"ფრთხილად, წინ საშიში წარსულია!" _ საქართველოს ტრაგიკული ბედის მოზიარე

მთავარი თემა

"ფრთხილად, წინ საშიში წარსულია!" _ საქართველოს ტრაგიკული ბედის მოზიარე

2018 აგვ 13 10:17:01

დღეს ჩვენ გიამბობთ ერთი სურებელი ქალის ისტორიას, რომელმაც საქართველოს 12 შვილი გაუჩინა.

გონიერს, მშრომელს, სამართლიანსა და გულმოწყალეს, სიცოცხლეში "სოფლის დედა" შეარქვეს, მაგრამ საქართველოს დამოუკიდებლობის დაკარგვის შემდეგ, სწორედ მას და მის ოჯახს, მთელი სიმძიმით დაატყდა თავს საბჭოთა რუსეთის ოკუპაციის გამაოგნებელი სისასტიკე. მისი "დანაშაული" კი მხოლოდ ის გახლდათ, რომ იგი დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობის პირველი თავმჯდომარის, შინაგან საქმეთა "რკინის" მინისტრის _ ნოე რამიშვილის და იყო.

 

 

 

 

 

 

 

 

მართა რამიშვილი

ექვსი ძმის ერთადერთ დას _ მართა რამიშვილს, რომელიც 1893 წელს ნესტორ რამიშვილზე დაქორწინდა, მაყარში უმცროსი, თორმეტი წლის ძმა, ნოე რამიშვილიც ახლდა, რომელსაც სიყვარულით "კოჟორას" ეძახდა.

მართა და ნესტორ ბერიშვილების შეძლებულ ოჯახში 12 შვილი დაიბადა; მათგან 2 გოგონა "ბატონებმა" იმსხვერპლა; 10 წლის ვასილი ტყეში მუშაობისას დამარცხდა, დანარჩენმა კი სხვადასხვა სფეროში უმაღლესი განათლება მიიღეს და საქართველოს განვითარებისთვის დიდი ღვაწლის გასაწევად იყვნენ მზად.

მაგრამ საქართველოს ბედი სხვაგვარად დატრიალდა და დემოკრატიული განვითარების გზაზე შემდგარი დამოუკიდებელი ქვეყანა სისხლიანი ანექსიისა და სულმდაბალი ადამიანების შურისძიების არენად იქცა.

პირველი შვილი, მალაქია, კოჯრის ბრძოლების მონაწილე და გმირი, ქართულ ჯარებში გავრცელებული ტიფით დაავადდა. იგი ბათუმში გადაიყვანეს, გარდაიცვალა და სურებში აასვენეს. მართა შვილის ცხედარს უხმოდ დაემხო და როცა წამოაყენეს, ყველა გაოგნდა: გამწარებულ დედას მკერდზე სისხლი ჩამოსდიოდა _ 12 შვილის გამზრდელი ძუძუს თავი საკუთარი კბილებით მოეკვნიტა! ასე მოიქცა მართა ბერიშვილი მეორედაც, 1939 წელს, როცა კიდევ ერთი შვილის, უნიჭიერესი მათემატიკოსის _ ტიტეს ვარშავაში დახვრეტის ამბავმა ააღწია სურებამდე.

მართას უმცროსმა შვილმა, მამია ბერიშვილმა, 2002 წელს საქართველოში ბოლო სტუმრობისას, "გურია ნიუსთან" ინტერვიუში ოჯახის წევრების ტრაგიკული ბედის შესახებ ისაუბრა:

_ 1930 წელს ყველა დაიჭირეს, მათ შორის მეც. მაშინ 13 წლის ვიყავი. თითქმის ორი წელი გავატარე თბილისის საპატიმროებში.... ჩემი სანათესაოდან 56 კაცი დაიღუპა და აქედან, 22-ის საფლავი არ ვიცით. მამა სამი წელი იყო გადასახლებული, დაავადებული დაბრუნდა და გარდაიცვალა. უფროსი ძმა _ მალაქია კოჯორთან დაღუპულა 1921 წლის თებერვალში; ოლღა (ოლია) _ ექიმი, 10 წლით გადაასახლეს ყაზახეთში; მომდევნო _ შალვა, 1924 წლის აგვისტოს ამბოხების აქტიური მონაწილე საზღვარგარეთ გაიქცა, ორი ათეული წელი დაჰყო ემიგრაციაში, ნოე ჟორდანიასა და ნოე რამიშვილის მარჯვენა ხელი იყო პარიზში. სამშობლოში დაბრუნებული გადაასახლეს, 70 წლისა გათავისუფლდა, დაოჯახდა, ქალიშვილიც ეყოლა და 90 წელს გადაცილებული გარდაიცვალა თბილისში. ტიტე _ მათემატიკოსი, გერმანელმა ფაშისტებმა დახვრიტეს ვარშავაში 1939 წელს. გერონტი, აგრონომი _ ხანგრძლივად გადაასახლეს; 1943 წელს, რუმინეთში, ტყვეობაში დაიღუპა კიდევ ერთი ძმა ბიკენტი; მომდევნო და ნინო, 1949 წელს უსასრულო დაკითხვებისა და წამების დროს შემოაკვდათ. ამბობენ, რომ რუხაძემ საკუთარი ხელით დაახრჩო, _ იხსენებდა მამია ბერიშვილი, რომელიც ლევილის მამულს პატრონობდა და 2003 წელს პარიზში გარდაიცვალა.

ბოლშევიკებმა ოჯახს ქონება ჩამოართვეს, სახლი დაშალეს და სოფლის კანტორად გადაიტანეს. "სოფლის დედა" მარტოსული, პატარა დამხმარე სახლში ათევდა ღამეს... მასთან ურთიერთობას მეზობლები, მისგან დაპურებულები და ნაპატრონებიც კი გაურბოდნენ წითელი ტერორის შიშით.....

ბერიშვილების ოჯახის მემატიანე, ქალბატონი რუსუდან ბერიშვილი იხსენებს, რომ მცირეწლოვნების მიუხედავად, ახსოვს სოფელში დარხეული ხმა: მართა ბერიშვილი დააპატიმრეს და წაიყვანეს! ახსოვს უკვე მთლად ცარიელი, აჭედილი სახლის კარი.... გადმოცემის მიხედვით, მის დასაპატიმრებლად, 1949 წლის მაისში, სურებში თავად "შინსახკომის უფროსი" რუხაძე ავიდა. როგორც თავად მამია ბერიშვილი "გურია ნიუსთან ყვებოდა, ოთხმოც წელს გადაცილებული, უსინათლო მოხუცი დედისგან ითხოვდნენ, გაეთქვა, სად იმალებოდა შვილი _ მამია, რომელიც იმ დღეებში, თურქეთიდან არალეგალური გზით სურებში გადმოვიდა ნატანჯი დედის უკანასკნელად სანახავად.

რუსუდან ბერიშვილი: "გამთენიისას, როცა აივანზე გამოსულ მართას რუხაძემ გამოუცხადა, დაპატიმრებული ხარო, მართამ საკინძე ჩამოიგლიჯა, საკუთარი კბილებით კერტებწაკვნეტილი, ტყავად ქცეული ბებერი მკერდი გამოაჩინა და ისე დაწყევლა სტალინი და ბოლშევიკების მიმდევრები, რომ თავად რუხაძეც კი შეკრთა და გაეცალა. სიმწრისგან ძალამიცემული ვერ დაიმორჩილეს, ვერ დაამაგრეს და ტაბურეტზე დაკრული ჩაიყვანეს გზამდე... ყაზახეთიდან ათწლიანი გადასახლების შემდეგ დაბრუნებულმა შვილმა _ ოლია ბერიშვილმა შეძლო დედის ფოტოსურათის პოვნა, თორემ შთამომავლობას მართა ბერიშვილის ფოტოც კი არ შემორჩებოდა..."

მართას შვილის _ ნოე ბერიშვილის ქალიშვილი, ასმათ ბერიშვილი ერთადერთია, რომელმაც მისი წინაპრების კერა არ დატოვა და დღეს, შუა სურებში, იმ ადგილთან ახლოს, სადაც მართა და ნესტორ ბერიშვილების გავერანებული ნამოსახლარია, მამის ნაფუძარზე ცხოვრობს. ამ სახლში ახლა სკოლაა _ ბერიშვილების ოჯახს ეს ტრადიცია ისევ შემორჩა; მართას მეუღლის _ ნესტორ ბერიშვილის სახელს უკავშირდება სურების ხეობაში ფოსტის დაარსება, სოფლისთვის საჭირო ბევრი საქმის მოთავეობა საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებში.

ასმათ ბერიშვილი

ასმათ ბერიშვილის მამა _ ნოე, რომელიც სახელოვანი ბიძის მოსახელე იყო, ძმებისგან განსხვავებით, პოლიტიკაში არ ერეოდა; ოჯახის დიდ მეურნეობას უძღვებოდა _ მამულებს, ფუტკარს, საქონლის მოვლას, 800-ზე მეტი სულისგან შემდგარ თხის არვეს.... ოჯახს, რომელიც დოვლათს ქმნიდა, ერთ-ერთ ბრალდებად ისიც კი წაუყენეს, რომ მოჯამაგირეები ჰყავდა... ნოე 14 წლით გადაასახლეს სამარყანდში.

_ მამაჩემს, ნოეს, გადასახლების შემდეგ ჩამოართვეს ქონება. რაც დარჩა, მეზობლებმა წაიღეს. გადასახლებიდან რომ დაბრუნდა, ის სახლი დაიბრუნა და ცხოვრება თავიდან დაიწყო. ვცდილობ, კერია არ ჩავაქრო და ამ სახლის საკვამურიდან კვამლი მუდამ ამოდიოდეს, _ ამბობს ასმათ ბერიშვილი.

_ 1994 წელს, როდესაც მამაჩემი გარდაიცვალა, ბიძაჩემს, მამია ბერიშვილს დავურეკეთ, რადგან ჩამოსვლის უფლება არ ჰქონდა და ეს ადგილი მოგვასწავლა. გვითხრა, მამის მიერ დარგული ჭადრის ძირში იყო დაკრძალული თავად ბაბუაჩემი და ბიძაჩემი _ მალაქია. გვთხოვა, მამაც აქ დაგვეკრძალა და ასეც მოვიქეცით. ახლა, აქ ბაბუაჩემი _ ნესტორ ბერიშვილი, მისი ორი ვაჟი _ მალაქია და ნოე, დედაჩემი განისვენებენ. სამწუხაროდ, ბევრი ჩემი წინაპრის საფლავი უცნობია. არ გვაქვს ბებიაჩემის _ მართას საფლავიც, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, ყაზახეთისკენ გადასახლებაში გაგზავნეს, უსინათლო ღრმა მოხუცმა მგზავრობას ვერ გაუძლო და გვამი მატარებლიდანვე გადააგდეს... _ ჰყვება ასმათ ბერიშვილი.

აქ არიან დასაფლავებულები ნესტორ ბერიშვილი, მისი ორი ვაჟი _ მალაქია და ნოე, აგრეთვე, ასმათ ბერიშვილის მშობლები

ქალბატონ ასმათს გული წყდება, რომ მისი წინაპრების მიერ გაღებული მსხვერპლი სათანადოდ დაფასებული არ არის და ეს მართლაც ასეა. სწორედ ამ მიზეზით, თითქმის ყველასთვის უცნობია, რომ მართას ვაჟის, კოჯრის ბრძოლების მონაწილის და გმირის _ მალაქია ბერიშვილის საფლავი შუა სურებში, ბოლშევიკებისგან უღვთოდ დანგრეული ლომისკარელის ეკლესიის ეზოშია.

ლომისკარელის ეკლესიის ნანგრევები

მართა და ნესტორ ბერიშვილების ოჯახის მიერ გაღებული მადლი და მსხვერპლი, სამწუხაროდ, დღეს მივიწყებული და შეუფასებელია. ჩვენ მიერ სოფელში გამოკითხული ახალგაზრდებიდან, სამწუხაროდ, არც ერთისთვის არ აღმოჩნდა ნაცნობი საქართველოს ტრაგიკული ბედის მოზიარე ქალის _ მართა ბერიშვილის ვინაობა.

ამ დიდი ოჯახის შესახებ ბევრი ცნობაა მოსაძიებელი, დასაზუსტებელი და რაც მთავარია, თაობებისთვის გაკვეთილად გადასაცემი, რადგან რუსული ოკუპაცია ისევ ჩვენი აწმყოა. არ დაგვავიწყდეს, ფრთხილად უნდა ვიყოთ, რადგან წინ საზარელი, სახიფათო წარსულია!

პუბლიკაცია მომზადებულია Post-ალიონისა და მედია სახლ "გურია ნიუსის" პროექტის _ "ფრთხილად, წინ საშიში წარსულია!" ფარგლებში, რომლის მხარდამჭერია საქართველოს პრეზიდენტის ფონდი და ეძღვნება საქართველოს დამოუკიდებლობის 100 წლისთავს.




 ახალი ამბები
  • თეიმურაზ გურჯისტანი: ჩემთვის საქართველო არის ქალის პატივისცემა და ვაჟკაცურად მოქცევა (R)"როგორც იცით, გასულ კვირას, მე, დედაჩემმა და ჩემმა დამ სიცოცხლის მოსპობის მუქარა მივიღეთ. ამ მუქარის მიუხედავად და კიდევ უფრო ამ მუქარის გამო, გადავწყვიტე, რომ ჩამოვსულიყავი თბილისში, იმიტომ, რომ ეს არის ჩემი მოვალეობა, როგორც შვილი და როგორც ქართველი კაცი, რომ ვიყო დედაჩემთან და დედაჩემი დავიცვა. ეს არის ჩემი გაგება, თუ რა არის საქართველო. ჩემთვის საქართველო არის ქალის პატივისცემა და ვაჟკაცურად მოქცევა", _ აცხადებს პრეზიდენტობის კანდიდატის, სალომე ზურაბიშვილის შვილი თეიმურაზ გურჯისტანი. მისივე თქმით, სწორედ ამის გამო საქართველოში არჩევნებამდე დარჩება: "ამის გამო, არჩევნებამდე ვიქნები და არჩევნებამდე დავრჩები, იმიტომ, რომ ეს არ არის ნორმალური არჩევანი, ეს არის ბრძოლა, ეს არის ბრძოლა. რომ ის საბჭოთა წარსული არ დაბრუნდეს, ეს არის ჩვენი ბრძოლა, რომ მომავალი, ევროპის მომავალი ავირჩიოთ და ჩვენ ერთად, თქვენთან ერთად, საქართველოს მოსახლეობასთან ვიქნებით და თავისუფლად, ერთად დავიცავთ ჩვენ თავისუფლებას და საქართველო გაიმარჯვებს", _ ამბობს ... ...
  • „არსებობს კითხვის ნიშნები“_სახალხო დამცველი არჩევნების მეორე ტურის თარიღზესაპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის თარიღს ოპოზიცია ასაჩივრებს, სახალხო დამცველი კი კითხვის ნიშნებზე საუბრობს. ნინო ლომჯარიას  განცხადებით:„კანონში არსებობს ცალსახა ჩანაწერი კენჭისყრის დღის ვადასთან და მიმდინარეობასთან დაკავშირებით,  ამიტომ ნამდვილად არსებობს კითხვის ნიშნები“. სახალხო დამცველი ასევე აღნიშნავს, რომ მნიშვნელოვანია, სასამართლომ განმარტოს აღნიშნული გადაწყვეტილება. ცნობისთვის, ცესკომ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტური 28 ნოემბერს, ოთხშაბათ დღეს დანიშნა და უქმე დღედ ... ...
  • განზრახ მკვლელობის მცდელობისთვის ბრალდებულს სასამართლომ 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯათელავის რაიონულმა სასამართლომ სრულად გაიზიარა პროკურატურის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და განზრახ მკვლელობის მცდელობისთვის ბრალდებული გ.ა.  დამნაშავედ ცნო. ამის შესახებ ინფორმაციას საქართველოს პროკურატურა ავრცელებს. „სასამართლო პროცესზე გამოკვლეული მტკიცებულებებით დადგინდა, რომ 2018 წლის 20 მაისს, ქალაქ თელავში, ერთ-ერთ სასაფლაოს ტერიტორიაზე გ.ა-ს შელაპარაკება მოუხდა გ.ბ.-სთან, რა დროსაც  შურისძიების მოტივით, განზრახ მოკვლის მიზნით, დანით თავის, წელისა და გულმკერდის არეში სიცოცხლისთვის სახიფათო, მძიმე ხარისხის სამი ჭრილობა მიაყენა და შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა. დროული სამედიცინო ჩარევის შედეგად  გ.ბ-ს სიცოცხლის შენარჩუნება მოხერხდა. სამართალდამცველებმა გ.ა. 2018 წლის 20 მაისს  თელავში, საკუთარ საცხოვრებელ სახლში დააკავეს. მას ბრალდება  სისხლის სამართლის კოდექსის 19,108 მუხლით (განზრახ მკვლელობის მცდელობა) წარედგინა და აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეეფარდა. თელავის რაიონულმა სასამართლომ გ.ა დამნაშავედ ცნო წარდგენილ ბრალდებაში და სასჯელის სახედ და ზომად 8 წლით  თავისუფლების აღკვეთა განუსაზღვრა“,_ნათქვამია პროკურატურის მიერ გავრცელებულ ... ...
  • “ბანერზე მაცხოვრის სურათიც რომ გააკრან, საზოგადოებას ხმის მიცემას ვერ აიძულებენ“ _ სოსო ცინცაძესაპრეზიდენტო არჩევნებთან დაკავშირებით “გურია ნიუსი“ პოლიტიკის ექსპერტს სოსო ცინცაძეს ესაუბრა. _ ბატონო სოსო, საზოგადოების გარკვეული ნაწილი თვლის, რომ მმართველმა პარტიამ სალომე ზურაბიშვილი გადამალა. ბილბორდებზე პარტიის ლიდერთა სურათების გამოჩენის შემდეგ აღნიშნულზე საუბარი კიდევ უფრო გააქტიურდა. როცა საზოგადოება ხმას სალომე ზურაბიშვილს აძლევს,  მმართველი პარტია რატომ ცდილობს, ამომრჩეველს საპრეზიდენტო კანდიდატი დაავიწყოს?   _ გამახსენდა ჩემი ახალგაზრდობა, როცა ამბობდნენ _ ვამბობ სტალინს, ვგულისხმობ ლენინს. როგორც ჩანს, სტრატეგიული რეზერვი ჩართო „ოცნებამ“. ცოტა უხერხულია, როცა ისეთ ექსტრავაგანტულ ზომებს მიმართავ, რომლის ანალოგიც მსოფლიო არჩევნების ისტორიაშიც არ არსებობს. ადამიანს რომ უთხრა, სალომე ზურაბიშვილი დამოუკიდებელი კანდიდატიაო, საუკეთესო შემთხვევაში, გაიცინებს, უარეს შემთხვევაში კი შეიგინება. თითქოს, რელიგიური ფანატიზმის რეალობაში გადავდივართ. როგორც მუსულმან შიიტს ვერ აიძულებ, რომ მუსულმან სუნიტს მისცეს ხმა, ისე ვერ აიძულებ საზოგადოებას, ზურაბიშვილს მისცეს ხმა. ბანერზე მაცხოვრის სურათიც რომ გააკრან სალომესთან ერთად, საზოგადოების იძულებას მაინც ვერ შეძლებენ.  _ პირველი ტურის მარათონში სალომე ზურაბიშვილის წარუმატებლობას მმართველი პარტიის წარმომადგენლები იმასაც აბრალებენ, რომ საზოგადოებამ  ზურაბიშვილი დამოუკიდებელ კანდიდატად აღიქვა, რამაც, მათივე თქმით, ამომრჩეველთა მობილიზება შეასუსტა. იმ ფონზე, როცა  „ქართული ოცნება“  ზურაბიშვილს დამოუკიდებელ კანდიდატად „ასაღებდა“ და ახლაც ასეა, როგორ უნდა შეფასდეს აღნიშნული განცხადება? _ ყველაფერს აქვს საზღვარი. სალომე ზურაბიშვილი ისეთივე დამოუკიდებელია, როგორც აფხაზეთი და ოსეთი. აფხაზეთი ზურაბიშვილზე გაცილებით დამოუკიდებელია. ასეთი განცხადებებით თავად იგდებენ თავს უხერხულ მდგომარეობაში. _ არსებობს მოსაზრება, რომ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში “ძალა ერთობაშიას“ საპრეზიდენტო კანდიდატის, გრიგოლ ვაშაძის გამარჯვება, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში „ნაციონალური მოძრაობის“ გამარჯვებას ნიშნავს. როგორ ფიქრობთ, საპრეზიდენტო არჩევნები განსაზღვრავს პარტია „ქართული ოცნებისა“და „ნაციონალური მოძრაობის“ პოლიტიკურ მომავალს? _ იმ შემთხვევაში, თუ გრიგოლ ვაშაძემ გაიმარჯვა, ეს ნიშნავს, რომ 2020 წელს „ნაციონალური მოძრაობა“ პარლამენტში სოლიდური რესურსით მოხვდება.  თუმცა მათი ხელისუფლებაში მობრუნება ფანტაზიაა. „ნაციონალური მოძრაობა” ამ ცხოვრებაში ხელისუფლებაში ვერასდროს დაბრუნდება, მაგრამ მათ ექნებათ შანსი, ძალიან სოლიდური ადგილები დაიკავონ საკანონმდებლო ორგანოში, ამიტომ არის საპრეზიდენტო არჩევნები მართლაც პრინციპული. რაც შეეხება „ქართულ ოცნებას“,  ბუნებრივია, მათ პოლიტიკურ ცხოვრებას საპრეზიდენტო არჩევნები განსაზღვრავს. მმართველ პარტიას საპრეზიდენტო კანდიდატად საზოგადოებისთვის მისაღები პირი რომ დაესახელებინა, არჩევნები მშვიდად ჩაივლიდა, მაგრამ სალომე ზურაბიშვილის სახით ნახეს ყველაზე ურეიტინგო კანდიდატი და შედეგებმაც არ დააყოვნა.    _ საპრეზიდენტო არჩევნებში რომელი კანდიდატი გაიმარჯვებს, ამ ეტაპზე  პროგნოზირება რთულია, თუმცა გაქვთ თქვენეული ვარაუდი? _ რომ ვცხოვრობდე ცივილიზებულ ქვეყანაში, ჩემს თავს უფლებას მივცემდი, რომ პროგნოზი გამეკეთებინა, მაგრამ დიდი ხანია გავერკვიე, რა ქვეყანაში ვცხოვრობ. ამ ეტაპზე პროგნოზი ძნელია. ერთი რამის თქმა შემიძლია,  „ქართულმა ოცნებამ“ საკუთარ თავს არჩევნების წაგების უფლება წაართვა, რითაც საკუთარ თავს განაჩენი ... ...
  • საცხოვრებელ სახლში ხანძარს ქალი ემსხვერპლასაცხოვრებელ სახლში გაჩენილ ხანძარს 85 წლის ქალის სიცოცხლე ემსხვერპლა. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, შემთხვევა ხობში, სოფელ ქვემო ქვალონში მოხდა. ცეცხლი ერთსართულიან საცხოვრებელ სახლში ცოტა ხნის წინ  გაჩნდა, რის შედეგადაც დამწვარია 6 კვ.მ ფართობი. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ცნობით, ხანძარი ამ დროისთვის ლიკვიდირებულია. ადგილზე მობილიზებული იყო 3 სახანაძრო-სამაშველო ... ...

არქივი

ზაფრანი

უცნობი ფაქტები მამაკაცის სხეულის შესახებ

დიდი ტვინი საშუალოდ, ტვინის მოცულობა...

სიყვარულის ფერების თეორია

ჯონ ალან ლი კანადელი მეცნიერია,...

ყველაზე არაპროგნოზირებადი და სახიფათო ცხოველები

თაფლიჭამია თაფლიჭამია, იგივე რეიტელი, მართალია,...

როგორ არ უნდა დალიოთ ღვინო

ღვინისათვის “სუნთქვის" საშუალების არ მიცემა...

7 თვისება, რომლითაც მაღალი ინტელექტის მქონე ადამიანს ამოიცნობთ

ინტელექტი ადამიანის თვისებაა, რომელიც აზროვნების...
კარმიდამო ჩემი

ლობიოს რაგუ ბასკურად

ესპანური სამზარეულო მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო...

გავამრავლოთ ქოთნის ყვავილები

შემოდგომის დასაწყისი, ოქტომბრის ბოლომდე, ქოთნის...

ბულგარული წიწაკის საწებელი ნედლი მწავანილეულით

მრავალგვარ საწებელს შორის, ჩვენს მიერ...

როგორ მოვამზადოთ წათხი

ყველის წათხის მოსამზადებლად საჭიროა: ერთი...

დანდური _ მხალეული, მწნილი, სამკურნალო მცენარე

ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე დანდური საქართველოში...

ბოსტნეულის შენახვის რა მეთოდს იყენებდნენ წინაპრები

შემოდგომის დასაწყისიდან ყველა დიასახლისი ამზადებს...

როგორ დავიცვათ სიმინდი ფაროსანასგან

აზიური მავნებლის ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის...

როგორ ამოვიცნოთ ინსულტი

ინსულტი 21–ე საუკუნის კიდევ ერთი...

"ყვავილებში ნაპოვნი ენერგია ჩაის აღორძინებაში დამეხმარება"

ფატი გრიგალაშვილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

ვის აძლევთ ხმას საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში?