიირთვათ ხშირად კარტოფილი

არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რის გამოც...

რატომ უნდა მივბაძოთ ბავშვებს

ნებისმიერი ადამიანი ზოგჯერ ბავშვობაში უნდა...

ელტონ ჯონის „საბედისწერო“ სტილი

ელტონ ჯონზე სტილისტები ამბობენ, ისე...

შვიდი დღე გასალამაზებლად

ნამდვილად არ გაწყენთ, სულ რაღაც...

ქრონიკული დაღლილობა ვირუსით არის გამოწვეული

ადამიანის დაღლილობა, შეიძლება, ვირუსით იყოს...
კარმიდამო ჩემი

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...

ნუ ეხუმრებით გაციებას!

გაციება სიცივის დადგომისთანავე ვლინდება. ბევრი...