დაკარგული თუ გაყალბებული ისტორია?! _ როგორ აღმოჩნდა საყდრისი "გაბაშვილის სიაში"

მთავარი თემა

დაკარგული თუ გაყალბებული ისტორია?! _ როგორ აღმოჩნდა საყდრისი "გაბაშვილის სიაში"

2014 ოქტ 20 16:34:10

კულტურული ძეგლისთვის სტატუსის როგორც მინიჭების, ასევე გაუქმების საკითხს ქვეყანაში არსებული კანონმდებლობა არეგულირებს. ეს მარტივი ჭეშმარიტებაა, რაზეც არავინ კამათობს, არც გეოლოგები, არც არქეოლოგები, არც ისტორიკოსები და არც იურისტები.

სწორედ, ამ მარტივი ჭეშმარიტებიდან გამომდინარე, 2014 წლის 13 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლომ ბათილად ცნო კულტურის სამინისტროს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის თანახმადაც, საყდრისის მაღაროს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მოეხსნა. სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მინისტრმა 2013 წლის 5 ივლისის ბრძანება პროცედურული დარღვევებით მიიღო. კერძოდ, სამინისტროში არსებულ არქეოლოგიურ საბჭოს საკითხი არ განუხილავს. გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რამდენად ჰქონდა ამ ძეგლს კულტურული მემკვიდრეობის ღირებულება, უნდა მიეღო შესაბამის საბჭოს, როგორც ამას კანონი ითხოვდა და არა კომისიას, როგორც ეს სამინისტრომ გააკეთა. რადგან ეს არ მომხდარა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამინისტრომ არასათანადოდ გამოიკვლია საკითხი და ისე მიიღო გადაწყვეტილება.

ეს  გახლავთ მედლის ერთი მხარე. მედლის მეორე მხარეს არანაკლებ მნიშვნელოვანი და ბუნდოვანებით მოცული საკითხი დგას _  როგორ და რის საფუძველზე მიენიჭა საყდრისის არქეოლოგიურ ობიექტს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი 2006 წელს? რამდენად დაცული იქნა კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროცედურები და რას მოაწერა ხელი კულტურის მაშინდელმა  მინისტრმა გიორგი გაბაშვილმა?

"გურია ნიუსი"  ძეგლის სტატუსის მინიჭების კანონიერებით დაინტერესდა.

ინფორმაცია უახლესი ისტორიიდან...

საყდრისის არქეოლოგიურ ობიექტს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი 2006 წლის 30 მარტს, მაშინდელი კულტურის მინისტრის, გიორგი გაბაშვილის  ბრძანების საფუძველზე მიენიჭა. აღნიშნული ბრძანება ცნობილია, როგორც "საქართველოს სსრ 1977 წლის კანონის ისტორიისა და კულტურის ძეგლების დაცვისა და გამოყენების შესახებ მოქმედების პერიოდში ისტორიის და კულტურის ძეგლებად გამოცხადებული ობიექტებისთვის კულტურის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე". შესაბამისად, ამ ბრძანებით, ფაქტობრივად, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აღუდგა იმ ობიექტებს, რომელსაც 1977 წლის კანონის საფუძველზე მინიჭებული ჰქონდათ ისტორიისა და კულტურის ძეგლის სტატუსი. ეს განპირობებული იყო იმით, რომ 1999 წელს ამოქმედდა ახალი კანონი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ (2006 წელს ჯერ კიდევ 1999 წელს მიღებული კანონი მოქმედებდა), რომელმაც ძალადაკარგულად გამოაცხადა საბჭოთა პერიოდში მოქმედი, 1977 წელს მიღებული კანონი ისტორიისა და კულტურის ძეგლების დაცვისა და გამოყენების შესახებ. როცა ამოქმედდა 1999 წლის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ კანონი, ძალადაკარგულად გამოცხადდა ყველა ის აქტი, რომელიც მიღებული იყო საბჭოთა პერიოდში მოქმედი კანონის საფუძველზე. რადგან საბჭოთა პერიოდში მოქმედი კანონი ძალადაკარგულად გამოცხადდა, ფაქტობრივად მოხდა ის, რომ 1999 წლიდან 2006 წლამდე, არცერთ ობიექტს, რომელსაც საბჭოთა პერიოდში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სამართლებრივი სტატუსი ჰქონდა, ამ სტატუსის აღდგენა აღარ მოხდა. გამომდინარე აქედან, კულტურის სამინისტრომ შეკრიბა საბჭოთა პერიოდში მოქმედი ყველა ნორმატიული აქტი, გააერთიანა ერთ მთლიან ნუსხაში და ფაქტობრივად კულტურის მინისტრის ბრძანებით, სტატუსი აღუდგათ საბჭოთა პერიოდში სტატუს მინიჭებულ ობიექტებს. რატომღაც, ამ ბრძანებაში  შეიტანეს საყდრისის არქეოლოგიური ობიექტი _ საყდრისის უძველესი ოქროს მაღარო.

კულტურის სამინისტრო _ "ძეგლის სტატუსის მინიჭებაზე დამადასტურებელი დოკუმენტები არ მოიპოვება"

თუკი, სამართლებრივად  აღნიშნული ობიექტი არანაირად არ  "ჯდებოდა" იმ კრიტერიუმებში, რასაც ზემოაღნიშნული  ნორმატიული  აქტები  ითვალისწინებდა, როგორ მოხდა ბრძანებაში საყდრისის  არქეოლოგიური ძეგლი? კულტურის სამინისტროში აცხადებენ, რომ  ამ მიზეზის დადგენა მაშინ თავად სამინისტრომაც ვერ შეძლო

მათი განმარტებით, საყდრისის ოქროს მაღაროდ გამოცხადება მოხდა მხოლოდ 2004 წელს დაწყებული კვლევების საფუძველზე. შესაბამისად, საბჭოთა პერიოდში, 1977 წლის კანონის საფუძველზე მას ვერანაირად ვერ ექნებოდა მინიჭებული ძეგლის სტატუსი, რადგან მხოლოდ 2004 წლიდან დაიწყო მისი კვლევა. გამომდინარე აქედან, ლოგიკურად და სამართლებრივად ეს ობიექტი არ უნდა ყოფილიყო ამ ბრძანების ჩამონათვალში.

 თეა ონიანი (კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს იურიდიული სამსახურის უფროსი): " სამინისტროში იმ პერიოდში ვერ იქნა მოძიებული ვერც ერთი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ამ ობიექტისთვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე რამე მსჯელობა გაიმართა. 1999 წლის კანონი კი, რომელიც იმ დროისთვის მოქმედებდა, ცალსახად განმარტავდა, რომ ობიექტისთვის კულტურული ძეგლის სტატუსის მინიჭება უნდა მომხდარიყო მხოლოდ საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. შემდეგ, როცა სამინისტრომ საყდრისისთვის სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძვლები გამოიკვლია, ვერ იქნა მოძიებული საბჭოს სხდომის ერთი ოქმიც კი, სადაც ასახული იქნებოდა, რომ ვინმემ კონკრეტულად იმსჯელა საყდრისის ობიექტისთვის სტატუსის მინიჭების თაობაზე. მიუხედავად ამისა, საყდრისი რატომღაც მოხდა იმ ჩამონათვალში, რომელშიც არ უნდა მოხვედრილიყო.

2006 წლის ბრძანების შინაარსი ამბობს, რომ მოქმედება უნდა აღუდგეთ საბჭოთა პერიოდში არსებულ, კანონის შესაბამისად გამოცემულ ყველა ნორმატიულ აქტს, რომელიც ობიექტებს ანიჭებდა ძეგლის სტატუსს და ვერც 1982, ვერც 1987 წლის და ვერც 1999 წლის დადგენილებაში საყდრისი ობიექტი ვერ იქნებოდა შეტანილი, რადგან მისი კვლევები მხოლოდ 2004 წლიდან დაიწყო. არანაირი დოკუმენტი იმის შესახებ, რომ ეს იყო უძველესი ოქროს მაღარო არ არსებობს. ქართულ-გერმანულმა ექსპედიაციამ საყდრისში რეალურად მუშაობა 2004 წლიდან დაიწყო და კვლევის პირველადი მონაცემები 2006 წლისთვის ჰქონდათ."

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია: "ეს დოკუმენტაცია ფიზიკურად ვერ გვექნებოდა"

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ საყდრისის თემასთან დაკავშირებით საზოგადოებას საკმაოდ   ვრცელი კვლევა შესთავაზა, რომელიც გამოთხოვილ დოკუმენტებსა და  მათ საფუძველზე გაკეთებულ ანალიზს ეყრდნობოდა.

კვლევის ერთ-ერთ ავტორს, სულხან სალაძეს "გურია ნიუსმა" მიმართა კითხვით : "კვლევის პროცესში მოიპოვეს თუ არა დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა,  რომ 2006 წელს საყდრისისთვის ძეგლის მინიჭების სტატუსი განიხილა სპეციალურმა საბჭომ, როგორც ამას კანონი ითვალისწინებდა.

სულხან სალაძე: "ეს დოკუმენტაცია ფიზიკურად ვერ გვექნებოდა, რადგან კულტურული მემკვიდრეობის  ეროვნული სააგენტო აცხადებდა, რომ ეს დოკუმენტაცია კომისიის მუშაობის დროს ვერ იქნა მიკვლეული. ვერ იქნა მიკვლეული არ ნიშნავს იმას, რომ ეს დოკუმენტები არ იყო თავის დროზე. შეიძლება, აქ გვქონდა სულ სხვა თემასთან საქმე, ამ დოკუმენტების წარდგენის შემდეგ, როდესაც   საყდრის-ყაჩაღიანს კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი მიენიჭა, ამის შემდეგ გაქრა ეს დოკუმენტები. შეიძლება ესეც იყოს ერთ-ერთი მიზეზი, რომ ეს დოკუმენტები არ აღმოჩნდა შემდეგ სამინისტროში.  თუმცა, მე როგორც ვიცი, თავის დროზე ეს დოკუმენტები წარდგენილი იყო სამინისტროში, სააგენტოში და ამ დოკუმენტების საფუძველზე მიენიჭა სწორედ სტატუსი.

_ ანუ, თქვენ ამასთან დაკავშირებით არ გაქვთ არანაირი დოკუმენტი?

_ არა, ჩვენ არ გვაქვს...

კითხვაზე, _ ხომ არ უპოვიათ მათ კვლევისას ისეთი რესპოდენტი, რომელიც დაადატურებდა 2006 წელს კულტურის სამინისტროში საყდრისის ძეგლის სტატუსთან დაკავშირებით საბჭოს არსებობას და ამ საბჭოს წევრობას, _ სულხან სალაძემ გვიპასუხა, რომ მათ ასეთი რესპოდენტი-მოწმე არ შეხვედრიათ. მისი თქმით, კომისიის წევრები ვინ იყო და ვინ არა, ეს მათი სამართლებრივი შეფასების საკითხი არ ყოფილა...

  საიას წარმომადგენელმა დეტალების უკეთ გასარკვევად გვირჩია ქალბატონ ირინა ღამბაშიძეს დავკავშირებოდით.

ირინა ღამბაშიძე: "ძეგლის სტატუსის მიმნიჭებელი კომისიის არსებობის შესახებ არაფერი ვიცი"

ქალბატონ ირინას იმავე კითხვით მივმართეთ, როგორითაც საიას_ როგორც საკითხში ჩახედული ადამიანი ფლობდა თუ არა რაიმე ინფორმაციას 2006 წელს საყდრისისთვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების შესახებ.

ირინა ღამბაშიძე (საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სამეცნიერო ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, ვინც 2004 წლიდან იკვლევს საყდრისის საბადოს): "სიმართლე გითხრათ, მე არ ვიცი  მაშინდელი კანონმდებლობით ძეგლს სტატუსი  რა ნიშნით და როგორ ენიჭებოდა. მე ჩავაბარე საბუთები კულტურის სამინისტროში, ეს იყო სააღრიცხვო ბარათი, რომელიც მომცეს, დოკუმენტები, ფოტოები და ნახატები, ასევე მეცნიერული აღწერა ობიექტის შესახებ.  მაშინ  ნიკა ვაჩეიშვილი იყო მინისტრის მოადგილე და თვითონ შემომთავაზეს, სტატუსი მივანიჭოთო. მე არ ვიცოდი, როგორ ენიჭებოდა სტატუსი, ეს ჩემთვის უცნობი იყო და ამიხსნეს. ამის შემდეგ, საბუთები შევიტანე სოფო სახანბერიძესთან, რომელმაც  ჩაიბარა. მერე მე აღარაფერი ვიცოდი ამ თემასთან დაკავშირებით და სულ ვკითხულობდი, რა ხდებოდა საყდრისზე. მითხრეს, რომ ქონების მართვას აქვსო. თუ ამ დროს ეკონომიკის სამინისტრო განიხილავდა ამ საკითხს და ლიცენზია უკვე გაყიდული ჰქონდათ, ან როგორ არ თქვეს ამის შესახებ ან სტატუსი როგორ მიანიჭეს? მე როგორც ვიცი, წინააღმდეგობა არ ყოფილა არანაირი. მე განცხადება შევიტანე 2005-ში და  2006 წელს მითხრეს სტატუსი მიენიჭა და ჩვენთვის ეს პირველი ძეგლია, რომელსაც  სტატუსი მივანიჭეთო.

_ ქალბატონო ირინა, ხომ არ გსმენიათ კომისიის შესახებ, რომელმაც მაშინ ძეგლისთვის სტატუსის მინიჭების საკითხი განიხილა, თუ დოკუმენტაციის შემტანი თქვენ ბრძანდებოდით, სავარაუდოდ კომისიაშიც უნდა ყოფილიყავით...

_ არ ვიცი, მე მაგ კომისიის არსებობის შესახებ არაფერი ვიცი. ჩემთან მაგ თემაზე საერთოდ არ ყოფილა ლაპარაკი, კომისიამ ეს საკითხი გაიარა თუ არ გაიარა, ვინმემ რამე აზრი გამოთქვა თუ არა, ასეთი არაფერი ვიცი. იცით, რა სტატუსი მოუხსნეს უნამუსოდ უკანონოდ, ეს ზუსტად ვიცი, მაგრამ თუ უკანონოდ ჰქონდა მინიჭებული, მაშინ თავის დროზევე უნდა ეთქვა ეს მთავრობას, ხო? მე მეცნიერი ვარ და სამართლებრივ საკითხებში ვერ ჩავერევი, ჩვენ გვინდოდა, რომ საყდრისის მნიშვნელობა გვეჩვენებინა, მაგრამ თუ ასეთი პრობლემური იყო, ამდენი ინსტანცია გაიარა და რატომ მიანიჭეს  სტატუსი და რატომ ატეხეს ასეთი ამბავი? მე ხომ არ ამიტეხავს ეს ამბავი, არა?  მერე უბრალოდ ფორმა ვეღარ მოძებნეს სტატუსის მოხსნის და დაგვაბრალეს, რომ ვიტყუებოდით.  ჩვენ მოსატყუებელი არაფერი გვჭირდა, ჩვენ მეცნიერები ვართ და ეს არის ჩვენთვის გაცხადებული, ეტალონურად გათხრილი და დოკუმენტირებული ძეგლი. სამართლებრივი საკითხების მოგვარება კი სახელმწიფოს პრეროგატივაა.

_ თქვენი კოლეგებიდან ვინმე ხომ არ იცით, რომელსაც ამ კომისიის არსებობის დადასტურება შეუძლია?

_ არა, მე ნამდვილად არ ვიცი.

"ახალგაზდა ადვოკატები": "ჯერჯერობით, საყდრისისთვის ძეგლის მინიჭების სამართლებრივად დამადასტურებელი საბუთები არ გვაქვს"

"ახალგაზრდა ადვოკატები" აგრძელებს საყდრისი-ყაჩაღიანის ძეგლის სტატუსის სამართლებრივი ანალიზის შესწავლას. ამ მიმართულებით, ორგანიზაციამ უკვე მიმართა არაერთ საჯარო უწყებას ინფორმაციის უზრუნველყოფის მიზნით. სწავლობს არსებულ მასალასაც, რომელიც მედიაში ქვეყნდება.

როგორც " გურია ნიუსს" ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა არჩილ კაიკაციშვილმა განუცხადა, ინფორმაცია, რომელიც ამჟამად აქვს ორგანიზაციას და რომლის შესწავლაც მიმდინარეობს, არ ცხადყოფს, რომ 2006 წელს, როდესაც კულტურის მაშინდელმა მინისტრმა ძეგლს სტატუსი მიანიჭა, სამართლებრივი მოქმედება გამომდინარეობდა რომელიმე კომისიის დასკვნის საფუძველზე.

არჩილ კაიკაციშვილი: "ცხადია, ამ მიმართულებით მუშაობა გრძელდება. ჩვენ გვაინტერესებს, უკვე 2012 წლის ოქტომბრის ცვლილებების შემდეგ, რა მოქმედებები განხორციელდა და უკვე შექმნილი კომისიის გადაწყვეტილებები, რა ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს ეყრდნობოდა. ამასთან, სიანტერესოა, დადგინდეს, ძეგლისთვის სტატუსის მინიჭება, რომელიც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით ხდებოდა, იყო მინისტრის ხედვაზე დაფუძნებული თუ გადაწყვეტილებებს უძღოდა საჭირო საფუძვლებიც. ამიტომაც, ჩვენი მიზანია, საყდრისი-ყაჩაღიანის ძეგლის სტატუსის საკითხი საფუძვლიანად იქნეს შესწავლილი. იურისტებისთვის საჭირო ყველა ლეგიტიმურ კითხვას, მიგვაჩნია, რომ პასუხი უნდა გაეცეს. რაც უფრო მეტი იქნება მტკიცებულებები, მით უფრო მეტი იქნება საკითხის მიმართ გამჭვირვალობა. მიგვაჩნია, რომ დღეს საყდრისი-ყაჩაღიანის ძეგლის სტატუსის საკითხი საკმაოდ პოლიტიზირებულია, რაც პროცესის მიმართ კვალიფიციურ მსჯელობას აფერხებს. ორგანიზაცია საკითხზე კვლევის ანალიზს, ნოემბრის თვეში წარმოადგენს".

საყდრისის გარშემო არსებულ პრობლემებზე მუშაობას "გურია ნიუსი" აგრძელებს... ამ ეტაპზე ჩვენ ვერ მოვახერხეთ დავკავშირებოდით გიორგი გაბაშვილს, რადგან მან ჩვენს სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა. შევეცდებით მისი განმარტება უახლოს მომავალში შემოგთავაზოთ.




 ახალი ამბები
  • მერი შავაძე: "როდესაც შვილის სიცოცხლეს ეხება საქმე, იქ უკვე სხვა დედა, სხვა ადამიანი ხდები"“რეპრესირებული ოჯახის შვილი ვარ, მაგრამ არასდროს დავცემულვართ სულიერად. ძალიან მშრომელი მშობლებში ოჯახში გავიზარდე და მეც მათგან ვისწავლე დაუღალავი შრომა“, _ გვიყვება თავის შესახებ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანავას (მთისპირი) მცხოვრები მერი შავაძე. მერი შავაძე მეუღლესთან, ჯემალთან და შვილთან _ თამუნასთან ერთად სოფლის ბოლოს, მთის ძირას ცხოვრობს. ქალაქიდან მოშორებით, შეიძლება ითქვას, სხვა სამყაროში. ჯემალს და მერის კიდევ ჰყავს ერთი შვილი, რამაზი, რომელიც ოჯახთან ერთად ბათუმში ცხოვრობს. დღეს მხოლოდ ქალბატონი მერის შესახებ მოგითხრობთ. ვთვლი, რომ ის ჩვენი დროის გმირია და თუ რატომ ვფიქრობ ასე, ამას წერილიდან შეიტყობთ. მერის ამბები სპონტანურად ჩავწერეთ. ხან _ ბოსტანში, ხან _ სამზარეულოში და ხან კიდევ ეზოში მოგვიწია მასთან გასაუბრება. ბავშვობა “ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოტში ვცხოვრობდით. ვიდრე ცოცხალი იყო ბებიაჩემი და ბაბუაჩემი გადასახადს იხდიდნენ, რადგან რეპრესირებული ოჯახის წევრები ვიყავით. ბაბუაჩემი 1941 წელს წაიყვანეს  ომში, ბებიაჩემი მარტო დარჩა ორ შვილთან ერთად. ჩვენს ოჯახს შუა აზიაში უპირებდნენ გადასახლებას, მაგრამ ბებიაჩემა იმდენი მოახერხა, დატოვეს. მამაცი ქალი იყო, წერა-კითხვა არ იცოდა. შვილებთან ერთად მუშაობდა ყოველდღე. მისი ნამუშევარის დიდ ნაწილს ხარკის სახით სახელმწიფოს უხდიდა. წლების შემდეგ გაირკვა, რომ ბაბუაჩემს ცოლად გერმანელი ქალი შეურთავს. ბაბუაჩემმა მითხრა, ომში სიცოცხლე გერმანელმა ქალებმა შეგვინარჩუნესო. გერმანიაში ორი შვილი შეეძინათ, შემდეგ ბაბუაჩემი შვილებთან ერთად ჩამოვიდა ზოტში. ბავშვები ბებიაჩემმა და მამიდაჩემმა გაზარდეს. რაც შეეხება ჩემს ბავშვობას, არანაირი გასართობი არ იყო ბავშვებისთვის... მახსოვს კვირაში ერთხელ კინო იყო სოფელში. ბავშვობიდან ვიყავი ბოსტანში, ყანაში, ვუვლიდი შინაურ ცხოველებს და ფრინველებს“. პირველი სიყვარული და ოჯახი... „მამაჩემის ბიძაშვილმა ცოლი მოიყვანა უკანავიდან. როდესაც სოფელში მოიყვანეს პატარძალი, იქ დავინახე ჯემალი და დაიწყო ჩვენი სიყვარულის ამბავი. წელიწადში ერთხელ ვნახულობდით ერთმანეთს. გაცნობიდან სამ წელში გავთხოვდი. მეათე კლასში ვიყავი, საგამოცდო ბილეთები მქონდა ხელში, როდესაც დავინიშნე ჯემალზე. პედაგოგიურზე ვაპირებდი ჩაბარებას, მაგრამ ოჯახის შექმნა გადავწყვიტე. შეგვეძინა ორი შვილი _ რამაზი და თამუნა". მერი შავაძე 2006 წელს „გურია ნიუსის“ რედაქციაში მოვიდა და თავისი მთავარი გასაჭირის გასაცნობად სახლში მიგვიწვია. „ყველაზე მძიმე პერიოდი გამოვიარეთ, ვიდრე თამუნა ეტლით მოსარგებლე გახდებოდა, ათასი პრობლემა იყო სოფელში და ეს ჩვენს ოჯახსაც შეეხო. 90-იანი წლები ყველას ახსოვს. მე და ჩემმა მეუღლემ სოფლის მეურნეობას მივყევით ხელი _ წელიწადში მარტო ათას ძირ ლობიოს ვუვლიდი, სიმინდის ყანა გვქონდა, შინაური ცხოველები. როდესაც ოჯახი შევქმენით უკანავაში დავსახლდით. ტყის პირას ქოხში ვცხოვრობდით. წლების შემდეგ პატარა სახლი ავაშენეთ. შემდეგ მოხდა უბედური შემთხვევა _ თამუნას ოთხივე კიდური პარალიზებული ჰქონდა (მოჭრილი ხის დაცემის შედეგად). მოტეხილი ჰქონდა კისერი, კერძოდ, მეხუთე და მეექვსე მალა. ქუთაისში ჩატარებული ოპერაციის შედეგად გადარჩა. ამის შესახებ ყველამ კარგად იცის. ახლაც სჭირდება დახმარება და რეაბილიტაციისთვის თურქეთში წასვლა, მაგრამ ამის საშუალება არ გვაქვს. წამებში შეიცვალა ჩემი ცხოვრება. ერთი თვე დამჭირდა გამეაზრებინა თამუნას ამბავი და შემდეგ შევუდექი აქტიურობას. 2006 წლიდან დღემდე ყველას შეძლებისდაგვარად ვაწუხებდი და ვაწუხებ. როდესაც შვილის სიცოცხლეს ეხება საქმე, იქ უკვე სხვა დედა, სხვა ადამიანი ხდები და ეს გრძნობა ენით აღუწერელი არის. იყო დრო, როდესაც ხელისუფლების წარმომადგენელს ვხვდებოდი, ფეხსაცმელიც არ მქონდა მთელი, შიგნით ცელოფანი მქონდა ჩაფენილი და ისე მივდიოდი სოფლიდან ქალაქში. რამდენჯერ ცხვირწინ მოუხურავთ ჩემთვის კარი, ამის გამო მიტირია, მაგრამ ეს ამბავი სახლში არ მითქვამს. ბევრჯერ დაგვხმარებია ხელისუფლება, პოლიტიკოსები, საზოგადოების წევრები. კეთილი ადამიანები არსებობენ და ამით გადავრჩით. ხშირად მქონია უიმედობის შეგრძნება, მაგრამ ისევ კეთილი ადამიანებს გამოვუყვანივარ მდგომარეობიდან". “როგორია ქალის ცხოვრება სოფლად?“ „იშვიათად მცალია მეზობელთან გადავიდე და ყავა დავლიო. დილა იწყება ჩემთვის 6 საათზე და არც ვიცი, როდის ვიძინებ. დილით ყავას დავლევ და შემდეგ, როდის ვჭამ საჭმელს, არ ვიცი. ბოსტანი მაქვს, ვუვლი ყვავილებს, ზაფხულიდან დღემდე ზამთრისთვის შესანახებს ვინახავ. მეტი, რა უნდა გავაკეთო, ერთმა ქალმა. ასეთია სოფლად მცხოვრების ქალის ბედი. მთავარია, ჯანმრთელობა და სხვას მე არაფერს ვნატრობ“. რაზე ოცნებობს მერი შავაძე? “თამუნიას ჯანმრთელობაზე ვოცნებობ, რომ ეტლით აღარ დადიოდეს. ჩემი ოცნება ეს არის. მინდა წავიყვანო თურქეთში და ჯანმრთელად მყავდეს ჩემი გოგო. მეტს არაფერს ვთხოვ ღმერთს, ყველაფრისთვის მადლობელი ვარ“. 15 ოქტომბერი სოფლად მცხოვრები ქალების საერთაშორისო დღეა! საქართველოში დასაქმებული ქალების 36% სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. გაეროს ქალთა ორგანიზაციის ინფორმაციით, მათი უმრავლესობა მცირე საოჯახო მეურნეობებში მუშაობს. მცირე მეურნეობების მხარდაჭერა სოფლად ქალების გაძლიერებას ... ...
  • საქართველოს ბანკის პარტნიორობით „უძრავი ქონებისა და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი“ იმართება (R)საქართველოს ბანკის პარტნიორობით, Property Georgia-ს, FIABCI Georgia-ს ინიციატივითა და ორგანიზებით 15-16 ოქტომბერს „უძრავი ქონებისა და სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ყოველწლიური ფორუმი „მდგრადი და მედეგი ქალაქების მშენებლობა“ იმართება. ფორუმის მიზანია, საქართველოს მსოფლიო რუკაზე პოზიციონირება მოხდეს, როგორც უძრავი ქონებისა და ტურიზმის, სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ლოკაცია. ფორუმზე განიხილება  ისეთი საკითხები, როგორიცაა: მდგრადი ქალაქების შექმნის ეკონომიკური შედეგები; ქალაქებში მდგრადი ურბანული ინფრასტრუქტურისა და ტურიზმის  განვითარება. ფორუმს 300-ზე მეტი დელეგატი და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მოწვეული 50-ზე მეტი ინვესტორი ესტუმრა, რომლებიც, თბილისთან ერთად, საქართველოს რამდენიმე რეგიონს მოინახულებენ. სტუმრობის მიზანია, ინვესტორები გაეცნონ უძრავი ქონებისა და ტურიზმის საუკეთესო შეთავაზებებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. ღონისძიებას საერთაშორისო მედიაპარტნიორობას გაუწევს Dow Jones/Mansion Global/FN. ფორუმს გააშუქებს წამყვანი და  გავლენიანი საერთაშორისო მედიასაშუალებები: BBC, CNN, Bloomberg. „მოხარული ვართ, ვიყოთ ასეთი საერთაშორისო და მასშტაბური ფორუმის გენერალური პარტნიორები, რომლის მიზანიცაა, ხელი შეუწყოს  საქართველოს მსოფლიო რუკაზე პოზიციონირებას, როგორც უძრავი ქონებისა და ტურიზმის, სასტუმრო ბიზნესის საერთაშორისო ლოკაციას. ამის დიდი პოტენციალი ნამდვილად აქვს ჩვენს ქვეყანას. საინტერესოა, რომ ფორუმის ფარგლებში  50-ზე მეტ ინვესტორს ექნება შესაძლებლობა, გაეცნონ ქართული უძრავი ქონების ბაზარს  და ტურიზმს.  ვფიქრობ, ეს არის ძალიან კარგი შესაძლებლობა, როგორც მათთვის, ისე ჩვენთვის, ქვეყნისთვის, რაც მნიშვნელოვნად გაზრდის საქართველოს ცნობადობას. ფორუმის მიმართ არის ძალიან დიდი ინტერესი, რაც  სასიხარულოა. მსგავსი ღონისძიებები  მნიშვნელოვანია, რათა რაც შეიძლება მეტ ადამიანს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით და  მეტ ინვესტორს,  არსებულსა თუ პოტენციურს, გავაცნოთ ის რეალური შესაძლებლობები, რაც ჩვენს ქვეყანას აქვს“, - განაცხადა საქართველოს ბანკის გენერალური დირექტორის მოადგილემ, გიორგი ფაილოძემ. ... ...
  • ოზურგეთში საყოველთა ჯვრისწერა გაიმართაქალაქ ოზურგეთში, ღმრთისმშომბლის მიძინების საკათედრო ტაძარში საყოველთაო ჯვრისწერა გაიმართა. ეს ღონისძიება საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის კურთხევითა და საქართველოს ჩოხოსანთა ორგანიზაციის ორგანიზებით შედგა. ოზურგეთში საყოველთა ჯვრისწერა ჩოხოსანთა ორგანიზაციის წევრების თემურ სირაძისა და თამარ გიორგაძის ხელმძღვანელობით გაიმართა. ამჯერად, ჯვარი დაიწერეს წყვილებმა: ბადრი კვირკველიამ და ნანა სიხარულიძემ; გერონტი გიორგაძემ და სოფიო ტარიელაძემ; ჯემალ და ლენა შუკაკიძეებმა;  ავთანდილ ცეცხლაძემ და ნანული სურგულაძემ; გიორგი  და  მედეა მაღლაკელიძეებმა. მოქალაქეებს ჯვარი დეკანოზმა ერმოლაუსმა დაწერა. ორგანიზატორის თამუნა გიორგაძის თქმით, საყოველთა ჯვრისწრა მომავალშიც ... ...
  • "ჯადოსნური ახალი წელი აბუ დაბიში" _ ლიბერთის და VISA-ს ერთობლივი კამპანია მხოლოდ Apple Pay-ს მომხმარებლისთვის...15 ოქტომბრის 00:00:01 საათიდან 24 ნოემბრის 23:59:59 საათის ჩათვლით Apple Pay-ს საშუალებით Visa ბარათით განხორციელებული ტრანზაქციები ლიბერთის მომხმარებლისთვის მომგებიანია!  კამპანიის ფარგლებში კამპანიის პირობებით განსაზღვრული ყველა Visa ბარათის მფლობელი,  რომელიც კამპანიის პერიოდში გადაიხდის მინიმუმ 10 ლარს Apple Pay-ს საშუალებით მიიღებს ქეშბექს 10 ლარის ოდენობით პირველ გადახდაზე.   კამპანიის დასრულების შემდეგ გამოვლინდება გამარჯვებული, რომელიც მიიღებს სამოგზაურო პაკეტს აბუ დაბიში ახალი წლის ღამეს ბრუნო მარსის კონცერტზე დასასწრებად! კამპანიის გამარჯვებულს გამოავლენს ლიბერთი ბანკი მის ხელთ არსებული მონაცემების საფუძველზე და გამარჯვებულად ჩაითვლება კამპანიაში მონაწილე პირი, რომელსაც 15 ოქტომბრის 00:00:01 საათიდან 24 ნოემბრის 23:59:59 საათის ჩათვლით დაუფიქსირდება ბანკის Visa ბარათით განხორციელებული ყველაზე მეტი ტრანზაქცია Apple Pay-ს საშუალებით (თითო ტრანზაქცია - მინიმუმ 10 ლარი). სამოგზაურო პაკეტი მოიცავს:   5 დღიან საგზურს აბუ დაბიში, 5 ან მეტ ვარსკვლავიან სასტუმროში 2 ადამიანზე; ავიაბილეთებს; საახალწლო ვახშამს; 2 VIP ბილეთს ბრუნო მარსის კონცერტზე, 31 დეკემბერს  იხილეთ დეტალური წესები და პირობები ბმულზე: http://bit.ly/2OJOkCF  ლიბერთის მომხმარებლები, Apple Pay-ს მარტივი, უსაფრთხო და კონფიდენციალური გადახდის სისტემით მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ლიბერთი ბანკის პარტნიორ ორგანიზაციებში 3 სექტემბრიდან უკვე სარგებლობენ. აქციის ფარგლებში ქეშბექის და სამოგზაურო პაკეტის მოგების შანსის მიღება3500-ზე მეტ უკონტაქტო ტერმინალზე გადახდისას არის შესაძლებელი. Apple Pay-ს გამოყენება და მასში ბარათების დამატება მარტივია. მაღაზიებში, Apple Pay-ს გამოყენება შესაძლებელია iPhone SE, iPhone 6 და მის შემდეგ გამოშვებული მოდელების, ასევე Apple Watch მოწყობილობების გამოყენებით.  გაიგე როგორ დაამატო ბარათი Apple ... ...
  • „დეპრესიას უმადურობა იწვევს“ - ფსიქოლოგი მარინა კაჭარავა„აზროვნების აკადემია“,  პროექტ  „სალონური საუბრების” ფარგლებში, სოციალურ ქსელში ამჯერად ფსიქოლოგ მარინა კაჭარავას ლექციას აქვეყნებს, რომელიც დერპესიულ აშლილობას ეხება: “ფსიქიატრების აზრი ძალიან უახლოვდება რელიგიურ მოსაზრებას, რომ უმადურება უდრის დეპრესიას. ამ დროს არ აქვს მნიშვნელობა, ბევრი გაქვს თუ ცოტა, ხახვის და პურის უმადური ხარ თუ სასახლეები გაქვს და ამის. ზოგადად, უმადურობა იწვევს დეპრესიას. აღმოჩნდა, რომ თავის ტვინში არის ოპიატური რეცეპტორები, სიამოვნების ჰორმონი, რომელიც თურმე გამომუშავდება მაშინ, როდესაც ხარ მადლიერი. როდესაც არ ხარ მადლიერი, ეს სიამოვნება დაკარგული გაქვს და მას ეძებ.  თუ ხარ მადლიერი იმის, რაც გაქვს, გაქვს სიმშვიდეც. სიმშვიდეც მადლიერებას მოაქვს და ანტიდეპრესანტიც ეგაა. ჩვენ კულტურალურად ძალიან დამძიმებულები და უმადურები ვართ. დაახლოებით 20 წლის წინ ამერიკელებთან ერთად ტრენინგზე ვისხედით და იქ იყო ასეთი სიტუაიცა. ყველა იწყებდა საუბარს ასე, გამარჯობა, მინდა მადლობა გადავუხადო ბებიას, რომელმაც ფუნთუშები დამიმზადა. მეორემ მადლობა მეზობელს გადაუხადა, რომელმაც გაუღიმა. მესამემ მადლობა გადაუხადა მზეს მზეს და მივხვდი, რომ აქ ხდება პოზიტივში საკუთარი თავის ამოქოქვა. ანუ დღეს ვიწყებთ პოზიტიურად იმით, რომ მადლობას ვუხდით ვინმეს და ეს თურმე ჩვენთვისვე არის კარგი. მადლობელი რომ ხარ უკვე ეს ჩემთვისაა კარგი და არა მისთვის, მისაც ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყავა სიკვდილის რისკს ამცირებს

ცოტა ხნის წინ ესპანეთის ქალაქ...

ჩაის რეცეპტი, რომელიც სიგარეტის მოწევის სურვილს აქრობს

თუ სიგარეტისთვის თავის დანებება გინდათ,...

რომელი პროდუქტი არ უნდა შეინახოთ საყინულეში

მაცივრის საყინულეში ბევრ საკვებ პროდუქტებს...

როგორ ამოვიცნოთ გენმოდიფიცირებული პროდუქტი

საზიანოა თუ არა გენმოდიფიცერებული საკვები...

მარტივი მეთოდები ჯანმრთელობის შესამოწმებლად

თვალები _ მოშორდით მონიტორს 4-5 ნაბიჯით,...

ხილი, რომელსაც უნდა ვერიდოთ

სამწუხაროდ, ყველა ხილი ჩვენი ფიგურისთვის...
კარმიდამო ჩემი

ციტრუსოვანთა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლა კიდევ უფრო უნდა გავააქტიუროთ

მეციტრუსეობა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის...

მოცვის კულტურა სოფლის ხვალინდელი დღეა (R)

მოცვის კულტურის გაშენებით დაინტერესებულმა პირებმა...

გურიაში გოჯიბერის გაშენება პერსპექტიულია

არსებობს მცენარეთა ისეთი პერსპექტიული, პოპულარული...

ულამაზესი, "მორჩილი" სურო და ლიანებით გამოხატული სილამაზე

სუროს დეკორატიულობა განსაკუთრებით თვალში საცემი...

როგორ შევინახოთ სათესლედ და სანელებლად გამოსაყენებელი ბოსტნეული

სხვადასხვა ბოსტნეული, განსაკუთრებით, სანელებლები, როგორიცაა...

როგორ ვებრძოლოთ კოღოებს ხალხური მეთოდებით

კოღოები ნამდვილადაა დიდი თავსატეხი. არც...

როგორ გახდა იდეალური დედა იდეალური მეწარმე

ქალი, რომლის ცხოვრება საგანგებოდ შექმნილი...

საზამთრო გურიის პირობებში

ზოგადად, დასავლეთ საქართველოში საზამთროს მოყვანა...

შევარჩიოთ ტყემლის ჯიშები და მეტი ყურადღება დავუთმოთ მის გაშენებას

ტყემლის კულტურა საქართველოში უძველესი დროიდან...

სახის მოვლის ნატურალური საშუალებები

მუდამ სილამაზესა და სიკოხტავეზე მოფიქრალ...